Một số quá trình chuyển pha của vật chất

ĈLӅXNLӋQFkQEҵQJKӋSKDUҳQ -OӓQJUҳQ -NKtOӓQJ -khí ĈLӅu kiӋQÿӇ mӝt hӋ ӣ trҥng thái cân bҵng là nhiӋWÿӝ và áp suҩt cӫa hӋ phҧLQKѭ nhau ӣ mӑi phҫn cӫa hӋ7URQJWUѭӡng hӧp hӋ có hai pha cùng tӗn

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1 ҸNG 75Ѭ Ӡ1*Ĉ ҤI HӐ&6Ѭ3+ ҤM

KHOA VҰT LÝ -

KHÏA LUҰN TӔT NGHIӊ3Ĉ ҤI HӐC

MӨC LӨC MӢ ĈҪU 4

1 Lí do chӑ Qÿ Ӆ tài 4

2 Lӏ ch sӱ nghiên cӭu vҩ Qÿ Ӆ 5

Ĉ ӕLWѭ ӧng, phҥm vi nghiên cӭu 5

4 MөFWLrXYjSKѭѫQJSKiS nghiên cӭu 5

5 Bӕ cөc khóa luұn 6

&+ѬѪ1*&+8<ӆ13+$&Ӫ$7+ӆ7+8Ҫ11+Ҩ7 7

1.1 KHÁI NIӊM PHA 7

1.1.1 Khái niӋm 7

1.1.2 Các pha tiêu biӇu 7

1.2 CHUYӆ13+$9¬&È&Ĉ Һ&75Ѭ1*& ӪA QUÁ TRÌNH CHUYӆN PHA 12

1.2.1 ChuyӇn pha 12

&iFÿһFWUѭQJFӫa quá trình chuyӇn pha 13

1.3 CÂN BҴNG PHA 14

1.3.1 Cân bҵng hai pha cӫa hӋ rҳn-lӓng, rҳn-khí, lӓng-khí 14

ĈLӅu kiӋn cân bҵng hӋ 2 pha rҳn-lӓng, rҳn-khí, lӓng-khí 16

1.3.3 Cân bҵng hӋ ba pha rҳn-lӓng-khí 17

ĈLӅu kiӋn cân bҵng hӋ 3 pha rҳn-lӓng-khí 18

ĈLӇm ba 18

1.3.6 Qui tҳc pha cӫa Gibbs 19

&+ѬѪ1*/é7+8< ӂT CHUYӆN PHA LOҤI MӜT VÀ CHUYӆN PHA LOҤI HAI 21

2.1 CHUYӆN PHA LOҤI MӜT 21

2.1.1 Ҭn nhiӋt trong chuyӇn pha 21

3KѭѫQJWUuQK&ODSHWURQ -&ODXVLXVSKѭѫQJWUuQKÿ һFWUѭQJF ӫa chuyӇ n pha

loҥ i mӝ t 23

éQJKƭDFӫDSKѭѫQJWUuQK&ODSHWURQ-Clausius 25

2.2 CHUYӆN PHA LOҤI HAI 26

2.2.1 PKѭѫQJWUuQK(UHQIHVWÿLӅu kiӋn cӫa chuyӇn pha loҥi hai 26

2.2.2 Lý thuyӃt Landau vӅ chuyӇn pha loҥi hai 28

&+ѬѪ1*0 ӜT SӔ QUÁ TRÌNH CHUYӆN PHA TIÊU BIӆU 31

3.1 MӜT SӔ QUÁ TRÌNH CHUYӆN PHA LOҤI MӜT TIÊU BIӆU 31

3.1.1 ChuyӇQKyDÿDKuQK 31

3.1.2 HiӋQWѭӧng nóng chҧ\Yjÿ{QJÿһc 32

3.1.3 HiӋQWѭӧQJED\KѫLYjWKăQJKRD 35

3.2 CHUYӆN PHA LOҤI HAI 39

3.2.1 HiӋQWѭӧng siêu dүn 39

3.2.2 HiӋQWѭӧng siêu chҧy 52

&+ѬѪ1*0ӜT SӔ CÂU HӒI VÀ BÀI TҰP CHUYӆ13+$7521*&+ѬѪ1* TRÌNH VҰT LÝ PHӘ THÔNG 59

4.1 CÂU HӒI LÍ THUYӂT 59

4.1.1 Câu hӓi vӅ nóng chҧ\ÿ{QJÿһc 59

4.1.2 Câu hӓi vӅ QJѭQJWөED\KѫL 61

4.2 CÂU HӒI BÀI TҰP 65

4.2.1 Bài tұp nóng chҧ\ÿ{QJÿһc 65

4.2.2 Bài tұp vӅ QJѭQJWөED\KѫL 77

KӂT LUҰN 93

7¬,/,ӊ87+$0.+Ҧ2 94

MӢ ĈҪU

/tGRFKӑQÿӅWjL

1Jj\ QD\ WKӃ JLӟL NK{QJ QJӯQJ SKiW WULӇQ YӅ PӑL PһW YăQ KyD NKRD KӑF Nƭ

WKXұW\KӑF«&iFYұWOLӋXPӟLWLӃSWөFÿѭӧFÿәLPӟLYjFҧLWLӃQQKѭYұWOLӋXSROLPHYұWOLӋXEiQGүQYұWOLӋXQDQRYY«WKD\WKӃYjEәVXQJFKRFiFYұWOLӋXFNJ&yUҩWQKLӅXSKiWPLQKYӅFҧOêWKX\ӃWOүQWKӵFQJKLӋPFyҧQKKѭӣQJOӟQÿӃQVӵSKiWWULӇQ

FӫD FiF GөQJFө NƭWKXұW9tGөÿLӇQ KuQKQKѭSKiW PLQKFӫD 6KRFNOH\%DUGHHQYj

%UDWWDLQYӅWUDQVLWRUÿmNKӣLÿҫXFXӝFFiFKPҥQJÿLӋQWӱFiFQJKLrQFӭXFӫD7RZQHV

%DVRYYj3URNKRURYGүQÿӃQVӵSKiWWULӇQPDVHUYjODVHU 9j[XҩW KLӋQ PӝWYjLKLӋQ

WѭӧQJ[ҧ\UDÿmWUӣWKjQKEtҭQFӫDNKRDKӑFQKѭKLӋQWѭӧQJVLrXGүQKLӋQWѭӧQJVLrXFKҧ\« 1KӳQJ KLӋQ WѭӧQJ Qj\ [ҧ\ UD ӣ QKӳQJ ÿLӅX NLӋQ QKҩW ÿӏQK 1KӳQJ YұW OLӋX

PӟLÿѭӧFFKӃ WҥRGӵD WUrQ QJX\rQ WҳF ӭQJGөQJQKӳQJKLӋQWѭӧQJQj\Fy UҩW QKLӅX

WtQKQăQJѭXYLӋWYjFyNKҧQăQJӭQJGөQJWURQJUҩWQKLӅXOƭQKYӵFÿmPDQJOҥLKLӋXTXҧNLQKWӃFDR

ÿѭӧFSKѭѫQJWUuQKWәQJTXiWFӫDFKX\ӇQSKDORҥLYjFKX\ӇQSKDORҥLYjYұQGөQJ

1KӳQJVӵNLӋQÿyÿmJySSKҫQTXDQWUӑQJFKRQJjQK9ұWOêYұWOLӋXWURQJNKRDKӑFNƭ

WKXұWYj PӣUDQKLӅXWULӇQYӑQJFKҷQJKҥQ QKѭQKӳQJF{QJWUuQKSKiWPLQKYӅKLӋQ

WѭӧQJVLrXGүQÿmÿѭӧFF{QJEӕYjRÿҫXWKӃNӹ7LӃSWKHROjFiFSKiWPLQKYӅKLӋQWѭӧQJVLrXFKҧ\WURQJFiFFKҩWOӓQJ+rOLYj+rOL«

9u OӁ ÿy Pj Oê WKX\ӃW FKX\ӇQ SKD ÿm GҫQ GҫQ WiFK NKӓL 9ұW Ot WKӕQJ Nr Yj WUӣ

- 7uPKLӇXOêWKX\ӃWYӅFKX\ӇQSKD

- 1rXÿѭӧFPӝWYjLELӃQÿәLSKDWLrXELӇX

- 7uPKLӇXPӝWYjLGҥQJFkXKӓLYjEjLWұSWURQJFKѭѫQJWUuQK9ұWOêSKәWK{QJ

g QKӳQJSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭXFKtQKVDXÿk\

- ĈӕLYӟLFKҩWUҳQNӃWWLQKWKuQJѭӡLWDFKLDOjP KDLORҥLFKҩWUҳQÿѫQWLQKWKӇOjORҥL

FKҩWUҳQFҩXWKjQKEӣLPӝWORҥLWLQKWKӇYtGөQKѭPXӕLăQÿѭӧFWҥRWKjQKEӣLWLQKWKӇPXӕLQKӓFyGҥQJOұSSKѭѫQJ YjFKҩWUҳQÿDWLQKWKӇOjORҥLÿѭӧFFҩXWKjQKEӣLQKLӅX

3KDO͗QJ

Ӣ pha lӓng các phân tӱ cҩu tҥo nên vұt chҩt

có liên kӃt không chһt chӁ so vӟi liên kӃt cӫa chҩt

rҳn và có liên kӃt chһt chӁ KѫQ VR Yӟi chҩt khí

Lӵc liên kӃt các phân tӱ vӟi nhau trong chҩt lӓng

chӍ là tҥm thӡi cho phép mӝt chҩt lӓng chҧy trong

khi mӝt chҩt rҳn là cӕ ÿӏnh Tӯ ÿyFyWKӇ nói, vұt

chҩt ӣ pha lӓng (hay còn gӑi là chҩt lӓng) nҵm ӣ trҥng thái trung gian giӳa trҥng thái

7ӭFOjYұQWӕFv=0 khi y .KLÿyJLӳDFiFOӟSFKҩWOӓQJ[XҩWKLӋQӭQJ[XҩWOӵFPӝW

PQU

&ҫQOѭXêUҵQJNKLVRViQKÿӝQKӟWFӫDKDLFKҩWOӓQJSKҧLGQJFQJPӝWÿѫQYӏ

ÿӝQKӟWӣFQJÿLӅXNLӋQÿR

ĈӗQJWKӡLÿӝQKӟWFNJQJSKөWKXӝFFKһWFKӁYjRQKLӋWÿӝYjiSVXҩWQKѭVDX

- 1KLӋWÿӝFjQJWăQJWKuÿӝQKӟWFӫDFKҩWOӓQJFjQJJLҧPĈӕLYӟLFKҩWNKtWKuQJѭӧFOҥLQKLӋWÿӝFjQJWăQJWKuÿӝQKӟWFKҩWNKtFjQJWăQJ6ӵSKөWKXӝFYjRQKLӋWÿӝFӫDÿӝ

QKӟWFyWKӇÿiQKJLiWKHRF{QJWKӭFVDX

0 2

1 T T

PP

Wӱ QyL FKXQJ Oj FiF KҥW Pj FiF KҥW Qj\ Fy SKD

FKX\ӇQÿӝQJWӵGRWURQJNhông gian

Ĉy Oj GR OӵF K~W WѭѫQJ WiF JLӳD FiF KҥW UҩW

\ӃX&iFKҥWWѭѫQJWiFYӟL QKDXTXD YD FKҥPQJүXQKLrQKRһF YӟLWKjQKFKӭDӢ

ÿLӅXNLӋQWKtFKKӧSOӵFWѭѫQJWiFJLӳDFiFKҥWQj\VӁWăQJOrQYjYұWFKҩWVӁFKX\ӇQVDQJWUҥQJWKiLNKiF

&KҩWNKtNK{QJFyKuQKGҥQJ [iF ÿӏQKKuQKGҥQJ FӫD QySKөWKXӝF YjR KuQK

GҥQJ FӫD EuQK FKӭD +ҫX QKѭ FiF FKҩW NKt UҩW NKy TXDQ ViW WUӵF WLӃS FiF FKҩW NKtÿѭӧFP{WҧWK{QJTXDYLӋFVӱGөQJFiFWtQKFKҩWYұWOtYƭP{iSVXҩWNKӕLOѭӧQJVӕOѭӧQJKҥWYjQKLӋWÿӝ&iFÿһFÿLӇPWUrQÿmÿѭӧFTXDQViWQKLӅXOҫQEӣLFiFQKjNKRD

KӑFQKѭ5REHUW%R\OH-DFTXHV&KDUOHV-RKQ'DOWRQ-RVHSK*D\-Lussac và Amedeo

Avogadro

1.1.2.4 Ch̭ t siêu d̳ n

Vұt chҩt ӣ trҥng thái siêu dүQWKѭӡng là kim loҥi và hӧp kim Trҥng thái siêu dүn

xuҩt hiӋQNKLÿLӋn trӣ suҩt cӫa mӝt sӕ kim loҥi và hӧSNLPÿӝt ngӝt giҧm xuӕng không

(hoһc gҫn bҵng không) khi bӏ làm lҥnh tӟi mӝt nhiӋWÿӝ thҩS[iF ÿӏnh, nhiӋWÿӝ này

ÿѭӧc gӑi là nhiӋWÿӝ tӟi hҥn T T C

1.1.2.5 Ch̭ t siêu ch̫ y

Siêu chҧy là mӝt trҥng thái cӫa vұt chҩWPjWURQJÿyFiFÿһc tính cӫa mӝt chҩt

lӓQJOjÿӝ nhӟt bҵng không

HiӋQQD\ÿmSKiWKLӋn ra hai loҥi chҩWFyÿһc tính siêu chҧ\Yjÿѭӧc ӭng dөng

rӝng rãi trong vұWOêQăQJOѭӧng cao và lí thuyӃWOѭӧng tӱ ÿyOj+rOLYj+rOL

1.&+8<ӆ13+$9¬&È&ĈҺ&75Ѭ1*&Ӫ$48È75Î1+&+8<ӆ13+$

&KX\ӇQSKD

7URQJÿLӅu kiӋn nhiӋWÿӝ và áp suҩt thích hӧp thì mӝt hӋ chuyӇn tӯ pha này sang

SKDNKiFQJѭӡi ta gӑLÿyOjTXiWUuQKFKX\Ӈn pha

Có rҩt nhiӅu kiӇu chuyӇQSKDQKѭQJKLӋn nay các nhà khoa hӑFÿmNKiPSKiUD

hai loҥi chuyӇn pha có ӭng dөng quan trӑng trong cuӝc sӕQJYjNƭWKXұWÿyOjFKX\Ӈn

pha loҥi mӝt và chuyӇn pha loҥi hai

ChuyӇn pha loҥi mӝt là chuyӇn pha có kèm theo sӵ hҩp thө nhiӋt hay tӓa nhiӋt

Các quá trình chuyӇQ KyD ÿD Kunh, chuyӇn pha nóng chҧy-ÿ{QJ ÿһF KyD KѫL- hóa

lӓQJWKăQJKRD- QJѭQJWө là chuyӇn pha loҥi mӝW/ѭӧng nhiӋt mà hӋ hҩp thө hay tӓa

ra khi chuyӇn pha gӑi là nhiӋt chuyӇQSKD3KѭѫQJWUuQKP{Wҧ chuyӇn pha loҥi mӝt là

SKѭѫQJWUuQK&ODSHURQ-Clausius Ngoài ÿһFÿLӇm nәi bұt là hҩp thө nhiӋt hay tӓa nhiӋt,

chuyӇn pha loҥi mӝt còn có mӝt sӕ ÿһFWUѭQJNKiF

- Khi chuyӇn tӯ SKDQj\VDQJSKDNKiFFiFÿһFWUѭQJVҳp xӃp cӫa các hҥt bӏ WKD\ÿәi

Trong pha rҳn, các hҥWÿѭӧc sҳp xӃp theo mӝt trұt tӵ [iFÿӏnh (mҥng tinh thӇ) ta nói

pha rҳn các hҥt có tính trұt tӵ xa Trong pha lӓng, do chuyӇQÿӝng cӫa các phân tӱ hӛn

ÿӝQKѫQQrQNKRҧng cách giӳa các hҥWNK{QJFzQÿӅXÿһQQKѭWURQJSKDUҳn, chúng

chӍ còn sҳp xӃp theo trұt tӵ gҫn trong mӝt phҥm vi nhӓ Còn ӣ pha khí, các hҥt chuyӇn

ÿӝng hoàn toàn hӛn loҥn

- Trong chuyӇn pha loҥi mӝt, luôn kèm theo sӵ WKD\ÿәi thӇ tích cӫa hӋ ӣ hai pha

- Tӯ ÿһFÿLӇm trên dүQÿӃn entropi, mұWÿӝ khӕLOѭӧQJYjQăQJOѭӧng cӫa hӋ biӃQÿәi

nhҧy vӑt Trong nhiӋWÿӝng lӵc hӑFQJѭӡLWDWKѭӡng xét mӝt hàm gӑi là hàm thӃ nhiӋt

ÿӝQJULrQJ*LEEVKjPQj\ÿѭӧFÿӏQKQJKƭDOjG=U+pV-TS WURQJ ÿy U, V, Slà nӝi

QăQJULrQJWKӇ WtFKULrQJYjHQWURSLULrQJ1JѭӡLWDFNJQJFKӍ ra rҵng

p

G S

T

w

¨ ¸w

© ¹ và

© ¹1KѭYұy trong chuyӇn pha loҥi mӝt, tҥi nhiӋWÿӝ và áp suҩt chuyӇn pha,

ÿҥo hàm bұc mӝt cӫa hàm thӃ nhiӋWÿӝng riêng Gibbs biӃQÿәi mӝt cách nhҧy bұc

ChuyӇn pha loҥLKDLWKѭӡQJÿѭӧc mô tҧ bҵQJFiFÿLӅu kiӋn sau:

- Không có nhiӋt chuyӇn pha: hӋ NK{QJWUDRÿәi nhiӋt vӟi bên ngoài

- Các hàm thӃ nhiӋWÿӝng cӫa hӋ WKD\ÿәi liên tөFNKLÿLTXDÿLӇm chuyӇn pha

- Ĉҥo hàm bұc nhҩt cӫa thӃ nhiӋWÿӝng và các hàm trҥng thái nhiӋWÿӝng (entropy, thӇ

tích ) liên tөc

- Ĉҥo hàm bұc nhҩt cӫa các hàm trҥng thái nhiӋW ÿӝQJ Yj ÿҥo hàm bұc hai cӫa thӃ

nhiӋWÿӝng có giá trӏ JLiQÿRҥn

- 3KѭѫQJWUuQKP{Wҧ chuyӇn pha loҥLKDLOjSKѭѫQJWUuQK(KUHQIHVW

Trong chuyӇn pha loҥi hai, mӝt sӕ ÿҥLOѭӧQJQKѭQKLӋWGXQJÿҷng áp c p, hӋ sӕ

riêng Gibbs G, vì vұy trong chuyӇn pha loҥLKDLÿҥo hàm bұc mӝt cӫa G biӃQÿәi liên

tөc (không nhҧy bұF FzQÿҥo hàm bұc hai cӫa G biӃQÿәi mӝt cách nhҧy bұc

&iFÿһFWUѭQJFӫDTXiWUuQKFKX\ӇQSKD

7KDPV͙WU̵WW͹

Khái niӋPWKD\ÿәLÿӕi xӭng tҥLÿLӇm chuyӇQSKDGR/'/DQGDXÿѭDUDYjRQăPĈӇ mô tҧ sӵ chuyӇn pha hay sӵ WKD\ÿәi (hoһc phá vӥ ÿӕi xӭng, Landau

ÿmÿѭDWKrPYjRNKiLQLӋm tham sӕ trұt tӵ (K) Tham sӕ trұt tӵ là mӝWÿҥLOѭӧng vұt

lý có giá trӏ bҵQJNK{QJWURQJSKDÿӕi xӭng cao (hay pha trұt tӵ QKѭQJNKiFNK{QJ

WURQJSKDÿӕi xӭng thҩSKѫQSKDWUұt tӵ)

Khái niӋm tham sӕ trұt tӵ FyêQJKƭDÿӏnh tính rõ rӋt: khi nhiӋWÿӝ giҧm trұt tӵ

cӫa hӋ WăQJOrQ1KѭYұy ngoài các tham sӕ quen thuӝFQKѭiSVXҩt (p), nhiӋWÿӝ (T),

lӵc suy rӝng (h), các hàm thӃ nhiӋWÿӝng bây giӡ ÿѭӧc biӇu diӉQQKѭPӝt tham

sӕ trұt tӵ, G Gp,T,h,K

Tham sӕ trұt tӵ ÿѭӧc sӱ dөQJÿӇ mô tҧ sӵ WKD\ÿәLÿӏnh tính cӫa hàm thӃ nhiӋt

ÿӝng ӣ gҫQ ÿLӇm chuyӇQ SKD OLrQ TXDQ ÿӃn xác suҩt chiӃm vӏ trí tinh thӇ cӫa các

nguyên tӱ khác loҥi trong hӧSNLPÿ{LQKѭ&X=QFӫDÿӝ tӯ hóa trong các vұt liӋu tӯ,

cӫDÿӝ phân cӵc trong các chҩWÿLӋn môi, Do vұy các tham sӕ trұt tӵ có thӇ OjFiFÿҥi

373

1044

7, 4 0,002

Bҧ ng 1.1 Minh hӑ a mӝ t sӕ loҥ i chuyӇ n pha và các tham sӕ trұ t tӵ WѭѫQJ ӭng

1ăQJO˱ͫQJW͹GRYjKjPWK͇QKL͏Wÿ͡QJ

ThӃ nhiӋWÿӝng là mӝt hàm trҥng WKiL1yFyÿһFÿLӇm là nӃu biӃWÿҥLOѭӧQJÿyYj

lұSÿѭӧFFiFÿҥo hàm riêng cӫDQyWDFySKD[iFÿӏQKÿѭӧc tҩt cҧ FiFÿҥLOѭӧng nhiӋt

ÿӝng còn lҥi Và hàm nhiӋWÿӝng là mӝt hàm theo biӃn T và S7KHRQJKƭDÿyKjPVӕ:

Trong nhiӅu tài liӋu, các hàm sӕ F và G FzQ ÿѭӧc gӑi mӝW FiFK WѭѫQJӭQJ Oj QăQJ

Oѭӧng tӵ GR+HOKROW]YjQăQJOѭӧng tӵ do Gibbs

&Æ1%Ҵ1*3+$

&kQEҵQJKDLSKDFӫDKӋUҳQ -OӓQJUҳQ -NKtOӓQJ -khí

Cân bҵng giӳDKDLSKDQJKƭDOjFiFSKDQj\FkQEҵng vӟi nhau vӅ mһWFѫKӑc và

nhiӋt hӑc

Cân bҵQJFѫKӑFQJKƭDOjiSVXҩt trên bӅ mһt phân cách giӳa hai pha tiӃp xúc

nhau là bҵng nhau Còn cân bҵng vӅ mһt nhiӋt hӑc tӭc là các pha có cùng nhiӋWÿӝ

1KѭYұy sӵ cân bҵng hai pha chӍ có thӇ xҧy ra ӣ nhiӋWÿӝ và áp suҩt nhҩWÿӏQKÿѭӧc gӑi

là nhi͏ Wÿ ͡ và áp sṷt chuy͋ n pha

Trên giҧQÿӗ áp suҩt ± nhiӋWÿӝ (p-T) các trҥng thái cân bҵng cӫDKDLSKDÿѭӧc

mô tҧ bӣi mӝW ÿѭӡng cong p=f(T) Ĉѭӡng cong này là tұp hӧp tҩt cҧ FiF ÿLӇm cân

bҵng giӳa hai pha, nó chia mһt phҷng p, T thành hai miӅn MӛLÿLӇm nҵPWUrQÿѭӡng

cong chuyӇQ SKD ÿӗng thӡi tӗn tҥi và nҵm cân bҵng vӟi nhau Vì vұ\ ÿѭӡng cong

chuyӇn pha còn gӑLOjÿѭӡng cong cân bҵng pha

Ĉӕi vӟi pha rҳn và pha lӓQJÿѭӡng cong cân bҵng pha có dҥQJQKѭKuQK

Ĉѭӡng cong cân bҵng giӳa pha rҳn và pha lӓng có hai loҥi, mӝt loҥi khi nhiӋWÿӝ WăQJ

thì áp suҩt chuyӇn pha giҧPÿӝ dӕc cӫDÿѭӡng cong có tanD , vì vұ\ÿѭ0 ӧc gӑi là

ÿѭӡng cong chuyӇn pha ӭng vӟLÿӝ lӋch âm Mӝt sӕ chҩWQKѭ%L*DWKuFyWtQKFKҩt này Mӝt sӕ loҥi khác khi nhiӋWÿӝ WăQJWKuip suҩt chuyӇQSKDFNJQJWăQJÿӝ dӕc cӫa

ÿѭӡng cong tanD! , vì vұy gӑLOjÿѭ0 ӡng cong chuyӇn pha vӟLÿӝ lӋFK GѭѫQJFiF

chҩWQKѭVҳt (Fe), niken (Ni) thì có tính chҩWQj\1KѭWUrQKuQKFKRWKҩy: nӃu hӋ ӣ

trҥng thái A có áp suҩt p N và nhiӋWÿӝ T T N thì hӋ ӣ pha rҳn Khi hӋ ӣ trҥng thái B có

áp suҩt p N và nhiӋWÿӝ T !T N thì hӋ ӣ pha lӓng Còn khi hӋ ӣ trҥng thái N có áp suҩt

N

p và nhiӋWÿӝ T N thì hӋ ӣ ÿӗng thӡi hai pha

+uQKĈѭӡng cong cân bҵng giӳa hai pha rҳn và lӓng

D Ĉӝ lӋch âm (ví dө QKѭ%L*D E Ĉӝ lӋFKGѭѫQJYtGө Fe, Ni)

Ĉӕi vӟi pha lӓQJYjSKDNKtFNJQJQKѭSKDUҳQYjSKDNKtÿѭӡng cong cân bҵng

pha có dҥQJQKѭWUrQKuQK

+uQKĈѭӡng cong cân bҵng hai pha pha (a) Pha lӓng và pha khí (b) Pha rҳn và pha khí

ĈһFÿLӇm cӫa sӵ cân bҵng giӳa hai pha 1 và 2 (ví dө pha lӓng và pha rҳn), là các

pha không phҧi ӣ trong trҥQJWKiLWƭQKWҥLÿyKRjQWRjQNK{QJFyVӵ chuyӇn pha, mà

QJѭӧc lҥi có sӵ chuyӇn pha liên tөc tӯ pha 1 sang pha 2 và tӯ pha 2 sang pha 1 TӕFÿӝ

trung bình cӫDKDLTXiWUuQKÿyEҵQJQKDXQJKƭDOjVӕ phân tӱ trung bình chuyӇn tӯ

pha 1 sang pha 2 bҵng sӕ phân tӱ trung bình chuyӇn tӯ SKDVDQJSKDFyQJKƭDOj

hӋ ӣ trҥng thái cân bҵQJÿӝng Khi hӋ cân bҵng ba pha thì nhiӋWÿӝ và áp suҩt cӫa hai

pha bҵng nhau

ĈLӅXNLӋQFkQEҵQJKӋSKDUҳQ -OӓQJUҳQ -NKtOӓQJ -khí

ĈLӅu kiӋQÿӇ mӝt hӋ ӣ trҥng thái cân bҵng là nhiӋWÿӝ và áp suҩt cӫa hӋ phҧLQKѭ

nhau ӣ mӑi phҫn cӫa hӋ7URQJWUѭӡng hӧp hӋ có hai pha cùng tӗn tҥi ӣ trҥng thái cân

bҵng vӟi nhau thì nhiӋWÿӝ và áp suҩt cӫDKDLSKDFNJQJSKҧLQKѭQKDXWӭc là:

1 2

T T; p1 p2

Vӟi 1,2 ӣ sӕ chӍ Gѭӟi là chӍ FiFSKDYjWѭѫQJӭng

Ngoài ra còn mӝWÿLӅu kiӋn nӳa, xuҩt phát tӯ ÿLӅu kiӋn cӵc tiӇu cӫa hàm thӃ nhiӋt

ÿӝng Gibbs, khi mӝt hӋ cân bҵng thì dG=0

Nên P P1 2

Vӟi các biӃn sӕ p, T, P là hàm cӫD S Yj 7 GR ÿy SKѭѫQJ WUuQK ... Pha lӓng pha khí (b) Pha rҳn pha khí

ĈһFÿLӇm cӫa sӵ cân bҵng giӳa hai pha (ví dө pha lӓng pha rҳn),

pha không phҧi ӣ trҥQJWKiLWƭQKWҥLÿyKRjQWRjQNK{QJFyVӵ chuyӇn pha, mà... lҥi có sӵ chuyӇn pha liên tөc tӯ pha sang pha tӯ pha sang pha TӕFÿӝ

trung bình cӫDKDLTXiWUuQKÿyEҵQJQKDXQJKƭDOjVӕ phân tӱ trung bình chuyӇn tӯ

pha sang pha bҵng sӕ phân... chung cӫDFiFÿѭӡng cân bҵng pha giӳa hai pha rҳn ± pha

lӓng; pha lӓng ± pha khí pha rҳn ± SKDNKt1KѭPӝt ví dө minh hӑa, xét

FiFÿѭӡng cong cân bҵng pha cӫDQѭӟc H