Việc hình thành và rèn luyện các kỹ năng nghe - nói - đọc - viết cho học sinh thông qua phân môn Tập làm văn đảm bảo đạt được hiệu quả tối ưu. Ví dụ: Giảng dạy dạng bài tập nghe và tập n[r]
Trang 1Câu 1: Mục tiêu, nhiệm vụ của dạy tập đọc –học thuộc lòng trong trường
tiểu học hiện nay:
Mục tiêu của dạy tập đọc- học thuộc lòng ở Tiểu học hiện nay:
- Nhằm rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc, biết cách đọc, đọc hiểu,
đọc diễn cảm
- Nhằm cung cấp cho hộc sinh những kiến thức về tự nhiên xã hội
và con người
- Bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý tiếng Việt, ccon người, có ý
thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Tập đọc là phân môn thực hành vì vậy nhiệm vụ của nó là hình thành kỹ năng đọc cho học sinh Kỹ năng đọc có nhiều mức độ: đọc đúng, đọc nhanh Dạy đọc giáo dục lòng ham đọc sách cho học sinh giúp cho các em thấy được đây chính là con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ phát triển Tập đọc góp phần làm giàu vốn kiến thức ngôn ngữ, bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các cách tư duy có hình ảnh
Đặc điểm của dạy tập đọc lớp 1 chính là ở chỗ :đây là bước chuyển tiếp
từ dạy “học vần” sang dạy “tập đọc” (ở lớp 2) Giờ tập đọc ở lớp 1 vận dụng cả
phương pháp học vần, cả phương pháp tập đọc Yêu cầu của giờ tập đọc lớp 1 là củng cố hệ thống âm vần đã đọc (nhất là các vần khó) đọc đúng tiếng, liền tiếng trong từ, trong câu, đoạn, bài Bước đầu biết cách ngắt hơi ở các dấu câu, biết lên giọng và hạ giọng Để làm tốt được những nhiệm vụ nêu trên, đề tài của tôi mục đích đưa ra một số biện pháp để giúp học sinh đọc thông được văn bản và đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt giọng đúng nói riêng nhằm nâng cao chất lượng của 1 giờ dạy tập đọc ở lớp 1
Nhiệm vụ của dạy tập đọc – học thuộc lòng ở Tiểu học hiện nay:
- Hình thành năng lực đọc cho học sinh, rèn kĩ năng đọc thuộc lòng ( vừa rèn
kĩ năng đọc vừa rèn kĩ năng học cho học sinh)
- Môn tập đọc dạy cho học sinh biết cách đọc, từ đọc đúng , phát âm đúng các nguyên âm, các thanh điệu, các phụ âm, không đọc thiếu, thừa chữ, truung thành với câu, chữ ở văn bản gốc Đọc lưu loát , đọc thạo, đọc trôi chảy,không vấp váp, ngắt nghỉ đúng dấu chấm dấu phẩy Đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu Đọc
có ý thức ( đọc hiểu), biết đọc bằng hai hình thức:
+ Đọc thầm : Đọc hiểu nôi đung văn bản
+ Đọc thành tiếng: Đọc cho người khác cùng nghe
Trang 2-Làm giàu vốn kiến thức cho học sinh cả về văn học, ngôn ngữ, kiến thức về đời sống, giao tiếp xã hội
- Phát triển ngôn ngữ và tư duy cho học sinh, rèn cho các em cách đọc đúng
và chính xác các chính âm chính tả, có kĩ năng phân tích tổng hợp so sánh
- Giáo dục tình cảm đạo đức thẩm mĩ cho học sinh , góp phần làm cho học sinh thêm yêu mến văn học, có thói quen ham đọc sách, ham sống và làm việc theo những nhân vật đặc biệt trong sách Giáo dục cho các em rtheem yêu đất nước, quê hương, con người
Những điều vừa nêu trên khẳng định sự cần thiết của việc hình thành và phát triển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh Tập đọc với tư cách là một phân môn của Tiếng Việt ở tiểu học có nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu này – hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh
Phân môn học vần cũng thực hiện nhiệm vụ dạy đọc nhưng mới dạy đọc ở mức độ sơ bộ nhằm giúp học sinh sử dụng bộ mã chữ âm Việc thông hiểu văn bản chỉ đặt ra ở mức độ thấp và chưa có hình thức chuyển thẳng từ chữ sang nghĩa (đọc thầm) Như vậy, tập đọc với tư cách là một phân môn tiếng Việt tiếp tục những thành tựu dạy học mà học cần đạt được, nâng lên một mức đầy đủ hoàn chỉnh hơn
Tập đọc là một phân môn thực hành nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kỹ
năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của “đọc”: đọc đúng, đọc nhanh (đọc
lưu loát, trôi chảy), đọc có ý thức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm Bốn kỹ năng này được hình thành trong 2 hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau Sự hoàn thiện một trong những kỹ năng này sẽ có tác động tích cực đến những kỹ năng khác Ví dụ, đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh cũng như cho phép thông hiểu nội dung văn bản Ngược lại, nếu không hiểu điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và diễn cảm được Nhiều khi khó
mà nói được rạch ròi kỹ năng nào làm cơ sở cho kỹ năng nào, nhờ đọc đúng mà hiểu đúng hay chính nhờ hiểu đúng mà đọc được đúng Vì vậy, trong dạy đọc không thể xem nhẹ yếu tố nào
Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành thói quen làm việc với văn bản, với sách cho học sinh Nói cách khác thông qua việc dạy đọc phải giúp học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc là có lợi ích cho các em trong cả cuộc đời, phải làm cho học sinh thấy đó là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển
Trang 3Ngoài ra việc đọc còn có những nhiệm vụ khác đó là làm giàu kiến thức
về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn hoá cho học sinh, phát triển ngôn ngữ và
tư duy, giáo dục tư tưởng đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho các em
Câu 1: Mục tiêu, nhiệm vụ của dạy Luyện từ và câu trong trường tiểu học hiện nay:
Mục tiêu của dạy Luyện từ và câu ở Tiểu học hiện nay:
- Rền cho học sinh kĩ năng có kĩ năng sử dụng từ và câu
- Mở rộng và hệ thống hóa vốn từ để làm phong phú vốn từ cho học sinh
- Hướng dẫn học sinh biết cách nghe, nói, đọc, viết đúng quy tắc cho phuf hợp với hoàn cảnh giao tiếp
- Giúp học sinh nắm vững tiếng mẹ đẻ, tạo điều kiện để học tốt các môn học khác
Nhiêm vụ của dạy Luyện từ và câu ở Tiểu học hiện nay:
- Làm giàu vốn từ cho học sinh và phát triển năng lực dùng
từ đặt
câu của các em Nhiệm vụ này bao gồm các công việc sau:
+ Dạy nghĩa từ: Làm cho học sinh nắm nghĩa từ bao
gồm việc thêm
vào vốn từ của học sinh những từ mới và những nghĩa mới của
từ đã biết,
làm cho các em nắm được tính nhiều nghĩa và sự chuyển nghĩa của từ Dạy
từ ngữ phải hình thành những khả năng phát hiện ra những từ mới chưa biết
trong văn bản cần tiếp nhận, nắm một số thao tác giải nghĩa từ, phát hiện ra
những nghĩa mới của từ đã biết, làm rõ những sắc thái nghĩa khác nhau của
từ trong những ngữ cảnh khác nhau
+ Hệ thống hóa vốn từ: Dạy học sinh biết cách sắp
xếp các từ một
cách có hệ thống trong trí nhớ của mình để tích luỹ từ được nhanh chóng và
tạo ra tính thường trực của từ, tạo điều kiện cho các từ đi vào hoạt động lời
nói được thuận lợi Công việc này hình thành ở học sinh kĩ năng đối chiếu
từ trong hệ thống hàng dọc của chúng, đặt từ trong hệ thống liên tưởng
cùng chủ đề, đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa, đồng âm, cùng cấu tạo…,
tức là kĩ năng liên tưởng để huy động vốn từ
Trang 4+ Tích cực hóa vốn từ: Dạy cho học sinh sử dụng từ,
phát triển kĩ năng
sử dụng từ trong lời nói và lời viết của học sinh, đưa từ vào
trong vốn từ
tích cực được học sinh dùng thường xuyên Tích cực hóa vốn từ tức là dạy
học sinh biết dùng từ ngữ trong hoạt động nói năng của mình
+ Dạy cho học sinh biết cách đặt câu, sử dụng các kiểu
câu đúng mẫu,
phù hợp với hoàn cảnh, mục đích giao tiếp
- Cung cấp một số kiến thức về từ và câu
Trên cơ sở vốn ngôn ngữ có được trước khi đến trường, từ những hiện
tượng cụ thể của tiếng mẹ đẻ, phân môn Luyện từ và câu cung cấp cho học
sinh một số kiến thức về từ và câu cơ bản, sơ giản, cần thiết và vừa sức với
các em Luyện từ và câu trang bị cho HS những hiểu biết về cấu trúc của từ,
câu, quy luật hành chức của chúng Cụ thể đó là các kiến thức
về cấu tạo từ,
nghĩa của từ, các lớp từ, từ loại; các kiến thức về câu như cấu tạo câu, các
kiểu câu, dấu câu, các quy tắc dùng từ đặt câu và tạo văn bản
để sử dụng
trong giao tiếp
Ngoài các nhiệm vụ chuyên biệt trên, Luyện từ và câu còn có nhiệm vụ rèn
luyện tư duy và giáo dục thẩm mĩ cho HS
Câu 1:
Mục tiêu, nhiệm vụ của dạy tập làm văn ở trường tiểu học hiện nay:
Mục tiêu của dạy tập làm văn:
Hướng dẫn cho học sinh biết cách sản sinh và tạo lập ngôn ngữ dưới hình thức nói và viết Tiến tới rèn cho học sinh kĩ năng xây dựng và tạo lập ngôn bản, từ đó dạy cho học sinh biết cách sử dụng Tiếng việt trong hoạt động giao tiếp và học tập
Nhằm phát triển tư duy góp phần hình thành con người mới
Xã Hội Chủ Nghĩa
Nhiệm vụ của dạy học tập làm văn:
Trang 5 Giúp học sinh biết cách tạo lập ngôn bản nói và viết theo các phong cách khác nhau, xác định rõ mục tiêu của việc tập làm văn nói và viết
Biết lập dàn ý cho các đề bài cụ thể, làm các bài tập làm văn theo dúng hình thức và nội dung yêu cầu
Giúp học sinh rèn luyện tư duy và hình thành nhân cách con người mới Xã Hội Chủ Nghĩa cho học sinh tiểu học, góp phần rèn luyện tư duy lôgich, tư duy hiện tượng,hoàn thiện nhân cách và giáo dục đạo đức, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Dạy học theo quan điểm giao tiếp là hình thành cho học sinh kỹ năng diễn đạt thông qua các bài học, hình thành thói quen ứng xử trong giao tiếp hàng ngày với thầy cô, cha mẹ, bạn bè và mọi người xung quanh
Vận dụng phương pháp dạy học theo quan điểm này, giáo viên tạo cho học sinh nhiều cơ hội thực hành, luyện tập, không quá năng về lý thuyết như phương pháp dạy học truyền thống Do vậy học sinh hào hứng tham gia vào các hoạt động học tập, tích cực sáng tạo trong làm văn Việc hình thành và rèn luyện các kỹ năng nghe - nói - đọc - viết cho học sinh thông qua phân môn Tập làm văn đảm bảo đạt được hiệu quả tối ưu
Ví dụ: Giảng dạy dạng bài tập nghe và tập nói
Nghe và kể lại câu chuyện "Giấu cày" - tập làm văn tuần I
Qua việc kể mẫu của giáo viên, quan sát tranh, gợi ý sách giáo khoa học sinh kể nội dung câu chuyện như sau:
Có một người đang cày ruộng thì vợ gọi về ăn cơm Bác ta liền hét to trả lời - Để tôi giấu cái cày vào bụi đã
Về nhà bác ta liền bị vợ trách - Ông giấu cày mà la to như thế, kẻ gian biết chỗ, nó lấy mất cày thì sao
Lát sau, cơm nước xong, bác ta ra ruộng, quả nhiên thấy cày bị mất Bác
ta liền chạy một mạch về nhà, nói thầm vào tai vợ: "Nó lấy mất cày rồi!"
Qua giao tiếp giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với nhau (kể cho nhau nghe), việc kể lại nội dung câu chuyện trước lớp giúp các em thấy được sự phê phán hóm hỉnh, hài hước và kể chuyện lại nội dung câu truyện với giọng kể,
Trang 6cử chỉ, điệu bộ gây cười ở người nghe, nét mặt phù hợp, nâng kịch tính câu chuyện lên cao hơn
Song song với việc rèn luyện kỹ năng nghe - nói học sinh rèn kỹ năng viết: nắm kỹ thuật viết, luật viết câu văn, đoạn văn hoàn chỉnh, đúng về ngữ pháp, bố cục văn cảnh hoặc môi trường giao tiếp Mỗi bài văn của học sinh không đơn thuần là kể, tả ngắn về con người, sự vật, sự việc mà thông qua đó thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, sự đánh giá, thái độ yêu - ghét, trân trọng hay phê phán của các em Thông qua bài viết của các em người đọc hiểu được tâm tư tình cảm của các em về một vấn đề nào đó
Bổ trợ cho việc rèn kỹ năng nghe - nói trong tiết Tập làm văn, phấn kể chuyện của tiết tập đọc kể chuyện cũng chú trọng đến rèn kỹ năng giao tiếp
Ví dụ: Dạy tập đọc kể chuyện Tiết 2 - Bài Đất quý đấy yêu - tuần 11 Nhiệm vụ của học sinh là: quan sát tranh, sắp xếp lại tranh theo trình tự nội dung câu chuyện Đất quý đất yêu Sau đó dựa vào tranh kể lại câu chuyện đúng nội dung, ngắn gọn, từ ngữ súc tích, dễ hiểu, biết kết hợp lời nói với cử chỉ, điệu bộ để câu chuyện thêm hấp dẫn sinh động; giúp người nghe thấy được phong tục tập quán của người Ê-ti-ô-pi-a: họ coi đất đai là thứ thiêng liêng, cao quý nhất
Thông qua kể lại câu chuyện theo tranh, học sinh hình thành và rèn luyện khả năng diễn đạt, phục vụ tốt cho bài tập nói của tiết Tập làm văn
Tóm lại, học sinh rèn luyện khả năng quan sát, nói - viết, rút ra những nét điển hình, đặc trưng của từng vùng miền, thấy được vẻ đẹp đáng yêu, đáng tự hào của mỗi vùng miền, từ đó hình thành nuôi dưỡng tình cảm gắn bó, yêu thương, ý thức gữ gìn, xây dựng quê hương đất nước
Ngoài ra, mỗi giáo viên cần chú trọng vận dụng phương pháp dạy học theo quan điểm giao tiếp, khơi dậy ở các em những cảm xúc, đánh thức tiềm năng cảm thụ văn học và có nhu cầu thể hiện, bày tỏ sự cảm thụ đó với người khác Như vậy, mỗi bài nói, bài viết sẽ chính là tâm hồn tình cảm của các em,
Trang 7các em sẽ thêm yêu văn - yêu cái hay, cái đẹp, yêu tiêng Việt - giữ gìn sự trong sáng của tiếng việt
Tổ chức tốt việc quan sát, hướng dẫn học sinh cách dùng từ, giọng kể, điệu
bộ khi làm bài nghe, nói, viết
Với đặc điểm vốn từ còn hạn chế, nên học sinh lớp 3 gặp nhiều khó khăn trong việc nghe - nói - viết - kể lại câu chuyện bằng lời văn của mình Do vậy, giáo viên cần tổ chức tốt hoạt động quan sát tranh: quan sát từng đường nét, màu sắc, hình ảnh, nội dung, thể hiện của tranh Học sinh cảm nhận được những nét đẹp của cảnh vật, con người và muốn bày tỏ trao đổi với bạn, với thầy cô
Để các em làm tốt hoạt động này, trước hết giáo viên chú ý cho học sinh
sử dụng gợi ý trong sách giáo khoa, lắng nghe cô kể, bạn kể để nhớ được các ý chính của nội dung câu chuyện
Giáo viên chú trọng về lời văn kể và nghệ thuật sử dụng ngôn từ Giáo viên cần hướng dẫn các em cách chọn lựa, sử dụng từ ngữ, hình ảnh để diễn đạt sao cho dễ hiểu, sinh động Có như vậy người nghe đọc sẽ dễ dàng hình dung, tưởng tượng, nắm bắt được sự việc, suy nhất tình cảm mà các em muốn thể hiện qua bài nói, bài viết Người nghe, người đọc tuy không trực tiếp nhìn diện mạo của nhân vật, xem bối cảnh của sự việc qua những hình ảnh miêu tả, so sánh cùng với những tình cảm, thái độ, sự đánh giá của các em Đó chính là điểm mạnh của nghệ thuật sử dụng ngôn từ
Ví dụ: Dạy tập làm văn - tuần 12