Tính mùa vụ trong du lịch đà nẵng

Và vấn đề đặt ra là phải tìm hiểu tính mùa vụ trong du lịch Đà Nẵng một cách cụ thể hơn nữa, vạch ra các giải pháp phù hợp để hạn chế những tác động của nó nhằm đưa ngành du lịch thành p

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Duyên Người hướng dẫn : Nguyễn Duy Phương

à Nẵng, tháng 5/ 2013

MỞ ẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hiện nay, du lịch đang được xem là ngành công nghiệp không khói, là

“con gà đẻ trứng vàng” có đóng góp hết sức quan trọng đối với nền kinh tế

Vì vậy mà nhà nước ta nói chung và nhiều địa phương nói riêng xác định đây

là ngành kinh tế mũi nhọn cần được đầu tư phát triển hơn nữa

Du lịch cũng là một ngành kinh tế nhưng nó khác với các ngành khác ở chỗ sản phẩm kinh doanh chủ yếu không phải là hàng hóa vật chất mà là các dịch vụ nhằm đem đến sự thõa mãn, hài lòng cho du khách Và tính mùa vụ là một đặc điểm nổi bật, riêng biệt của ngành du lịch, nó chi phối rất nhiều đến hoạt động du lịch của các chủ thể kinh doanh và cả khách du lịch ở mọi đất nước, mọi khu vực

Đà Nẵng là một thành phố trẻ, là một trong những thành phố du lịch

tiêu biểu của nước ta, nằm trên “khúc ruột miền Trung”; tọa lạc tại vùng đất

thân thương, giàu đẹp, Đà nẵng có được nhiều lợi thế để phát triển du lịch Nhưng do nằm trong vùng có diễn biến khí hậu thất thường và đa dạng các loại địa hình nên hoạt động du lịch của Đà Nẵng cũng thể hiện rất rõ đặc điểm cũng như các tác động của tính mùa vụ Bên cạnh một số tác động tích cực thì những tiêu cực mà đặc tính này màng lại sẽ là những khó khăn cản trở sự phát triển của ngành du lịch Đà Nẵng Và vấn đề đặt ra là phải tìm hiểu tính mùa

vụ trong du lịch Đà Nẵng một cách cụ thể hơn nữa, vạch ra các giải pháp phù hợp để hạn chế những tác động của nó nhằm đưa ngành du lịch thành phố ngày càng phát triển vượt bậc, đưa Đà Nẵng trở thành một điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua đối với du khách trong và ngoài nước

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, em chọn đề tài “tính mùa

vụ trong du lịch Đà Nẵng” để nghiên cứu làm khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Du lịch hiện nay đang là một ngành siêu lợi nhuận và đang được phấn

đấu xây dựng để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, cho nên du lịch được “ưu ái” rất nhiều về đầu tư vốn, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, đào tạo nguồn

nhân lực, bảo tồn, bảo vệ các tài nguyên du lịch…và cũng không ngoại trừ cả đầu tư thời gian, công sức nghiên cứu về nhiều vấn đề trong tổng thể hoạt động du lịch; trong đó có đặc điểm đặc trưng của du lịch là tính mùa vụ Do tính mùa vụ chi phối rất nhiều đến việc kinh doanh cũng như tham quan du lịch, nó ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch của nhiều địa phương nói riêng và của quốc gia nói chung nên việc nghiên cứu đặc tính này cũng là vấn đề quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong ngành và một số cá nhân, chủ thể liên quan Tuy nhiên các công trình nghiên cứu về mảng đề tài này ở Việt Nam chưa thật sự nhiều và rõ nét Nhìn chung còn ở mức độ khái quát, chung chung, chủ yếu là một phần trong các công trình có đề cập tới

Đầu tiên, phải nói đến đề tài nghiên cứu sự ảnh hưởng của tính mùa vụ

du lịch đến hoạt động du lịch ở Việt Nam của Nguyễn Thăng Long - Viện

nghiên cứu phát triển du lịch - thực hiện năm 1998 Trong đó đề tài đã đi sâu nghiên cứu đặc tính này ở khái niệm, đặc điểm, các yếu tố hình thành tính mùa vụ và những tác động cụ thể của nó đến một số loại hình du lịch cũng như một số điểm, khu du lịch nổi tiếng của Việt Nam Và tác giả đã có đưa ra một số giải pháp cụ thể để khắc phục, hạn chế những tác động của tính mùa

vụ đối với hoạt động du lịch nước ta Qua đề tài này, tính màu vụ du lịch đã được đề cập một cách chi tiết ở quy mô cả nước

Thêm vào đó, tính mùa vụ trong du lịch còn được nghiên cứu ở phạm

vi địa phương như đề tài nghiên cứu tính thời vụ của hoạt động du lịch biển

Đồ Sơn của Hoàng Thị Thùy Trang - Đại học dân lập Hải Phòng, năm 2011;

đề tài tính thời vụ trong du lịch biển Cửa Lò của Lê Thành Đạt - Đại học kinh

tế quốc dân Hà Nội, năm 2012…

Trên đây là một số đề tài nghiên cứu về tính thời vụ du lịch nhưng ở quy mô cả nước hoặc một số địa điểm, khu vực cụ thể Còn đối với tính thời

vụ trong hoạt động du lịch ở Đà Nẵng thì vẫn còn hạn chế, chủ yếu được đề cập đến trong một số bài nghiên cứu về các lĩnh vực khác trong hoạt động du

lịch với lưu lượng rất nhỏ không đáng kể Trên trang web baodanang.vn cũng có bài viết về chủ đề đừng để tính thời vụ làm khó du lịch Bài viết đã đề

cập đến các tình trạng điêu đứng của các cơ sở kinh doanh du lịch tại thành phố Đà Nẵng trong mùa vắng khách và tác giả đã phân tích một số nguyên nhân khiến khách du lịch không mặn mà tìm đến với các cơ sở này dù các chủ thể kinh doanh đã thực hiện khá nhiều biện pháp thu hút khách vào ngoài mùa

chính Hay luận văn nghiên cứu phát triển du lịch biển ở Đà Nẵng của Trần

Thị Kim Khánh – Đại học khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, năm 2010 Trong luận văn của mình, tác giả đã có một mục lớn đề cập đến đặc điểm của

du lịch biển Đà Nẵng trong đó có đặc điểm tính mùa vụ Tác giả đã phân tích

cụ thể và chi tiết các biểu hiện cũng như các tác động của đặc điểm này đến hoạt động du lịch biển Đà Nẵng Tuy nhiên, vì phạm vi của bài viết trên báo ngắn gọn và luận văn của tác giả Trần Thị Kim Khánh chỉ trong nội dung loại

hình du lịch biển nên qua đây chúng ta vẫn chưa có được cái nhìn “gần” nhất

đối với đặc điểm tính mùa vụ trong hoạt động du lịch nói chung của thành phố Đà Nẵng

Nói tóm lại, đặc điểm tính mùa vụ trong hoạt động du lịch của Đà Nẵng đến thời điểm này vẫn chưa có một đề tài nào nghiên cứu một cách cụ thể, chi tiết trên phạm vi ngành du lịch của toàn thành phố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài “tính mùa vụ trong du lịch Đà Nẵng” nhằm mục đích

nghiên cứu, tìm hiểu đặc điểm tính mùa vụ trong hoạt động du lịch của thành phố Đà Nẵng Và thông qua quá trình nghiên cứu về thực trạng phát triển du lịch tập trung theo mùa vụ ở thành phố Đà Nẵng, đề tài đưa ra giải pháp nhằm khai thác, tận dụng một cách có hiệu quả các tiềm lực phát triển du lịch của thành phố như: Nguồn tài nguyên du lịch, nhân lực, vốn, cơ sở hạ tầng- cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch v.v…để thu hút được lượng khách lớn vào các mùa trong năm, vừa kéo dài vừa nâng cao chất lượng dịch vụ vào mùa chính vụ, hạn chế tối đa tính mùa vụ trong hoạt động du lịch, đưa du lịch Đà Nẵng trở thành một điểm đến hấp dẫn và lí tưởng quanh năm cho du khách trong và ngoài nước

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích đó thí các nhiệm vụ cần thực hiện tốt là:

- Tổng hợp cơ sở lí luận liên quan đến tính mùa vụ du lịch nói chung và

4 ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng chính đề tài hướng đến là tính mùa vụ trong du lịch Đà Nẵng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu tính mùa vụ của hoạt động du lịch trong phạm vi thành phố Đà Nẵng

4.2.2 Phạm vi thời gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu tính mùa vụ và những tác động của nó đến hoạt động

du lịch cuả thành phố Đà Nẵng tập trung chủ yếu trong khoảng 5 năm trở lại đây

5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tư liệu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, em khai thác nguồn tư liệu từ nhiều nguồn khác nhau Trên cơ sở tài liệu đã tham khảo, em chia thành các nguồn tư liệu sau:

- Tư liệu thành văn: Sách, báo, tạp chí…

- Tư liệu thực địa

- Tư liệu mạng internet

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu đề tài này em sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là:

- Phương pháp thu thập, điều tra, phân tích tư liệu: Để hoàn thành tốt đề

tài này, em tiến hành tìm hiểu thu thập thông tin, số liệu từ nhiều nguồn khác nhau, chủ yếu là từ các cơ quan ban ngành quản lý hoạt động du lịch thành phố Đà Nẵng và một số cơ sở kinh doanh, điểm du lịch tiêu biểu trong thành phố

Nguồn thông tin và số liệu thu thập từ các cơ quan được xử lý, phân tích để làm rõ biểu hiện của tính mùa vụ trong hoạt động du lịch của thành phố và các tác động tích cực cũng như tiêu cực của đặc điểm này đến các chủ thể liên quan đến du lịch Đà Nẵng

- Phương pháp thực địa: Tiến hành khảo sát thực địa tại một số điểm du

lịch, cơ sở kinh doanh du lịch tiêu biểu trong thành phố để quan sát, thu thập thông tin một cách trực tiếp, đồng thời đánh giá được thực trạng hoạt động du lịch, sự ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến các yếu tố khác

Qúa trình thực địa sẽ giúp cho việc sưu tầm, thu thập tài liệu được phong phú thêm Từ đó giúp cho việc nghiên cứu đạt được kết quả khách quan và chính xác hơn

- Phương pháp so sánh, đối chiếu: Là phương pháp rất quan trọng để so

sánh các kết quả, số liệu thu thập được, từ đó có được cái nhìn cụ thể về hoạt động du lịch của thành phố trong mùa chính vụ và trái vụ như: Số lượng khách, doanh thu v.v…

Kết quả của phương pháp này là cơ sở khoa học cho việc đánh giá hiệu quả kinh doanh trong hai mùa du lịch, từ đó đưa ra được giải pháp phù hợp để khắc phục tính mùa vụ trong hoạt động du lịch của thành phố Đà Nẵng

6 óng góp của đề tài

Đề tài sau khi được nghiên cứu hoàn chỉnh, trước hết sẽ góp phần tìm hiểu một cách cụ thể về đặc điểm tính mùa vụ trong hoạt động du lịch Đà Nẵng

Ngoài ra còn làm rõ được sự tác động tích cực và tiêu cực của tính mùa

vụ đến hoạt động du lịch của thành phố, đóng góp vào kho tư liệu du lịch của thành phố Đà Nẵng

Mặt khác, đề tài cũng đưa ra định hướng và giải pháp nhằm phát huy hơn nữa các tác động tích cực cũng như hạn chế một cách thấp nhất các tác động tiêu cực của tính mùa vụ trong du lịch, qua đó thúc đẩy du lịch Đà Nẵng

ngày càng phát triển, thật sự mạnh cả “tiềm” và “lực”

7 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài bao gồm phần nội dung với 3 chương:

- Chương 3: Giải pháp khắc phục tính mùa vụ trong du lịch Đà Nẵng

NỘ DUN

C ƢƠN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG

1 Vai trò của ngành kinh tế du lịch

1.1 Đối với nền kinh tế quốc dân

Hiện nay, du lịch đang giữ vai trò hết sức quan trọng đối với nền kinh

tế toàn cầu Ngành kinh tế siêu lợi nhuận này đang đem đến rất nhiều cơ hội phát triển cho các quốc gia có nguồn tài nguyên du lịch phong phú và nhiều nước đã không ngần ngại xây dựng du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn Theo như báo cáo tóm lược hoạt động du lịch của Liên Hợp Quốc – HL2008 thì ngày nay, nguồn thu ngoại tệ xuất khẩu từ dịch vụ du lịch trên thế giới chỉ đứng thứ tư sau nhiên liệu, hóa chất và ngành ô tô Tại nhiều quốc gia đang phát triển, du lịch là nguồn thu nhập chính, ngành xuất khẩu hàng đầu, tạo ra nhiều công ăn việc làm và cơ hội cho sự phát triển Chính vì vậy, ngành du lịch còn có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam Du lịch Việt Nam thời gian qua cũng đã đống góp rất nhiều cho sự phát triển và tăng trưởng kinh tế của đất nước, tốc

độ tăng trưởng hơn 14%/năm gần gấp hai lần tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế Du lịch phát triển sẽ kéo theo rất nhiều tác động tích cực đối với nền kinh tế quốc dân và vai trò, vị trí của ngành công nghiệp không khói này được biểu hiện ở việc đóng góp cho GDP và ảnh hưởng đến các ngành kinh tế

khác

1.1.1 Đóng góp cho GDP quốc gia

Là một ngành kinh tế siêu lợi nhuận nên vai trò của du lịch đối với GDP quốc gia là hế sức quan trọng Năm 2011, Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới (WTTC) đã xếp Việt Nam ở vị trí 80 trên tổng số 181 quốc gia được xếp hạng về đóng góp của ngành du lịch trong GDP và ở vị trí thứ 21 trên tổng số 181 quốc gia về tiềm năng tăng trưởng dài hạn Tuy đứng ở vị trí chưa thật sự cao nhưng cũng đủ cho thấy tầm quan trọng của ngành du lịch nước ta

đối với nền kinh tế quốc dân Biểu hiện cụ thể là trong năm 2010, ngành du lịch và dịch vụ đã đóng góp 4,3% GDP của cả nước; năm 2011 đã có 6 triệu lượt khách quốc tế, 30 triệu lượt khách nội địa, tổng thu du lịch đạt hơn 130 nghìn tỷ đồng, đóng góp trên 5% GDP, con số này năm 2012 đạt khoảng 6,6 GDP [38]

Tình hình kinh tế tài chính thế giới trong những năm gần đây có nhiều biến động phức tạp và Việt Nam cũng không ngoại lệ nhưng với mức độ đóng góp GDP của ngành du lịch, nền kinh tế nước ta vẫn phát triển tương đối ổn định Có được thành công đó, đóng góp của ngành du lịch là vô cùng to lớn Hoạt động du lịch, đặc biệt là du lịch quốc tế được xem là một công cụ hữu hiệu luân chuyển nguồn ngoại tệ từ nước này qua nước khác Trong 3 năm gần đây, trung bình mỗi năm nước ta đón khoảng 5.878.826 lượt khách quốc

tế đến du lịch, riêng năm 2012 đón khoảng 6,8 triệu lượt khách quốc tế với doanh thu ngoại tệ đạt gần 7 tỷ USD Như vậy, nguồn doanh thu ngoại tệ từ

du lịch cũng đã góp phần cân bằng cán cân thanh toán quốc tế trong thời kỳ kinh tế gặp nhiều khó khăn [38]

1.1.2 Đối với các ngành kinh tế khác

Du lịch được xem là một ngành kinh tế tổng hợp, sự phát triển của ngành du lịch có liên quan đến nhiều yếu tố trong đó có sự hỗ trợ của các ngành kinh tế khác như nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải … Sự thịnh suy của ngành du lịch sẽ kéo theo khá nhiều vấn đề đối với các ngành kinh tế đó Ngành du lịch càng phát triển, thu hút được lượng khách du lịch càng lớn thì việc tiêu dùng càng lớn và điều tất yếu là họ không thể bỏ qua những nhu cầu thiết yếu của con người đó là ăn mặc, nghỉ ngủ, đi lại … Ngành du lịch luôn tiêu thụ một khối lượng lớn lương thực, thực phẩm

cả tươi sống cũng như đã qua chế biến, ở đây vai trò của các ngành công nghiệp thực phẩm luôn được coi trọng và ngược lại du lịch được coi là nguồn

“cầu” cao về các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ có chất lượng

Bên cạnh đó, sự phát triển của du lịch cũng là cơ hội để ngành xây dưng, giao thông vận tải hay thông tin liên lạc phát triển Nguồn vốn đầu tư cho du lịch có một khối lượng lớn là đầu tư để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch Trong khi đó, ngành du lịch thì đòi hỏi sự hiện đại và tính tiện nghi cao nên các hệ thống nhà nghỉ, khách sạn, resort…; hệ thống điện, đường, thông tin liên lạc luôn được xây dựng một cách có hệ thống và quy hoạch rõ ràng hơn

1.2 Đối với kinh tế địa phương

Du lịch là một ngành xuất khẩu tại chỗ, do đó việc phát triển du lịch đặc biệt là các điểm du lịch, khu du lịch luôn gắn liền với các địa phương Kinh tế - văn hóa – xã hội địa phương là những yếu tố hết sức quan trọng giúp hình thành nên khu, điểm du lịch hấp dẫn Bên cạnh đó, ngành du lịch phát triển tại các địa phương cũng là cơ hội phát triển kinh tế của cộng đồng dân

cư

1.2.1 Phát triển kinh tế

Hoạt động du lịch phát triển tại địa phương sẽ thu hút được lượng lớn

du khách thập phương tìm đến và các sản phẩm hàng hóa của địa phương, đặc biệt là các sản phẩm thủ công mang đặc trưng địa phương hay sản phẩm của các làng nghề truyền thống sẽ được mua bán tại chỗ đem lại nguồn thu cho người dân

1.2.2 Hiện đại hóa cơ sở hạ tầng

Thông thường ở các địa phương, đặc biệt là các địa phương vùng nông thôn, những vùng sâu, vùng xa có nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc, hấp dẫn đều nằm cách xa đô thị hay trung tâm thành phố và những nơi này thường điều kiện vật chất hết sức khó khăn về thông tin liên lạc, giao thông vận tải,

cơ sở hạ tầng v.v… chính vì vậy đã dẫn đến tình trạng nguồn tài nguyên du lịch bị lãng phí như một số làng nghề thủ công truyền thống rất có giá trí không tìm được cơ hội phát triển nên nhanh chóng bị mai một, các đặc sắc

văn hóa không được giới thiệu rộng rãi Và một khi ngành du lịch đã được chú trọng phát triển thì việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch sẽ là điều tất yếu kèm theo đó là cơ sở hạ tầng của địa phương sẽ được hiện đại hóa Các nhà hàng, khách sạn được xây dựng, hệ thống đường giao thông kiên cố và thuân lợi cho việc đi lại hơn, thông tin liên lạc phổ biến … Đó chính là cơ hội phát triển kinh tế và xã hội của địa phương tạo điều kiện cho các ngành kinh tế khác cùng phát triển

1.2.3 Tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương

Hoạt động du lịch nhằm đem đến sự hài lòng cho du khách vì vậy bên cạnh trang thiết bị, vật chất kỹ thuật hiện đại thì ngành du lịch cũng đòi hỏi một nguồn nhân lực lớn, kể cả trực tiếp lẫn gián tiếp Hoạt động du lịch phát triển tại địa phương sẽ góp phần giải quyết việc làm cho rất nhiều người dân lao đông Họ có thể làm những công việc như: hướng dẫn viên địa phương; làm việc trong các nhà hàng, khách sạn, resort; nhân viên bảo vệ, nhân viên phòng vé …

Qua việc tạo việc làm cho người dân địa phương, hoạt động du lịch đã góp phần tạo nguồn thu nhập cải thiện đời sống cho người dân, hạn chế các tệ

nạn xã hôi do thất nghiệp gây ra như: trộm cắp, cướp giập …

Ngoài ra, việc du khách tới tham quan địa phương sẽ là cầu nối văn hóa của cư dân bản địa với văn hóa bên ngoài, đặc biệt là đối với các đồng bào dân tộc ít người

Về phần khái niệm, giữa các chuyên gia không có sự khác biệt và đều

có chung quan điểm như sau:

Mùa vụ du lịch là sự dao động lặp đi lặp lại hàng năm của cung và cầu các dịch vụ và hàng hóa du lịch, dưới tác động của một số nhân tố xác định Thông thường hoạt động du lịch được chia thành các thời điểm như sau:

 Mùa du lịch chính: Là khoảng thời gian có cường độ cung và cầu du lịch lớn nhất hay còn gọi là mùa chính vụ

 Trước mùa du lịch chính: Là khoảng thời gian có cường độ thấp hơn mùa chính, xảy ra trước mùa du lịch chính

 Sau mùa du lịch chính: Là khoảng thời gian có cường độ thấp hơn mùa chính, xảy ra sau mùa du lịch chính

 Trái mùa du lịch chính: Là khoảng thời gian có cường độ thu hút khách

du lịch thấp nhất hay còn gọi là mùa chết

kỳ một vùng lãnh thổ nào có ngành du lịch phát triển

Tính mùa vụ du lịch phân chia theo các tháng trong năm, cụ thể hơn là các mùa khí hậu Những nơi có khí hậu phân hóa thất thường theo thời gian là những nơi tính mùa vụ được thể hiện một cách rõ ràng nhất Do đặc điểm riêng của hoạt động du lịch nên ở các quốc gia, các tháng mùa hè có điều kiện khí hậu tốt, nhiệt độ và độ ẩm không quá cao cũng không quá thấp, đủ để các hoạt động của con người được tiến hành một cách bình thường thì nhu cầu du

lịch sẽ tăng cao, đồng thời nguồn cung cũng tăng cao, như vậy đây là thời điểm mùa chính vụ Còn vào các tháng có thời tiết không thuận lợi cho hoạt động du lịch như quá nóng, quá lạnh hay mưa bão thất thường thì hoạt động

du lịch giảm, như vậy đây được xem là thời điểm trái vụ Với những phân tích trên chứng tỏ rằng hoạt động du lịch ở tất cả các nước đều bị chi phôí mạnh

mẽ bởi tính mùa vụ Các vùng lãnh thổ dù hoạt động du lịch phát triển hay không phát triển đi chăng nữa thì đây vẫn là một quy luật phổ biến đòi hỏi mỗi quốc gia, mỗi đơn vị lãnh thổ phải có những chiến lược và giải pháp riêng để hạn chế ảnh hưởng của tính mùa vụ đến ngành du lịch

Đặc điểm này của ngành du lịch không giống một số ngành kinh tế

khác mà hoạt động du lịch phải được tiến hành theo phương châm “mùa nào thức nấy”

2.2.2 Một nước hay một vùng có thể có một hay nhiều mùa vụ du lịch, tùy thuộc vào các loại hình du lịch được khai thác

Do nhu cầu và mục đích đi du lịch của du khách thường thay đổi theo mùa, mùa hè có thể nhu cầu du lịch biển, cắm trại, nghỉ dưỡng … chiếm tỉ lệ cao, còn vào mùa lạnh, có mưa nhiều nhu cầu du lịch sẽ hạn chế hoặc sẽ phổ biến một số loại hình du lịch khác như: trượt tuyết, thể thao trong nhà… hoạt động cung cấp dịch vụ du lịch của các nhà kinh doanh cũng phải biến đổi để thu hút và đáp ứng được nhu cầu của du khách, chính vì vậy các loại hình du lịch ra đời để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách

Tùy thuộc vào các loại hình du lịch được khai thác mà mỗi vùng lãnh thổ có thể có một hay nhiều mùa vụ du lịch Các loại hình du lịch thường phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết nhưng ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ, do các đặc điểm riêng về văn hóa, tín ngưỡng nên các loại hình du lịch có thể

“cầu” tăng cao vào nhiều thời điểm trong năm

Ví dụ các nhà kinh doanh du lịch đã tận dụng các lễ hội mang nét văn hóa đặc sắc để thu hút du khách tạo ra loại hình du lịch lễ hội, thì với các

quốc gia láng giềng có nhiều nét tương đồng về văn hóa như Việt Nam, Lào, Thái Lan … thì loại hình du lịch này chỉ có một mùa chính vụ từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 năm sau Đây là thời điểm có nhiều lễ hội được diễn ra nhất và đặc sắc nhất Còn với một số nước phương Tây như nước Pháp – đất nước của các lễ hội với đặc điểm là có nhiều lễ hội đặc sắc và các lễ hội đều phân bố tập trung trong hai khoảng thời gian nên loại hình du lịch này có hai mùa vụ chính là khoảng tháng 6, tháng 7 đến tháng 9 là mùa của các lễ hội như: hội Metz, hội thánh Romaim, lễ ánh sáng …; còn mùa chính thứ hai là khoảng tháng 12 đến tháng 3 năm sau với các lễ hội: giáng sinh, đón năm mới

…

Hay với loại hình du lịch khá mới lạ - du lịch MICE rất phổ biến ở các nước có nền kinh tế - chính trị lớn mạnh như Anh, Pháp, Mỹ … Các nước này thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo, các cuộc cuộc gặp cấp cao giữa các nước v.v…, trong khi loại hình du lịch này không phụ thuộc nhiều vào các yếu tố thời tiết, văn hóa nên dường như các hoạt động phục khách du lịch

đi vì mục đích hội nghị luôn diễn ra quanh năm

Như vậy, với nhiều loại hình du lịch khác nhau, các quốc gia có đặc điểm về văn hóa, khí hậu… khác nhau, hoạt động tổ chức du lịch một cách thường xuyên hay bị gián đoạn, điều đó hình thành nên một hoặc nhiều mùa

Thời kỳ đầu mùa, số lượng du khách thường tăng dần, do đó nguồn cung cũng sẽ tăng dần và cả hai yếu tố này sẽ tăng lên cực đại vào mùa chính Trong mùa chính vụ thường cung không đủ cầu, nên du khách sẽ có ít sự lựa

chọn hơn khi đi du lịch Khi đến thời điểm cuối vụ thì hiện tượng ngược lại, nhu cầu của du khách sẽ giảm dần và thời gian còn lại trong năm được xem là thời gian ngoài mùa chính Trong khoảng thời gian này, nguồn cung du lịch sẽ lớn hơn cầu do đó các đơn vị kinh doanh sẽ có nhiều chiến lược quảng bá, khuyến mãi, ưu tiên… để thu hút khách nên du khách sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn

Việc cường độ của mùa vụ du lịch tăng giảm không đều là do sự tác động của nhiều yếu tố kích thích nhu cầu du lịch từ du khách Ngoài yếu tố thời tiết, văn hóa, thời gian rảnh rỗi còn có các yếu tố như các sự kiện đặc biệt, trào lưu đi du lich v.v… làm nguồn khách tăng giảm một cách nhanh chóng

Với nhiều nguyên nhân và yếu tố tác động nên bên cạnh việc cường độ không đều nhau thì độ dài ngắn của các thời điểm mùa vụ du lịch cũng khác nhau Ở các nước có hoạt động du lịch phát triển, thông thường thời vụ du lịch kéo dài hơn, cường độ du lịch giữa mùa chính so với thời kỳ trước và sau cũng thể hiện một cách mờ nhạt, tức là độ chênh lệch lượng khách du lịch trong các khoảng thời gian là không lớn Còn với các nước hay vùng lãnh thổ

mà hoạt động du lịch mới hoặc chưa phát triển, mùa du lịch thường ngắn và cường độ du lịch giữa mùa chính so với các thời kì trước và sau thể hiện một cách rõ nét

2.2.4 Độ dài thời gian và cường độ của mùa vụ du lịch không giống nhau đối với các loại hình du lịch khác nhau

Các loại hình du lịch khác nhau phục vụ các đối tượng khách khác nhau

và phụ thuộc vào các yếu tố khác nhau, do đó độ dài thời gian và cường độ của mùa vụ du lịch đối với các loại hình sẽ khác nhau Đặc điểm này thể hiện

cụ thể ở một số loại hình du lịch tiêu biểu như du lịch vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng, du lịch MICE …

Với loại hình du lịch vui chơi giải trí hay nghỉ dưỡng, nhu cầu của du khách thường tăng cao vào mùa hè do loại hình du lịch này thích hợp với nhiều đối tượng khách, hơn nữa trong khoảng thời gian này nền nhiệt độ tương đối cao, tốt cho sức khỏe con người và luôn đảm bảo các hoạt động sinh hoạt cũng như vui chơi,nghỉ dưỡng của du khách được tiến hành một cách bình thường, không bị gián đoạn Do vậy thời gian và cường độ của mùa

du lịch đối với các loại hình du lịch này là cao và khá dài Còn với loại hình

du lịch MICE, tùy thuộc vào mật độ các cuộc hội nghị, hội thảo và độ dài của các cuộc họp này mà cường độ và độ dài thời gian không cố định, có những cuộc họp hay hội nghị đột xuất cũng là nguyên nhân làm cho cường độ thay đổi Nhưng loại hình du lịch này cũng không phải là không có tính ổn định

mà phần lớn mùa chính vụ được hình thành ở các quốc gia, địa phương có diễn các cuộc họp, hội nghị, hội thảo thường niên hay những cuộc gặp có định

kỳ của các nhà quản lý, lãnh đạo các lĩnh vực kinh tế - chính trị - văn hóa – xã hội

Không chỉ có các loại hình du lịch vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng hay du lịch MICE mới có độ dài thời gian và cường độ của mùa vụ du lịch không giống nhau mà đây là dặc điểm chung của tất cả các loại hình du lịch và nó cũng thể hiện khá rõ nét ở các loại hình du lịch khác như: du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch biển v.v…

2.3.5 Độ dài thời gian và cường độ mùa vụ du lịch phụ thuộc vào từng đối tượng khách

Các điểm du lịch, các cơ sở kinh doanh du lịch đều có những đối tượng khách chủ yếu và tiềm năng Việc xác định rõ ràng các đối tượng khách sẽ giúp cho các cơ sở kinh doanh xây dựng được các sản phẩm du lịch và dịch

vụ phù hợp với nhu cầu từng loại khách, qua đó sẽ thu hút được du khách tìm đến thường xuyên hơn Có thể phân chia khách du lịch dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau như dựa vào nghề nghiệp, độ tuổi, giới tính, tôn giáo hay quốc

gia… Với các đối tượng khách khác nhau sẽ có những nhu cầu, mục đích, khoảng thời gian rảnh rỗi và mức độ hài lòng khác nhau Do vậy, độ dài thời gian và cường độ mùa vụ du lịch cũng phụ thuộc nhiều vào từng đối tượng khách Thông thường, vào mùa chính vụ lượng khách tập trung nhiều nên đối tượng khách sẽ rất đa dạng

Dù được phân chia theo tiêu chí nào thì số đông các đối tượng khách cũng có một số nét chung ảnh hưởng đến nhu cầu đi du lịch của họ Khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 8 là thời điểm nghỉ ngơi của một số đối tượng khách như học sinh, sinh viên, giáo viên… , thời điểm này được kéo dài trong nhiều ngày nên lựa chọn đi du lịch của loại khách này là rất lớn Họ thường tổ chức đi theo đoàn hoặc một nhóm nhỏ Hơn nữa, những gia đình có con được nghỉ vào dịp này cũng sẽ tranh thủ sắp xếp thời gian rảnh và công việc của mình để thực hiện chuyến du lịch cùng những người thân Đây cũng là nguyên nhân làm cho cường độ vào mùa chính tăng cao Đối tượng khách này thường chọn các loại hình du lịch biển, vui chơi giải trí, sinh thái, hay tham quan là chính nên sẽ có tác động không nhỏ đến cường độ mùa vụ tại một số địa điểm du lịch

Đối với những đối tượng khách theo tôn giáo thì loại hình du lịch tôn giáo – tín ngưỡng và văn hóa là chủ yếu Với những du khách này yếu tố thời tiết ít có sự tác động đến nhu cầu đi du lịch của họ Các chùa chiền, nhà thờ… hay các địa điểm có các lễ hội, lễ nghi tôn giáo diễn ra với tần suất lớn và tập trung vào một thời điểm nhất định thì cường độ mùa chính sẽ tăng cao Ngược lại, vào thời điểm ít hoặc không có các hoạt động tôn giáo, cường độ mùa vụ sẽ giảm xuống và đây được xem là mùa trái vụ

Đối với các địa điểm du lịch, các cơ sở kinh doanh loại hình du lịch công vụ thì cường độ tập trung du khách vào các mùa trong năm không có sự chênh lệch quá lớn Do đối tượng khách mà những nơi này phục vụ chủ yếu là

khách đi với mục đích hội họp, gặp gỡ, hội nghị, hội thảo … không phụ thuộc nhiều vào cá yếu tố như thời gian rảnh rỗi, thời tiết, kinh tế

Trong các thời điểm đặc biệt như dịp lễ ngày 30 tháng 4, 1 tháng 5, tết dương lịch, tết nguyên đán … đối tượng du khách tham gia hoạt động du lịch hết sức đa dạng Do đây là những ngày nghỉ của tất cả mọi người theo quy định của nhà nước nên tại một số địa điểm du lịch và cơ sở kinh doanh, công suất hoạt động có thể đạt 100%

2.3 Các yếu tố hình thành tính mùa vụ du lịch

2.3.1 Yếu tố tự nhiên

Khí hậu là yếu tố tự nhiên rất quan trọng góp phần hình thành tính mùa

vụ du lịch Nó tác động và chi phối mạnh mẽ đến cả cung và cầu du lich Vào các tháng trong năm có thời tiết tốt, thích hợp cho hoạt động đi du lịch sẽ kích thích nhu cầu của du khách, do đó cầu du lịch sẽ tăng Cũng như vậy, vào khoảng thời gian này việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch mới

có thể được tiến hành và cộng với cầu du lịch tăng cao việc tạo ra các sản phẩm và dịch vụ du lịch sẽ góp phần hình thành nên mùa chính vụ

Ảnh hưởng của nhân tố khí hậu còn được thể hiện rõ nét ở các loại hình

du lịch, đặc biệt là các loại hình du lịch biển, du lịch sinh thái, chữ bệnh, vui chơi giải trí… Đối với loại hình du lịch nghỉ biển các thành phần tự nhiên như ánh nắng, độ ẩm, nhiệt độ và kèm theo một số dặc điểm về vị trí địa lí, chất lượng cát, độ dài – rộng của bãi tắm… sẽ quyết định đến nhu cầu của du khách Còn đối với các loại hình du lịch khác như du lịch tôn giáo – tín ngưỡng, văn hóa – lịch sử, du lịch công vụ… thì mức độ ảnh hưởng của thời tiết không lớn lắm do với những trường hợp thời tiết không thuận lợi các loại hình du lịch này vẫn có thể được tiến hành

Theo một nghiên cứu cho thấy đa phần khách du lịch châu Âu thích tắm biển khi nhiệt độ nước biển từ 200 C - 250C, nhưng du khách đến từ vùng Bắc

Âu thì lại thích tắm biển ở nhiệt độ nước biển là 150 C – 160C Điều này chứng

tỏ rằng các giới hạn của thời tiết tác động đến mùa vụ du lịch có thể ở mức độ thấp hoặc cao tùy thuộc vào nhu cầu của các đố tượng khách du lịch khác nhau và tiêu chuẩn của nó khi sử dụng tài nguyên

2.3.2 Yếu tố kinh tế - xã hội – tâm lí

 Kinh tế:

Hoạt động đi du lịch vừa đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu như ăn, nghỉ, ngủ đồng thời còn phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu, vui choi giải trí của du khách do đó khi tiến hành hoạt động du lịch du khách phải chi trả một khoản chi phí cho các sản phẩm và dịch vụ mà mình tiêu dùng Vì vậy yếu tố kinh tế có vai trò quyết định rất lớn đến nhu cầu đi du lịch của du khách Thu nhập của người dân càng cao thì họ có nhu cầu đi du lịch càng nhiều và ngược lại thu nhập càng thấp thì ít và sẽ không có nhu cầu đi du lịch bởi các nhu cầu thiết yếu về ăn ở, sinh hoạt phải được ưu tiên giải quyết trước tiên để đảm bảo cuộc sống sau đó nếu có điều kiện về tài chính thì người dân mới nảy sinh nhu cầu đi du lịch

Vì vậy nên ở các nước có nền kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu người cao, người ta đi du lịch nhiều hơn người dân các nước đang phát triển Thực tế cho thấy các nước châu Âu thường là các thị trường khách du lịch lớn của các quốc gia phương Đông Những du khách đến từ các quốc gia phát triển, họ có thu nhập cao nên họ có thể thực hiện nhiều chuyến đi du lịch liên tiếp trong một năm hoặc có thể kéo dài thời gian lưu trú lâu hơn nếu tài nguyên du lịch thực sự hấp dẫn họ vì khả năng chi trả của họ là rất cao Do

đó, với một lượng khách lớn mùa vụ du lịch sẽ được hình thành và với việc có khả năng đi du lịch nhiều lân của các đối tượng khách này sẽ dẫn đến việc một số địa diểm du lịch có thể có một hoặc nhiều mùa vụ du lịch

Việc ảnh hưởng của tiền tệ hay tỷ giá hối đoái cũng tác động khá lớn đến nhu cầu đi du lịch Một số quốc gia có tỷ giá hối đoái cao, tức là đồng tiền của đất nước đó bị mất giá so với các đồng có giá trị chuyển đổi cao như USD, EURO… sẽ thu hút được lượng khách du lịch quốc tế lớn Thực tế cho thấy việc tăng tỷ giá hối đoái cũng là một giải pháp hữu hiệu trong một số trường hợp cần thiết để thu hút khách du lịch quốc tế nhằm thu nguồn vốn ngoại tệ cho quốc gia

 Thời gian rảnh rỗi:

Thời gian ranh rỗi là nhân tố khá quan trọng ảnh hưởng đến sự phân bố

không đều của nhu cầu du lịch Khi con người có khả năng chi trả cao nhưng không có thời gian rảnh rỗi họ cũng sẽ không nảy sinh nhu cầu đi du lịch hoặc nếu có cũng chỉ là dự định mà không thể thực hiện Đi du lịch cần thời gian rảnh rỗi, đặc biệt là những chuyến đi dài ngày đến những quốc gia hay vùng lãnh thổ xa nơi lưu trú thường xuyên Tác động của thời gian rảnh rỗi lên tính thời vụ du lịch được biểu hiện ở hai đối tượng:

Thứ nhất: Thời gian nghỉ phép năm góp phần hình thành tính thời vụ du lịch

do độ dài của thời gian nghỉ phép và độ dìa thời gian sử dụng phép Nếu thời gian nghỉ phép ngắn người ta thường chỉ đi du lịch một lần trong năm, khi đó

họ sẽ chọn thời gian chính vụ để đi du lịch với mong muốn có được sự lựa chọ tốt nhất, tận hưởng được những ngày nghỉ quý giá, do đó tăng cầu vào mùa chính vụ dẫn đến cường độ du lịch sẽ cao Ngược lại, thời gian nghỉ phép năm dài, con người sẽ có cơ hội đi du lịch nhiều lần trong năm, nhu cầu du lịch sẽ không còn tập trung vào mùa chính vụ, như vậy cường độ du lịch sẽ giảm xuống, tăng cầu du lịch vào ngoài mùa

Sự tập trung cầu du lịch vào mùa chính với cường độ lớn còn được hình thành do việc sử dụng phép theo nhóm hay tập thể, thông thường dạng nghỉ phép này thuộc các đối tượng là cán bộ, giáo viên các trường trong dịp nghỉ

hè, nông dân trong các khoảng thời gian không bận việc mùa màng, công

nhân đi du lịch do công nhân tổ chức Các đối tượng này do đi du lịch theo nhóm và khả năng đi du lịch nhiều lần trong năm không có nên họ sẽ đi vào mùa chính vụ, vì vậy càng góp phần tăng cường độ vào thời gian này

Thứ hai: Thời gian nghỉ hè của các trường học khiến học sinh và người thân

có thể phân bố thời gain để đi du lịch Cha mẹ thường sắp xếp thời gia nghỉ phép của mình giống với thời gian nghỉ hè của con cái để được đi du lịch cùng gia đình Hơn nữa, đối với các học sinh, sinh viên thời gian nghỉ hè là khoảng thời gian thích hợp nhất để tiến hành các chuyến du lịch biển, vui chơi giải trí Điều này giải thích vì sao mùa hè thường là mùa chính vụ và cường

độ hoạt động du lịch luôn tăng cao

Đối với đối tượng khách là những người hưu trí, đây là nguồn khách tiềm năng của một số loại hình du lịch, hơn nữa dối tượng khách này đang có

xu hướng tăng về số lượng do tuổi thọ trung bình những năm gần đây tăng lên, do được hưởng chế độ nghỉ hưu nên thời gian đi du lịch của họ có thể diễn ra bất cứ lúc nào nếu điều kiện kinh tế cho phép Đây là đối tượng khách góp phần giảm cường độ vào mùa du lịch chính vì họ thường có tâm lý không thích ồn ào, náo nhiệt mà thích yên tĩnh, thanh tịnh

 Hiện tượng quần chúng hóa trong du lịch:

Đây là nhân tố ảnh hưởng đến cầu trong du lịch Đa số những người ít

khi đi du lịch hay chưa từng đi du lịch họ sẽ có xu hướng “ngại mạo hiểm”,

họ sẽ không lựa chọ các điểm du lịch hay các loại hình du lịch ít người tham gia vì họ có ít thông tin và ít kinh nghiệm và không muốn chuyến du lịch quý

giá của mình không được như mong muốn nên họ sẽ chon giải pháp “an toàn”

là đi theo số đông, theo lời giới thiệu của người quen hoặc lựa chọn theo những người nổi tiếng

Sự tham gia của đa số khách có khả năng chi trả trung bình thường vào các loại hình du lịch nghỉ biển vào mùa hè là chính sẽ góp phần hình thành mùa chính vụ trong du lịch

Với thực tế này các dơn vị, tổ chức kinh doanh thường có chính sách giảm giá, quảng cáo hấp dẫn để thu hút khách vào ngoài mùa chính

 Phong tục tập quán:

Các phong tục tập quán thường có tính chất bền vững và lâu dài, được hình thành do sự tác động của các yếu tố kinh tế - văn hóa – xã hội Các phong tục tập quán góp phần hình thành nên các tín ngương, lễ hội, các nét đẹp văn hóa là những nguồn tài nguyên du lịch nhân văn hấp dẫn kích thích cầu du lịch tăng cao Đặc biệt là các dịp lễ tết có nhiều nét văn hóa truyền thống thu hút du khách thập phương đến tham gia làm cường độ mùa du lịch tăng cao

Ví dụ như ở nước ta, miền Bắc vào mùa xuân ngoài tết nguyên đán còn

có nhiều lễ hội như hội Chùa Hương, Chùa Thầy, Đền Hùng, hội Lim … chiếm 74% trong tổng số lễ hội trong năm Vào thời điểm này mùa chính du lịch được hình thành

 Điều kiện về tài nguyên du lịch:

Tài nguyên du lịch là yếu tố hàng đầu để kích thích cầu du lịch, những nơi có tài nguyên phong phú và hấp dẫn thì khả năng cường độ du lịch trong mùa chính vụ tăng cao là rât lớn, ngoài việc thu hút du khách tìm đến tham quan còn có thể giữ chân du khách trong khoảng thời gian dài giúp kéo dài mùa chính vụ Các điều kiện về tài nguyên du lịch như bãi biển đẹp, phong cảnh hấp dẫn … mùa du lịch biển và du lịch tham quan ngắm cảnh tăng và ngược lại Ở những vùng có nguồn nước khoáng hay nước nóng, hoạt động

du lịch chữa bệnh, nghỉ dưỡng sẽ có cơ hội phát triển

thời gian Co sở vật chất và trang thiết bị tiện nghi, có quy mô lớn giúp khả năng đón tiếp và phục vụ khách của doanh nghiệp có thể diễn ra quanh năm Việc phân bố các hoạt động cho khách như vui chơi giải trí, mua sắm … có ảnh hưởng nhấ định đến việc khắc phục sự tập trung những nhân tố tác động lên tính thời vụ du lịch

Các chính sách giá cả, tuyên truyền quảng bá hình ảnh của các tổ chức ảnh hưởng đến sự phân bố luồng khách, giúp du khách nắm bát được thông tin, có thể họ sẽ tổ chức chuyến du lịch trước hoặc sau mùa chính góp phần giảm cường độ vào mùa chính vụ

Các nhân tố trên vừa tác động riêng lể nhưng vừa tác động đồng thời và giữa chúng luôn có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau và cùng góp phần hình thành đặc điểm tính mùa vụ trong du lịch Tác động của từng nhân tố có thể giảm nhờ sự tác động của một nhân tố khác.Ví dụ tác động của các yếu tố khí hậu sẽ giảm nếu cơ sở vật chất hiện đại và tiện nghi Chính vì vậy phải hiểu rõ mối quan hệ rang buộc qua lại giữa các nhân tố trên đến việc hình thành tính mùa vụ du lịch Từ đó đưa ra được các giải pháp vừa kéo dài được mùa chính vừa thu hút được du khách vào mùa trái vụ

2.4 Các tác động chung của tính mùa vụ đến hoạt động du lịch

2.4.1 Đối với người kinh doanh du lịch

nguồn thu mà các tổ chức kinh doanh du lịch có được là vào mùa chính vụ du lịch Với một lượng khách lớn, một số địa điểm cầu du lịch vượt quá cung du lịch sẽ là những lợi thế cho người kinh doanh khi các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ có khả năng được khách sử dung hết Lúc này du khách sẽ có ít sự lựa chọn hơn về các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ nên họ sẽ phải chấp nhận dù một số cơ sở kinh doanh chất lượng không đảm bảo và không đúng như những gì du khách mong muốn Việc tiêu dùng sản phẩm thực phẩm tại các nhà hàng và buồng phòng tại các cơ sở lưu trú thường có công suất đạt đến 100%, do đó nguồn thu của các cơ sở này cũng là một con số không nhỏ Sau khoảng thời gian phục vụ du khách trong mùa chính vụ với công suất sử dụng sản phảm cao thì khoảng thời gian vào mùa trái vụ lượng khách

sẽ ít lại và đây là cơ hội để các cơ sở kinh doanh kiểm tra, tu bổ và xây dựng lại hệ thống cơ sở vật chất kỹ phục vụ du khách, rút kinh nghiêm phục vụ, tổ chức lại bộ máy nhân lự để đảm bảo sự sẵn sàng đón tiếp du khách vào mùa sau

 Tác động tiêu cực:

Bên cạnh đó, đặc điểm tính mùa vụ cũng có một số ảnh hưởng tiêu cực đến các cơ sở kinh doanh này Do cơ sở vật chất chỉ được sử dụng với công suất lớn trong một khoảng thời gian nhất định trong năm nên tỷ trọng chi phí

cố định trong giá thành của sản phẩm, hàng hóa dịch vụ du lịch tăng lên, ảnh hưởng đến chính sách giảm giá thành để tạo lợi thế cạnh tranh

Việc không đồng đều của các hoạt động du lịch vào các thời điểm sẽ làm cho các cơ sơ kinh doanh rơi vào tình trạng khó khăn trong vấn đề vạch

ra các chính sách, quản lý nguồn nhân lực, xây dựng các sản phẩm du lịch như thế nào để đảm bảo hiệu quả kinh doanh trong hai mùa trái ngược nhau

Những tác động tiêu cực của tính mùa vụ thể hiện khá phức tạp vào thời điểm chính vụ và trái vụ

Vào mùa chính vụ với một lượng khách lớn, phục vụ với công suất tối

đa, thông thường tại các cơ sở ăn uống, lưu trú và vận chuyển việc tiếp nhận

và phục vụ khách vượt quá sức chứa cho phép nên hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch và các trang thiết bị của tổ chức kinh doanh sẽ dẫn đến tình trạng

bị sử dụng quá tải, hư hại và phải mất nhiều chi phí sửa chữa

Vào mùa trái vụ với một lượng khách ít, đội ngũ nhân viên và các dịch

vụ tiện nghi sẽ có hiện tượng ế thừa, không có khách để phục vụ, công suất sử dụng không cao hoặc có thể không đạt điểm hòa vốn Và với các khoản chi phí về thuế, chi phí chi trả cho nhân viên… doanh nghiệp kinh doanh sẽ đứng trước tình trạng thua lỗ

2.4.2 Đối với cơ quan quản lý du lịch

Tính chất mùa vụ du lịch sẽ là một bài toàn khó đối với các cơ quản quản lí du lịch

Vào mùa chính vụ, đội ngũ nhân viên thuộc các cơ quan quản lí du lịch cần phải làm việc và điều hành một cách có hiệu quả nhất để điều chỉnh và quản lí nguồn cung du lịch có thể đáp ứng đủ cầu du lịch nhưng vẫn đảm bảo chất lượng nguồn cung Bởi thực tế cho thấy khi các cơ sở kinh doanh đứng ở thế chủ động so với khách du lịch, tức là khách du lịch cần họ hơn bao giờ hết, các cơ sở này dễ dàng xảy ra tình trạng tự ý tăng giá sản phẩm hàng hóa

và dịch vụ hoặc cung cấp các sản phẩm không có chất lượng Với thực trạng như vậy, nếu không được quản lí một cách chặt chẽ sẽ gây cho khách du lịch cảm giác hoang mang, lộn xộn trong trật tự kinh doanh, mất đi ấn tượng tốt đẹp về điểm du lịch khó có thể thu hút du khách tìm đến vào mùa sau

Bên cạnh việc quản lí các vấn đề về hoạt động kinh doanh, các cơ quan quản lí du lịch cần có biện pháp và những tiêu chí khai thác kịp thời để đảm bảo sự nguyên vẹn và bền vững của các nguồn tài nguyên du lịch, tránh tình

trạng khai thác tài nguyên một cách tràn lan, quá mức, vượt quá sức chứa làm tài nguyên bị xuống cấp, đặc biệt là các tài nguyên có tính nhạy cảm cao như các khu du lịch sinh thái, vườn quốc gia v.v… Đồng thời công tác quản lí của các cơ quan quản lí du lịch cần phải chú trọng đến an ninh, an toàn du khách khi trong mùa cao điểm có rất nhiều vấn đề tiêu cực xảy ra

Chính vì vậy, các cơ quản quản lí du lịch cần phải đề ra những giải pháp hợp lí, có cơ chế quản lí thích hợp ngăn chặn các tiêu cực, chống tăng giá vào mùa chính vụ, đảm bảo an toàn cho khách du lịch …

Vào mùa trái vụ bên cạnh việc quản lí hoạt động du lịch, các cơ quan quản lí du lịch cần phải đưa ra các chính sách phù hợp để quảng bá hình ảnh

du lịch địa phương, thu hút du khách trong và ngoài nước, giảm thiểu những tác động tiêu cực của tính mùa vụ đến các cá nhấn, tổ chức kinh doanh du lịch

và cộng đồng địa phương có tổ chức hoạt động kinh doanh du lịch, tránh tình trạng tài nguyên du lịch và hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch bị lãng phí, không mang lại hiệu quả kinh tế

Những vấn đề này không đơn thuần chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lí du lịch mà là của tất cả các chủ thể có liên quan và có được lợi nhuận khi hoạt động du lịch phát triển trên địa bàn địa phương, trong đó có cả người dân địa phương và các cơ sở kinh doanh du lịch

2.4.3 Đối với khách du lịch

 Tác động tích cực:

Do nhu cầu đi du lịch của đa số khách du lịch thường tập trung vào một mùa nên đã tạo ra hiện tượng mùa trong du lịch Thực tế cho thấy, một khi cầu du lịch tăng sẽ là yếu tố hàng đầu kích thích cung du lịch tăng Do đó, vào mùa chính vụ hay các thời điểm đặc biệt, số lượng các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ du lịch cũng hết sức đa dạng và phong phú Như vậy du khách khi đi

du lịch vào mùa chính vụ sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn so với mùa trái vụ Tuy nhiên, vào mùa chính vụ, do ở một số cơ sở kinh doanh và địa điểm du lịch,

cầu vượt quá sức đáp ứng của cung du lịch nên du khách phải cạnh tranh nhau

để lựa chọn những cơ sở kinh doanh có uy tín hay sản phẩm, dịch vụ du lịch

có chất lượng tốt nhằm thảo mãn được các nhu cầu và mục đích đi du lịch của mình Như vậy, mùa chính vụ chính là lúc mà du khách cần các cơ sở kinh doanh nhất, họ đứng ở thế bị động và cạnh tranh nhau nên sẽ ít có sự lựa chọn cho du khách hơn vào mùa du lịch chính Tuy không có nhiều sự lựa chọn do cầu du lịch lớn hơn cung du lịch nhưng với các chính sách thu hút khách của các cơ sở kinh doanh, du khách vẫn có được những lợi thế khi tham gia du lịch vào thời điểm chính vụ Thông thường các cơ sở kinh doanh vẫn có các chính sách khuyến khích giảm giá cho các khách đi theo đoàn, chế độ an ninh

an toàn luôn được thắt chặt và đẳm bảo hơn trong mùa chính vụ Sự đông đúc dẫn đến tranh dành, chen chúc nhưng với đặc điểm tâm, sinh lý của con người, những chốn đông người sẽ đem lại cảm giác vui hơn, nhất là đối với loại hình du lịch vui chơi giải trí, du lịch biển …

Còn vào mùa trái vụ du khách sẽ không phải cạnh tranh nhau, được tự

do lựa chọn các cơ sở kinh doanh có uy tín và sản phẩm hàng hóa, dịch vụ du lịch có chất lượng Do lúc này cung lớn hơn cầu nên để cạnh tranh và thu hút khách các cơ sở kinh doanh có nhiều chương trình giảm giảm giá khuyến mãi

và luôn cung cấp cho khách du lịch những sản phẩm hàng hóa và dịch vụ du lịch một cách tốt nhất Một số đối tượng khách du lịch thường chọn đi du lịch vào mùa trái vụ để tìm không khí trong lành, yên bình tránh sự đông đúc, chen lấn, xô đẩy Họ thường là những người đã về hưu hay những người có công việc quá căng thẳng…

 Tác động tiêu cực:

Đối với du khách, tính mùa vụ làm hạn chế khả năng lựa chọn đi du lịch theo nhu cầu và thời gian rảnh rỗi của họ Một số đối tượng khách chỉ có thể sắp xếp thời gian vào thời điểm ngoài mùa chính nhưng họ lại muốn đi du lịch vào mùa hè, mùa cao điểm để đi du lịch biển Như vậy, việc đi du lịch

không thể thực hiện theo ý muốn của họ nên mức độ hài lòng khi đến với các địa điểm du lịch sẽ không cao

Do vào mùa chính vụ cầu quá cao còn nguồn cung thì dù có tăng cũng chỉ ở một mức độ nhất định nên du khách sẽ phải tranh giành nhau để mua được các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ Vì vậy du khách sẽ không được cung cấp những dịch vụ với chất lượng tốt nhất Trong những trường hợp này, du khách hiếm khi được so sánh, chọn lựa về giá cả, chất lượng giữa các đơn vị,

tổ chức kinh doanh cùng một lĩnh vực Hơn nữa với thực tế đó, nhiều cơ sở kinh doanh lợi dụng tình hình, tự ý tăng giá các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ

và khách du lịch không còn sự lựa chọn nào khách là phải mua để đáp ứng

các nhu cầu của mình Bên cạnh việc bị “chặt chém” về giá cả và sự suy giảm

của chất lượng dịch vụ vào mùa du lịch chính, du khách còn bị tác động bởi một số hệ quả tiêu cực khác về an ninh an toàn, nạn trộm cắp, cướp giật … Còn vào thời gian ngoài mùa chính, do lượng cầu du lịch thấp nên trên thực tế các cơ sở kinh doanh ít tạo ra các sản phẩm du lịch và dịch vụ mới để giảm thiểu chi phí đầu vào Vì vậy, tuy du khách không cần phải cạnh tranh nhau nhưng cũng sẽ có ít sự lựa chọn hơn so với mùa chính vụ Hơn nữa vào mùa trái vụ, sự vắng vẻ của một số địa điểm du lịch cũng gây ra tâm lý buồn chán cho du khách với các loại hình du lịch vui chơi gỉai trí hay du lịch biển…

2.4.4 Đối với địa phương

- Tài nguyên du lịch

 Tác động tích cực :

Sự khai thác tài nguyên du lịch với cường độ không đều vào các khoảng thời gian khác nhau sẽ là điều kiện để các tài nguyên du lịch này vừa phát huy được hết các giá trị của mình nhưng đồng thời cũng có khoảng thời

gian “nghỉ ngơi” để tự khôi phục và phát triển, đảm bảo phục vụ du khách với

số lượng lớn

Tài nguyên du lịch là yếu tố hàng đầu thu hút khách du lịch Tài nguyên càng đa dạng, phong phú, hấp dẫn thì lượng khách tìm đến càng nhiều và sẽ tăng cường độ tập trung vào mùa chính du lịch Khi mùa chính vụ diễn ra, nguồn thu của các đơn vị khai thác tài nguyên sẽ lớn và đó là điều kiện để tài nguyên du lịch được tu bổ, tôn tạo và có chi phí bảo vệ trước các tác nhân phá hủy của con người, thời gian và thời tiết

Ví dụ với tài nguyên du lịch là các khu sinh thái, vườn quốc gia tính đa dạng sinh học luôn được quan tâm hàng đầu ; chi phí để bảo vệ cây, con và môi trường sống của chúng là rất lớn, đặc biệt việc chữa bệnh cho các loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng Chính vì vậy hoạt động du lịch tại các địa điểm này phát triển thì chi phí bảo vệ tài nguyên sẽ luôn luôn được đảm bảo

 Tác động tiêu cực :

Tính mùa vụ du lịch làm cho tài nguyên du lịch được khai thác không đều vào các thời điểm khác nhau trong năm, dẫn đến tình trạng khi thì bị quá tải khi thì giá trị bị lãng phí Với một lượng khách du lịch quá lớn vào mùa chính vụ sẽ dẫn đến việc điểm du lịch quá tải, tài nguyên du lịch bị hao tổn do

sự tác động vô ý hoặc cố ý của du khách Đặc biệt là đối với các tài nguyên

du lịch là các di tích lịch sử, di tích cách mạng làm mất đi tính linh thiêng mà một khi bị hư hại khó có thể tôn tạo, trùng tu để giữ được giá trị của nó Còn đối với các tài nguyên du lịch sinh thái, đây là dạng tài nguyên có tính nhạy cảm rất cao, nên nếu hoạt động du lịch được tiến hành mà không được quản lý một cách chặt chẽ sẽ có ảnh hưởng tiêu cực rất lớn đến các thành phần của môi trường tự nhiên Sự có mặt con người một cách thường xuyên sẽ làm xáo trộn đời sống các loài động vật, thay đổi quán tính đi lại và sinh hoạt, sinh sản của chúng Ngoài ra, ở một số địa điểm còn tổ chức cho du khách cắm trại qua đêm, thời gian này một số loài sinh vật nghỉ ngơi nhưng cũng có một số loài bắt đầu tiến hành săn mồi Những sinh hoạt và những ánh sáng tại nơi

sinh hoạt của du khách sẽ khiến cho tập tính của sinh vật bị xáo trộn Chưa kể đến những hành động thiếu ý thức của một số du khách như lấy các mẫu sinh vật mang về, chọc phá các loài thú sẽ gây nên những hệ quả tiêu cực dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng của một số loài sinh vật quý hiếm

- Kinh tế - văn hóa - xã hội địa phương

 Tác động tích cực :

Kinh tế : Du lịch mang lại nguồn lợi nhuận kinh tế không chỉ cho cơ sở kinh

doanh du lịch mà còn cả cộng đồng dân cư địa phương Tuy nhiên, cường độ

du lịch trong năm không đồng đều sẽ làm cho thu nhập kinh tế địa phương không ổn định, lúc cao lúc thấp, đời sống người dân sẽ không được cải thiện một cách chắc chắn Trong hai mùa, sự chênh lệch lượng khách du lịch đến tham quan là rất lớn, do vậy kinh tế địa phương không thể dựa hoàn toàn vào hoạt động du lịch

Những nơi hoạt động du lịch phát triển, đặc biệt là vào mùa chính vụ, lượng khách tập trung đến địa phương để du lịch lớn là cơ hội phát triển kinh

tế của địa phương Các sản phẩm hàng hóa mang đặc sắc văn hóa địa phương, các sản phẩm của các làng nghề thủ công mỹ nghệ sẽ được du khách chọn mua với số lượng lớn, các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ của người dân địa phương cũng góp phần tăng thu nhập người dân một cách nhanh chóng Như thực tế cho thấy, hoạt động kinh doanh du lịch luôn mang lại nguồn siêu lợi nhuận vì vậy những địa phương phát triển du lịch thu nhập bình quân đầu người sẽ có cơ hội được cải thiện, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, đặc biệt là những vùng núi, vùn nông thôn, vùng sâu vùng xa và đồng

bào các dân tộc ít người

Đồng thời khi lượng khách du lịch tăng các cơ sở kinh doanh du lịch sẽ cần một số lượng nhân viên phục vụ lớn, đây là cơ hội việc làm cho người dân địa phương giúp họ tăng thu nhập, cải thiện đời sống

Văn hóa : Yếu tố văn hóa của cộng đồng địa phương cũng có thể được xem là

tài nguyên du lịch nếu văn hóa có nhiều nét đặc sắc hấp dẫn Việc hoạt động

du lịch có cường độ lớn theo mùa, thu hút được số lượng lớn du khách trong

và ngoài nước sẽ là cơ hội để quảng bá văn hóa cư dân bản địa ra bên ngoài, tiếp thu học hỏi văn hóa các quốc gia, khu vực khác từ du khách nếu như

người dân biết tiếp thu một cách có chọn lọc “hòa nhập chứ không hòa tan”

thì hoạt động du lịch phát triển sẽ phát huy được triệt để các tác động tích cực của nó trong công tác xóa bỏ một số hủ tục lạc hậu, mê tín của người dân vùng sâu vùng xa và đồng bào các dân tộc ít người

Xã hội : Việc khách du lịch tìm đến với số lượng lớn không những tạo công

ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương mà về mặt xã hội, nó còn hạn chế các tệ nạn do thất nghiệp gây ra như trộm cắp, cướp giật, nghiện hút Qua đó, du lịch phát triển mạnh sẽ góp phần hiện đại hóa cơ sở hạ tầng

xã hội, giúp cho đời sống của người dân trở nên văn minh, văn hóa hơn

 Tác động tiêu cực :

Kinh tế : Trong mùa chính vụ với các họat động kinh doanh, mua bán người

dân địa phương sẽ thu được nguồn lợi kinh tế đảm bảo cuộc sống nhưng trong thời gian trái vụ, lượng khách du lịch ít hoặc không có để phục vụ và tiến hành trao đổi, mua bán hàng hóa, người dân sẽ không tìm được việc làm để đảm bảo thu nhập Do vậy đặc điểm tính mùa vụ du lịch làm cho kinh tế địa phương không ổn định trong năm, dễ gây những xáo trộn trong đời sống của người dân

Hơn nữa, nguồn nhân lực địa phương được các cơ sở kinh doanh du lịch sử dụng trong mùa chính vụ sẽ đứng trước nguy cơ thất nghiệp vào mùa vắng khách vì không có khách để phục vụ vì lượng nhân viên sẽ thừa thải, doanh nghiệp sẽ không thể chi trả cho nhân viên địa phương Những cách tạo việc làm này không ổn định gây cho đời sống người dân gặp nhiều khó khăn

Văn hóa : Khách du lịch tìm đến địa phương là khách từ nhiều khu vực, nhiều

đất nước với các nến văn hóa khác nhau Bên cạnh việc văn hóa địa phương

có cơ hội tiếp xúc giao lưu với các nền văn hóa bên ngoài, phát triển du lịch

sẽ đưa nền văn hóa cư dân bản địa đứng trước nguy cơ mai một hoặc bị đồng hóa làm mất đi giá trị nhân văn tại địa điểm du lịch vì những giá trị vật chất hiện đại sẽ khiến văn hóa địa phương bị hiện đại hóa, du lịch hóa không còn giữ được những đặc sắc mang tính truyền thống Thực tế cho thấy nhiều lễ hội, văn hóa tín ngưỡng địa phương bị biến tính phục vụ nhu cầu về kinh tế của người dân Tiêu biểu như lễ hôi Chọi trâu ở Thanh Hóa, lễ hội này đã không còn giữ nguyên được giá trị truyền thống do người dân địa phương đã lợi dụng lễ hội để thực hiện các trò cá độ, cờ bạc

Xã hội : Tính mùa vụ sẽ làm cho xã hội mất đi sự ổn định Vào mùa trái vụ

lượng du khách ít sẽ không có vấn đề gì nhưng vào mùa chính, một lượng khách lớn ập đến sẽ gây những xáo trộn lớn về nhiều mặt trong xã hội Những tập tục sinh hoạt, thói quen xã hội của người dân địa phương dễ bị thay đổi do

có sự tham gia của du khách Các tệ nạn xã hội sẽ có cơ hội hình thành nếu không được các cấp chính quyền quản lý một cách chặt chẽ như trộm cắp, cướp giật

- Môi trường

 Tác động tích cực :

Lượng khách du lịch tìm đến càng lớn chứng tỏ hoạt động du lịch tại địa phương càng phát triển vì vậy bên cạnh các chính sách phát triển du lịch thì vấn đề môi trường tại địa phương cũng được các cấp, ban ngành quan tâm nhiều hơn do yếu tố môi trường tác động rất nhiều đến cảm nhận và ấn tượng của du khách Các công trình thu gom rác thải, xử lí nước thải cũng như các tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, xử phạt vi phạm về môi trường được thắt chặt hơn Hơn nữa, mùa chính vụ sẽ đem lại nguồn thu lớn cho các cơ sở kinh danh du lịch và các cơ quan khác, vì vậy có chi phí để hiện đại hóa, tu bổ, xây

dựng mới các công trình hệ thống bảo vệ môi trường Đặc biệt là với loại hình

du lịch sinh thái các loài sinh vật sẽ có chi phí để chữ bệnh, bảo tồn các loài sắp hoặc có nguy cơ tuyệt chủng, bảo vệ tính đa dạng sinh học

 Tác động tiêu cực :

Hoạt động du lịch với cường độ tăng cao vào mùa chính vụ với lượng khách lớn sẽ là nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm các thành phần tự nhiên tại địa phương như ô nhiễm nguồn nước, rác thải, không khí do sự vứt rác bừa bãi của du khách với số lượng lớn, nước thải chưa qua xử lý từ các nhà hàng, khách sạn ; đặc biệt là tại các di tích, hiện tương ô nhiễm khói bụi do thắp hương cúng bái đang gây ra vấn nạn cho người dân sống quanh vùng Còn với loại hình du lịch sinh thái, việc du khách đến quá tải vào mùa chính vụ sẽ làm

hư hại thảm thực vật , làm thay đổi tập quán sinh hoạt trong đời sống cây, con

Tiểu kết chương 1 :

Như vậy, với những cơ sở lý luận chung về du lịch chúng ta đã có cái nhìn khái quát về vị trí của ngành du lịch đối với nền kinh tế nói chung và các địa phương nói riêng Từ đó, chúng ta sẽ đánh giá được vai trò hết sức quan trọng của ngành kinh tế siêu lợi nhuận này và lý giải được câu hỏi vì sao một

số địa phương và quốc gia lại đang cố gắng để xây dựng du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong tương lai

Đồng thời trong chương này, đặc điểm tính mùa vụ du lịch cũng dần được làm rõ hơn về khái niệm, đặc điểm, các nhân tố hình thành cũng như các tác động mà tính mùa vụ mang lại

Những lý luận chung về du lịch và tính mùa vụ du lịch trong chương 1

sẽ là những cơ sở hết sức quan trọng cho việc nghiên cứu đặc điểm này của

du lịch Đà Nẵng, giúp chúng ta tiếp cận một cách dễ dàng hơn về hiện tượng phân mùa của ngành du lịch Đà Nẵng

C ƢƠN 2: TÍN MÙA VỤ TRON DU LỊC N N

Thành phố thuộc vùng duyên hải miền Trung, Việt Nam,.nằm ở trung

độ của đất nước, trên trục giao thông Bắc – Nam về đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không Phía Bắc giáp tỉnh Thừa Thiên – Huế, phía Tây và Nam giáp tỉnh Quảng Nam, phía Đông giáp biển Đông

1.1.2 Điều kiện tự nhiên

Địa hình Đà Nẵng khá đa dạng: Phía Bắc là đèo Hải Vân – ranh giới giáp ranh với tỉnh Thừa Thiên – Huế; phía Tây Bắc là vùng núi cao thuộc huyện Hòa Vang với núi Mang cao 1708m, núi Bà Nà 1487m; phía Đông là bán đảo Sơn Trà với vẻ đẹp hoang sơ hòa lẫn giữa biển và thiên nhiên; phía Nam là vùng núi Ngũ Hành Sơn

Đà Nẵng là nơi chuyển tiếp, đan xen giữa khí hậu miền Bắc và miền Nam Đà Nẵng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình có nhiệt

độ cao và ít biến động Khí hậu Đà Nẵng là nơi chuyển tiếp đan xen giữa khí hậu miền Bắc và miền Nam với tính trội là khí hậu nhiệt đới điển hình ở phía Nam Mỗi năm có hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô Mùa mưa kéo dài

từ tháng 8 đến tháng 12 và mùa khô là từ tháng 1 đến tháng 7 Nhiệt độ trung bình năm từ 28 - 29°C, cao nhất là vào tháng 6, 7, 8 và thấp nhất vào tháng

12, 1, 2; thỉnh thoảng có những đợt rét mùa đông nhưng không đậm và không kéo dài Độ ẩm không khí trung bình là 83,4%, cao nhất vào các tháng 10, 11

từ 85,67% đến 87,67%, thấp nhất là các tháng 6, 7 từ 76,67% đến 77,33% Lượng mưa trung bình hàng năm là 2.504,57mm/năm; lượng mưa cao nhât vào các tháng 10, 11 trung bình từ 550 – 1000mm/tháng; thấp nhất vào các tháng 1, 2, 3, 4 trung bình 23 – 40mm/tháng Số giờ nắng bình quân trong năm là 2.156,2 giờ; nhiều nhất là vào các tháng 5, 6 trung bình từ 234 – 277 giờ/tháng; ít nhất là tháng 11, 12 trung bình từ 69 – 165 giờ/tháng

Địa hình thành phố Đà Nẵng vừa có đồng bằng vừa có đồi núi Vùng núi cao và dốc tập trung ở phía Tây và Tây Bắc, từ đây có nhiều dãy núi chạy dài ra biển, một số đòi thấp xen kẽ và có vùng đồng bằng ven biển hẹp Trong

đó địa hình đồi núi chiếm diện tích lớn nhât, độ cao khoảng từ 700 – 1500m,

độ dốc lớn Hệ thống sông ngòi của thành phố Đà Nẵng có đặc điểm là ngắn

và dốc, đều bắt nguồn từ phía Tây và Tây Bắc của tỉnh Quảng Nam Trong đó

có một số sông lớn như sông Hàn, sông Yên, sông Chu Bái, sông Túy Loan, sông Vĩnh Điện v.v…

Đồng bằng ven biển là vùng đất thấp chịu ảnh hưởng của biển bị nhiễm mặn; là vùng tập trung nhiều cơ sở nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, quân

sự, đất ở và các khu chức năng của thành phố

1.1.3 Tình hình kinh tế , xã hội – dân cư

Kinh tế: Đà Nẵng là thành phố trực thuộc trung ương, là một trong những địa

phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao trong cả nước, với tốc độ tăng

trưởng bình quân GDP trong 3 năm trở lại đây đạt 12.35% năm Qua các năm, giá trị sản xuất của các nghành kinh tế đều có xu hướng tăng lên phù hợp với hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố là giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ Tình hình kinh tế có nhiều phát triển đáng kể nên đời sống nhân dân cũng ngày càng được cải thiện, được biểu hiện ở mức thu nhập bình quân đầu người của

Đà Nẵng những năm qua tăng lên rõ rệt, năm sau cao hơn năm trước và luôn cao hơn bình quân chung của cả nước.

Hình 1.1.3.1: Biểu đồ tăng trưởng GDP của Đà Nẵng và Việt Nam

(giai đoạn 1997 – 2011)

Đơn vị: USD

(Nguồn: Cổng TTĐT thành phố)

Xã hội – dân cư: Đà Nẵng là một đô thị hiện đại vào loại bậc nhất nước ta vì

vậy về mặt xã hội cũng có nhiều thay đổi và tiến bộ Do đời sống nhân dân đang ngày càng được nâng cao hơn nên Đà Nẵng đang hướng tới xây dựng

thành phố văn minh, một thành phố đáng sống nhất Tình hình an ninh trật tự luôn ở mức độ ổn định hơn so với các tỉnh thành khác Các tệ nạn xã hội cũng được hạn chế một cách thấp nhất để không ảnh hưởng đến các lĩnh vực kinh

tế hay văn hóa

Về dân cư thì tính đến năm 2011 dân số toàn thành phố có gần 951.700 người với mật độ dân số đạt 740 người/km².Trong đó, số dân sống tại thành thị chiếm gần 828.700 người, tại nông thôn là 123.000 người Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 11,3‰ Trên địa bàn thành phố có trên 37 dân tộc và người nước ngoài cùng sinh sống Trong đó nhiều nhất là dân tộc Kinh với 883.343 người, người Hoa đông thứ hai với 1.684 người, tiếp đến là các dân tộc khác như Cơ – Tu, Tày, Ê Đê, Mường v.v…[37]

1.2 Tình hình phát triển du lịch tại Đà Nẵng

Với lợi thế về vị trí địa lý và các nguồn tài nguyên du lịch vô cùng phong phú và hấp dẫn, Đà Nẵng đang phấn đấu xây dựng du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế của thành phố, với mục tiêu chung là: xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm du lịch, gắn với tổng thể du lịch Huế - Đà Nẵng – Quảng Nam – Tây Nguyên, trong mối quan hệ quốc gia và khu vực Đông Nam Á

Để đạt được mục tiêu đã đặt ra, chính quyền và các ban ngành thành phố Đà Nẵng đã có những bước tiến hết sức quan trọng trong công tác tiếp đầu tư xây dựng, phát triển ngành du lịch một cách đồng bộ, kêu gọi đầu tư trong và ngoài nước, hình thành trung tâm du lịch biển quốc tế; phát triển các dịch vụ giải trí, ưu tiên các dịch vụ giải trí cao cấp như: golf, thể thao giải trí trên biển (thuyền buồm, lướt sóng, lặn biển, xây dựng các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, tắm khoáng nóng, du lịch văn hóa - lịch sử, tham quan hội

chợ, triển lãm … và một số khu vực vui chơi có thưởng dành cho người nước ngoài)

Trong những năm qua du lịch Đà Nẵng đã trở thành điểm đến vô cùng hấp dẫn đối với du lịch cả nước Với những thương hiệu du lịch đã được khẳng định tên tuổi đó là Cuộc thi trình diễn pháo hoa quốc tế được tổ chức thường niên, thu hút rất đông du khách trong và ngoài nước tìm đến thưởng thức Bên cạnh đó, Đà Nẵng còn có những lợi thế đặc biệt để phát triển một

số loại hình du lịch đặc thù như du lịch biển, du lịch công vụ … tất cả những điều đó đã góp phần định hình điểm đến Đà Nẵng trong lòng khách du lịch Cùng với các mục tiêu đặt ra là những tín hiệu khả quan về các chỉ số phát triển du lịch của thành phố trong những năm trở lại đây Lượng khách du lịch đến với Đà Nẵng tăng nhanh và ổn định, tình hình đầu tư các dự án khu

du lịch có nhiều dấu hiệu tích cực góp phần vào việc phát triển và nâng cao chất lượng của sản phẩm du lịch, công tác quảng bá xúc tiến du lịch ngày càng đi vào trọng tâm, trọng điểm và có tính chuyên nghiệp hơn, hệ thống cơ

sở hạ tầng đô thị ngày càng được xây dựng tiện nghi và hiện đại đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường được tập trung tăng cường xây dựng điểm đến

an ninh, an toàn, văn minh, thân thiện và mến khách, từng bước xây dựng Đà Nẵng trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn

Năm 2011 đã có 57 dự án đầu tư vào du lịch với tổng số vốn hơn 65.000

tỷ đồng, tiếp đón hơn 2.350.000 lượt khách du lịch với tổng thu nhập du lịch

là 2000 tỷ đồng Đây có thể xem là năm thành công của du lịch Đà Nẵng và là tiền đề để xây dựng những mục tiêu phát triển hơn nữa trong thời gian tới. [39]

1.3 Đặc điểm của tính mùa vụ du lịch ở Đà Nẵng

1.3.1 Đối với du lịch Đà Nẵng, mùa hè từ tháng 4 đến tháng 9 là mùa chính

vụ, các tháng còn lại là mùa trái vụ

Mùa du lịch thường được chia thành hai thời điểm chính là mùa chính

vụ và mùa trái vụ Tuỳ từng khu vực, địa điểm khác nhau mà có khoảng thời gian về hai thời điểm này khác nhau Có sự khác biệt này là do mỗi khu vực, mỗi vùng miền đều có điều kiện tự nhiên riêng, tiềm năng khai thác du lịch riêng

Với một thành phố có thế mạnh phát triển du lịch như Đà Nẵng, hoạt động du lịch luôn được diễn ra quanh năm với nhiều loại hình du lịch, nhiều hình thức kinh doanh du lịch, nhưng cường độ du lịch vào các tháng trong năm không đều nhau dẫn đến hiện tượng mùa chính vụ và mùa trái vụ