Gợi ý : HS đọc thuộc lòng bài thơ Trình bày những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, qua đó, nêu được ý nghĩ của lời tâm sự của con hổ trong vườn bách thú 3/ Dạy bài mới : *G[r]
Trang 1Ngày soạn: 05 -01-2013
Tiết 77: Văn bản: QUÊ HƯƠNG
-Tế
I Mục tiêu cần đạt
1/ Kiến thức :
- Sơ giản về phong trào Thơ mới
- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do
- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng
2/ Kĩ năng :
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3/ Thái độ/Các kĩ năng sống được giáo dục:
-Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về nỗi chán ghét thực tại tầm thường, tù túng; trân trọng niềm khao khát cuộc sống tự do của nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của từng bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ
- Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên và có trách nhiệm đối với quê hương, đất nước
II Chuẩn bị:
* GV: *Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng:
+ Hoạt động theo nhóm: thảo luận, trao đổi, phân tích giá trị nội dung nghệ thuật của bài thơ +Động não: Suy nghĩ về tâm sự của nhân vật trữ tình trong VB
+ Liên tưởng, tưởng tượng từ vẻ đẹp hình ảnh thơ
+PP giảng bình
- Đọc kỹ “những điều cần lưu ý” SGV, đọc kỹ văn bản, soạn giáo án
* HS: Đọc văn bản, chú thích, trả lời câu hỏi phần đọc hiểu SGK
III Tiến trình dạy-học:
1.Ổn định: điểm diện ghi vào sổ đầu bài
2/ Kiểm tra bài cũ : (5’)
Câu hỏi : Đọc thuộc lòng bài thơ “nhớ rừng” của Thế Lữ và trình bày cam nhận của em về bài thơ? Gợi ý : HS đọc thuộc lòng bài thơ
Trình bày những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, qua đó, nêu được ý nghĩ của lời tâm sự của con hổ trong vườn bách thú
3/ Dạy bài mới :
*Giới thiệu bài : (1’)
Yêu quê hương là một tình cảm cao quý của con người, nó từ lâu đã trở thành ngồn cảm hứng cho các sáng tác thơ ca Tế Hanh cũng đã cụ thể hoá mạch cảm xúc ấy thành bài thơ : “Quê hương”
TG Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng 5’ Hoạt động1: GV hướng dẫn HS
tìm hiểu tác giả, tác phẩm:
Gọi HS đọc chú thích (*) -Đọc chú thích * (SGK)
I- Tác giả-tác phẩm
(SGK)
Trang 220’
?Nêu sơ lược về tác giả, tác phẩm.?
GV giảng: Trong thời kỳ đất nước bị
chia cắt (1954-1975) mảng thơ thành
công nhất của Tế Hanh cũng là mảng
viết về quê hương miền Nam đau
thương anh dũng khi đó Có thể nói,
Tế Hanh là nhà thơ của quê hương
mà bài “Quê hương” là sáng tác mở
đầu đầy ý nghĩa Bài thơ được viết
năm 1939 lúc tác giả đang học ở
Huế
Hoạt động2: GV hướng dẫn HS đọc
và tìm hiểu bố cục.
GV hướng dẫn cách đọc:Hai câu đầu
và khổ cuối đọc giọng trầm lắng
Đoạn còn lại đọc giọng mạnh mẽ,
khỏe, hồ hởi
Gv đọc mẫu một đoạn
Gọi 2 HS đọc văn bản, HS khác nhận
xét
? Nhận xét về thể thơ và bố cục của
bài thơ?
Hoạt động3: GV hướng dẫn HS
phân tích.
? Mở đầu bài thơ tác giả giới thiệu
về quê hương ntn?
GV: Giới thiệu quê hương (vị trí địa
lý) cách biển nửa ngày sông và nghề
nghiệp chính của dân làng là chài
lưới.
* KT động não
? Hãy nhận xét cách giới thiệu của
tác giả?
Gọi HS đọc hai câu tiếp
? Tác giả giới thiệu đoàn thuyền ra
khơi đánh cá vào thời gian và không
gian nào?
Nêu những nét sơ lược về tác giả
- tác phẩm
- 2 HS đọc văn bản
HS khác nhận xét
- Bài thơ thuộc thể thơ 8 chữ, gồm nhiều khổ, gieo vần âm và vần liền
Bố cục:
+ Tám câu đầu: Giới thiệu chung
về làng chài và cảnh thuyền chài
ra khơi đánh cá
+ 8 câu tiếp theo: cảnh thuyền cá trở về bến
+ Khổ cuôi: Tình cảm của tác giả
- Giới thiệu nơi ở, nghề nghiệp
- Ngôn ngữ bình dị, tự nhiên mà nêu được đặc sắc của một làng chài ven biển được bao bọc bởi con sông chảy ra biển, làng chài như bao vây giữa trời nước và không gian bát ngát , thời gian thì tính bằng ngày sông
-HS đọc
- Vào buổi sớm mai
- Bầu trời trong trẻo, cao rộng,
II.Đọc , hiểu văn bản.
1 Đọc
2 Bố cục
3 Phân tích:
a/ Cảnh dân chài bơi
thuyền ra khơi đánh cá
:
Làng tôi …nghề chài lưới
Nước bao vây…
Giới thiệu làng quê và nghề nghiệp của làng
Khi trời trong … Dân trai tráng…
Đoàn thuyền ra khơi
Trang 3? Khung cảnh lúc này được tác giả
miêu tả ntn?
?Với khung cảnh thiên nhiên ấy giúp
em liên tưởng tới điều gì?
?Nổi bật trên nền cảnh ấy có ai được
nhắc đến?
?Em hãy cho biết tại sao tác giả
không dùng những cụm từ khác
như :dân chài lưới, ngư dân, …mà lại
dùng “dân trai tráng” Cách nói này
có gợi cho em điều gì không?
?Con thuyền đánh cá ra khơi được
tác giả miêu tả qua những câu thơ
nào?
? Em hãy nhận xét cách dùng từ ngữ
và biện pháp nghệ thuật?
?Hãy nêu cảm nhận của em về cánh
buồm được miêu tả?
*PP giảng bình
GV bình: Hình ảnh cánh buồm trắng
căng gió biển khơi quen thuộc bổng
trở nên lớn lao, thiêng liêng và rất
mơ mộng Tế Hanh như nhận ra đó
chính là biểu tượng của linh hồn
làng chài Nhà thơ vừa vẽ ra chính
xác cái hình, vừa cảm nhận được cái
hồn của sự vật Sự so sánh ở đây
không làm cho việc miêu tả cụ thể
hơn nhưng đã gợi ra một vẻ đẹp bay
bổng, mang ý nghĩa lớn lao.
Gọi HS đọc tám câu tiếp
?Hãy nêu nội dung của tám câu giữa?
?Cảnh dân làng chài đón thuyền cá
trở về được miêu tả qua những câu
thơ nào?
?Qua câu thơ trên em có nhận xét gì
về cảnh vật ở đây?
GV:Tác giả không tả một ai cụ thể
mà là tả chung không khí cả
làng.Cảnh làng chài đón thuyền cá
trở về là một bức tranh lao động đầy
ắp niềm vui và sự sống toát ra từ
không khí “ồn ào , tấp nập” , đông
lúc sớm mai hồng Đây là buổi sáng đẹp trời , một ngày mới mang lại niềm vui cho mọi người, -Hứa hẹn một chuyến
ra khơi yên lành và niềm vui phấn khởi
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Dân trai tráng:gợi hình ảnh tay chài khỏe mạnh, vạm vỡđặc trưng người dân chài
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ…
Rướn thân trắng …góp gió
- Hình ảnh so sánh, nhân hóa và
từ ngữ mạnh: hăng, phăng, vượt
Cánh buồm thuyền chài căng rất đẹp, một vẻ đẹp đầy lãng mạn, với sự so sánh bất ngờ , gợi ra vẻ đẹp bay bổng, mang ý nghĩa lớn lao, thiêng liêng.Tế Hanh như nhận ra đó chính là biểu tượng của linh hồn làng chài
-Đọc 8 câu tiếp
- Cảnh thuyền cá về bến
Ngày hôm sau ồn ào … Khắp dân làng …
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng
Cảnh rộn ràng , đông vui, nhộn nhịp đầy ắp niềm vui và sự sống
- Dân tấp nập đón ghe về, cá đầy ghe, cá tươi ngon, thân bạc trắng
- Bức tranh lao động náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống
trong một buổi sáng đẹp trờivới những tay chài khỏe mạnh
Chiếc thuyền như con tuấn mã
Phăng mái chèo vượt trường giang
(h/ảnh so sánh, từ ngữ gợi tả, ấn tượng mạnh)
Phong cảnh tươi sáng
và bức tranh l/động đầy hứng khởi
-Cánh buồm mảnh hồn làng rướn thân trắng
(ss nhân hóa) vẻ đẹp lãng mạn
=> linh hồn của một làng chài
b/ Cảnh thuyền cá về bến:
ồn ào tấp nập những con cá tươi ngon
Cảnh rộn ràng , đông vui, nhộn nhịp đầy ắp niềm vui và sự sống
Trang 4vui, từ những chiếc ghe đầy những cá
tươi ngon và từ lời cảm tạ trời đất đã
sóng yên bể lặng để người dân chài
trở về an toàn
? Câu “Nhờ ơn trời đầy ghe” có ý
nghĩa gì.?
? Hình ảnh người dân chài được tác
giả miêu tả ntn?
? Nhận xét gì về hình ảnh người dân
chài được miêu tả ở đây?
GV:Tế Hanh đã tạc được những bức
tượng khỏe khoắn giàu sức sống về
người dân chài.Hình ảnh vừa chân
thực vừa lãng mạn thú vị.Sóng gió
nắng nước biển đã in dấu trên làn da
tạo nên cái vị xa xăm, nồng nàn, trên
thân thể người trai xứ biển,vẻ đẹp
thật khỏe khoắn từng trải
? Tác giả miêu tả con thuyền sau khi
trở về bến ra sao?
?Em cảm nhận được điều gì qua cách
miêu tả của tác giả?
GV: Con thuyền vô tri, vô giác đã trở
nên có hồn, một tâm hồn rất tinh tế
Cũng như người dân chài, con
thuyền lao động ấy cũng thấm đậm
vị muối mặn của biển khơi Không có
một tâm hồn tinh tế, tài hoa và nhất
là nếu không có tấm lòng gắn bó sâu
nặng với con người cùng cuộc sống
lao động làng chài quê hương thì
không thể có những câu thơ xuất
thần như vậy.
Gọi HS đọc 4 câu cuối
? Khổ thơ cuối biểu hiện điều gì?
? Nỗi nhớ của tác giả được biểu hiện
ntn?
?Em thử nhận xét cách diễn đạt của
tác giả trong khổ thơ này?
?Qua phân tích em hiểu gì về tình
cảm của tác giả đối với quê hương?
GV giảng: Với TH cái hương vị của
lao động làng chài đó chính là hương
vị riêng, đầy quyến rũ của quê
hương Nhà thơ đã cảm nhận được
chất thơ trong đời sống lao động
- Là lời cảm tạ chân thành đất trời
đã sóng yên biển lặng để người dân chài trở về an toàn với cá đầy ghe
- Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm
- Thể hiện người lao động làng chài, những đứa con của biển khơi: nước da ngăm nhuộm nắng, nhuộm gió, thân hình vạm vỡ và thấm đậm vị mặn mòi của biển khơi Hình ảnh người dân chài được miêu tả vừa chân thực, vừa lãng mạn và trở nên có tầm vóc phi thường, con người rất gắn bó với biển cả
- Im bến mỏi trở về nằm
- Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ
Tác giả sử dụng phép nhân hóa rất sáng tạo và độc đáo.Tác giả không chỉ thấy con thuyền nằm
im trên bến mà cảm thấy như con thuyền ấy đang lắng “nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”.Con thuyền vô tri đã trở nên có hồn, sinh động gần gũi với người dân chài.Hơn thế thuyền lúc này như một thành viên của làng chài
-Đọc 4 câu cuối
- Nhà thơ trực tiếp nói về nỗi nhớ làng quê khôn nguôi của mình
- Nay xa cách luôn tưởng nhớ
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá
Lời thơ giản dị tự nhiên, câu cảm
Hình ảnh quê hương luôn trong tâm trí nhà thơ
Dân chài rám nắng
cả thân hình xa xăm (tả thực, gợi cảm)
Con người gắn bó với biển cả
- Im bến mỏi trở về nằm
- Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ
(nhân hóa)
c Tình cảm của nhà thơ đối với quê hương : lòng tôi liên tưởng nhớ
nhớ cái mùi nồng mặn quá!
(lời thơ giản dị tự nhiên, câu cảm)
Hình ảnh quê hương luôn trong tâm trí nhà thơ
Trang 52’
hằng ngày của người dân Đó là một
điều đáng quí Vì vậy, hình ảnh quê
hương trong bài thơ không hề buồn
bã, hiu hắt như nhiều bài thơ mới mà
thật là tươi sáng khỏe khoắn, mang
hơi thở nồng ấm của lao động của sự
sống
Hoạt động4: GV hướng dẫn HS
tổng kết và luyện tập:
? Bài thơ có những đặc sắc nghệ
thuật gì?
? Theo em bài thơ miêu tả hay biêủ
cảm, tự sự hay trữ tình?
? Bài thơ nổi bật nội dung gì?
Gọi 1 HS đọc ghi nhớ SGK
Luyện tập:1/ HS đọc diễn cảm bài
thơ
2/ Sưu tầm, chép lại một số câu thơ,
đoạn thơ về tình cảm quê hương mà
em yêu thích
Hoạt động5: Hướng dẫn tự học ở
nhà
-Học thuộc bài thơ, nắm nội dung,
ng/thuật, làm bài tập 2
- Đọc văn bản “Khi con tu hú” và trả
lời câu hỏi phần đọc hiểu SGK
- Sự sáng tạo hình ảnh thơ, hình ảnh phong phú, miêu tả chính xác nhưng lại có những hình ảnh bay bổng lãng mạn
- Thể hiện 8 chữ, gieo vần liền và vần ôm với sự hoán vị bằng trắc đều đặn, vần điệu nhịp nhàng
Bài thơ tuy phần lớn số câu là miêu tả những phương thức biểu đạt chủ yếu là biêủ cảm, nên đây
là bài thơ trữ tình
HS trả lời
Đọc ghi nhớ (SGK)
* Tổng kết:
Ghi nhớ (SGK)
III Luyện tập.
RÚT KINH NGHIỆM-BỔ SUNG: