CHƯƠNG 5 PHÂN TÍCH lợi ÍCH CHI PHÍ dự án CÔNG

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH - CHI PHÍ Phân tích lợi ích – chi phí là việc đo lường chi phí và lợi ích của một dự án để quyết định: • Thực thi hay không thực thi dự án • Qui mô của dự án Ai sử dụng

5.2 Các kỹ thuật trong

phân tích dự án

5.3 Đo lường chi phí 5.4 Đo lường lợi ích

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH - CHI PHÍ

Phân tích lợi ích – chi phí là việc đo lường chi phí và lợi ích của một dự án để quyết định:

• Thực thi hay không thực thi dự án

• Qui mô của dự án

Ai sử dụng phân tích lợi ích – chi phí?

• Công ty tư nhân

• Cá nhân

• Chính phủ

07/06/21 3

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH - CHI PHÍ

thực hành để xác định mức đóng góp tương đối của các dự án có tính loại trừ lẫn nhau Sử dụng phân tích chi phí – lợi ích góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ

nguồn lực bằng việc đảm bảo rằng những dự án mới

có chi phí xã hội biên lớn hơn lợi ích xã hội biên thì

sẽ không được chấp thuận.

 Tiêu chí hiện giá lợi ích ròng - NPV (Net

present Value)

 Tỉ suất nội hòan IRR

 Tỉ suất lợi ích – chi phí

TIÊU CHÍ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN

07/06/21 5

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ THUẬT

PHÂN TÍCH DỰ ÁN

 Giá trị tương lai

 FV: giá trị tiền tệ tương lai cho khoản đầu tư

hiện tại

 R: số tiền đầu tư hiện tại

 T: số năm đầu tư

 r: tỷ suất sinh lợi hàng năm

r R

FV   1 

… T

1

1/(1 + r) 1/(1 + r)2

X i X

X X

r

C

B C

B

NPV

1

0 0

) 1

)1

(

T

Y i

Y i Y

Y Y

r

C

B C

B NPV

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ

THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

bỏ hoàn toàn dự án khác (cùng 1 thời gian)  chọn ra

1 dự án duy nhất có NPV lớn nhất.

ảnh hưởng đến hoạt động (dòng tiền) của dự án khác

Dự án nào có NPV dương sẽ được chọn.

sẽ kéo theo việc thực thi (chấp nhận) một dự án khác nữa để mang lại hiệu quả tốt nhất, dự án này là đầu vào của dự án kia hoặc ngược lại.

07/06/21 9

 Tiêu chí hiện giá lợi ích ròng được xác định

theo nguyên tắc:

 Một dự án đầu tư chỉ có thể chấp nhận khi có

hiện giá lợi ích ròng dương

 Nếu hai dự án phải loại trừ nhau, thì dự án được

chọn là dự án có hiện giá lợi ích ròng lớn hơn.

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ

THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

Công ty tư nhân: Xây dựng một Nhà máy

Chi phí xây dựng ban đầu: $95,000 Lợi nhuận nhiều năm:

+

= $50,000 + $50,000

$55,000 (1.10)

$60,500 (1.10)^2

+

=

Ví dụ

Công ty tư nhân: Xây dựng một Nhà máy

PV của lợi nhuận $100,000 $93,573

Chi phí ban đầu

của Dự án $95,000 $95,000

Quyết định Đúng Xây Không Xây

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

Năm

Thu nhập ròng hàng

năm

Hệ số chiết Khấu (với r: 5%)

Giá trị hiện tại PV ($)

638.7

07/06/21 13

hiện giá lợi ích ròng của dự án bằng không

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

0 )

1 (

)

( )

B



 Tỷ suất lợi ích và chi phí trong một dự án đầu tư

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

B

) 1

( 0

C

) 1

( 0

r

B B

C B

1 0

1 0

) 1

(

) 1

(

NHẮC LẠI CÁC VẤN ĐỀ KỸ

THUẬT PHÂN TÍCH DỰ ÁN

Tỷ suất lợi ích và chi phí trong một dự án đầu tư

 Một dự án được chấp thuận khi: B/C > 1 hay B –

C > 0

chọn là dự án có tỉ suất lợi ích và chi phí lớn hơn.

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ

07/06/21 17

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ

 Xác định lợi ích

 Lợi ích trực tiếp, gián tiếp

 Lợi ích hữu hình, vô hình

 Xác định chi phí

 Chi phí trực tiếp, gián tiếp

 chi phí hữu hình, vô hình

Ví dụ: lợi ích, chi phí của dự án giáo dục, thủy lợi

 Tỷ lệ chiết khấu của dự án

XÁC ĐỊNH LỢI ÍCH – CHI PHÍ

quan hệ chặt chẽ với mục tiêu chính của dự

án, phát sinh từ sản lượng (hoặc năng suất)

dự án và chi phí cho dự án

phẩm phụ”, không có liên quan đến mục đích

dự án

nhiều khi không rõ ràng

XÁC ĐỊNH LỢI ÍCH – CHI PHÍ

những khoản lợi ích và chi phí có thể định giá theo giá thị trường

coi là “vô hình”

Ví dụ: Hàng hóa và dịch vụ công cộng đa phần là “vô hình”

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ

Dự án thủy lợi Lợi ích Chi phí

Di dân thay đối môi trường sống…

07/06/21 21

chính phủ vì các lợi ích và chi phí xã hội không được phản ánh theo giá cả thị trường.

ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ

DỰ ÁN CÔNG

 Dựa vào giá cả thị trường trong điều kiện thị trường cạnh tranh hoàn hảo:

 Giá cả thị trường phản ánh chi phí xã hội biên của sản xuất

và lợi ích biên người tiêu dùng

 Thực tế, trong điều kiện thị trường không hoàn hảo:

 Giá cả hàng hóa được giao dịch không phản ánh chi phí xã hội biên của nó

=> Cần điều chỉnh giá thị trường để xác định giá ẩn của hàng

07/06/21 23

ĐO LƯỜNG LỢI ÍCH

 Giá trị của thời gian: Dựa vào tiền lương hoặc biểu

lộ sở thích của cá nhân

+ Dựa vào “lý thuyết lựa chọn thu nhập – thời gian nhàn rỗi”, tiền lương sau thuế có thể được sử dụng để đánh giá giá trị thời gian

+ Biểu lộ sở thích cá nhân

Ví dụ: đi máy bay đắt hơn nhưng nhanh hơn đi xe ô tô Bằng

cách xác định số tiền mà mọi người sẵn lòng trả thêm cho việc

đi máy bay, ta có thể suy ra số tiền mà họ sẵn lòng chi trả để giảm bớt thời gian đi lại – chính là giá trị thời gian tiết kiệm được.

Dự án phân cấp giao thông – ví dụ

Giá trị thời gian tiết kiệm

07/06/21 25

ĐO LƯỜNG LỢI ÍCH

Giá trị con người

hạn đối với cuộc sống con người:

(1) đo lường thu nhập mất đi của cá nhân (sử dụng tiền lương

để định giá giá trị con người)

(2) đánh giá giá trị cá nhân dựa vào những thay đổi xác suất

tử vong:

+ Định giá tùy thuộc vào hoàn cảnh làm thay đổi xác suất gây tử vong

+ Biểu lộ sở thích thông qua đánh giá xác suất gây tử vong

+ Thông qua hành động của Chính phủ

CÂU HỎI

Hãy cho biết bạn định giá sinh mạng của mình là bao nhiêu?

a) Giả sử bạn chọn mua một túi khí $350 để đề phòng tai nạn ô tô với xác suất 1/10,000

b) Bạn đang quyết định chọn 2 quốc gia để đi nghỉ hè Quốc gia A rủi ro chết người là 1/10.000 và bạn phải trả $6.000 Quốc gia B

là 1/20.000 và bạn phải trả $9.000 Giả sử bạn bàng quan giữa hai địa điểm nhưng quan tâm đến rủi ro gây chết người.

c) Giả một công việc có mức rủi ro 2%, trả thêm $15,000 so với

tiền lương.

d) Hệ thống điều chỉnh liên quan đến phòng cháy trên các máy bay thương mại có chi phí 900.000 USD cho cứu thoát một mạng sống.

Phân tích lợi ích chương trình tiêm chủng (Triệu đola)

Tỉ lệ chiết khấu 10%/năm

Gía trị thời gian đau ốm tránh được

Giá trị cái chết tránh được

Tổng giá trị của lợi ích

Tổng giá trị của lợi ích chiết khấu

về hiện tại

Tổng chi phí chương trình chiết khấu

về hiện tại

Tổng lợi ích ròng

ĐO LƯỜNG GIÁ TRỊ VÔ HÌNH

LƯU Ý:

 Giá trị vô hình có thể phá vỡ tòan bộ phân tích chi phí – lợi ích Đôi khi giá trị vô hình là quá lớn khiến bất kì

dự án nào cũng có thể được làm cho thừa nhận.

Ví dụ: chương trình tàu vũ trụ con thoi làm tăng uy thế

quốc gia

 Một vài dự án có thể không đo được lợi ích 

phương pháp lựa chọn chi phí rẻ nhất: phân tích chi phí – hiệu quả.

Ví dụ: xây dựng các công viên quốc gia; bảo tồn động vật

hoang dã…

07/06/21 29

 Tỷ lệ chiết khấu = giá của sử dụng vốn

 Xác định tỷ lệ chiết khấu khu vực công

 Dựa vào tỷ lệ chiết khấu khu vực tư

 Tỷ lệ chiết khấu xã hội

PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ

DỰ ÁN CÔNG

 Giả sử khu vực tư dùng toàn bộ thu nhập đầu tư 1.000 USD vào 1 dự án với tỷ suất lợi nhuận là 20% Nếu chiết lấy đi 1.000 USD này đầu tư vào khu vực công thì 20% chính là chi phí cơ hội của dự án công

TỶ LỆ CHIẾT KHẤU KHU VỰC TƯ

07/06/21 31

 Tỷ lệ chiết khấu xã hội thường thấp hơn tỷ suất lợi nhuận thị trường.

 Chính phủ quan tâm đến thế hệ tương lai

 Khu vực tư vì tính vị kỷ nên dành rất ít nguồn lực cho đầu tư phát triển

 Thuyết phụ quyền (Paternalism)

 Khu vực tư thiếu tầm nhìn xa nên tính chiết khấu với tỷ lệ rất cao.

 Người dân phải cảm ơn chính phủ về “tầm nhìn xa của chính phủ”

 Tính thất bại của thị trường

 Tỷ lệ chiết khấu xã hội thấp để khắc phục thất bại thị trường.

=> Dự án công dễ được chấp nhận thực thi

TỶ LỆ CHIẾT KHẤU XÃ HỘI

 Phản ứng dây chuyền

dân, kéo theo gia tăng lợi nhuận ngành hàng hóa, chế biến thực phẩm  lợi ích dây chuyền: lợi ích của dự

án rất lớn

giảm đi của ngành đường sắt và giá xăng dầu tăng vì người dân chuyển sang dùng xe hơi nhiều  tổn thất dây chuyền

chuyền thì cũng quan tâm đến tổn thất dây chuyền

CÁC CẠM BẪY TRONG PHÂN TÍCH

CÁC CẠM BẪY TRONG PHÂN TÍCH

- Vô hình: tiết kiệm thời gian

2 Lợi ích dây chuyền

- Khoản tăng lợi nhuận của ngành

- Giá xăng dầu tăng

 Việc làm của người lao động

 Tiền lương phải trả cho người lao động khi tham gia dự án là chi phí hay yếu tố lợi ích nếu như dự

án công nhằm giải quyết việc làm cho người lao động?

 Sự trùng lắp trong tính toán

 Lợi ích của dự án thủy lợi mang lại : (i) giá trị tăng lên của mảnh đất hoặc (ii) giá trị thu nhập ròng từ trồng trọt?

CÁC CẠM BẪY TRONG PHÂN TÍCH

07/06/21 35

 Xét 2 dự án:

 Dự án X tạo ra 500 đôla lợi ích với độ chắc

chắn 100% Dự án Y tạo ra 0 đôla lợi ích với xác suất 50% và 1.000 đôla lợi ích với xác suất 50%

 Dự án được ưa chuộng hơn?

ĐÁNH GIÁ YẾU TỐ KHÔNG CHẮC CHẮN

TRONG DỰ ÁN CÔNG

 Dự án được ưa chuộng hơn?

bạn không thích rủi ro thì bạn sẽ thích dự án X hơn

và ngược lại

 Định giá hợp lí chi phí và lợi ích của 1 dự án

có rủi ro yêu cầu phải xác định giá trị kì vọng của dự án cao hơn, trong đó bao gồm phí bảo hiểm rủi ro

ĐÁNH GIÁ YẾU TỐ KHÔNG CHẮC CHẮN

TRONG DỰ ÁN CÔNG

CHÚ Ý

Trong một số lĩnh vực sống còn, không cần phân tích chi phí – lợi ích:

 Dự án bảo vệ các loài động vật hoang dã cần được thực thi, bất chấp các phí tổn

 Các dự án bảo vệ môi trường

 Các nghiên cứu về thuốc men, vaccine

 Đạo luật về thực phẩm, thuốc men yêu cầu các

cơ quan quản lí, các công ty cấm đưa thêm bất kì chất độc hại nào có nguy cơ gây ung thư, bất kể lợi ích quan trọng như thế nào về của cải.

 Thành phố đang xem xét xây dựng một hồ bơi Hồ bơi có

sức chứa là 800 người bơi/ngày và phí bơi là 6$/ngày/1 người bơi Chi phí trung bình của hồ bơi là 4$ người bơi/ngày

 Nếu hồ bơi được xây dựng, thì lợi ích thuần một ngày là bao nhiêu?

BÀI TẬP

07/06/21 39

 Chính quyền thuê chuyên gia đánh giá dự án này Một địa phương láng

giềng có 1 hồ bơi tương tự mức phí vao cong được điều tra ngẫu nhiên:

Với thông tin đã cho, một hồ bơi với sức chứa 800

người/ngày có phải là quy mô tối ưu đối với địa phương hay

07/06/21 40

án giả sử là 5 năm, với dữ liệu như sau:

Lao động: 1 triệu giờ, trong đó 50% là thuê mướn lao động

thất nghiệp Đơn giá tiền lương lao động là 20$/1 giờ và 1 giờ thất nghiệp: 5$

là 17$.

Liệu dự án có thể chấp nhận hay không? (tỷ lệ chiết khấu dự án

BÀI TẬP