ĐỊNH NGHĨA vật CHẤT và mối QUAN hệ BIỆN CHỨNG GIỮA vật CHẤT và ý THỨC vận DỤNG mối QUAN hệ BIỆN CHỨNG GIỮA vật CHẤT và ý THỨC TRONG VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ học tập ONLINE TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

7 I.M ối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức 1.V ật chất quyết định ý thức Theo quan điểm của Mác-Lênin: “Vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng, trong đó vật chất quyết đ

1

-o0o

TIỂU LUẬN Môn: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

ĐỊNH NGHĨA VẬT CHẤT VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT

CH ẤT VÀ Ý THỨC VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC TRONG VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC

TẬP ONLINE TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Thứ: chiều thứ 7

Tiết: 5-10

GVHD : TS Nguyễn Thị Tường Duy

Nhóm: 3 - Trần Uyển Vi Vi

- Phan Thị Phương Thy

- Phan Lan Anh

- Nguyễn Thị Diễm Quỳnh

- Ngô Nhã Kỳ

- Nguyễn Trần Thúy Hiền

- Nguyễn Quế Dân

- Huỳnh Tuyết Như

2

B ẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

Họ tên

(Xếp theo

STT từ nhỏ

đến lớn)

STT

theo danh sách lớp

Nhiệm

vụ

Tinh thần làm việc

Mức độ hoàn thành công việc

Ý kiến của nhóm

Phan Lan

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Nguyễn Quế

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Nguyễn Trần

Thúy Hiền 27

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Ngô Nhã Kỳ 40 Soạn nội

dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Huỳnh Tuyết

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Nguyễn Thị

Diễm Quỳnh 77

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Phan Thị

Phương Thy 90

Soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý Trần Uyển Vi

Word, soạn nội dung

Tích cực, họp nhóm đầy đủ 100% Đồng ý

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022

3

BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM Thời gian Địa điểm Thành viên Nội dung Ghi

chú

15/11/2022

8h

Group zalo

Phan Lan Anh

Lập dàn ý

và soạn nội dung

Nguyễn Quế Dân Nguyễn Trần Thúy Hiền Ngô Nhã Kỳ

Huỳnh Tuyết Như Nguyễn Thị Diễm Quỳnh Phan Thị Phương Thy Trần Uyển Vi Vi

29/11/2022

21h

Google Meet

Phan Lan Anh

Triển khai

ý tưởng

Nguyễn Quế Dân Nguyễn Trần Thúy Hiền Ngô Nhã Kỳ

Huỳnh Tuyết Như Nguyễn Thị Diễm Quỳnh Phan Thị Phương Thy Trần Uyển Vi Vi

Nhóm trưởng (Ký và ghi rõ họ tên, sđt)

4

MỤC LỤC

I.M ối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức 7

1.V ật chất quyết định ý thức 7 2.Ý thức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn con

người 8 3.Ý nghĩa phương pháp luận 11

II.V ận dụng mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trong việc nâng cao hi ệu quả online ngày nay 13

1.Th ực trạng việc học online hiện nay của sinh viên 13 2.Phương pháp nâng cao chất lượng việc học online 14

5

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiểu luận được biên soạn dựa trên cơ sở:

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019), Giáo trình Triết học Mác-Lênin dành cho bậc đại học – không chuyên ngành lý luận chính trị, NXB Hà Nội

[2] Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các môn khoa

học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (2014), Giáo trình Triết học Mác –

[3] Bộ giáo dục và đào tạo (2021), Giáo trình triết học Mác-Lênin, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

[4] Khoa Lý luận chính trị, UEH (2022, LHNB), Tài liệu HDHT Triết học

6

Lời mở đầu

Những thành tựu trong công cuộc đổi mới trong thời gian qua đã và đang

tạo ra một thế lực mới để nước ta bước vào một thời kì phát triển mới

Nhiều tiền đề cần thiết về cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đã được

tạo ra, quan hệ giữa nước ta và các nước trên thế giới ngày càng được mở

rộng Khả năng giữ vững độc lập trong hội nhập với cộng đồng thế giới

được tăng thêm Cách mạng khoa học và công nghệ tiếp tục phát triển với

trình độ ngày càng cao, thúc đẩy quá trình chuyển dịch kinh tế và đời sống

xã hội Các nước đều có cơ hội phát triển

Tuy nhiên, do ưu thế công nghệ và thị trường thuộc về các nước phát triển

khiến cho các nuớc chậm phát triển đứng trước một thách thức to lớn

Nguy cơ tụt hậu ngày càng cao, mà điểm xuất phát của nước ta quá thấp,

lại phải đi lên từ môi trường cạnh tranh quyết liệt

Trước tình hình đó, cũng với xu thế phát triển của thời đại, Đảng và nhà

nước cần tiếp tục tiến hành đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất

nước, trong đó đổi mới kinh tế đóng vai trò then chốt, giữ vai trò chủ đạo

Đồng thời đổi mới kinh tế là một vấn đề cấp bách, bởi giữa đổi mới kinh

tế và đổi mới chính trị có mối quan hệ giữa vật chất và ý thức sẽ cho phép

chúng ta vận dụng vào mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị, giúp cho

công cuộc đổi mới của đất nước ngày càng giàu mạnh

Với ý nghĩa đó nhóm chúng em đã chọn đề tài "Mối quan hệ biện chứng

giữa vật chất và ý thức, liên hệ với ý thức trong việc nâng cao hiệu quả về

việc học tập online của sinh viên trong giai đoạn hiện nay"

7

I.M ối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

1.V ật chất quyết định ý thức

Theo quan điểm của Mác-Lênin: “Vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng, trong đó vật chất quyết định ý thức, còn ý thức tác động tích cực trở lại vật chất”

Vai trò quyết định được thể hiện thông qua các mặt:

- Thứ nhất, vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức

Vật chất là cái được phản ánh, tồn tại khách quan, ở ngoài và độc lập với cái phản ánh – tức ý thức, nên vật chất là cái có trước, là tính thứ nhất Ý thức là kết quả của một quá trình phát triển lâu dài của thế giới vật chất, là hình thức cao nhất phản ánh của vật chất vào trong bộ óc con người nên ý thức là cái có sau, là tính thứ hai

Nếu không có sự vận động của vật chất trong tự nhiên (bộ óc người và thế giới khách quan) và vật chất trong xã hội (lao động và ngôn ngữ) thì sẽ không có ý thức

- Thứ hai, vật chất quyết định nội dung của ý thức

Trong mọi trường hợp, ý thức phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người thông qua lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội Nội dung của ý thức

là thông tin về thế giới bên ngoài, về vật được phản ảnh

Ý thức chỉ là hình ảnh của khách quan Không có sự tác động của thế giới bên ngoài lên các giác quan và qua đó đến bộ óc con người thì hoạt động của ý thức không thể xảy ra

- Thứ ba, vật chất quyết định bản chất của ý thức

Bản chất của ý thức là phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người một cách năng động, sáng tạo theo nhu cầu thực tiễn của xã hội Theo C.Mác, ý thức "chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người và được cải biến đi trong đó" Do đó, vật chất là cơ sở để hình thành bản chất của ý thức

- Thứ tư, vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

8

Ý thức không tự nó cải biến được sự vật, không có khả năng tự biến thành hiện thực nên mọi sự biến đổi của sự vật gắn liền với sự tồn tại và phát triển của ý thức Hay nói cách khác, vật chất thay đổi dẫn đến sự thay đổi của ý thức

Đời sống tinh thần của xã hội hình thành và phát triển trên cơ sở của đời sống vật chất, mà vật chất luôn không ngừng vận động và biến đổi dẫn đến ý thức cũng không ngừng phát triển cả về hình thức và nội dung phản ảnh Do đó, con người ngày càng phát triển thể chất lẫn tinh thần

Ví dụ: Tục ngữ có câu “Có thực mới vực được đạo”, có nghĩa là vật chất quyết định ý thức con người Không ăn uống đầy đủ thì bộ não sẽ khó hoạt động, hoàn cảnh quyết định lối suy nghĩ, đời sống vật chất phải được đáp ứng thì chúng ta mới hướng tới đời sống tinh thần Điều này đã chứng minh cho quan niệm vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức

Tóm lại, quan hệ vật chất và ý thức là quan hệ hai chiều có tác động biện chứng qua lại Vật chất quyết định ý thức, còn ý thức thông qua hoạt động nhận thức của con người tác động trở lại thực tiễn

2.Ý th ức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn con người

a.Ý th ức có tính độc lập tương đối

Ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất vào trong đầu óc con người, do vật chất sinh ra, nhưng khi đã ra đời thì ý thức có “đời sống” riêng, có quy luật vận động, phát triển riêng Vật chất quyết định sự hình thành của ý thức, quyết định nội dung phản ánh,sự biến đổi của ý thức mà nó còn điều kiện để hiện thực hóa ý thức Tuy nhiên, không phải vì vậy mà ý thức lệ thuộc một cách máy móc vào vật chất Chẳng hạn, sự hình thành và phát triển của tri thức trong đó bao gồm: Khoa học Tự nhiên và tri thức Khoa học Xã hội và Nhân văn Tuy nó cùng là tri thức của con người nhưng lại có quá trình hình thành và phát triển khác nhau, đặc biệt

sự hình thành tri thức của Khoa học Xã hội gắn với lập trường các giai cấp trong

xã hội, tình cảm cách mạng…; Ý thức ( tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí…) của mỗi người về sự vật càng nhiều, càng đầy đủ thì tri thức hiểu biết về sự vật của con người càng cao, càng nhiều

9

Ý thức có thể thay đổi nhanh, chậm hay song hành với hiện thực,thực tại khách quan, nhưng nhìn chung nó thường thay đổi chậm hơn so với sự biến đổi của thế giới vật chất Sở dĩ có điều đó bởi vì ý thức bao giờ cũng chỉ là sự phản ánh đối với vật chất (vì nó là một quy trình xảy ra khi sự vật, thực tại khách quan

ở bên ngoài tác động vào các giác quan, từ giác quan truyền về cơ quan trung ương của hệ thần kinh, sau đó tác động vào bộ óc con người và riêng bản thân nó

có nhiệm vụ thu thập, phân tích, xử lý thông tin và khái quát để hình thành nên tri thức, ý thức)

b Ý thức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Thứ nhất: trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại đối với vật chất thông qua các hoạt động thực tiễn của con người Bởi vì ý thức chính là ý thức của con người nên nói đến vai trò của ý thức chính là nói đến vai trò của con người Bản thân ý thức không trực tiếp làm thay đổi bất cứ điều gì trong hiện thực khách quan Mọi hoạt động của con người đều do ý thức chỉ đạo, vì vậy vai trò của ý thức không phải là trực tiếp tạo ra hay làm thay đổi thế giới vật chất mà nó trang bị cho con người những hiểu biết về hiện thực khách quan, trên cơ sở đó con người xác định mục tiêu, đề ra phương hướng, xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp, các biện pháp, công cụ, phương tiện … để thực hiện mục tiêu của mình Mỗi con người có rất nhiều ước mơ, hoài bão lý tưởng, nhưng nếu chúng ta không thông qua hoạt động thực tiễn thì đó mãi mãi chỉ là mơ ước và không đạt được mục tiêu Vì vậy, con người cần dựa trên những tri thức khách quan, hiểu biết về những quy luật thực tiễn từ đó đề ra ý chí quyết tâm, mục tiêu, phương hướng, biện pháp và thực hiện nó bằng hành động để đạt được thắng lợi

mục tiêu đã xác định C.MÁC: “Tư tưởng căn bản không thực hiện được gì hết,

muốn thực hiện được tư tưởng, thì cần có những người sử dụng lực lượng thực tiễn”

Thứ hai: vai trò của ý thức nó thể hiện ở chỗ nó chỉ đạo hoạt động thực tiễn của con người, điều đó diễn ra theo hai hướng:

10

+ Về mặt tích cực: nếu ý thức phản ánh đúng các dạng vật chất, đúng hiện thực, nó có thể chỉ đạo hoạt động thực tiễn của con người có hiệu quả trong việc cải biến các đối tượng vật chất

+ Về mặt tiêu cực: nếu ý thức phản ánh sai lầm các dạng vật chất, sai hiện thực, nó có thể kìm hãm hoạt động thực tiễn của con người

Như vậy, bằng cách định hướng hoạt động của con người, ý thức có thể quyết định được hành động, hoạt động thực tế của con người là đúng hay sai, diễn ra theo hướng tích cực hay tiêu cực, thành công hay thất bại

Thứ ba: trong thời kì xã hội ngày càng phát triển và hội nhập thì vai trò của ý thức ( tri thức, khoa học…) càng to lớn, nhất là trong thời đại ngày nay, khi mà tri thức khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Liên hệ:

Trong kì Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (1986), trên cơ sở phân tích, đánh giá tình hình đất nước, tự phê bình về những sai lầm khuyết điểm, đổi mới tư lý luận trải qua nhiều tìm tòi, khảo nghiệm từ thực tiễn, Đại hội đề ra đường lối đổi mới: Trước hết là đổi mới cơ cấu kinh tế Đảng ta chuyển nền kinh

tế tự cung, quan liêu sang nền kinh tế thị trường để phát triển đất nước được như hôm nay Điều này cho thấy ý thức đã phản ánh được thực tiễn và đưa ra mục tiêu, phương hướng để tác động lại vật chất, tạo sự phát triển cho vật chất

11

Hay trong chiến tranh Việt- Mỹ (1954-1975), vì sao Việt Nam có thể thắng Mỹ ? Nếu xét về tiềm lực vật chất, điều kiện kinh tế, tiềm lực quân sự thì ta không thể nào thắng được Mỹ hùng mạnh VN muốn thắng Mỹ đâu chỉ dùng sức mạnh lời lẽ mà còn từ đường lối chủ trương của Đảng, ý chí sức mạnh của toàn dân thông qua hành động cụ thể Đó là nhân dân ta dám hy sinh cho Tổ Quốc, cho nhân dân để Đất nước này được hồi sinh Nhờ đường lối đúng đắn của Đảng, sức mạnh nội tại của Nhân dân, từ nỗ lực của mình là chính,ngoài ra tranh thủ ngoại lực, sự giúp đỡ của các nước XHCN Vì vậy ta mới làm nên 1 chiến thắng 30/4/1975 chói lòa như vậy

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Nguyên tắc phương pháp luận

rút ra là: “Trong mọi hoạt động

nhận thức và thực tiễn, phải xuất

phát từ thực tế khách quan, tôn

trọng khách quan: đồng thời, phải

phát huy tính năng động chủ

12

Ý nghĩa phương pháp luận từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

a.Ph ải luôn xuất phát từ hiện thực khách quan trong mọi hoạt động

Trong quá trình nhận thức, học tập, nghiên cứu, con người phải bắt đầu từ việc quan sát, xem xét, phân tích đối tượng vật chất Qua việc tác động vào chúng, ta

sẽ bắt đối tượng vật chất phải bộc những thuộc tính, quy luật của nó Khi đó, ta sẽ thu nhận được tri thức Bằng việc lặp đi lặp lại nhiều lần chu trình trên, con người

sẽ có kiến thức ngày càng phong phú về thế giới

Để sản xuất vật chất, cải tạo thế giới khách đáp ứng nhu cầu của mình,con người phải căn cứ vào hiện thực khách quan để đánh giá tình hình, từ đó xác định phương hướng, biện pháp, lộ trình kế hoạch Muốn thành công, con người phải tuân theo những quy luật khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng Phải luôn đặt mình, cơ quan, công ty trong những hoàn cảnh, điều kiện thực tế, nhất là về vật chất, kinh tế

Cần luôn nỗ lực loại bỏ bệnh chủ quan, duy ý chí trong cuộc sống Đó là việc tránh xa thói quen chỉ căn cứ vào nhu cầu, ước muốn, niềm tin của mình để hành động mà không nghiên cứu, đánh giá đầy đủ tình hình các đối tượng vật chất

b Phát huy tính năng động, sáng tạo, sức mạnh to lớn của yếu tố con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, con người phải luôn chủ động, phát huy hết trí thông minh, khả năng suy nghĩ của mình Phải luôn tìm tòi, sáng tạo ra cái mới trên cơ sở tích lũy, kế thừa những cái cũ phù hợp Có như vậy, con người mới ngày càng tài năng, xã hội ngày phát triển

Con người phải không ngừng rèn luyện, tu dưỡng, nâng cao thể lực, trí lực để nâng cao năng lực nhận thức và lao động của mình Phải kiên trì, nỗ lực vượt qua khó khăn, không bỏ cuộc giữa chừng

Tuyệt đối không được thụ động, trông chờ, ỷ lại trong mọi tình huống Điều ngày cũng đồng nghĩa với việc tránh sa vào lười suy nghĩ, lười lao động

Không được tuyệt đối hóa vai trò của các điều kiện vật chất trong nhận thức và hoạt động thực tiễn Vật chất có vai trò quyết định, chi phối nhưng không có nghĩa là những thiếu hụt đối tượng vật chất sẽ khiến con người thất bại trong việc tìm ra giải pháp khả thi

Downloaded by Ninh Lê (ninhvaytiennhanh@gmail.com)