Do đó việc dạy học theo cách tích cực, tự lực sáng tạo của học sinh trở thành vấn đề cần thiết đối với giáo viên tiểu học nói chung và giáo viên trực tiếp dạy lớp 3 nói riêng, để thực hi[r]
Trang 1ĐỀ TÀI NGHIấN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨN DỤNG ĐỂ Nâng cao chất lợng dạy học môn Đạo Đức cho học sinh lớp 3
A- Mở đầu
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt phản ánh theo các nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, chi phối hành vi của con ngời trong các mối quan hệ giữa con ngời với con ngời, con ngời với tự nhiên, con ngời với xã hội Do đó môn Đạo đức là một trong những môn học quan trọng ở bậc tiểu học Là môn học trang bị cho học sinh các chuẩn mực
đạo đức, lối sống lành mạnh và cách sống có lý tởng Ngoài ra, nó còn giúp các em giải quyết các sự việc vừa có lý vừa có tình Từ đó các em biết cách vận dụng hành vi đạo đức, chuẩn mực đó vào cuộc sống để c
xử với cha mẹ, ông bà, thầy cô và ngời lớn tuổi cũng nh bạn bè, em nhỏ
Tóm lại: Mục tiêu của môn Đạo đức ở bậc tiểu học nói chung và ở lớp 3 nói riêng là giúp các em có những hành vi, chuẩn mực đạo đức phù hợp với lứa tuổi và pháp luật, đồng thời nắm đựợc ý nghĩa của việc thực hiện những chuẩn mực hành vi đạo đức đó Nó từng bớc hình thành cho học sinh những kỹ năng nhận xét đánh giá hành vi của bạn thân và những ngời xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi
đạo đức trong các tình huống cụ thể của cuộc sống Không những thế nó còn hình thành thái độ tự trọng, tự tin, yêu thơng quý trọng con ngời, yêu cái tốt, không đồng tình với cái xấu, cái ác
Trong giai đoạn hiện nay, việc giáo dục đạo đức cho học sinh không phải là vấn đề đơn giản Đòi hỏi ngời thầy phải có những phơng pháp giáo dục phù hợp, giúp học sinh phát triển nhân cách một cách hoàn thiện, tránh cho học sinh tiếp xúc với những hành vi tiêu cực, làm sao để các em có đợc lối thích nghi với thời đại Song cũng phải cho học sinh thấy đợc những nét đẹp, những phẩm chất cao quý, những truyền thống quý báu của dân tộc Hình thành cho học sinh một phong cách sống lành mạnh
Vấn đề đặt ra là làm cách nào để học sinh nắm bắt đợc kiến thức của môn Đạo đức một cách tích cực, chủ động, không bị gò bó áp đăt
Do đó việc dạy học theo cách tích cực, tự lực sáng tạo của học sinh trở thành vấn đề cần thiết đối với giáo viên tiểu học nói chung và giáo viên trực tiếp dạy lớp 3 nói riêng, để thực hiện tốt điểm 2 Điều 24 Luật giáo dục “Phơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực chu
đáo của học sinh, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn”
Để nâng cao hiệu quả dạy tốt giờ đạo đức lớp 3 đòi hỏi ngời giáo viên phải biết lựa chọn, sử dụng các phơng pháp trong một tiết dạy nói chung và môt giờ đậo đức nói riêng là rất cần thiết Sự kết hợp hài hoà các phơng pháp dạy học; lấy phơng pháp này bổ trợ cho phơng pháp kia trong giảng dạy đợc coi nh một nghệ thuật mà ngời thầy cần đạt tới
I- Lý do chọn đề tài:
Xuất phát từ nhiệm vụ của ngời giáo viên, thông qua việc dạy các môn học đào tạo thế hệ trẻ biết yêu quê hơng, đất nớc, có ý chí phấn
đấu để trở thành một công dân thực sự có năng lực Mỗi học sinh , một công dân có học thức, có năng lực bên cạnh đó cần phải có một cái cơ bản nhất đó là đạo đức Nh Bác Hồ đã nói:
Trang 2“ Có tài mà không có đức là ngời vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”
Thật vậy! ở hoàn cảnh nào, trong giai đoạn nào, lịch sử nào, mỗi con ngời chúng ta cần phải có đức, có tài để phục vụ nhân dân, phục vụ
tổ quốc Đối với học sinh tiểu học nói chung và các em lớp 3 nói riêng, việc giảng dạy và giáo dục đạo đức cần quan tâm đến việc hình thành nhân cách cho học sinh Muốn có đợc nhân cách tốt cho các em, mỗi thầy cô phải quan tâm tới việc “Nâng cao chất lợng dạy môn Đạo đức” Làm thế nào để nâng cao chất lợng môn đạo đức cho học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 3 nói riêng, để học sinh có một nhân cách tốt xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ Chính vì những lý do trên mà bản thân tôi chọn viết đề tài “Nâng cao chất lợng dạy môn Đạo đức – Lớp 3”
1- Cơ sở lý luận:
Nh chúng ta đã biết, mỗi môn học ở bậc tiểu học đều có một vị trí, vai trò quan trọng riêng Trong đó môn Đạo đức là môn học góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu rất quan trọng của nhân cách trẻ em, Bác Hồ đã từng nói:
‘Hiền dữ đâu phải là tính sẵn Phần lớn do giáo dục mà nên”
Trong giai đoạn hiện nay, cần đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời học, từng bớc áp dụng phơng pháp tiên tiến, phơng pháp hiện
đại vào quá trình dạy học “Nghị quyết Hội nghị lần II-Ban chấp hành
TW Đảng khoá VIII ’’ Ngoài ra các nhà nghiên cứu còn cho rằng: Con
ngời vốn sinh ra cha có nhân cách mà nhân cách chính là cấu tạo mới do từng ngời tự hình thành nên và phát triển trong quá trình
sống giao tiếp và học tập Lê-Nin đã từng nói: “Cùng với dòng sữa
mẹ, con ngời hấp thụ tâm lý đạo đức của xã hội mà nó là thành viên, nhân cách của con ngời sinh thành và phát triển theo con đờng từ bên ngoài vào nội tâm” Vì thế ta có thể nói: Đối với học sinh lớp 3 thì
môn Đạo Đức là một trong những con đờng hình thành nhân cách một cách gần gũi nhất Do đó cần phải biết sử dụng các phơng pháp dạy học một cách thích hợp, linh hoạt, coi nó nh một con đờng hình thành nhân cách học sinh
2- Cơ sở thực tiễn:
Qua quá trình dạy môn Đạo Đức lớp 3, tôi thấy có những thuận lợi
và khó khăn sau:
a)Thuận lợi:
- Đợc sự quan tâm của ngành; sự chỉ đạo sát sao của nhà trờng về chuyên môn cũng nh các hoạt động khác
- Đây là một môn học gắn với thực tế, trong quá trình giảng dạy, ngời thầy có thể sử dụng nhiều ví dụ ở thực tế để liên hệ
- Học sinh rất thích học môn Đạo Đức
b) Khó khăn:
- Hiện nay đã đa 9 môn học bắt buộc vào bậc tiểu học nhng thời gian dành cho môn Đạo Đức còn hạn chế dẫn đến học sinh cha chú tâm vào môn học này
Trang 3- Khi dạy môn Đạo Đức lớp 3, Một số giáo viên cha linh hoạt kết hợp các phơng pháp dạy học, dẫn đến học sinh chỉ nắm vững lý thuyết
mà không biết vận dụng vào những điều đã học
- Một số giáo viên còn tách rời hệ thống tri thức, khái niệm về đạo
đức và việc áp dụng chúng vào thực hành giao tiếp, ứng xử trong cuộc sống dẫn đén hiện tợng học sinh chỉ nắm bài hời hợt mà không hiểu rõ bài đạo đức đó là giúp cho các em điều gì trong cuộc sống
- Đồ dùng thiết bị dạy học môn Đạo Đức còn cha đáp ứng nhu cầu dạy môn Đạo Đức – lớp 3
Do đó vấn đề đặt ra là việc nâng cao chất lợng dạy môn Đạo đức
lớp 3 là cần thiết, chính vì thế tôi chọn đề tài Nâng cao chất lợng dạy môn Đạo Đức lớp 3.
II- Đối tợng, phạm vi, phơng pháp, thời gian thực hiện đề tài:
1 Đối tợng:
- Học sinh lớp 3A, Trờng tiểu học số I KheSanh
2 Phạm vi nghiên cứu:
- Nội dung chơng trình, phơng pháp giảng dạy môn Đạo Đức 3
- Các tài liệu liên quan đến môn Đạo đức lớp 3
- Luật Giáo dục; Điều lệ Trờng tiểu học; Luật bảo vệ và chăm sóc trẻ em
3 Phơng pháp nghiên cứu đề tài:
- Phơng pháp thực nghiệm
- Phơng pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu
- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm
4 Thời gian thực hiện đề tài: Thực hiện trong thời gian ( từ tháng
9 năm 2012 đến tháng 3 năm 2013)
B- Nội dung I- Nội dung chơng trình môn Đạo đức lớp 3
Nội dung chơng trình môn Đạo Đức lớp 3 bao gồm các bài học với mục đích hình thành cho học sinh các chuẩn mực đạo đức, phát triển nhân cách nh: Kính yêu Bác Hồ; Giữ lời hứa; Tự làm lấy công việc của mình; Quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em; Chia sẻ vui buồn cùng bạn; tích cực tham gia việc lớp, việc trờng; Quan tâm giúp đỡ hàng xóm, láng giềng; Biết ơn thơng binh, liệt sĩ; Đoàn kết với thiếu nhi Quốc tế; Tôn trọng đám tang; Tôn trọng khách nớc ngoài; Tôn trọng th
từ, taì sản của ngời khác; Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nớc; Chăm sóc cây trồng, vật nuôi
II- Cấu trúc một bài Đạo Đức lớp 3:
- Một bài đạo đức lớp 3 đợc dạy trong 2 tiết, một tiết lý thuyết rút ra bài học, một tiết thực hành luyện tập
- Mỗi bài học đợc hình thành trên cơ sở từ một truyện kể về một việc làm, một hành vi chuẩn mực nào đó sau đó rút ra bài học Từ bài học các em liên hệ thực tế xung quanh, bản thân, gia đình, xã hội
III- Các phơng pháp dạy một tiết Đạo Đức lớp 3:
1 Các phơng pháp dạy môn Đạo Đức lớp 3:
Dựa trên cơ sở các nhóm phơng pháp chính mà các phơng pháp cụ thể đợc hình thành:
Trang 4*Nhóm phơng pháp hình thành ý thức:
Kể truyện; trực quan; Đàm thoại; thảo luận nhóm; giảng giải
*Nhóm phơng pháp rèn luyện hành vi, thói quen và cách ứng xử:
Luyện tập theo mẫu hành vi; ứng sử tình huống; Động não; trò chơi;
đóng vai; thảo luận nhóm; Điều tra tìm hiểu đạo đức
*Nhóm phơng pháp điều chỉnh hành vi ứng xử:
Đánh giá và tự đánh giá; Nêu gơng; phê bình, kích thích lòng tự tin
2 Quy trình một tiết dạy môn Đạo Đức lớp 3:
*Tiết 1:
1- Kiểm tra bài cũ (3-5p)
2- Bài mới: (25-27p)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Rút ra bài học
- Kể chuyện
- Tóm tắt theo tranh
- Đàm thoại
- Rút ra bài học
- Liên hệ
Hoạt động 3: Củng cố –dặn dò (2-3p)
*Tiết 2:
1- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra phần bài học của tiết trớc (3-5p)
2- Bài mới (25-27p)
Hoạt đông 1: Giới thiệu bài
Hoạt động 2: Luyện tập; liên hệ
Hoạt động 3: Củng cố dặn dò: Chốt lại bài học (2-3p)
IV- Các biện pháp để Nâng cao chất lợng dạy môn Đạo Đức 3.
1- Khi soạn giảng môn Đạo Đức, phần mục tiêu giáo viên cần
đảm bảo 3 yêu cầu: Kiến thức, kỹ năng, thái độ Ngoài ra cần chuẩn bị
tốt những kiến thức thực tế phục vụ cho bài học, cần xác định những
ph-ơng pháp dạy học trong bài giảng và phph-ơng pháp nào là trọng tâm
Ví dụ: Dạy bài 2 – trang 5 “giữ lời hứa”- Câu chuyện “Chiếc vòng
bạc”
Giáo viên cần xác định đúng 3 mục tiêu sau:
*Kiến thức : học sinh hiểu:
- Thế nào là giữ lời hứa?
- Vì sao phải giữ lời hứa?
*Kỹ năng: Biết giữ lời hứa với bạn bè và mọi ngời.
*Thái độ: Có thái độ quý trọng những ngời biết giữ lời hứa và
không đồng tình với những ngời không giữ đúng lời hứa
+ Chuẩn bị kiến thức về thực tế:
Một số tấm gơng qua các câu truyện kể của những ngời biết giữ
đúng lời hứa
Một số tấm gơng của các bạn biết giữ lời hứa với cô, với bạn, với mọi ngời
+ Xác định các phơng pháp dạy học: (kể chuyện; đàm thoại; nêu
gơng trong đó phơng pháp kể chuyện, đàm thoại là trọng tâm)
Trang 5Phơng pháp kể chuyện đợc sử dung ngay sau khi giới thiệu bài nhằm mục đích thông qua truyện kể: “Chiếc vòng bạc”, giáo viên cho học thấy đợc Bác Hồ đã làm gì khi gặp lại em bé sau hai năm đi xa Em
bé và mọi ngời trong câu chuyện cảm thấy Bác đã giữ lời hứa với em bé
nh thế nào Qua câu chuyện, rút ra bài học: Mình đã hứa là phải làm cho kì đợc, đấy là chữ tín, cần giữ trọn lòng tin với mọi ngời Từ đó học sinh hiểu: Thế nào là giữ lời hứa?
Phơng pháp đàm thoại: Đợc sử dụng trong bài này là nhằm giúp học sinh rút ra bài học “Vì sao phải giữ lời hứa?”
2- Lựa chọn các phơng pháp dạy học phù hợp với bài học:
Ví dụ: Dạy bài 12 – trang 39 “ Tôn trọng th từ, tài sản của ngời
khác”
- Các phơng pháp dạy là: Thảo luận nhóm, đóng vai, động não, trò chơi
Phơng pháp thảo luận nhóm đợc sử dụng ngay sau khi giới thiệu bài, để học sinh thảo luận tình huống rồi xử lý tình huống qua trò chơi
đóng vai Từ đó các em hiểu thế nào là tôn trọng th từ , tài sản ngời khác
3- Sử dụng các phơng pháp dạy học đúng thời điểm của tiết dạy:
Ví dụ: Dạy bài “Tích cực tham gia việc lớp, việc trờng” – trang
19
- Các phơng pháp dạy là: Trực quan; nêu và giải quyết vấn đề; Đàm thoại; độc thoại; thảo luận nhóm; nêu gơng; Đánh giá; phân tích
+ Phơng pháp trực quan, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm
đợc kết hợp sử dụng 3 phơng pháp này ngay sau giới thiệu bài, nhằm giúp học sinh thông qua các bức tranh, phân tích tình huống để đánh giá hành vi đúng/sai liên quan đến việc lớp, việc trờng
+ Phơng pháp đàm thoại, độc thoại, đánh giá đợc sử dụng ở hoạt
động 2 và hoạt động 3, nhằm giúp học sinh biết phân biệt hành vi
đúng/sai; biết bày tỏ ý kiến riêng, giải thích đợc lý do vì sao đồng tình với những hành vi đúng, không đồng tình với những hành vi sai Phơng pháp đàm thoại, độc thoại sử dụng khi rút ra bài học
+ Phơng pháp nêu gơng đợc sử dụng sau cùng nhằm giúp học sinh học tập noi gơng các bạn tích cực tham gia việc lớp, việc trờng, hình thành hành vi, thói quen cho các em để trờng, lớp luôn sạch, đẹp
4- Hớng cho học sinh tìm tòi kiến thức trong thực tế để phục vụ bài học.
Ví dụ: Dạy bài “Chia sẻ vui buồn cùng bạn” – trang 16 Giáo viên
phải hớng cho các em su tầm các truyện, tấm gơng, ca dao, tục ngữ, bài thơ, bài hát nói về tình bạn, về sự cảm thông chia sẻ vui buồn với bạn
5- Dựa vào các tiết hoạt động ngoại khoá để xây dựng cho học sinh những kiến thức, chuẩn mực, hành vi đạo đức tốt.
Ví dụ : Thông qua các buổi chào cờ, giáo dục cho các em những
tấm gơng tốt ở trờng, ở lớp, đồng thời cũng phê bình những em cha thật
sự cố gắng Từ đó kích thích tinh thần phấn đấu vơn lên trong học tập, lao động, rèn luyện đạo đức của các em Trong lớp cho học sinh thực hiện tốt phong trào “Đôi bạn cùng tiến” hay phong trào “ Vòng tay bè
Trang 6bạn” để giáo dục tinh thần tơng thân tơng ái, ý thức giúp đỡ bạn, chia sẻ cùng bạn Ngoài ra, tổ chức các cuộc thi nh thi văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20-11, thi kể chuyện về Bác Hồ, thi làm báo t-ờng, báo ảnh nhằm giáo dục cho các em tinh thần “Tôn s trọng đạo”,
“Uống nớc nhớ nguồn”
6- Biết kết phối hợp chặt chẽ với các lực lợng giáo dục nh: Phụ
huynh học sinh, tổ chức đoàn đội, địa phơng trong việc thống nhất yêu cầu hành vi đối với học sinh, thống nhất phơng thức đôn đốc, phối hợp kiểm tra đánh giá việc thực hiện các chuẩn mực đạo đức, hành vi của học sinh, tạo điều kiện để các em thể hiện bài đạo đức vào cuộc sống
Ví dụ: Giáo viên kết hợp với phụ huynh học sinh thông qua các
hoạt động ở nhà, ở trờng để kiểm tra đánh giá các hành vi đạo đức của các em
C- Kết luận I- Kết quả đối chứng:
Từ các biện pháp trên, tôi tiến hành thực nghiệm với học sinh trong lớp ở đầu kỳ I nh sau:
TS học sinh Hoàn thành tốt Hoàn thành Cha hoàn thành
Khi áp dụng đề tài vào thực tiễn giảng dạy kết quả cuối kỳ I đạt:
TS học sinh Hoàn thành tốt Hoàn thành Cha hoàn thành
Từ kết quả trên cho thấy: Tỉ lệ % hoàn thành tốt của lớp qua quá trình thực hiện hơn hẳn Điều đó chứng tỏ rằng khi giáo viên biết sử dụng các phơng pháp dạy học trong một tiết đạo đức thì sẽ nâng cao đợc chất lợng của học sinh khi học môn này
II- Bài học kinh nghiệm:
Trên đây là một số biện pháp để “nâng cao chất lợng dạy môn Đạo
Đức lớp 3” mà tôi đã tiến hành áp dụng dạy tại lớp 3A, đạt kết quả nh mong muốn Từ đó tôi rút ra bài học nh sau:
1 Việc soạn giáo án môn Đạo Đức lớp 3 cần phải tuân theo đúng yêu cầu, đảm bảo đủ 3 mảng: Kiến thức, kỹ năng, thái độ
2 Tổ chức các hoạt động ngoại khoá theo các chủ đề khác nhau để nâng cao hiệu quả dạy môn Đạo Đức
3 Sử dụng các biện pháp tác động cá biệt tới học sinh nh phát triển gơng ngời tốt, việc tốt, khắc phục những biểu hiện yếu kém
4 Kiểm tra đánh giá việc áp dụng chuẩn mực, hành vi đạo đức trong thực điểm của tiết dạy
5 Mỗi thầy cô là một tấm gơng sáng về chuẩn mực đạo đức để học sinh học tập và noi theo
Trên đây là một số biện pháp để nâng cao chất lợng dạy môn Đạo
Đức lớp 3 tôi mạnh dạn đa ra Trong quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi thiếu sót, rất mong đợc sự góp ý của Hội đồng khoa học nhà trường để đề tài này được ỏp dụng rộng rải ở khối lớp 3 Xin trõn trọng cỏm ơn!
Trang 7Khe Sanh, ngµy 13 th¸ng 3 n¨m 2013 Ngêi viÕt
Nguyễn Quang Huy
PHÒNG GIÁO DỤC& ĐÀO TẠO HƯỚNG HÓA
TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 1 KHE SANH
******000******
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG ĐỂ N©ng cao chÊt lîng d¹y häc m«n
§¹o §øc líp 3
Trang 8
Người thực hiện: Nguyễn Quang Huy Trường tiểu học số 1 khe Sanh
Th¸ng 3 n¨m 2013