Nguyên nhân thất bại: - Chênh lệch lực lượng - Giặc sử dụng binh lực THẢO LUẬN NHÓM 5’ CÁC NHÓM LẺ: Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến thất bại của uy hiếp và nhiều thủ đoạn mua chuộc, d[r]
Trang 1Ngày soạn: 11/04/2013 Ngày dạy: 15/04/2013 (Khối 6)
Tiết 32:
Lịch sử địa phương CUỘC KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Tình hình đất nước trước khởi nghĩa Bà Triệu và nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa
- Tiểu sử Triệu Thị Trinh, căn cứ và diễn biến của cuộc khởi nghĩa
- Nguyên nhân thất bại, ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu
2 Tư tưởng: Giáo dục lòng kính phục, biết ơn các vị anh hùng đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ
quốc, lòng căm thù quân xâm lược
3 Kĩ năng: Sử dụng bản đồ địa phương, tường thuật sự kiện lịch sử, tư duy phân tích, tổng hợp.
II CHUẨN BỊ
- Máy chiếu
- Các tư liệu, hình ảnh có liên quan đến khởi nghĩa Bà Triệu
III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, đàm thoại, tường thuật, sử dụng bản đồ, tranh ảnh
IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ:
? Nêu diễn biến, ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938?
2 Giới thiệu bài:
- HS xem một số hình ảnh liên quan đến khởi nghĩa Bà Triệu (Thanh Hóa, quê hương Bà Triệu, căn cứ Núi Nưa, Phú Điền)
- Giới thiệu: Trong một ngàn năm Bắc thuộc, cùng với nhân dân Giao Chỉ và Nhật Nam, người quận Cửu Chân đã không ngừng vùng lên đấu tranh để giành độc lập tự chủ Tiêu biểu nhất
là cuộc khởi nghĩa Bà Triệu
3 Bài mới:
- HS tự đọc SGK.
? Sau cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, tình hình đất nước ta như thế
nào?
- Tiếp tục bị nhà Đông Hán đô hộ
- Chính quyền Đông Hán tăng cường đàn áp, bóc lột nhân dân ta
- PTĐT của nhân dân ta tạm lắng, song sau đó lại tiếp tục bùng
lên
- Ở Thanh Hóa có khởi nghĩa Chu Đạt
- HS xác định vị trí căn cứ khởi nghĩa Chu Đạt - thuộc địa phận 3
huyện: Thường Xuân, Ngọc Lặc, Lang Chánh
? Em biết gì về khởi nghĩa Chu Đạt?
(HS trả lời theo SGK.)
- GV giới thiệu: Đến đầu thế kỉ III, nhà Đông Hán suy yếu, đất nước
Trung Quốc chia thành 3 nước Ngụy, Thục, Ngô Đất nước ta rơi vào
ách đô hộ của nhà Ngô
? Nêu chính sách cai trị của nhà Ngô đối với nước ta?
- Nhà Ngô tách Châu Giao thành Quảng Châu và Giao Châu (Âu
Lạc cũ); chia Giao Châu thành 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật
I Tình hình đất nước trước khởi nghĩa Bà Triệu.
- Sau khởi nghĩa Hai Bà Trưng, nước ta tiếp tục bị nhà Đông Hán đô hộ
- Đến đầu thế kỉ III, nước
ta rơi vào ách đô hộ của nhà Ngô
- Nhà Ngô ra sức đàn áp, bóc lột, đồng hóa nhân dân ta
Trang 22 - - Nắm quyền từ trung ương đến địa phương, thắt chặt hơn bộ
máy cai trị, tìm mọi cách bóc lột, đàn áp nhân dân ta
+ Đóng thuế (muối và sắt), lao dịch và nộp cống (sản vật quý,
sản phẩm thủ công và thợ khéo)
+ Đưa người Hán sang Giao Châu, buộc dân ta phải học chữ
Hán và tiếng Hán, tuân theo luật pháp và phong tục của người Hán
? Chính sách đàn áp, bóc lột của nhà Ngô dẫn đến hậu quả gì?
- Phong trào đấu tranh của nhân dân ta bùng lên, điển hình là khởi
nghĩa Bà Triệu
- HS đọc từ “Theo truyền thuyết tì thiếp người ta”, xem hình ảnh
tranh dân gian Bà Triệu
? Nêu những hiểu biết của em về Bà Triệu?
- HS trả lời theo SGK, GV tổ chức nhận xét, kết luận về các phẩm chất
của Bà Triệu, nhất là câu nói của bà
- Cho HS xem bản đồ Thanh Hóa, chỉ vị trí căn cứ núi Nưa (Nông
Cống, Triệu Sơn, Như Xuân) và các hình ảnh về ngọn núi này
? Tại sao anh em Bà Triệu chọn núi Nưa làm căn cứ ?
- Phía Tây: rừng núi trùng điệp hiểm trở
- Phía Đông: có thể liên hệ với đồng bằng Thanh Hóa là nơi sẽ
cung cấp lương thực, vũ khí
- GV giới thiệu: Năm 246, hai anh em Bà Triệu dựng cờ khởi nghĩa
Năm 248: nghĩa quân tiến đánh thành Tư Phố
- HS xác định vị trí thành Tư Phố trên bản đồ (nay thuộc Thiệu Dương,
TPTH), chỉ hướng mở rộng vùng hoạt động của nghĩa quân xuống Hậu
Lộc
? Trình bày hiểu biết của em về Căn cứ Phú Điền?
- Là thung lũng nhỏ giữa hai dãy núi đá vôi thấp Phía Bắc là núi
Châu Lộc (ngăn cách Thanh Hóa-Ninh Bình) Phía Nam là đoạn cuối
dãy núi chạy theo sông Mã
- Thung lũng mở rộng về phía đồng bằng ven biển, nằm ở cửa ngõ
từ Đồng bằng Bắc Bộ vào Thanh Hóa Địa thế hiểm yếu, thuận lợi cả
công lẫn thủ
- GV giới thiệu: nhân dân theo Bà Triệu khởi nghĩa rất đông
? Tại sao nhân dân theo ủng hộ Bà Triệu khởi nghĩa?
- Bà Triệu là người tài giỏi, thẳng thắn, nhân hậu
- GV tường thuật diễn biến khởi nghĩa trên bản đồ theo hiệu ứng
+ Cuộc khởi nghĩa ngày càng lớn mạnh, bộ máy cai trị của
bọn đô hộ ở Cửu Chân lần lượt tan rã
+ Ảnh hưởng của cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan ra Giao
Chỉ, Cửu Đức, Nhật Nam Thứ sử Giao Châu bỏ trốn, chính quyền
Giao Châu có nguy cơ tan rã
Nhà Ngô cử Lục Dận đem 8000 quân sang đàn áp Cuộc chiến
đấu 2 tháng với hơn 30 trận đều thắng lợi Lục Dận điều thêm binh
=> Phong trào đấu tranh của nhân dân ta bùng lên, điển hình là khởi nghĩa
Bà Triệu
II Khởi nghĩa Bà Triệu.
1 Tiểu sử Bà Triệu:
- Sinh ngày 2 tháng 10 năm Bính Ngọ (226)
- Quê: Yên Định
- Là người tài giỏi, thẳng thắn, nhân hậu
2 Diễn biến:
- Năm 246, hai anh em Bà Triệu nổi dậy khởi nghĩa tại căn cứ Núi Nưa (Nông Cống, Triệu Sơn, Như Xuân)
- Năm 248: nghĩa quân tiến đánh thành Tư Phố,
mở rộng căn cứ xuống vùng Phú Điền (Hậu Lộc)
- Nhân dân tụ về dưới trướng Bà Triệu rất đông
bộ máy cai trị của bọn đô
hộ ở Cửu Chân lần lượt tan rã
- Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan ra toàn Giao Châu Thứ sử Giao Châu
bỏ trốn
- Nhà Ngô 8000 quân sang đàn áp Cuộc chiến đấu 2 tháng với hơn 30 trận đều thắng lợi
- Lục Dận điều thêm binh tướng Nghĩa quân bắt
Trang 3tướng Nghĩa quân Bà Triệu bắt đầu tiêu hao Ngày 21/2 Mậu Thìn
(248), Bà Triệu tự vẫn Ba anh em họ Lý (Lý Công Thành, Lý Công
Hoằng, Lý Công Mĩ) lãnh đạo nghĩa quân chiến đấu thêm 15 ngày nữa
cũng đã anh dũng hi sinh vào ngày 6/3 năm ấy
THẢO LUẬN NHÓM (5’)
CÁC NHÓM LẺ: Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến thất bại của
khởi nghĩa Bà Triệu?
CÁC NHÓM CHẴN: Tìm hiểu ý nghĩa lịch sử của khởi nghĩa Bà
Triệu?
- Các nhóm tìm hiểu, trình bày, nhận xét cho nhau, tự kết luận
- HS đọc đoạn từ “Hình ảnh bà muôn thuở ” đến hết
đầu tiêu hao
- Ngày 21/2 Mậu Thìn (248), Bà Triệu tự vẫn
- 6/3/248: Cuộc khởi nghĩa thất bại
III Nguyên nhân thất bại, ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.
1 Nguyên nhân thất bại:
- Chênh lệch lực lượng
- Giặc sử dụng binh lực
uy hiếp và nhiều thủ đoạn mua chuộc, dụ dỗ, chia rẽ nghĩa quân
2 Ý nghĩa lịch sử:
- Đỉnh cao của phong trào đấu tranh đầu thế kỉ III
- Tiêu biểu cho ý chí quyết tâm giành độc lập của nhân dan ta
- Để lại tiếng vang muôn thuở về hình tượng anh hùng của người phụ nữ Việt Nam
4 Củng cố: HS làm bài tập:
BT1: Khoanh tròn chữ cái trước ý trả lời đúng:
Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc khởi nghĩa Bà Triệu?
a, Nhà Ngô ra sức đàn áp, bóc lột, đồng hóa nhân dân ta
b, Nhân dân ta không cam chịu số phận nô lệ
c, Cả hai nguyên nhân trên
BT2: Những dữ liệu sau mô tả về căn cứ nào? (Đưa dần dần những dữ liệu về hai căn cứ của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu)
BT3: HS tường thuật nhanh diễn biến khởi nghĩa Bà Triệu
5 Dặn dò:
- HS làm BT thu hoạch theo 6 câu hỏi trong tài liệu lịch sử địa phương.
- Ôn tập toàn bộ chương trình của HKII, chuẩn bị tốt cho tiết ôn tập tuần sau và thi HK
V RÚT KINH NGHIỆM