Tap san Sinh hoc

Rất nhiều cơ sở sản xuất không xử lý nước thải, phần lớn các bệnh viện và cơ sở y tế lớn chưa có hệ thống xử lý nước thải, một lượng rác thải rắn lớn trong thành phố không thu gom hết đư[r]

PHÒNG GD-ĐT ĐÔNG HÀ TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

- Môi trường được phân thành hai loại chính:

Môi trường nước

 Môi trường tự nhiên Môi trường đất

Môi trường không khí

 Môi trường xã hội

 Ngoài ra, người ta còn phân biệt khái niệm môi trường nhân tạo

2 Vai trò cơ bản của môi trường:

- Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật

- Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống vàhoạt động sản xuất của con người

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ratrong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình

- Môi trường là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tớicon người và sinh vật trên trái đất

- Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

II/ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG:

1 Định nghĩa:

- Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, viphạm Tiêu chuẩn môi trường Là tình trạng môi trường bị ô nhiễmbởi các chất hóa học, sinh học gây ảnh hưởng đến sức khỏe conngười và các cơ thể sống khác

2 Hậu quả:

- Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng củathành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu cho đời sống của conngười và thiên nhiên

- Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khíquyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tươnglai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo

- Hiệu ứng nhà kính là hiệu ứng xảy ra khi năng lượng bức xạ của tiasáng mặt trời, xuyên qua các mặt phẳng như kính, được hấp thụ vàphân tán trở lại thành nhiệt lượng dẫn đến việc sưởi ấm toàn bộkhông gian bên trong chứ không phải chỉ ở những chỗ được chiếusáng Hiệu ứng nhà kính khí quyển là các tia bức xạ sóng ngắn của

CÁC THÀNH VIÊN

TRONG TỔ

1.Võ Đặng Việt Đan 2.Nguyễn Việt Sơn 3.Hoàng Thị Ngọc Duyên 4.Phan Văn Trung Hiếu 5.Nguyễn Thị Tường Vi 6.Phan Văn Nam Phương 7.Nguyễn Quốc Sáng

8.Võ Hoàng Giang

mặt trời xuyên qua bầu khí quyển đến mặt đất và được phản xạ trởlại thành các bức xạ nhiệt sóng dài làm Trái Đất nóng lên.

- Sự suy giảm tầng ôzôn là hiện tượng giảm lượng ôzôn trong tầngbình lưu

3 Hiện trạng ô nhiễm môi trường:

Hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta cũng như ở tỉnh QuảngTrị đang gia tăng rõ rệt Với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa ngày càngmạnh thì lượng khí thải, chất thải ngày càng nhiều Đồng thời, rác thải côngnghiệp, rác thải sinh hoạt của người dân cũng góp phần làm cho môi trườngthêm ô nhiễm nặng nề

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ MÔI TRƯỜNG

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

MÔI TRƯỜNG ĐẤT – KHÔNG KHÍ

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC

I/ VAI TRÒ CỦA NƯỚC:

- Nước chiếm hơn 70 – 75% trọng lượng cơ thể con người Nếu thiếunước sẽ gây rối loạn chuyển hóa các chất dẫn đến khát nước, rối loạnnhiệt độ cơ thể, rối loạn tâm thần

- Mỗi người chúng ta cần có ít nhất là 1,5 lít nước uống mỗi ngày

- Ngoài ra con người còn cần nước trong sinh hoạt, sản xuất hằng ngàynhư: tắm, giặt, vệ sinh nhà cửa, bảo quản và chế biến thực phẩm, cứuhỏa và các nhu cầu trong sản xuất khác

- Việc sử dụng nước sạch còn giúp cho chúng ta phòng được cá loạibệnh qua đường tiêu hóa như tả, lỵ, thương hàn, tiêu chảy, viêm gan

A và các loại bệnh ngoài da, bệnh về mắt, bệnh phụ khoa…

Vậy, nước rất cần thiết cho chúng ta mà nước sạch lại là nguồn tài nguyênquý giá nhưng nó không phải là vô tận Vì vậy, mọi người dân phải có ý thứcbảo vệ và tiết kiệm nguồn nước sạch

II/ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC:

- Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chấtlượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người,cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho độngvật nuôi và các loài hoang dã"

- Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: Do mưa, tuyết tan, gió bão, lũlụt đưa vào môi trường nước chất thải bẩn, các sinh vật và vi sinh vật

có hại kể cả xác chết của chúng

- Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hạichủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp,nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước

- Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, người ta phân ra các loại ônhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hoá chất, ô nhiễm sinhhọc, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý

III/ TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC HIỆN NAY:

- Ô nhiễm nguồn nước xảy ra khi nước bề mặt chảy qua rác thải sinhhoạt, nước rác công nghiệp, các chất ô nhiễm trên mặt đất rồi thấmxuống nước ngầm là cho nguồn nước trở nên độc hại với con người

và sinh vật Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước

- Ở Quảng Trị, nước bị ô nhiễm chủ yếu ở các ven con sông, ở trongcống thoát nước do có rác hay thuốc trừ sâu hoặc là chất thải sinhhoạt của người dân

IV/ NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC:

- Tốc độ công nghiệp hoá và đô thị hoá khá nhanh và sự gia tăng dân

số gây áp lực ngày càng nặng nề đối với tài nguyên nước trong vùnglãnh thổ Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và làngnghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn

- Ô nhiễm nước do sản xuất công nghiệp là rất nặng (Ví dụ như ở cácngành công nghiệp dệt may, ngành công nghiệp giấy và bột giấy,nước thải thường có độ pH trung bình từ 9-11, chỉ số nhu cầu ôxysinh hoá (BOD), nhu cầu ôxy hoá học (COD) có thể lên đến 700mg/1

và 2.500mg/1, hàm lượng chất rắn lơ lửng cao gấp nhiều lần giớihạn cho phép Hàm lượng nước thải của các ngành này có chứaxyanua (CN-) vượt đến 84 lần, H2S vượt 4,2 lần, hàm lượng NH3vượt 84 lần tiêu chuẩn cho phép nên đã gây ô nhiễm nặng nề cácnguồn nước bề mặt trong vùng dân cư )

- Mặt trái của quá trình công nghiệp hoá (ô nhiễm nước ở các đô thị,nước thải, rác thải sinh hoạt không có hệ thống xử lý tập trung màtrực tiếp xả ra nguồn tiếp nhận (sông, hồ, kênh, mương) Rất nhiều

cơ sở sản xuất không xử lý nước thải, phần lớn các bệnh viện và cơ

sở y tế lớn chưa có hệ thống xử lý nước thải, một lượng rác thải rắnlớn trong thành phố không thu gom hết được…), hiện đại hoá, cơ sở

hạ tầng yếu kém, lạc hậu, nhận thức của người dân về vấn đề môitrường còn chưa cao…

- Đáng chú ý là sự bất cập trong hoạt động quản lý, bảo vệ môi trường(ô nhiễm nước ở nông thôn và khu vực sản xuất nông nghiệp, hiệnnay ở nước ta có gần 76% dân số đang sinh sống ở nông thôn là nơi

cơ sở hạ tầng còn lạc hậu, phần lớn các chất thải của con người vàgia súc không được xử lý nên thấm xuống đất hoặc bị rửa trôi, làmcho tình trạng ô nhiễm nguồn nước về mặt hữu cơ và vi sinh vật ngàycàng cao.)

- Nhận thức của nhiều cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân có tráchnhiệm về nhiệm vụ bảo vệ môi trường nước chưa sâu sắc và đầy đủ,chưa thấy rõ ô nhiễm môi trường nước là loại ô nhiễm gây nguyhiểm trực tiếp, hàng ngày và khó khắc phục đối với đời sống conngười cũng như sự phát triển bền vững của đất nước

- Người dân sử dụng thuốc trừ sâu, các chất hóa học quá liều lượngcho phép

V/ ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC ĐỀN SỨC KHỎE CON NGƯỜI:

Hậu quả chung của tình trạng ô nhiễm nước là tỉ lệ người mắc các bệnhcấp và mạn tính liên quan đến ô nhiễm nước như viêm màng kết, tiêu chảy,ung thư… ngày càng tăng Người dân sinh sống quanh khu vực ô nhiễm ngàycàng mắc nhiều loại bệnh tình nghi là do dùng nước bẩn trong mọi sinh hoạt

Ngoài ra ô nhiễm nguồn nước còn gây tổn thất lớn cho các ngành sản xuấtkinh doanh, các hộ nuôi trồng thủy sản.

Các loại bệnh phổ biến thường gặp ở nông thôn là bệnh tiêu chảy, tả, lỵ, th ương hàn, giun sán, phụ khoa… Đôi khi chúng còn lây lan nhanh thành dịch,gây thiệt hại lớn về sức khỏe, tiền bạc và thậm chí sinh mạng con người :

Nước ao tù bị nhiễm chất thải từ các chuồng gia súc hoặc rác rưởi nước ở các ao có cầu tiêu ao cá Trong các loại nước đó có hàng triệu

-vi trùng, ký sinh trùng gây ra bệnh tật cho con người

- Nước bị nhiễm độc bởi phân bón, thuốc trừ sâu

- Nước sông, rạch bị ô nhiễm từ các chất độc hại từ nhà máy thải ra và

vô số rải rưởi, súc vật chết

- Thậm chí còn sử dụng nhưng nguồn nước bị ô nhiễm bởi vật chứakhông hợp vệ sinh, do tiếp súc với tay chân dơ bẩn Mặt khác, nhiềungười lại có thói quen uống nước sống, không nấu chín nên cũng dễmắc dịch bệnh

VI/ BIỆN PHÁP:

1 Trước mắt cần:

- Tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng

- Tăng cường công tác phối hợp quản lý từ các sở ngành, địa phương

- Tăng cường tuần tra phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm

- Tăng cường nguồn kinh phí và xây dựng cơ chế riêng cho công tácvớt cỏ, rác, lục bình, nạo vét thông thoáng sông kênh rạch

- Đẩy nhanh tiến độ dự án cắm mốc bờ cao, sông kênh rạch

- Đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý nước thải, rác thải theo quy hoạch

2 Về lâu dài cần có giải pháp:

- Phổ cập giáo dục về bảo vệ môi trường

- Đưa các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ vào các khu công nghiệp – khu chếxuất

- Xây dựng quy chế phối hợp với các địa phương lân cận về bảo vệmôi trường nước hệ thống sông kênh rạch chung

Hệ thống sông, kênh rạch có vai trò quan trọng đối với đời sống của conngười, giúp tiêu thoát nước, tưới tiêu cho nông nghiệp, cấp nước cho sinh hoạt

và công nghiệp, cũng như phục vụ giao thông thủy Nếu công tác quản lý kênhrạch thực hiện tốt, không để xảy ra các trường hợp lấn chiếm, xả rác bừa bãi,luôn luôn được duy trì công tác nạo vét thông thoáng, luôn đảm bảo dòng chảythì vấn đề ngập, ô nhiễm trên địa bàn thành phố sẽ cơ bản được giải quyết

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ MÔI TRƯỜNG NƯỚC

Ở ĐỊA PHƯƠNG

Nước cống ở bên trường THCS Phan Đình Phùng

Ngày 22/2/2013

NGƯỜI DÂN PHUN THUỐC TRỪ SÂU

Rác

ở trongcốngthoát nước

Rác bịngườidânvứtvensôngHiếu

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

- Đất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người Đất có hai nghĩa:đất đai là nơi ở, xây dựng cơ sở hạ tầng của con người và thổ nhưỡng

là mặt bằng để sản xuất nông lâm nghiệp

- Đất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lậplâu đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá gốc, động thựcvật, khí hậu, địa hình và thời gian Thành phần cấu tạo của đất gồmcác hạt khoáng chiếm 40%, hợp chất humic 5%, không khí 20% vànước 35%

II/ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT:

- Ô nhiễm môi trường đất xảy ra khi đất bị nhiễm các chất hóa học độchại (hàm lượng vượt quá giới hạn thông thường) do các hoạt độngchủ động của con người như khai thác khoáng sản, sản xuất côngnghiệp, sử dụng phân bón hóa học hoặc thuốc trừ sâu quá nhiều, hoặc do bị rò rỉ từ các thùng chứa ngầm Phổ biến nhất trong các loạichất ô nhiễm đất là hidrocacbon, kim loại nặng, MTBE, thuốc diệt

cỏ, thuốc trừ sâu và các hidrocacbon clo hóa

- Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người làmthay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái củacác quần xã sống trong đất

III/ TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT HIỆN NAY:

- Tài nguyên đất của thế giới hiện đang bị suy thoái nghiêm trọng doxói mòn, rửa trôi, bạc mầu, nhiễm mặn, nhiễm phèn và ô nhiễm đất,biến đổi khí hậu Hiện nay 10% đất có tiềm năng nông nghiệp bị samạc hoá Đất là tài nguyên không thể phục hồi, mặc dù con người cónhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật để cải tạo

- Với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp và hoạtđộng đô thị hoá như hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng bịthu hẹp, chất lượng đất ngày càng bị suy thoái, diện tích đất bìnhquân đầu người Riêng chỉ với ở Việt Nam, thực tế suy thoái tàinguyên đất là rất đáng lo ngại và nghiêm trọng

- Tỉnh Quảng Trị có tổng diện tích đất cát là 32.888 ha (chiếm 6,9%diện tích tự nhiên) Do đặc điểm khí hậu, gió tây nam khô nóng (từtháng III đến tháng VIII) thường gây hiện tượng cát bay, cát nhảy

làm che lấp đồng ruộng bởi cát, dẫn đến mất diện tích đất sản xuất,đồng thời sự hoà tan và rửa trôi muối trong cát ra làm nhiễm mặnvùng đất lân cận.

- Đất bạc màu ở tỉnh (diện tích 467 ha, chiếm 0,1% diện tích tự nhiên)hình thành do quá trình xói mòn, rửa trôi bề mặt và phân bố tập trung

ở huyện Cam Lộ Kết quả nghiên cứu tính chất cơ lý của đất chothấy: đất bị bạc màu nhẹ, đất chua và nghèo các chất dinh dưỡng,thậm chí đất khô và rất cứng (phẫu diện QT 21), độ ẩm đất rất thấp(khoảng 7,4%) và thảm thực vật chỉ là cỏ dại Đất xói mòn trơ sỏi đá

có diện tích 4018 ha, chiếm 0,89% diện tích tự nhiên toàn tỉnh vàphân bố tập trung chủ yếu ở thành phố Đông Hà, các huyện HảiLăng, Triệu Phong và Cam Lộ

IV/ NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT:

1 Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường đất nói chung:

- Ô nhiễm đất do các chất thải sinh hoạt

- Ô nhiễm đất do chất thải công nghiệp

- Ô nhiễm đất do hoạt động nông nghiệp

- Tuy nhiên, môi trường đất có những đặc thù và một số tác nhân gây

ô nhiễm có thể cùng một nguồn gốc nhưng lại gây tác động bất lợirất khác biệt Do đó, người ta còn phân loại ô nhiễm đất theo các tácnhân gây ô nhiễm:

- Ô nhiễm đất do tác nhân hoá học: Bao gồm phân bón N, P (dư lượngphân bón trong đất), thuốc trừ sâu (clo hữu cơ, DDT, lindan, aldrin,photpho hữu cơ v.v.), chất thải công nghiệp và sinh hoạt (kim loạinặng, độ kiềm, độ axit v.v )

- nhiễm đất do tác nhân sinh học: Trực khuẩn lỵ, thương hàn, các loại

ký sinh trùng (giun, sán v.v )

- Ô nhiễm đất do tác nhân vật lý: Nhiệt độ (ảnh hưởng đến tốc độ phânhuỷ chất thải của sinh vật), chất phóng xạ (U ran, Thori, Sr90, I131,Cs137)

- Chất ô nhiễm đến với đất qua nhiều đầu vào, nhưng đầu ra thì rất ít.Ðầu vào có nhiều vì chất ô nhiễm có thể từ trên trời rơi xuống, từnước chảy vào, do con người trực tiếp "tặng" cho đất, mà cũng có thểkhông mời mà đến

2 Nguyên nhân gậy ô nhiễm mội trường đất ở Quảng Trị:

Ô nhiễm và suy thoái đất ở tỉnh Quảng Trị do nhiều nguyên nhân gây ra:

sự xói mòn, rửa trôi, sụt lở và feralit hoá kết đá ong; phân bón và HCBVTV sửdụng trong canh tác nông nghiệp; các chất độc hoá học do chiến tranh để lại;các chất thải công nghiệp (chất thải rắn, nước thải); hoạt động khai tháckhoáng sản và nuôi trồng thuỷ sản.Trên cơ sở khảo sát, điều tra địa chất - địamạo, địa chất thuỷ văn - địa chất công trình, đo địa vật lý điện, đo rađar xuyên

đất, lấy và phân tích mẫu địa chất trên diện tích 25 km2 thuộc huyện Cam Lộ

và thành phố Đông Hà đã rút ra các nguyên nhân chủ yếu dẫn tới sụt lở đấtnhư sau:

- Nước ngầm trong tầng đá vôi nhiều hang hốc có quan hệ động thái chặtchẽ với nước mặt Khi mưa lũ lớn tạo ra dòng chảy ngầm mạnh làmrỗng chân lớp phủ; Khi hết mưa và nước mặt rút nhanh, dễ tạo ra độchênh đột ngột lớn của mực nước ngầm (4 ¸6 m), tác động xấu đến sựliên kết của lớp phủ bở rời và do vậy, khi gặp hạn hán khác thường, cáclớp đất trong hang hốc sẽ co rút , gây nứt và sụt đất

- Sạt lở đất, xói mòn: Sông Thạch Hãn - đoạn thị xã Quảng Trị - TràLiên (huyện Triệu Phong) dài 10 km bị xói - lở mạnh Hiện nay đoạn

bờ sông này đã được đắp kè trên đoạn dài 1.000 m, nhưng ở những chỗkhông có kè, tốc độ xói - lở cũng đáng kể, khoảng 1 – 5 m/năm tuỳthuộc vào vị trí Xói - lở vẫn đang đe doạ sự ổn định của cầu An Tiêm

và đập thoát tràn Tả Kiên, sân bay và toàn bộ thành cổ Quảng Trị

- Các hoạt động sản xuất làm phát sinh nhiều bụi như sản xuất xi măng,vật liệu xây dựng tuy có gây ô nhiễm đất bởi bụi chứa nhiều chất vô cơ

và hữu cơ độc hại khác nhau, nhưng mức độ ô nhiễm nói chung làkhông đáng lo ngại Các hoạt động sản xuất công nghiệp làm phát sinhnhiều nước thải và chất thải rắn (CTR), nhưng không được thu gom và

xử lý đúng quy định, mà thải trực tiếp vào đất sẽ gây ô nhiễm đất ở khuvực xung quanh Tuy chưa có nghiên cứu chi tiết nào về sự ô nhiễm đấtbởi các chất thải công nghiệp, nhưng qua cảm quan, có thể liệt kê một

số cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm đất như:

 Các cơ sở thu mua và chế biến mủ cao su như Công ty Cao suQuảng Trị, Công ty TNHH Trường Anh (ở huyện Gio Linh), Công

ty Cổ phần cao su Bến Hải (huyện Vĩnh Linh), một số doanhnghiệp tư nhân

 Các cơ sở sản xuất giấy, bột giấy và chế biến gỗ như: Nhà máy sảnxuất giấy Bắc Trung Bộ, Công ty Hasinato sản xuất bột giấy (HảiLăng); Công ty cổ phần gỗ MDF-GERUCO Quảng Trị (KCN NamĐông Hà)

- Do hoạt động khai thác khoáng sản Hiện tại tỉnh Quảng Trị có 4 đơn

vị khai thác khoáng Titan: Công ty Cổ phần Khoáng sản (Hồ Xá, VĩnhLinh), Công ty TNHH Thanh Tâm (Vĩnh Tú, Vĩnh Linh), Công tyTNHH Hiếu Giang (Vĩnh Kim, Vĩnh Linh) và Công ty TNHH Tín ĐạtThành (Gio Mỹ, Gio Linh) Hoạt động khai thác đã phát thải vào môitrường một lượng lớn CTR phủ lên bề mặt vùng xung quanh, làm thayđổi tính chất cơ lý của đất và có thể làm tăng mức phóng xạ ở nhữngvùng tập trung CTR Mặt khác, việc khai thác nước ngầm quá mức đểphục vụ quá trình sàng tuyển quặng sẽ làm gia tăng sự xâm nhập mặnvào các nguồn nước ngầm vùng ven bờ

V/ ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT SỨC KHỎE CON NGƯỜI:

Ô nhiễm đất sẽ làm mất khả năng tự điều chỉnh của hệ sinh thái đất, đấttrở nên cằn cỗi không thích hợp cho cây trồng, điều này sẽ ảnh hưởng đến các

cơ thể sống khác trong lưới thức ăn Hơn nữa sự tích tụ của các hóa chất độchại, kim loại nặng trong đất sẽ làm tăng khả năng hấp thụ các nguyên tố có hạicho cây trồng, vật nuôi và gián tiếp gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người.Theo dự báo của các cơ quan nghiên cứu thì mức độ ô nhiễm môi trường đấtvào những năm 2015, 2020 sẽ tăng lên từ 2-3 lần so với hiện tại và các chỉ số ônhiễm sẽ tịnh tiến với tốc độ phát triển công nghiệp và đô thị hóa Cho đếnnay, chưa có những điều tra, khảo sát và đánh giá chi tiết về ảnh hưởng của sựsuy thoái và ô nhiễm đất ở tỉnh Quảng Trị đến kinh tế - xã hội, môi trường, sứckhoẻ cộng đồng và do vậy, dưới đây chỉ đề cập đến những ảnh hưởng mangtính định tính của sự suy thoái và ô nhiễm đất:

- Sự xói mòn và rửa trôi đặc biệt làở các vùng đất dốc ngày càng làmgiảm chất lượng đất do giảm tính chất cơ lý của đất, giảm các chất dinhdưỡng kéo theo sự giảm mật độ vi sinh vật đất… hậu quả là ngày cànglàm cho đất bạc màu Để ngăn chặn điều này, cần thiết phải ngăn chặnnạn phá rừng bất hợp pháp, đặc biệt là rừng đầu nguồn và đồng thờitích cực trồng rừng và bảo vệ rừng Sự rửa trôi ở vùng gò đồi và cả ởvùng đồng bằng, kết hợp với điều kiện thời tiết khắc nghiệt có thể dẫnđến làm giảm năng suất canh tác, ảnh hưởng không nhỏ đến những nỗlực cải thiện năng suất canh tác nhờ áp dụng tiến bộ khoa học kỹthuật Hiện tượng cát bay, cát chảy và cát nhảy cũng tác động bất lợiđến đời sông dân cư vùng ven bờ (do làm tăng nồng độ bụi trongkhông khí, giảm tầm nhìn…), giảm phần nào chất lượng đất và tácđộng bất lợi đến các hệ sinh thái vùng ven bờ

- Sự sụt lở và trượt lở đất đá, đặc biệt là những tai biến môi trường đãxảy ra như nứt đất và sụt lở đất ở huyện Cam Lộ và Vĩnh Linh khôngchỉ gây hoang mang lo lắng trong cộng đồng, làm thiệt hại tài sản vàtính mạng con người, phá huỷ các công trình…, mà còn làm mất mộtphần đất đai đang sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, ảnh hưởngkhông nhỏ đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

- Xói lở, sạt lở bờ sôngđã làm hư hại nhiều công trình thuỷ lợi như đêđiều, hệ thống công trình thuỷ lợi, đường giao thông, chẳng hạn, vị trítrượt lở đất ở thôn Pà Từng (Pa Tầng), xã Đakrông (huyện Đakrông) làmột trong những điểm sạt lở điển hình và hàng năm đều xảy ra trượt lởtới hàng ngàn m3 đất, đổ xuống đường làm cản trở và gây ách tắc giaothông một đoạn dài trong nhiều ngày

- Xói lở bờ biển ở khu vực Cửa Tùngcó thể sẽ làm mất đi một bãi biểnđẹp nổi tiếng của địa phương, không chỉ ảnh hưởng đến ngành du lịch

và dịch vụ, đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, mà

còn ảnh hưởng không nhỏ đến sinh kế của cộng đồng và làm mất đimột diện tích đáng kể vùng ven bờ

- Ô nhiễm đất do hóa chất bảo vệ thực vật (HCBVTV) dẫn đến những lolắng về sự phát tán ra vùng xung quanh, bị rửa trôi vào các lưu vực, cóthể làm tăng nồng độ HCBVTV trong nước và trầm tích Từ môitrường đất, trầm tích và nước, HCBVTV sẽ xâm nhập vào chuỗi thức

ăn, đặc biệt là động vật đáy (cá, động vật thân mềm hai mảnh vỏ ),gây lo lắng về sức khoẻ người tiêu thụ và có thể tác động bất lợi đến cảđộng vật trên cạn (chim ăn cá, gà, vịt ăn cá ) Chất độc da cam/dioxintồn lưu trong đất có thể bị phát tán vào môi trường (do bay hơi, rửa trôivào các lưu vực và tích luỹ nhiều trong trầm tích), đóng góp vào những

lo lắng về môi trường và sức khoẻ cộng đồng

- Các hoạt động công nghiệp, khai thác khoáng sản và nuôi trồng thuỷsản gây ô nhiễm đất, làm gia tăng sự xâm nhập mặn vào nước ngầmvùng ven bờ Đáng lo ngại nhất là chất lượng nước ngầm sẽ suy giảm,

đe doạ đến nguồn tài nguyên nước ngầm quý giá, có thể sẽ phải sửdụng rất nhiều trong tương lai Song cũng cần thấy rằng, do tác độngcủa biến đổi khí hậu, nước biển dâng cũng đóng góp phần nào vào sựxâm nhập mặn vùng nước ngầm ven bờ

VI/ BIỆN PHÁP:

- Canh tác đất dốc: Phải đảm bảo chống xói mòn rửa trôi đất, chống hiệntượng đất bị khô hạn, dẫn đến kết von đá ong hóa Biện pháp kiến thiếtruộng trên đất dốc hữu hiệu nhất là làm ruộng bậc thang, trồng cây theođường đồng mức

- Xây dựng hệ thống tưới tiêu nước và kỹ thuật tưới nước hợp lý Đây làbiện pháp rất quan trọng trong việc phục hồi khả năng sản xuất và tăng

độ phì nhiêu của đất đã bị thoái hóa Tàn tích hữu cơ: rễ cây, thân lárụng, rơi vào đất, được để lại đất sau thu hoạch

- Các hệ thống trồng trọt luân canh, xen canh, trồng theo băng giữa câytrồng chính và cây cải tạo đất là cây phân xanh, cây họ đậu (lạc dai,điền thanh, muồng hoa vàng, keo dậu…) Các hệ thống nông lâm kếthợp giữa cây dài ngày và cây ngắn ngày bổ sung chất hữu cơ cho nhau

và cho đất

- Các phương thức bổ sung chất hữu cơ cho dất như bón phân hữu cơ,phủ vật liệu hữu cơ cho cây trồng chính, trồng cây phủ đất đa tác dụngcho cây trồng chính Sử dụng các chế phẩm sinh học, VSV trong sảnxuất nông nghiệp

- Xây bờ đá trên đất dốc, làm đất tối thiểu, làm ruộng bậc thang

- Không sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học quá mức cho phép

- Tuyên truyền mọi người biết giữ gìn và bảo vệ đất

- Phê phán và xử phạt các hành vi gây ô nhiễm môi trường đất