Bao_cao_nganh_thep_FTS_T4 2017

Quá trình hình thành và phát tri n ngành thép th gi i .... Phân tích SWOT ngành thép Vi t Nam ..... T NG QUAN NGÀNH THÉP TH GI II... Chu i giá tr ngƠnh thép th gi i1... Ngoài ra còn có c

Báo Cáo Ngành Thép

Tháng 04/2017

“…t ng rào c n gia nh p nên các doanh nghi p thép đ u ngành s có đi u ki n đ ti p t c phát huy l i th quy mô

c a mình Các doanh nghi p nh , kém c nh tranh mu n duy trì ho t đ ng ph i đ u t t ng quy mô ho c thông qua

ho t đ ng M&A ây là m u ch t đ tháo g kh n ng

c nh tranh cho các doanh nghi p thép n i đa Thách

NGÀNH THÉP TH GI I

• Ngành thép toàn c u nói chung đang b c vào giai đo n bưo hòa, t ng tr ng c v nhu c u và s n l ng

s n xu t thép trong giai đo n 2005 – 2015 đư gi m m nh l n l t 6.2% xu ng 2.5% và t 6.8% xu ng 2.1% Nguyên nhân chính làm ngành thép th gi i suy gi m đ n t s ch ng l i c a n n kinh t Trung

Qu c, th tr ng chi m kho ng 50% s n l ng s n xu t và tiêu th thép c a toàn th gi i

• Châu Á chi m h n 70% t ng s n l ng thép toàn c u, s là đ ng l c t ng tr ng c a ngành thép s p t i

v i đi m sáng là n và các qu c gia ông Nam Á trong đó đ ng đ u là Vi t Nam

• Giá nguyên li u đ u vào t ng m nh, s n l ng s n xu t ti p t c gia t ng và kinh t Trung Qu c t ng tr ng

ch m l i s ti p t c khi n ngành thép th gi i b c vào m t th i k khó kh n

• Xu h ng s p t i c a ngành thép th gi i bao g m s đ y m nh tái c c u c a các c ng qu c s n xu t thép l n, đi n hình là Trung Qu c Các qu c gia này ph i đ y m nh ho t đ ng tái c c u b ng cách đóng

c a các nhà máy l c h u, công su t th p, ô nhi mmôi tr ng và t ng c ng vi c sáp nh p các doanh nghi p thép l n ho c thành l p các nhà máy s n xu t v i công ngh t i tân h n M c đích nh m qu n lý

s n l ng và ch t l ng đ u ra c ng nh t ng hi u qu ho t đ ng và b o v môi tr ng Bên c nh đó, đ i

v i các qu c gia đang phát tri n v i ngành thép t ng tr ng nhanh nh Vi t Nam s ph i t ng c ng b o

h trong ng n h n đ các doanh nghi p trong n c có th i gian chu n b v ti m l c tài chính c ng nh quy mô s n xu t nh m có th c nh tranh tr c ti p v i các c ng qu c thép l n trên th gi i khi mà các FTA khu v c có hi u l c

NGÀNH THÉP VI T NAM

• Xét v vòng đ i hi n t i, ngành thép Vi t Nam đang giai đo n phát tri n, v i t c đ t ng tr ng bình quân

s n l ng thép giai đo n 2012 –2016 đ t 17.5%/n m Nhu c u tiêu th thép/ng i ch m i kho ng 180 –190kg, v n th p h n m c trung bình c a th gi i, c tính kho ng 217kg/ng i và m c trung bình khu v c châu Á, c tính 267kg/ng i N m 2016, t ng s n l ng thép trong n c đ t 17.2 tri u t n (+14.7% yoy), tiêu th thép đ t 20.5 tri u t n (+12.6 yoy)

• Quy mô toàn ngành thép n m 2016 chi m kho ng 5% GDP Vi t Nam T ng doanh thu c a các doanh nghi p thép niêm y t kho ng 4.7 t USD trong 2016 (các doanh nghi p niêm y t chi m kho ng 54% s n

l ng c a toàn ngành thép Vi t Nam) Ngành thép c ng là lý do khi n cán cân th ng m i c a Vi t Nam suy y u C th , trong n m 2016 c n c đư xu t siêu 2.68 t USD nh ng kim ng ch nh p kh u s t thép các lo i là h n 8 t USD

• Chu i giá tr ngành thép n i đ a đư khép kín m ng thép dài nh ng m ng thép d t m i ch b t đ u gia công

t thép HRC Kh n ng t ch ngu n nguyên li u đ u vào c a ngành thép r t th p Các nguyên li u chính

nh qu ng s t, than c c và thép ph đ u ph i nh p kh u Quá trình s n xu t t i Vi t Nam chi m ph n l n

h n là công ngh lò EAF, c tính kho ng 60% và ph n còn l i s d ng lò BOF u ra theo c c u s n

• Tình hình cung c u ngành thép nói chung luôn thi u h t, ngu n cung không đáp ng đ nhu c u và đ c

bi t t ng m nh trong giai đo n 2011 – 2015 Ngu n cung ngành thép trong giai đo n t i d ki n s t ng

m nh m v i s đ u t c a các doanh nghi p đ u ngành trong m i m ng thép dài và thép d t i n hình, trong m ng thép d t HSG t ng +66.7% và NKG t ng +228% công su t, cùng s l n sân c a các ông l n thép dài nh HPG (tôn m thêm 400 ngàn t n/n m) và POM (tôn m thêm 600 ngàn t n/n m); còn ngu n cung m ng thép dài s t ng m nh nh HPG (+200%), Formosa Hà T nh và d án Cà Ná Cùng v i đó, giai

đo n qua ch ng ki n s h i ph c c a th tr ng b t đ ng s n – xây d ng, nhu c u nhà , nâng c p c s

h t ng là đ ng l c t ng tr ng m nh cho ngành v t li u xây d ng nói chung và ngành thép nói riêng

• Môi tr ng kinh doanh cho ngành thép Vi t Nam ch u s ph ng h i t bên ngoài nh ng l i đ c h tr

t nhà n c Chính ph th hi n nh ng u tiên rõ r t cho s phát tri n c a ngành thép Vi t Nam thông qua chính sách c m xu t kh u qu ng s t, các chính sách ch ng bán phá giá cho c thép dài, thép d t và

u tiên cho các doanh nghi p trong n c th c hi n các d án gang thép l n Trong n m 2016, thu ch ng bán phá giá đư b o v các doanh nghi p thép n i đa trong vi c c nh tranh v i s n ph m thép nh p kh u giá r i l p v i các chính sách tích c c t nhà n c, ph n l n các FTA Vi t Nam ký g n đây đ u nh

h ng tiêu c c đ n ngành thép n i đa, m c đ nghiêm tr ng nh t là ACFTA, VKFTA và VCUFTA Tuy nhiên, nh b o h c a chính ph mà các doanh nghi p thép trong n c v n có th i gian chu n b vài n m

tr c khi hi u l c c a các FTA nh h ng tr c ti p

Trong ng n h n (1 n m) : tích c c Chú ý các doanh nghi p:

• S n xu t tôn m do thu ch ng bán phá giá tôn m đưđ c áp vào cu i tháng 03/2017, s m h n nhi u

so v i n m ngoái (thu t m th i vào th i đi m tháng 10/2016) Doanh nghi p tiêu bi u: HSG và NKG

• S n xu t thép xây d ng s d ng lò BOF có giá thành s n xu t th p nên s n ph m c nh tranh t t h n

Trong dài h n (trên 5 n m) : theo dõi Chú ý các doanh nghi p:

• i tiên phong trong m i m ng và không ng ng t ng c ng công su t, ch t l ng s n ph m nh HPG, HSG

• t đ c quy mô l n đ có th phát huy tính hi u qu kinh t theo quy mô

M C L C

A T NG QUAN NGÀNH THÉP TH GI I 6

I Quá trình hình thành và phát tri n ngành thép th gi i 6

II Chu i giá tr ngành thép th gi i 11

III.Tình hình cung c u ngành thép th gi i 21

IV ánh giá tri n v ng và xu h ng ngành thép th gi i 26

B T NG QUAN NGÀNH THÉP VI T NAM 27

I Quá trình hình thành và phát tri n c a ngành thép Vi t Nam 27

II Chu i giá tr ngành thép Vi t Nam 34

III.Tình hình cung c u ngành thép Vi t Nam 54

IV.Môi tr ng kinh doanh c a ngành thép Vi t Nam 57

V M c đ c nh tranh c a ngành thép Vi t Nam 61

C TRI N V NG NGÀNH THÉP VI T NAM 62

I Phân tích SWOT ngành thép Vi t Nam 62

II Tri n v ng và xu h ng ngành thép Vi t Nam 64

III.Khuy n ngh đ u t ngành thép Vi t Nam 65

D C P NH T CÁC DOANH NGHI P NGÀNH THÉP VI T NAM 67

I Quy mô c a các doanh nghi p niêm y t trong ngành thép Vi t Nam 67

II C p nh t nh ng ch s tài chính quan tr ng c a các doanh nghi p thép 69

III.C p nh t hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p thép 70

IV.Tình hình tài chính c a các doanh nghi p thép 75

V C p nh t thông tin các doanh nghi p thép 79

VCUFTA Hi p đ nh th ng m i t do Vi t Nam – Liên minh kinh t Á – Âu

WTO T ch c th ng m i th gi i

A T NG QUAN NGÀNH THÉP TH GI I

I Quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n ngƠnh thép th gi i

Bi u đ : S n l ng thép trên th gi i giai đo n 1870 − 2015 ( n v : tri u t n)

Ngu n: WSA, FPTS Research

1 Giai đo n s khai: s n xu t th công

vi c ch t o r t t n th i gian,đ t đ và ph c v ch y u cho nhu c u s n xu t v khíthô s Hai qu c gia d n

d t trong vi c cung c p chính là Trung Qu c và n , tuy nhiên cách s n xu t v n còn r t thô s , l c h u

n n m 1856, công ngh lò Bessemer ra đ i đư t o ra m t cu c cách m ng trong ngành vì t đó vi c s n xu t

nhiên, theo s li u c tính c a WSA, đ n nh ng n m cu i cùng c a th k 19, s n l ng s n xu t thép c a

th gi i v nr t th p,ch kho ng 9 tri u t n/n m Xét các qu c gia s n xu t thép l n, t th p k cu i c a th k

2 Giai đo n t ng tr ng m nh : bùng n liên t c v nhu c u vƠ s đáp ng c a công ngh s n xu t

T đ u th k 20 đ n nh ng n m 1970s là giai đo n t ng tr ng m nh c a ngành thép, khi các công ngh

m i ra đ i cho phép s n xu t đ i trà các s n ph m thép Giai đo n này x y ra nhi u cu c chi n tranh l n mang

t m th gi i d n đ n t ng nhu c u thép đ ch t o v khí, xe t ng… Ti p đó đây c ng là th i k công nghi p

20

258

384

751 1,063

• G iai đo n 1900 ậ 1940s, công ngh Bessemer đư d n d n đ c thay th b i công ngh lò b ng

(Open−hearth Furnace) Bên c nh đó, n a đ u th k 20 đư x y ra hai cu c chi n tranh th gi i l nvà đây

nh ng ngành công nghi p n ng khác, ngành thép đ c u tiên t m qu c gia nhi u n c b i vì nhu c u

và ph ng ti n v n chuy n trong quân đ i, đ c bi t là xe t ng c ng tiêu th m t l ng l n thép

• Giai đo n 1950s ậ 1970stình hình quân s toàn c u bình n h ntr ct o đi u ki n cho các đ t phá trong

thi t b hay đ dùng b ng thép đư đ c s n xu t đ i trà nh các đ đi n gia d ng, container… H n th

s n ph m thép i u này d n đ n nhu c u ngành thép c ng t ng nhanh chóng, h n g p 3 l n ch trong

qu c s n xu t và tiêu th thép hàng đ u th gi i trong giai đo n này

T gi a th k 20, công ngh s n xu t thép đư đ c c i ti n r t nhi u Công ngh lò th i oxy (Basic OxygenFurnace – BOF) và lò h đi n quang (Electric Arc Furnace – EAF) đư làm cho quá trình s n xu t thép ng n

h n r t nhi u v m t th i gian và ti t ki m đ c nhi u n ng l ng h n S n l ng s n xu t bình quân giai

- Lò BOF đ c phát minh n m 1948 là m t phiên b n c i ti n c a lò luy n kim Bessemer, dùng khí oxy nguyên

ch t đ oxy hóa thay vì dùng không khí thông th ng đ lo i b carbon d th a t gang đ t o ra thép Lò BOF

ch c n ít h n 40 phút đ có th chuy n 350 t n s t thành thép, nhanh h n nhi u so v i th i gian t 10 đ n 12

gi c a công ngh lò b ng Công ngh BOF s m thay th hoàn toàn công ngh lò b ng, tuy nhiên l ng thép

ph li u toàn c u ngày càng l n và công ngh BOF không th hoàn toàn tiêu th h t

- Lò EAF ra đ i sau đó v i ngu n nguyên li u đ u vào d i dào là thép ph Không gi ng nh công ngh BOF, công ngh EAF không c n dùng qu ng s t mà có th s n xu t thép t vi c làm nóng ch y thép ph Lò EAF đ c n p vào các thành ph n quan tr ng sau đó đi n c c đ c d n vào, t o ra dòng đi n h quang v i nhi t l ng đ l n

đ làm tan ch y thép ph C ng gi ng công ngh BOF, công ngh EAF c ng s n xu t thép nhanh, ch m t ít h n

2 gi H n th n a, so v i công ngh lò b ng và lò BOF, m t nhà máy ch y công ngh EAF c ng có giá thành

và quy mô th p h n

- Bên c nh nh ng công ngh m i đ s n xu t thép thô, nh ng cách đúc khuôn thép m i c ng d n hình thành Cho

đ n nh ng n m 1950s, thép l ng đ c đ vào nh ng th i khuôn c đ nh r i sau đó đ c c t th công thành t m

ho c nh ng hình d ng nh h n Tuy nhiên, t khi k thu t đúc liên t c ra đ i, thép l ng đ c đ liên t c vào m t vòng b ng t i và t o ra m t d i thép dài Khi d i thép dài đó v t ra ngoài kh i khuôn, nó s đ c t đ ng c t thành t ng t m thép Nh ng t m thép này m ng h n r t nhi u so v i các th i thép truy n th ng, do đó d dàng

đ cu n l i thành thép thành ph m hay thép bán thành ph m h n

Hình: Công ngh lò b ng – lò EAF – lò BOF

3 Giai đo n bưo hòa: d th a ngu n cung nói chung vƠ s phơn hóa ngành thép th gi i

Bi u đ : T ng tr ng bình quân nhu c u thép Bi u đ : T ng tr ng bình quân s n xu t thép

Ngu n: WSA, FPTS Research

T th p niên 8 0 đ n nay, ngành thép th gi i đang b c vào th i k bưo hòa Quy mô th tr ng trong giai

đo n này đư phát tri n đ n m c r t l n, d n đ n d th a ngu n cung nhi u n i T c đ t ng tr ng s n

Trung Qu c Trong giai đo n này, Trung Qu c n i lên nh m t tay ch i chính chi ph i th tr ng thép toàn c u,

ch y u đ n t nhu c u xây d ng c a các qu c gia đang phát tri n Chính sách kinh doanh trong giai đo n này

là b o toàn l ng khách hàng hi n h u Hi n t i, ngành thép th gi i không ch đang ph i ch u s c nh tranh

c a Trung Qu c

• Giai đo n 19 80 ậ 1995, ngành thép t ng tr ng ch m l inh ng c ng có nhi u gi i pháp đ c đ a rađ

c i thi n tình hình Do k t thúc giai đo n bùng n kinh t sau th chi n và ph i đ i m t v i hai cu c kh ng

ho ng d u m 1973 và 1979 nên nhu c u ngành thép t ng tr ng r t th p, th m chí t ng tr ng âm vào

đ ng và v n mang tính hi u qu kinh t , m t làn sóng c i ti n m nh m trong các nhà máy EAF đư m ra

đ i m i đó k t h p v i vi c d dàng kh i nghi p và ho t đ ng v i chi phí đ u t t ng đ i th p, đư giúp

g n 70% s n l ng thép thô toàn c u, ph n còn l i là công ngh EAF.Cùng lúc đó, s tái c u trúc n n kinh

t th gi i c ng mang l i m t ngu n n ng l ng m i cho ngành thép R t nhi u công ty qu c gia ho t đ ng

Usinor (Pháp) và Arbed (Luxembourg) h p nh t đ t o thành Arcelor châu Âu vào n m 2001

Bi u đ : S chuy n d ch c c u s n xu t thép gi a các khu v c trên th gi i t 1980 – 2015

Ngu n: WSA, FPTS Research

• T gi a th p niên 90 c a th k 20, ngành thép th gi i ch ng ki n s chuy n d ch m nh m trong c

c u s n xu t Nh s chuy n đ ng c a dòng n c luôn tìm ch th p đ c ng S phát tri n c a ngành thép chuy n d n t các qu c gia đư phát tri n (B c M , châu Âu) sang các khu v c kém ho c đang phát

tr ng Châu Âu và B c M gi m đi nhanh chóng, đ n cu i n m 2015, khu v c Châu Á đư chi m h n 70%

t ng s n l ng thép toàn c u Ngành thép Trung Qu c đư phát tri n m nh m theo t c đ t ng tr ng kinh

t th n t c c a qu c gia này, vì th ph n l n s gia t ng c v s n l ng s n xu t và nhu c u thép trên th

2000, th ph n c a Trung Qu c c ng nhanh chóng đ t đ n 50% và đ y t ng s n l ng s n xu t toàn c u

t ng g n g p đôi trong 15 n m tr l i đây

Ngu n: WSA, FPTS Research

• Tuy nhiên xu h ng trong kho ng 10 n m tr l i đơyđư cho th y s suy gi m m nh c a ngành thép

suy gi m là: (1) s ch ng l i trong n n kinh t c a ông vua thép Trung Qu c làm cho nhu c u thép th gi i

Bi u đ : T l t n d ng nhà máy bình quân th gi i Bi u đ : T l t n d ng nhà máy theo vùng

Ngu n: OECD, WSA

2016 là m t minh ch ng khác cho th y s gi m sút c a ngành thép T l s d ng gi m xu ng còn 70% trong n m 2009 do cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u, gi m 16% so v i đ nh g n nh t là 86% trong n m

2015 m c 68.7% i u này đ ng ngh a là còn h n 30% công su t s n xu t thép n a có th huy đ ng trong t ng lai

Xu h ng s p t i c a ngƠnh : Do vòng đ i ngành thép v n n m trong giai đo n bưo hòa nên chúng tôi tin r ng

xu h ng t i đây cho ngành thép th gi i s là:

qu n lý s n l ng và ch t l ng đ u ra c ng nh t ng biên l i nhu n và b o v môi tr ng

b o h trong ng n h n đ các doanh nghi p trong n c có th i gian chu n b v ti m l c tài chính c ng

nh quy mô nhà x ng, máy móc nh m có th c nh tranh tr c ti p v i các c ng qu c thép l n trên th

gi i khi mà các FTA khu v c có hi u l c

Quy mô vƠ vai trò hi n nay c a ngƠnh thép th gi i

đ ng tr c ti p c tính trong ngành đ t h n 2 tri u ng i và t ng s lao đ ng trong ngành thép c ng nh các ngành ph tr đư v t qua con s 50 tri u lao đ ng Ngành thép đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n kinh

t , công nghi p hóa, hi n đ i hóa toàn c u

II Chu i giá tr ngƠnh thép th gi i

1 Y u t đ u vƠo

EAF) Tuy c hai lo i lò BOF và EAF đ u có th s n xu t đ c thép dài và thép d t nh ng tùy thu c vào lo i lò

mà t tr ng c a t ng thành ph n trong nguyên v t li u đ u vào s khác nhau

quát ph i m t kho ng 1.5 t n qu ng s t và 450 kg than c c đ s n xu t m t t n gang l ng (pig iron) trong

lò BOF

Ngoài các nguyên li u chính, vi c s n xu t thép còn s d ng nhi u các nhiên li u t o nhi t l ng nh than c c, gas, đi n, d u, oxy, n c và các ch t ph tr nh h p kim, đi n c c, khí tr , v t li u đ m lò

Trên th gi i, s n xu t thép t qu ng s t b ng lò BOF chi m kho ng 70% s n l ng, công ngh lò EAF và các

công ngh còn l i ch chi m kho ng 30% Nh v y có th th y, s n xu t thép t qu ng s t s d ng lò BOF là công ngh chính s n xu t thép th gi i hi n nay

Bi u đ : C c u chi phí c a lò BOF và lò EAF đ s n xu t thép

Ngu n: FPTS Research

1.1 Thép dài

1.1.1 Lò BOF

1.1.1.1 Qu ng s t

ây là lo i nguyên li u chi m t tr ng l n nh t (29%) trong s n xu t thép b ng lò BOF, nh ng công ngh lò EAF

ch dùng m t l ng qu ng s t r t nh , ch a đ n 1% trong t ng chi phí đ u vào Vì v y, bi n đ ng giá c qu ng

tr l ng này cho phép khai thác ngu n qu ng s t cho các nhu c u hi n nay lên đ n 200 n m n a

Bi u đ : Các qu c gia khai thác qu ng s t l n và s n l ng (Ngu n: USGS, WSIF)

s t th gi i Trung Qu c tuy đ ng đ u v qu c gia có tr l ng s t nhi u nh t

tri u t n

Khai thác qu ng Xu t kh u qu ng S n xu t thép

Úc 36%

Brazil 20%

Bi u đ : Giá qu ng s t th gi i t 01/2012 – 01/2017

tích tr và đ n chu k nh p kho c a các doanh nghi p thép Trung Qu c n quý 4 n m 2016, nhà s n xu t

gi m kho ng 5% so v i cùng k 2016 K t đây, giá qu ng s t leo thang t kho ng $55/t n lên h n $80/t n vào th i đi m tháng 03/2017

Vì là lo i đ u vào chi m t tr ng l n nh t trong lò BOF nên khi giá qu ng s t t ng đư kéo theo giá thép t ng

nh t m c $80/t n trong n a cu i n m 2017

1.1.1.2 Than c c

Than c clà s n ph m t o thành t than m , là lo i than ch a ít l u hu nh và ít tro, nhi u ch t b c, đ c s

d ng đ nung ch y gang c ng nh làm nhiên li u không khói ch t l ng cao, làm ch t kh trong các công ngh luy n kim t qu ng s t

Bi u đ : T ng s n l ng s n xu t than toàn c u

nh ng công ngh lò EAF ch s d ng m t l ng than c c r t nh , ch a đ n 1% trong t ng chi phí đ u vào Vì

0 20 40 60 80 100 120 140 160 180

USD/t n

Giao d ch đ u c tích tr hàng t n kho

Theo báo cáo c a WorldCoal 2015, tr l ng than đá trên th gi i còn kho ng 960 t t n V i m c s n xu t nh

hi n t i, kho ng 8 t t n/n m, c th gi i có th dùng trong kho ng 120 n m n a

này, và đa s thành ph m đ u đ c tiêu th ngay trong n c Tuy s n xu t ít h n nh ng Úc và Nga là hai n c

xu t kh u than c c nhi u nh t th gi i trong n m 2015 S n xu t than c c ch t l ng cao đ c cho là b h n

ch do chi phí đ u t , v n hành và chi phí v n chuy n t ng đ i cao, vì v y nhi u qu c gia s n xu t thép nh

nh Vi t Nam v n ph i nh p 100% l ng than c c t n c ngoài

Bi u đ : Giá than c c t i Úc t 01/2012 – 01/2017

Giá than bi n đ ng th t th ng t gi a n m 2016 đ n đ u n m 2017 K t khi Trung Qu c phát l nh h n ch

x y ra khi n môi tr ng m t và nhi u m a làm cho s n xu t đình tr t i các khu m c a Indonesia và Úc,

l ng khai thác than t i B c M đư s t gi m g n 50% trong 6T2016 Khi đ u n m 2016 giá than c c ch đ ng

m t k t qu hi n nhiên, giá than c c đư gi m m nh t $300/t n t gi a tháng 12/2016 xu ng còn $190/t n trong

0 50 100 150 200 250 300 350

Bi n đ ng giá thép ph li u đ c xác đ nh b ng giá qu ng s t và than c c Do thép ph đ c s d ng song song v i than c c và qu ng s t trong s n xu t thép, áp l c c nh tranh nguyên li u khi n giá thép ph b chi ph i

b i các nguyên li u đ u vào khác

Bi u đ : Các khu v c xu t kh u thép ph Bi u đ : Các khu v c nh p kh u thép ph

(Xem chi ti t Ph l c nh ngh a phân vùng th gi i đây )

Ngu n: WSA, FPTS t ng h p

và B c M nh n n công nghi p đư phát tri n v t b c t đ u th k tr c d n đ n các v t li u b ng s t thép

đư c k (xe ôtô, ph li u t các tòa nhà…) và c n đ n nhu c u thay th chi u ng c l i, châu Á và kh i EU

(khác) là các khu v c nh p kh u thép ph nhi unh t các khu v c đang phát tri n này nhu c u xây d ng bao

Tùy theo m i qu c gia v i chính sách u đưi riêng c a chính ph mà giá đi n dành cho ngành thép s khác

nhau Giá đi n tham kh o th tr ng Hoa K nh bi u

đ trên bi n đ ng m nh quanh m c 7c/KwH Nhìn

chung giá đi n có xu h ng gi m nh t n m 2014 đ n

nay

1.2 Thép d t

BOF và thép ph , đi n cho lò EAF

ông Châu Á Châu i D ng

2 Ho t đ ng s n xu t c a ngƠnh thép th gi i

2.1 Quy trình s n xu t thép

Quy trình s n xu t thép nói chung bao g m 4 công đo n chính là: (1) x lý qu ng, (2) t o dòng thép nóng ch y,

(3) đúc ti p li u và (4) cán thép; tuy nhiên, v i riêng s n xu t thép d t s có thêm công đo n (5) gia công sau

cán nh m t o ra các s n ph m cho t ng m c đích s d ng

Giai đo n 1: X lý qu ng

X lý qu ng (luy n gang) là quá trình lo i b các t p ch t và kh oxy trong qu ng s t (các lo i oxit s t và t p

ch t) đ thu đ c gang d ng l ng ho c gang đúc (pig iron) Nguyên li u chính đ s n xu t gang b ng lò cao

là qu ng s t (qu ng thiêu k t, vê viên và qu ng c c) và than c c Ngoài ra còn có ch t tr dung nh đá vôi và

đolomit Nguyên li u nh qu ng s t, than c c và ch t tr dung đ c n p t đ nh lò Gió đ c qu t vào h th ng

lò nung, gió nóng có nhi t đ 1,000 –1,250 đ s đi vào lò cao và đ t cháy than c c trong nguyên li u t o thành

chuy n đ ng t trên xu ng c a nguyên li u Chính khí hoàn nguyên này s hoàn nguyên qu ng s t thành s t

Giai đo n này có đ hao h t khá l n, kho ng 30% Theo c tính, kh i l ng x gang đ c t o ra kho ng 320 –390 kg trên m i t n gang thành ph m

Giai đo n 2: T o dòng thép nóng ch y

kim lo i nóng ch y này b ng cách nung nóng thép ph li u) T i đây, kim lo i nóng đ c x lý, tách t p ch t và

• Lò BOF –là lo i công ngh chính chi m trên 70% s n l ng thép th gi i, luy n gang l ng t lò cao thành thép M c tiêu c a quá trình luy n phôi trong lò BOF là đ t cháy (t c oxy hóa) các t p ch t không mong mu n có trong gang Các nguyên t chính đ c chuy n thành oxit là cacbon, silic, mangan, ph t pho và l u hu nh M c đích c a quá trình oxy hóa là gi m hàm l ng cacbon đ n m c quy đ nh (≤4%), đi u ch nh hàm l ng nguyên t ngo i lai yêu c u và kh các t p ch t không mong mu n đ n m c th p nh t có th hao h t trong quá trình luy n b ng lò BOF kho ng 150 kg/t n thép l ng

• Lò EAF luy n phôit ph li u và gang th i b ng n ng l ng h quang đi n kh các t p ch t, nh t là l u hu nh,

c n cho thêm ch t kh mà ch y u là vôi Vì v y, m t l ng x đ c t o thành t vôi đ thu gom các thành ph n không yêu c u trong thép S n l ng x kho ng 100 –150 kg x cho 1 t n thép l ng đ c luy n Bên c nh đó, các lo i thép

h p kim và thép chuyên d ng th ng đ c s n xu t t công ngh lò đi n c m ng (IF) –m t bi n th c a lò EAF u

th c a lò IF là yêu c u ít v n đ u t và chi phí v n hành th p h n so v i lò EAF Lò IF ban đ u ch có n s d ng

nh ng sau m t th i gian Trung Qu c c ng áp d ng đ s n xu t thép v i giá thành th m chí th p h n n

B NG: So sánh công ngh lò BOF và lò EAF

V n đ u t ban đ u $1,000/t n công su t thi t k $140 − $200/t n công su t thi t k

Nguyên li u đ u vào chính Qu ng s t và than c c Thép ph và đi n

xu t thép d t ch t l ng cao

Ô nhi m môi tr ng Cao h n vì dùng than đ sinh nhi t Th p h n

T ng chi phí s n xu t Lò EAF cao h n lò BOF kho ng 15 − 20% (Xem chi ti t)

• Phôi vuông (Billet) là lo i phôi thanh có ti t di n 100x100, 125x125, 150x150 dài 6 – 9 – 12 mét Th ng

• Phôi d t(Slab) có kích th c l n h n billet, có ti t di n m t c t ngang hình ch nh t, lo i phôi th ng dùng

đ cán ra thép cu n cán nóng, thép t m cán nóng, thép cu n cán ngu i ho c thép hình

vuông và phôi d t

Hình: Phôi vuông, phôi d t và phôi bloom

Sau khi phôi đ c đúc xong có th đ hai tr ng thái: tr ng thái nóng và tr ng thái ngu i

• Tr ng thái nóng (hot direct rolling) tr ng thái này duy trì phôi m t nhi t đ cao sau khi ra kh i quá trình

hình thành phôi đ đ a th ng vào quá trình cán s n ph m

các nhà máy đó đ đ a vào quá trình cán s n ph m

Giai đo n 4: Cán thép

Phôi giai đo n 3 đ c đ a vào các nhà máy đ cán ra các s n ph m thép:

pile (thép c lòng máng); Shape (thép hình các lo i nh thép ch H, I, U, V ); Bar (thép thanh xây d ng)

Roll Coil−HRC) ho c thép t m c t (c t ngay kho ra cu n và đóng ki n) Trong quá trình cán ra thép HRC,

thép cu n đang nhi t đ cao (Vd: 780oC) n u mu n cán rathép cu n cán ngu i (Cold Roll Coil−CRC) thì

h nhi t đ cu n thép đó xu ng nhi t đ thích h p (Vd: 480oC) và ti p t c cán gi m đ dày Nh v y, ngay giai đo n nàys n xu t ra thép cu n cán ngu i và thép cu n cán nóng

ng hàn (Welded Pipe Mill) Thép cán nóng (HRC) đ s n xu t thép cán ngu i (CRC) và ng thép

2.2 Giá tr gia t ng m i công đo n s n xu t

Bi u đ : Giá tr gia t ng trong các công đo n s n xu t thép n m 2015

Ngu n: SteelOnTheNet

Qua bi u đ giá tr gia t ng trong m i công đo n c a quá trình s n xu t thép, luy n gang t qu ng s t là có giá

tr gia t ng đáng k nh t, h n 400%và các công đo n còn l i trong quá trình có giá tr gia t ng t 17 – 30% Vì

v y các c ng qu c thép th ng có chu i giá tr khép kín v i đ y đ các khâu t khai thác qu ng s t đ n bán thép thành ph m đ có th t n d ng đ c giá tr gia t ng t i đa trong quá tình s n xu t

thép dài th ng b t đ u b ng vi c nh p phôi billet đ cán ho c s d nglò EAF đ s n xu t phôi billet v i chi

Giá t ng ng ($US/t n) Ph n tr m giá tr gia t ng

Gia công sau cán

2.3 Nh ng nhƠ s n xu t l n trong t ng phơn khúc s n ph m

Bi u đ : C c u s n ph m tính theo qu c gia 2016 (Ngu n: FPTS Research)

qu c đ ng đ u, chi m h n 80% s n l ng s n xu t c a c th gi i

Trong c c u chuy n d ch th ph n 5 n m g n nh t, Trung Qu c và n đư gia t ng th ph n nhanh chóng,

trong khi các c ng qu c thép còn l i đư thu h p d n Tri n v ng trong t ng lai có th v n duy trì xu h ng

xây d ng, h t ng, ô tô, đóng tàu, s n xu t máy móc, n ng l ng… u ra c a ngành thép b chi ph i b i ngành

đ u ra c a ngành thép th gi i và ngày càng gia t ng T tr ngm ng xây d ngs còn cao h n đ i v i các khu

v c đang phát tri n, ví d nh Trung Qu c (73%), n (63%) hay Vi t Nam (60%)

ra ngành thép th gi i ây là giai đo n các qu c gia đang phát tri n đ y m nh quá trình đô th hóa nh Trung

Qu c, n và các qu c gia ông Nam Á

Trung Qu c

33%

EU 29%

Brazil 11%

Bi u đ : C c u đ u ra ngành thép t i Trung Qu c Bi u đ : C c u đ u ra ngành thép t i Hoa K

các n n kinh t đang phát tri nnh Trung Qu c hay Vi t Nam, các lo i thép v k t c u xây d ngv ns là đ ng

l c chính cho ngu n thép đ u ra do nhu c u xây d ng c s h t ng đô th còn r t l n nh ng qu c gia này

xây d ng t ng đ i hoàn ch nh nên t tr ng nhu c u thép cho ngành xây d ng s không nhi u b ng các n c đang phát tri n và l ng thép tiêu dùng s dành ph n l n cho các ho t đ ng s n xu t máy móc, ph ng ti n

qu c gia v i nhau Các qu c gia xu t kh u thép l n trên th gi i đa ph n là các qu c gia đư phát tri n ho c

chia làm 2 lo i: 1) các qu c gia đư phát tri n nh Hoa K , c, Hàn Qu c nh p ch y u thép dài đ ph c v

s n xu t các lo i s n ph m khác m c đích xây d ng; 2) các qu c gia đang phát tri n v i nhu c u xây d ng r t cao và kh n ng s n xu t thép d t kém nh Vi t Nam, Thái Lan và n

B ng: ảu h ng thay đ i c c u xu t kh u thép theo khu v c B ng: ảu h ng thay đ i c c u nh p kh u thép theo khu v c

Châu i D ng 0.5% 0.4% 0.3% 0.3% 0.2% 0.3% Châu i D ng 0.8% 0.7% 0.8% 0.7% 0.8% 0.8%

Trung ông 0.5% 0.7% 0.5% 0.6% 0.5% 0.5% CIS 3.3% 3.8% 4.2% 4.1% 3.6% 2.5%

tr ng th ph n c a mình trong khi các khu v c khác suy gi m V c c u nh p kh u, bên c nh xu h ng t ng

c a khu v c EU khác, châu Phi và châu Á, th ph n c a các khu v c còn l i đư thu h p d n Trong n m 2015,

khu v c có t m nh h ng nh t là EU (28) và châu Á đư chi m h n ¾ trong t ng c c u xu t nh p kh u thép toàn c u, c th chi m 76.2% trong xu t kh u và 62% trong nh p kh u

S chuy n dch c c u xu t nh p kh u trong t ng lai x y ra khi các qu c gia nâng x p lo i qu c gia c a mình lên c tr ng c a ngành thép là g n v i s phát tri n kinh t và đô th hóa N n kinh t t ng tr ng, ho t đ ng

s n xu t hàng hóa cao thì nhu c u v thép s càng t ng lên C th , m t qu c gia đang phát tri n hi n đang có

nhu c u thép dài xây d ng v t tr i so v i thép d t nên khi tr thành qu c gia đư phát tri n thì d báo kh n ng

r t cao là nhu c u thép d t s cao h n thép dài ó là khi mà nhu c u xây d ng h nhi t và nhu c u tiêu dùng các s n ph m thép d t t ng cao do m c s ng ng i dân đ c c i thi n nh xe h i, các thi t b gia d ng, các

lo i đ h p b ng kim lo i…

1 Cung c u thép toàn c u

n m 2015, s n l ng thép c th gi i là 1.62 t t n nh ng nhu c u ch kho ng 1.5 t t n, d th a h n 120 tri u

t n thép.WSA c tính công su t thi t k ngành thép th gi i trong 2015 lên đ n 2.1 –2.2 t t n nh ng ch s n

trong nhu c u, đ c bi tt nhu c u tiêu th thép c aTrung Qu c do kinh t qu c gia này t ng tr ng ch m l i minh h a, nhu c u thép t i Trung Qu c n m 2013 là 745 tri u t n, nh ng trong n m 2015 đư gi m m nh ch

l i và chính sách chuy n d ch c c u kinh t c a Trung Qu c s nh h ng nghiêm tr ng đ n nhu c u thép

trong vài n m s p t i

Bi u đ : Cung c u ngành thép th gi i nói chung Bi u đ : T su t l i nhu n 88 công ty thép l n Trung Qu c

Ngu n: WSA, Steelonthenet, FPTS Research

Vi c d th a ngu n cung khi n các doanh nghi p ph i h giá bán đ c nh tranh L y ví d v các doanh nghi p

th p n u so v i giai đo n 2003 – 2007 là kho ng 7 – 8%

c i thi n đ n t hai nguyên nhân (1) nhi u qu c gia trên th gi i đã c t gi m s n xu t thép, ví d nh chính ph

đ ng s n và xây d ng đã tr l id n đ n nhu c u thép t ng m nh Vì v y, theo WSA, ngu n cung thép trong

s t ng tr ng t t v i t c đ t ng tr ng bình quân +2.7% yoy giai đo n 2015 – 2020f

Cung c u thép theo khu v c

Bi u đ : S n l ng thép theo khu v c Bi u đ : C c u cung c u thép theo khu v c

Ngu n: SEASIA, WSA

thép r t ít Ng c l i, v i các n c đang phát tri n, đ u t cho ngành thép t ng r t m nh H u h t s phát tri n

s n l ng thép trên th gi i đ n t các qu c gia đang phát tri n

Nh t B n Trung Qu c

NAFTA CIS

EU khác

EU (28)

0 20 40 60 80 100 120 140 160

2011 2012 2013 2014 2015 2016e 2017e 2018e 2019e 2020e

Cung c u theo s n ph m vƠ c c u xu t nh p kh u

Bi u đ : C c u cung c u theo s n ph m 2015 Bi u đ : C c u cung c u theo xu t nh p kh u 2015

Ngu n: WSA, IHS Global Trade Atlas

C c u s n ph m theo s n xu t và theo nhu c u khá đ ng đ u v i nhau C th , nhu c u và s n xu t c a thépdài kho ng 52%, thép d t kho ng h n 40% và còn l i là các lo i thép khác

dài ch kho ng 25% Ng c l i, v i t tr ng s n xu t và nhu c u t ng đ ng c a thép d t thì t tr ng xu t

nh p kh u c a lo i m t hàng này r t cao, chi m kho ng 50% trong c c u xu t nh p kh u ngành thép th gi i Nguyên nhân do s n xu t thép d t yêu c u công ngh s n xu t tiên ti n h n nên v n đ u t l n h n so v i s n

kh u ph n l n thép d t

1.1 D báo nhu c u thép dƠi

Hình: C c u giá tr xây d ng toàn c u (Ngu n: IHS Global Insight)

Nhu c u xây d ng đ c d báo s có chuy n d ch l ch v phía ông bán c u, khi nhu c u phát tri n c a châu

thép xây d ng t i nh ng th tr ng này Trung Qu c và n v i quy mô dân s l n, nhu c u xây d ng h

t ng, dân d ng trong giai đo n t i s v n là đ ng l c chính thúc đ y ho t đ ng xây d ng t i châu Á

Bi u đ : Chi phí đ u t cho xây d ng t i châu Á giai đo n 2012 – 2020

1.2 D báo nhu c u thép d t

Bi u đ : S n l ng ô tô s n xu t giai đo n 2005 – 2015 Bi u đ : S ô tô/1000 dân và GDP/ng i 2014

Theo báo cáo c a American Metal Market, 55% tr ng l ng trung bình c a m t xe ôtô đ c c u thành t thép,

v i kho ng 1,800 pound thép, ch y u là thép d t

Trung Qu c s là đ ng l c cho t ng tr ng ngành s n xu t ôtô toàn c u trong giai đo n t i, t c đ t ng tr ng

s n l ng xe s n xu t hàng n m t i qu c gia này bình quân 16%/n m trong giai đo n 2005 – 2015, trong khi

m c bình quân c a th gi i ch 3%/n m T l s h u ôtô t i Trung Qu c trong t ng quan v i GDP bình quân

trung l u gia t ng khi n n i đây tr thành th tr ng màu m cho ngành công nghi p s n xu t ôtô

Nh t B n

0 100 200 300 400 500 600 700 800 900

2 Xu h ng giá thép

Bi u đ : Bi n đ ng giá thép th gi i giai đo n 03/2005 – 03/2017

Ngành thép th gi i g n ch t v i n n kinh t toàn c u và v i s bi n đ ng c a ngành thép Trung Qu c Nh đư

kinh t th gi i, ngành thép c ng nh bao ngành khác tình tr ng trì tr nên giá thép gi m m nh trong giai đo n này Sau đó t 2009 –2011, kinh t th gi i ph c h i nh nên giá thép th gi i c ng t ng theo Giai đo n 2011

2015 so v i n m 2011 T đ u n m 2016 đ n nay, giá thép bình quân th gi i đư t ng tr l i vì: (1) chênh l ch cung c u đã đ c c i thi n t 2015, (2) giá đ u vào than c c và qu ng s t t ng m nh và (3) chu k b t đ ng

s n quay tr l i làm t ng nhu c u thép

Chúng tôi d báo giá thép th gi is có xu h ng t ng trong n a đ u 2017 và có th n đ nh d n t n a cu i

n m

0 200 400 600 800 1000

IV ánh giá tri n v ng vƠ xu h ng ngƠnh thép th gi i

tích trên, chúng tôi đánh giá tri n v ng ngành thép th gi i trong 3 –5 n m n a có s phân hóa l n gi a các khu v c và qu c gia theo m c đ phát tri n:

• Nhóm các n c đư phát tri n(châu Âu, Nh t B n, Hàn Qu c…) đang d n b c sang giai đo n bưo hòa

và còn ít d đ a t ng tr ng c ng nh kh n ng sinh l i do nhu c u xây d ng đư b t đ u suy gi m, m c tiêu th thép/ng i đư m c r t cao Xét v khía c nh ch ng lo i, thép d t s là đi m nh n cho s phát tri n nhóm các qu c gia này vì nhu c u cao v ôtô, tiêu dùng đ h p và ch t o máy móc

• Nhóm các n c đang phát tri n( n , Vi t Nam…) đang trong giai đo n t ng tr ng m nh T i các

qu c gia này, nhìn chung m c tiêu th thép bình quân đ u ng i v n còn r t th p, thu nh p bình quân đ u

ng i đang t ng d n và đáng chú ý là nhu c u xây d ng v n còn r t l n s giúp phát tri n m nh m ng thép

Hình: Tiêu th thép bình quân đ u ng i t i các qu c gia n m 2015 ( n v : kg/ng i)

Ngu n: WSA, FPTS Research

Nhìn chung, c h i đ u t đ n t các doanh nghi p đ u ngành m ng thép dài t i các qu c gia đang phát tri n

v i nhu c u xây d ng trong n c còn r t l n và các doanh nghi p đ u ngành thép d t t i các qu c gia đã phát

tri n v i đ ng l c t ng tr ng đ n t nhu c u thép d t cho ô tô, máy móc và xu t kh u sang các qu c gia đang phát tri n

B T NG QUAN NGÀNH THÉP VI T NAM

Ngu n: FPTS Research

Ngành thép Vi t Nam ra đ i vào đ u th p niên 1960 v i s xu t hi n c a Khu liên hi p gang thép Thái Nguyên

(TIS) ây đ c xem là Khu công nghi p đ u tiên t i Vi t Nam có dây chuy n s n xu t liên h p khép kín t

khâu khai thác qu ng s t S n ph m đ u tiên ch là gang (n m 1963) mà ch a có s n ph m thép cán n n m

1975, nhà máy cho ra đ i s n ph m thép cán đ u tiên

N m 1964, phân x ng luy n thép L u Xá đ c xây d ng nh ng đ n n m 1978 m i chính th c khánh thành

chung:

u tiên phát tri n

k t h p nông nghi p, công nghi p hàng tiêu dùng và công nghi p n ng

phát

Giai đo n 1986 ậ 1990, chính sách ch y u t p trung tri n khai Ba ch ng trình kinh t l nlà l ng th c–th c

ph m, hàng tiêu dùng, hàng xu t kh u

− Nhi u doanh nghi p đ c thành l p (Thép

Vi t, H u Liên Á Châu, Hòa Phát…).

− L n đ u tiên s n l ng thép cán c a khu v c

DN n c ngoài v t DN nhà n c (1998)

− Lu t Doanh nghi p m i (1999) t o

ti n đ cho doanh nghi p trong n c

và liên doanh ra đ i (Hoa Sen, Vi t

Ý, VinaKyoei )

− Công su t liên t c đ c c i thi n song v n thu c lo i quy mô nh

− Vi t Nam gia nh p WTO (2007)

− Hàng lo t d án FDI v i quy mô l n

đ c phê duy t: d án khu kinh t Dung

Qu t (Qu ng Ngãi), khu liên h p thép

Cà Ná (Ninh Thu n), d án liên h p thép Formosa t i V ng Áng (Hà T nh)

− c coi là n m “vàng” c a ngành thép:

• S n l ng s n xu t và tiêu th m c cao k l c

• Nhi u doanh nghi p lãi k

niên 1980, ho t đ ng nh p kh u thép c a Vi t Nam b nh h ng nghiêm tr ng do tình hình kinh t , chính

• Tuy nhiên, v i nh ng chính sách khuy n khích h p lý, ngành thép trong n c đư t ng c ng n ng l c s n

xu t và s n l ng thép đư l n đ u tiên v t ng ng 100,000 t n trong n m 1990

Giai đo n 1990 ậ 1999, Vi t Nam có nhi u thay đ i trong th ch và chính sách Trên tinh th n “đ i m i” c a

su t

• Tuy công su t liên t c đ c c i thi n song v n ch thu c lo i quy mô nh , v i công su t cán thép trung bình

ch kho ng 100,000 t n/n m, so v i công su t bình quân c a các nhà máy các n c trong khu v c là kho ng 500,000 t n/n m tính đ n n m 2007

T n m 2007 ậ nay, chính sách m c a và h i nh p n n kinh t khi n dòng v n đ u t n c ngoài vào Vi t Nam ngày càng t ng

tr ng còn 28%

Lian t i khu kinh t Dung Qu t (Qu ng Ngưi), khu liên h p thép Cà Ná (Ninh Thu n), d án liên h p thép Formosa t i V ng Áng (Hà T nh)

Nhìn chung, các quy ho ch và đ nh h ng cho ngành thép Vi t Nam trong hai th pk qua (xem chi ti t) theo

th t u tiên và uđưi cao nh t là các doanh nghi p nhà n c, các doanh nghi p có v nđ ut n c ngoài,

và cu i cùng các doanh nghi pt nhân trong n c Tuy nhiên, các doanh nghi p t nhân trong n c m i đang

thép dài và thép d t, l n l t là 22% và 33%

M t cơn đ i trong c c u vƠ quy ho ch phát tri n ngƠnh thép

c u tiêu th t i Vi t Nam là thép dàivì nhu c u xây d ng nhà , c s

h t ng hi n r t cao Theo VSA, t tr ng thép xây d ngchi m kho ng

60% t ng nhu c u thép n m 2016 V i n ng l c s n xu t hi n t i, B Công Th ng đánh giá ngành thép Vi t Nam có kh n ng đáp ng 100% nhu c u phôi billet và thép xây d ng

tri n ngành công nghi p thép d t, b l m t phân ngành có giá tr r t cao

Tuy nhiên t 2016, chính ph đư ý th c đ c s m t cân đ i c a ngành thép và có nhi u ch tr ng m nh tay

đ tái c c u Các d án thép d t quy mô l n l n l t đ c lên k ho ch tri n khai, g n đây nh t là d án thép

thi u đáng k trong 5 –10 n m n a khi các d án thép d t l n đi vào ho t đ ng

V th hi n nay c a ngƠnh thép trong n n kinh t

Theo WSA, n m 2015, s n l ng s n xu t thép thành ph m c a Vi t Nam kho ng 15 tri u t n, thép thô là 6.1

kh u, trong n m 2015, Vi t Nam nh p kh u 16.3 tri u t n thép (đ ng th 7 th gi i) và xu t kh u 1.4 tri u t n thép N u xét v s l ng thép nh p kh u thu n (nh p kh u tr đi xu t kh u), Vi t Nam đ ng th 2 trên th

gi i, ch sau Hoa K

siêu 2.68 t USD nh ng kim ng ch nh p kh u s t thép các lo i là h n 8 t USD H n th n a, nh p kh u không

+7.3% yoy v giá tr i u này cho th y s nh h ng to l n c a ngành thép đ n v th xu t nh p kh u c a Vi t

khi tình hình ngành thép Vi t Namđ c c i thi n trong t ng lai g n thì cán cân xu t nh p kh u c a Vi t Nam

s thay đ i đáng k

Thép dài,

60%

Thép d t , 30%

Thép ng ,

10%

T l tiêu th t ng lo i thép 2016

Ngu n: VSA

Bi u đ : Quy mô v n hóa c a các doanh nghi p thép niêm y t t i Vi t Nam

Th i đi m đ u tháng 03/2017, v n hóa c a ngành thép và toàn th tr ng ch ng khoán Vi t Nam l n l t là kho ng 57 ngàn t VN và 1,800 ngàn t VN Quy mô c a ngành thép chi m t tr ng kho ng 3.2% quy mô

c a toàn th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Chi ti t h n, hi n nay các doanh nghi p s n xu t thép dài, tôn m

và th ng m i thép chi m t tr ng l n l t là 72%, 24% và 4% trong t ng quy mô v n hóa ngành thép

2.1 Y u t kinh t

T giá, lưi su t

s n xu t t o ra s n ph m Không ch đ ng đ c nguyên li u đ u vào là m t b t l i l n đ i v i ngành thép Vi t

t giá t ng lên thì chi phí đ u vào c a công ty c ng s t ng theo, trong khi giá bán s n ph m l i không th đi u

tiêu duy trì uy tín v i khách hàng c ng nh th ph n trong n c

Nhân t kinh t ti p theo nh h ng đ n ngành thép là lãi su t c thù ngành thép là thâm d ng v n nên nhu

c u vay n bình quân trong ngành r t cao, kho ng 55% trong c c u tài s n đ c tài tr b ng n vay Khi n n kinh t x y ra l m phát cao, Nhà n c bu c ph i th c hi n chính sách ti n t th t ch t b ng cách t ng lưi su t cho vay thì các doanh nghi p l i càng khó kh n h n trong vi c ti p c n ngu n v n c a ngân hàng và chi phí lãi vay c a doanh nghi p c ng s t ng lên Do đó, nhân t lãi su t c ng có tác đ ng không nh đ n ho t đ ng c a

c ng đ ng doanh nghi p nói chung và các doanh nghi p ngành thép nói riêng

Thu nh p vƠ tiêu th thép bình quơn đ u ng i

Khi thu nh p bình quân đ u ng i đ t 15,000 – 20,000 USD thì nhu c u thép s b t đ u suy gi m

T đ ng

V n hóa ngành thép Vi t Nam V n hóa HPG & HSG T tr ng so v i th tr ng

Hình: T ng quan gi a s n l ng thép/ng i và GDP/ng i

Ngu n: WSA, IMF, FPTS Research

tri n m nh và nhanh, n m ph n đ u c a đ ng ch U Vì th d đ a phát tri n c a ngành thép trong n c

v n còn r t l n, bám theo sau t c đ t ng GDP/ng i và l ng thép tiêu th bình quân đ u ng i

2.2 Y u t xã h i

Y u t nhơn kh u h c

Quy mô dân s Vi t Nam khá l n, n m 2015 c tính đ t 93.4 tri u ng i, +1.1% yoy giai đo n 2010 – 2015

trong đó 70.2% dân s trong đ tu i lao đ ng T ng tr ng dân s cao và dân lao đ ng chi m t l l n s thúc

Y u t đô th hóa

Quá trình đô th hóa làm t ng nhu c u v xây d ng nhà và h t ng TpHCM, Hà N i và các thành ph đang phát tri n khác c a Vi t Nam đang đ ng tr c m t xu th toàn c u là đô th hóa T ng tr ng đô th hóa bình

hi u phát tri n đ ng dài r t tích c c c a ngành thép trong n c

(Giai đo n I) Giai đo n (II) Giai đo n (III)

Bi u đ : T l đô th hóa t i Vi t Nam

Ngu n: VSA, FPTS Research

Y u t vùng mi n sinh s ng

2.3 Y u t công ngh

Nhân t công ngh có tác đ ng to l n đ n s phát tri n c a ngành thép, đ c bi t là giai đo n hi n t i Các

công ngh châu Âu thay vì Trung Qu c, ài Loan nh tr c đây

Tuy nhiên, vi c đ i m i công ngh , máy móc thi t b đ i v i ngành thép hi n nay v n đang là m t tr ng i l n

do toàn b các thi t b ph c v cho ho t đ ng s n xu t c a ngành đ u ph i nh p kh u N u ngành công nghi p

hi n đ i v i chi phí h p lý, qua đó t ng hi u qu ho t đ ng và doanh thu c a ngành

2.4 Y u t lu t pháp ậ chính sách

S n đ nh c a h th ng chính tr , lu t pháp, chính sách c a m t qu c gia có nh h ng r t nhi u đ n s n

đ nh và kh n ng phát tri n c a các ngành kinh t nói chung Ngành thép Vi t Nam c ng không n m ngoài s

tác đ ng đó Trong Quy t đ nh s 55/2007/Q −TTg phê duy t Danh m c 10 ngành công nghi p u tiên, m i

nh n giai đo n 2007−2010, t m nhìn đ n n m 2020, ngành thép c ng n m trong danh sách các ngành công

th ng s n xu t và h th ng phân ph i thép giai đo n đ n 2020, có xét đ n n m 2025, chính ph đ t ra k ho ch

đ u t chi ti t, u tiên phát tri n ngành thép thành ngành kinh t m nh

các hàng rào thu b o h trong n c (xem chi ti t) i u này t o áp l c lên các doanh nghi p thép n i đ a trong

vi c c nh tranh v i các c ng qu c thép nh Nga, Trung Qu c, Hàn Qu c… trong t ng lai

2.5 Y u t bên ngoài ậ Trung Qu c (xem chi ti t)

5,000 10,000 15,000 20,000 25,000

3 Vòng đ i ngƠnh thép Vi t Nam

NgƠnh thép Vi t Nam ch v a vƠo giai đo n t ng tr ng nhanh v i các đ c đi m nh n d ng nh :

(1) Quy mô ngành thép Vi t Nam đang t ng nhanh chóng v i CAGR 13% yoy trong giai đo n 2007 – 2016

(2) M c đ c nh tranh ch t m c th p đ n trung bình do quy mô toàn ngành t ng nhanh chóng nên chi cbánh th ph n n ra r t nhanh (xem phân tích chi ti t m c đ c nh tranh ngành thép đơy)

(3) D đ a t ng tr ngv dài h n c a ngành thép Vi t Nam còn r t l n S n l ng thép/ng itrong n c còn

t c đ t ng tr ng hi n t i nh sau:

Bi u đ : T su t sinh l i trên v n ch s h u gi a ngành thép Vi t Nam và Trung Qu c

T su t sinh l i (ROE) c a các doanh nghi p thép Vi t Nam chênh l ch khá l n so v i các doanh nghi p

thép Trung Qu c N u nh ngành thép Trung Qu c b t đ u ch m l i t n m 2005 thì ng c l i đây là

nh ng n m đ u tiên trong giai đo n t ng t c c a ngành thép Vi t Nam minh h a, trong giai đo n 2005

h ng đó, ROE c a các doanh nghi p thép Vi t Nam t ng m nh t 3% n m 2005 lên kho ng 15% trong

n m 2015.H n th n a, tri n v ng sinh l i s p t i c a ngành thép Vi t Nam s có th ti p t c t ng tr ng

đơy) nên chúng tôi đánh giá s lãng phí trong ngành s gi m xu ng và biên l i nhu n c a ngành thép trong

(Trung Qu c v i đ i di n là 88 công ty đ u ngành thép, Vi t Nam v i các doanh nghi p đ i di n HPG, TIS,

VIS, POM, DNY, HSG, NKG, DTL, TLH, SMC, TNA)

Ngu n: Bloomberg, FPTS Research

-2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Ngu n:VSA

T c đ t ng tr ngs n l ng bình quân c a ngành thép Vi t Nam trong giai đo n 2007 – 2016 là 13% yoy, trong khi đó t c đ t ng tr ng bình quân c a ngành thép Trung Qu c –m t qu c gia đ i di n cho giai

đo n bưo hòa c a ngành thép ch 6% trong cùng giai đo n V i t c đ phát tri n c a kinh t Vi t Nam

s là n c bùng n v nhu c u thép trong 5 n m t i Bên c nh đó, đ ng l c t ng tr ng còn đ n t s đ u

t m nh m c a các doanh nghi p trong ngành M t s ví d đi n hình nh :

hi n d ki n

Ngu n: FPTS Research

Chúng tôi đánh giá t ng tr ng c a ngành thép Vi t Nam trong giai đo n s p t i là kh quan Th tr ng b t

đ ng s n đ c d báo s ti p t c t ng tr ng t i n m 2018 tr c khi đi vào giai đo n t ng ch m l i và bưo

s làm đ ng l c t ng tr ng cho xây d ng dân d ng và cùng v i đó là ngành thép trong n c

II Chu i giá tr ngƠnh thép Vi t Nam

u vào ngành thép g m qu ng s t, than c c, thép ph li uvà đi n S n ph m đ u ra đ c chia làm hai lo i là thép dài và thép d t:

• Thép dài là các lo i thép đ c s n xu t t phôi billet, s d ngtrong xây d ng

Công ngh s n xu t thép khác nhau s c n các nguyên v t li u đ u vào v i t tr ng khác nhau Theo VSA trong

ngành thép Vi t Nam là h n ch xây d ng m i lò EAF và t p trung phát tri n các lò BOF v i công su t l n

Bi u đ : C c u chi phí lò BOF và lò EAF n m 2016

Ph n l n chi phí nguyên v t li u đ u vào trong lò BOF là qu ng s t và than c c, h n 50%, nh ng trong công ngh lò EAF h u h t chi phí đ n t thép ph và đi n, h n 80% Riêng đ i v i các doanh nghi p s n xu t thép

d t nh tôn m và ng thép, nguyên v t li u đ u vào là thép HRC

1.1 Thép dài

1.1.1 Lò BOF

1.1.1.1 Qu ng s t

Qu ng s t chi m kho ng 30% chi phí đ u vào trong lò BOF Ngu n qu ng s t đ u vào có th nói là m t đi m

m nh có đi u ki nc a ngành thép trong n c Vì quy môhi n t i c acác doanh nghi p thép ch a đ l n nên

khai thác qu ng s t kh i l ng th p s không đ t hi u qu kinh t B Công th ng phân tích, n u xây d ng

4 tri u t n, n u d án Cà Ná đ c duy t s đáp ng đ nhu c u t i thi u đ khai thác), m i n m có th khai thác đ c kho ng 15 tri u t n qu ng s t t m s t Th ch Khê và các m s t khác trong n c L ng qu ng

s t trong n c đ dùng cho kho ng th i gian 30 n m Vì v y, n u s d ng qu ng s t trong n c thì các doanh nghi p s gi m đ c kh i l ng qu ng d tr , gi m đ c chi phí v n l u đ ng, nâng cao kh n ng c nh tranh

Bi u đ : S n l ng khai thác qu ng s t t i Vi t Nam giai đo n 2012 – 2020f

t khai thác quy mô l n

544 tri u t n H n ch r t l n c a m Th ch Khê là có chi phí khai thác l n do v trí n m vùng duyên h i

h u trong Công ty C ph n Thép Th ch Khê (TIC) đư làm trì hoưn vi c góp v n và làm ch m ti n đ ban

đ u v ch ra

1000 1500 2000 2500 3000 3500

2012 2013 2014 2015 2016e 2017f 2018f 2019f 2020f ngàn t n

Ngu n: WSA, National Sources, BMI

Tuy nhiên, vi c t n d ng l ng qu ng s t phong phú trong n c l i là m t v n đ khó kh nv i 3 lý do chính:

• Khai thác v i quy mô nh làm giá thành qu ng trong n c b đ i lên cao Trong n m 2015, theo H i Doanh

c m ch ng và nguy c phá s n cao M t ví d đi n hình h n là trong n m 2016, HPG đư ph i tr l i hai m

qu ng s t t i Hà Giang do khai thác quy mô nh nên giá thành khai thác qu ng cao h n giá nh p kh u

ki n khai thác khó kh n, các doanh nghi p trong n c ch a đ trình đ công ngh đ th c hi n

• Công ngh và thi t b khai thác, ch bi n m c trung bìnhc ng nh m t s thi t b khai thác c và l c h u, nên công su t b h n ch và không đ m b o khai thác h t công su t theo các d án đ c phê duy t Vì

h n 80%

Bi u đ : Giá qu ng s t nh p kh u t tháng 01/2012 – 03/2017 (Ngu n: Bloomberg)

Nh đư phân tích trên, giá qu ng s t bi n đ ng th t th ng trong nh ng n m g n đây Vi c d báo giá qu ng

có th s đi ngang vƠ gi m nh t m c $80/t n.

1.1.1.2 Than c c

t t nh t n c ta đ s n xu t than c c là m M ng L m huy n Yên Châu, t nh S n La nh ng c ng ch có

Theo báo cáo v tình hình nh p kh u các m t hàng 9T2016 c a T ng c c H i Quan, c n c đư nh p 10.5 tri u

t n than, tr giá kho ng 654 tri u USD, t ng m nh nh t trong các m t hàng nh p kh u, kho ng 147% v l ng

98

86

0 30 60 90 120 150 180

Bi u đ : Nh p kh u than Vi t Nam 9T2016

xu t than trên th gi i và n m sát Vi t Nam Vì nhu c u trong n c cao và chính sách th t ch t khai thác

Nam nh p 1.4 tri u t n than Trung Qu c, tr giá 119 tri u USD (bình quân kho ng 85 USD/t n)

tri u USD (bình quân kho ng 45.3 USD/t n)

Bi u đ : Bi n đ ng giá than c c t 01/2012 – 03/2017 ( n v : USD/t n)

Ngu n: Bloomberg

Th tr ng than Vi t Nam có đ tr trong di n bi n giá so v i th gi i do các doanh nghi p nh p kh u than v i các h p đ ng th ng m i đ c ký tr c kho ng m t tháng Giá than c c vào đ u tháng 12/2016 kho ng

$304.5/t n đư t ng kho ng 3 l n so v i th i đi m gi a n m 2016 Sau đó đư gi m m nh xu ng còn $190/t n

chúng tôi d báo xu h ng gi m giá m nh c a than c c trong 6 tháng đ u n m 2017 s ti p t c di n ra

vƠ giá than c c 6 tháng cu i n m s xoay quanh m c $150 ậ $160/t n.

46

85

0 20 40 60 80 100

0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5

Ngu n: FPTS Research

179

166

0 50 100 150 200 250 300 350

1.1.2 Lò EAF

1.1.2.1 Thép ph

60% các doanh nghi p n i đ a s n xu t thép dài b ng lò EAF và s d ng thép ph li u là nguyên li u chính

Th c t , do công ngh l c h u gây lưng phí nhi u nên chi phí s n xu t c a lò EAF vào nh ng tháng đ u n m

2017 cao h n so v i lò BOF

Bi u đ : S n l ng thép ph nh p kh u Bi u đ : Giá thép ph t 01/2012 – 03/2017

Ngu n: WSA, Bloomberg

Ngành thép Vi t Nam còn khá tr nên l ng thép ph cung c p t n i đ a không nhi u, g n nh ph i nh p kh u

Nam Phi và Chi Lê

Giá thép ph li u hi n đang khu v c th p nh t trong vòng kho ng 7 n m tr l i đây, c ng v i vi c chi phí s n

xu t b ng lò BOF t ng m nh d n đ n vi c tiêu th thép ph s gia t ng trong c c u s n xu t Vì v y chúng tôi

n m

1.1.2.2 i n

Chi phí đi n Vi t Nam khá r khi so v i các khu v c lân c n và m t b ng chung c a th gi inh c ch tr giá

thêm 15% cho chi phí đi n n ng

Bi u đ : Giá đi n Vi t Nam so v i khu v c n m 2015 (Ngu n: FPTS Research)

USD/t n

Trong t ng lai, th tr ng đi n c nh tranh s b d n c ch tr giá chéo gi a các ngành công nghi p và chuy n sang c ch tr giá thông qua th tr ng Bi u giá đi n trong t ng lai s có s thay đ i theo h ng: đi u ch nh cùng bi n đ ng c a giá nhiên li u, t giá h i đoái và c c u s n l ng đi n phát, đ ng th i gi m d n bù giá chéo gi a các nhóm khách hàng, gi a các mi n Do đó, giá bán l (đ u ra) s ti p t c gia t ng trong nh ng n m

t i nh m t o đi u ki n cho vi c gia t ng giá phát đi n (đ u vào) Theo quy ho ch đi n VII, giá đi n bán l s

đ c đi u ch nh d n v m c 8 – 9 USCents/kWh vào n m 2020

đi n chi m t tr ng khá l n, 26% trong c c u chi phí đ u vào lò EAF S p t i khi giá đi n t ng, các doanh

5.2% V i chi phí s n xu t phôi hi n t i c a lò EAF đư cao h n nhi u so v i phôi nh p kh u và phôi s n xu t t

lò BOF trong n c, s p t i khi giá đi n t ng các doanh nghi p lò EAF s g p r t nhi u khó kh n đ c nh tranh

1.1.3 Gia công t phôi

Bi u đ : Giá phôi billet Bi u đ : Kh i l ng phôi nh p kh u và s n xu t

Ngu n: VSA, Bloomberg

billet trong n c v đ cán C n c có 6 doanh nghi p thu c d ng này đ u n m mi n B c Bên c nh đó, tuy nhi u doanh nghi p lò EAF có nhà máy luy n phôi nh ng do chi phí s n xu t kém c nh tranh nên c ng nh p

ngàn t n

Phôi nh p kh u Phôi s n xu t trong n c

nhi u so v i n m 2015 (g n 2tri u t n) do chính sách thu ch ng bán phá giá áp d ng cho phôi billet và thép xây d ng nh p kh u t đ u n m 2016.

Do phôi billet là bán thành ph m nên đ có th xác đ nh xu h ng giá ph i xác đ nh xu h ng giá c a các đ u

vào t o nên phôi billet (qu ng s t, than c c, thép ph và đi n) Nh đư phân tích trên, v i hi n tr ng giá than

h ng t ng trong n a đ u n m 2017 vƠ đi ngang ho c gi m nh vƠo n a cu i n m nay

1.2 Thép d t

công Giai đo n 2013 – 2016, do nhu c u trong n c t ng nên s n l ng nh p kh u thép HRC t ng m nh t 2 tri u t n lên h n 3.6 tri u t n (+22.6% yoy) và th tr ng nh p kh u chính là Trung Qu c, chi m 80%

Bi u đ : L ng thép HRC Vi t Nam nh p kh u Bi u đ : Giá thép HRC t 01/2012 – 03/2017

n a đ u n m 2017 vƠ đi ngang ho c gi m nh vƠo n a cu i n m nay

TịM T T PH N U VÀO CHO NGÀNH THÉP VI T NAM:

B ng: ảu h ng giá nguyên v t li u đ u vào c a ngành thép Vi t Nam

Xu h ng giá thép nói chung: T ng Gi m

Nhìn chung giá thép các lo i có xu h ng t ng trong n m 2016 và ch a có d u hi u suy gi m khi qua các tháng

xây d ng trong 6 tháng đ u n m 2017 có th t ng quanh m c mà các thành viên VSA đã th ng nh t Th c t ,

0 200 400 600 800