-Gặp các vấn đề và câu hỏi loại đó, em có thể trả lời bằng các kiểu văn bản đã học -Kiểu văn bản nghị luận như: như kể chuyện, miêu tả, biểu cảm hay +Nêu gương sáng trong học tập và LĐ..[r]
Trang 1NS : 1.1.2013
ND :4.1.2013
Tiết73 : TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
A-Mục tiêu bài học:
-Học sinh hiểu thế nào là tục ngữ
-Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật (kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài
B-Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài
2.Học sinh : học bài ,chuẩn bị bài
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
1.ổn định tổ chức
2 Kiểm tra
3.Bài mới:
-Giải thích từ khó
-Mỗi nhóm gồm những câu nào?Gọi tên
từng nhóm đó ?
-Câu tục ngữ có mấy vế câu, mỗi vế nói gì,
và cả câu nói gì ?
-Câu tục ngữ có sử dụng các biện pháp
nghệ thuật nào, tác dụng của các biện pháp
NT đó là gì ?
-Bài học được rút ra từ ý nghĩa câu tục ngữ
này là gì ?
-Câu2 có mấy vế, nghĩa của mỗi vế là gì và
nghĩa của cả câu là gì ?
-Em có nhận xét gì về caọ tạo của 2 vế
I.Đọc- hiểu chú thích II-Đọc -hiểu văn bản:
1-Tục ngữ về thiên nhiên:
a-Câu 1:
Đêm tháng năm cười đã tối -phép đối xứng giữa 2 vế câu - bật tính trái ngược của mđông, m hè; làm cho câu tục ngữ cân đối, nhịp nhàng,
b-Câu 2:
Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa
->Hai vế đối xứng -Nhấn mạnh sự khác biệt
về sao, về mưa, nắng và làm cho câu tục ngữ cân đối nhịp nhàng
=>Trông sao đoán thời tiết mưa, nắng
c-Câu 3:
Trang 2câu ? Tác dụng của cách c.tạo đó là gì?
-Kinh nghiệm được đúc kết từ hiện tượng
này là gì ?
-Câu 3 có mấy vế, em hãy giải nghĩa từng
vế và nghĩa cả câu ?
-Kinh nghiệm được đúc kết từ hiện tượng
“ráng mỡ gà” là gì ?
- Câu tục ngữ nào đúc kết kinh nghiệm này
-Câu 4có ý nghĩa gì ?
-Khái niệm nào được rút ra từ hiện tượng
này ?
-Bài học thực tiễn từ khái niệm dân gian
này là gì ?
Bốn câu tục ngữ này có điểm chung là gì ?
-Câu 5 có mấy vế, giải nghĩa từng vế và
giải nghĩa cả câu ?
-Em có nhận xét gì về hình thức cấu tạo
của câu tục ngữ này ? Tác dụng của cách
cấu tạo đó là gì
-Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu tục
ngữ này ?
-Bài học từ kinh nghiệm đó là gì ?
-Trong thực tế, bài học này được áp dụng
như thế nào ?
-Nghĩa của câu 7 là gì ?
-Câu tục ngữ nói đến những vấn đề gì ?
-Câu tục ngữ có sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì, tác dụng củabiện pháp nghệ thuật
của đó ?
-Bài học từ kinh nghiệm này là gì ?
Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ
=>Trông ráng đoán bão
-Tháng bay thì bão
-KN đoán bão của dân gian
d-Câu 4:
Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt
=>Trông kiến đoán lụt -Phải đề phòng lũ lụt sau tháng 7 âm
2-Tục ngữ về lao đọng sản xuất:
a-Câu 5:
Tấc đất, tấc vàng
->Sử dụng câu rút gọn, 2 vế đối xứn; nêu giá trị của đất,câu tục ngữ cân đối, nhịp nhàng,
b-Câu 6:
Nhất canh trì, canh điền
=>Muốn làm giàu thì phải ptr thuỷ sản
c-Câu 7:
Nhất nước, cần, tứ giống
-Nói đến các yếu tố của nghề trồng lúa ->Sử dụng phép liệt kê - Vừa nêu rõ thứ tự, vừa nhấn mạnh vai trò của từng yếu tố trong nghề trồng lúa
=>Nghề trồng lúa cần đủ 4 yếu tố: Nước, phân, cần, giống trong đó quan trọng hàng đầu là nước
d-Câu 8:
Nhất thì, nhì thục
>Sử dụng câu rút gọn và phép đối xứng -Nhấn mạnh 2 yếu tố thì, thục, vừa thông tin
Trang 3-ý nghĩa của câu 8 là gì ?
-Hình thức diễn đạt của câu tục ngữ này có
gì đặc biệt, tác dụng của hình thức đó ?
-Câu tục ngữ cho ta kinh nghiệm gì ?
-Khái niệm này đi vào thực tế nông nghiệp
ở nc ta như thế nào ?
-H.s đọc ghi nhớ
nhanh, gọn lại vừa dễ thuộc, dễ nhớ
=>Trong tr trcần đbảo 2 ytố thời vụ và đất đai, trong đó ytố thời vụ là qtr h đầu
III.Tổng kết
*Ghi nhớ: sgk
IV.Luyện tập
4 củng cố :-Gv cñng cè l¹i néi dung bµi häc
5.Dặn dò : -Học bai,nắm nội dung ,soạn bài: Tục ngữ về con người và xã hội.
============================================================
NS : 1.1.2013
ND: 4.1.2013
Tiết 74: Chương trình địa phương
(Phần tiếng Việt )
A :Mục tiêu :Giúp học sinh
-Một lần nữa hiểu được đặc trưng nội dung và nghệ thuật của chùm ca dao
-Nắm được bản chất của các từ ngữ cùng nghĩa khác âm với từ toàn dân
-Rèn luyện kỹ năng dùng từ địa phương đúng lúc, đúng chỗ trong khi nói và viết để tăng giá trị biểu cảm
B;ChuÈn bÞ
1.Gi¸o viªn : so¹n bµi
2.Häc sinh : chuÈn bÞ bµi míi
C :
Tiến trình dạy học :
1 : ổn định tổ chức :
2 :Bài cũ : Đọc một trong bốn bài ca dao nói về cuộc sống nông nghiệp ?
3 B i míià
I:Tìm hiểu từ ngữ địa phương trong các bài ca dao trên:
Trang 4-Gọi H.s đọc một lần
-Tìm từ ngữ địa phương có trong các
bài ca dao trên ?Tìm từ toàn dân thay
thế nó ?
-Chúng ta có thể thay thế những từ
toàn dân đó vào bài ca dao được hay
không ? Vì sao ?
Hãy tìm một số bài ca dao có những từ
ngữ đó ?
-Vô=vào ;vô = vào
-Bứt =hái ; khái = hổ
-Rú =rừng; Một chắc =một mình -Khi mô =khi nào,lúc nào
-Bứt =hái ;Răng =sao _Không thể thay thế được, vì nếu thay thế sẽ làm mất đi giá trị thẩm mỹ ,giá trị biểu cảm của bài
ca mang đậm tính chất địa phương ,mang đậm đời sống tâm hồn con người lao động :Hồn hậu, mộc mạc,cần cù ,chịu thương ,chịu khó trong lao động và trong chiến đấu
-Ví dụ :
- “ Đất chi đất lạ đất lùng Đứng cùng chẳng chịu nằm cùng lai cho”
-“Đứng bên ni đồng ”
- “Thứ nhất vợ dại trong nhà Thứ hai tru trậm thứ ba rạ cùn”
4.Củng cố :Kho tàng ca dao VN rất phong phú , đa dạng về nhà các em sưu tầm thêm 5.DÆn dß: VÒ nhµ häc thuéc bµi chuÈn bÞ bµi míi
*******************************************
Nsoạn:1.1.2013
Ndạy: 5.1.2013
Tiết75: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN A-Mục tiêu bài học:
-Nắm được khái niệm văn bản nghị luận
-Bước đầu làm quen với kiểu văn bản nghị luận
-Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống là rất phổ biến và cần thiết
-Nắm được đặc điểm chung của văn nghị luận
-Rèn kĩ năng nhận biết văn nghị luận
B-Chuẩn bị:
Trang 5-Những điều cần lưu ý: Văn Bản nghị luận là 1 trong những kiểu văn bản quan trong trong đời sống xã hôi của con người có vai trò rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt những quan niệm, tư tưởng sâu sắc trước đời sống
C-Tiến trình tổ chức dạy và học:
1-ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ
3-Bài mới:
-Trong đời sống em có thường gặp các
vấn đề và câu hỏi kiểu như dưới đây
không:
- Vì sao em đi học ? Vì sao con người cần
phải có bạn ? Theo em như thế nào là
sống đẹp ? Trẻ em hút thuốc lá là tốt hay
xấu, lợi hay hại ? (Trong đời sống ta vẫn
thường gặp nhữngvấn đề như đã nêu ra)
-Hãy nêu thêm các câu hỏi về những vấn
đề tương tự ?
-Gặp các vấn đề và câu hỏi loại đó, em có
thể trả lời bằng các kiểu văn bản đã học
như kể chuyện, miêu tả, biểu cảm hay
không ? Hãy giải thích vì sao ?
-Để trả lời những câu hỏi như thế, hàng
ngày trên báo chí, qua đài phát thanh,
truyền hình, em thường gặp những kiểu
văn bản nào ? Hãy kể tên 1 vài kiểu văn
bản mà em biết ?
-Trong đời sống ta thường gặp văn nghị
luận dưới những dạng nào
I-Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:
1-Nhu cầu nghị luận:
Tại sao học phải đi đôi với hành ? Tại sao nói lao động là quí nhất trong cuộc sống ?Tại sao nói thiên nhiên là bạn tốt của con người ?
(Không- Vì bản thân câu hỏi phải trả lời bằng lí lẽ,phải sử dụng khái niệm mới phù hợp)
-Kiểu văn bản nghị luận như:
+Nêu gương sáng trong học tập và LĐ
+Những sự kiện xảy ra có liên quan đến đời sống
-Tình trạng vi phạm luật trong xây dựng, sử dụng đất, nhà
=>Trong đời sống, ta thường gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc họp, các bài xã luận, bình luận, bài phát biểu ý kiến trên báo chí,
4 Củng cố : gv hệ thống lại nội dung bài học
Trang 65.Dặn dò : về nhà học bài chuẩn bị tiếp phần còn lại
============================================================== Nsoạn:1.1.2013
Ndạy: 5.1.2013
Tiết76: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN A-Mục tiêu bài học:
-Nắm được khái niệm văn bản nghị luận
-Bước đầu làm quen với kiểu văn bản nghị luận
-Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống là rất phổ biến và cần thiết
-Nắm được đặc điểm chung của văn nghị luận
-Rèn kĩ năng nhận biết văn nghị luận
B-Chuẩn bị:
-Những điều cần lưu ý: Văn Bản nghị luận là 1 trong những kiểu văn bản quan trong trong đời sống xã hôi của con người có vai trò rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt những quan niệm, tư tưởng sâu sắc trước đời sống
C-Tiến trình tổ chức dạy và học:
1-ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ
3-Bài mới
Hoạt động
-H.s đọc văn bản: Chống nạn
thất học
-Bác Hồ viết bài này để nhằm
mục đích gì ?
-Để thực hiện mục đích ấy,
bài viết nêu ra những ý kiến
nào ? Những ý kiến ấy được
diễn đạt thành những luận
Nội dung
2-Thế nào là văn nghị luận:
*Văn bản: Chống nạn thất học
a-Mục đích: Bác nói với dân về “1 trong những công việc cần phải làm ngay trong lúc này là nâng cao dân trí ” -Luận điểm:
+Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi và bổn phận của mình
+Có kiến thức mới có thể tham gia vào công việc xây dựng nước nhà
Trang 7điểm nào ?
-Để ý kiến có sức thuyết
phục, bài viết đã nêu lên
những lí lẽ nào ? Hãy liệt kê
những lí lẽ ấy ?
-Tác giả có thể thực hiện mục
đích của mình bằng văn tự sự,
miêu tả, biểu cảm không ? Vì
sao ?
-Gv: Những tư tưởng, quan
điểm trong bài văn nghị luận
phải hướng tới giải quyết
những vấn đề đặt ra trong đời
sống thì mới có ý nghĩa
-Hs đọc ghi nhớ
-Hs đọc bài văn
-Đây có phải là bài văn nghị
luận không ? Vì sao ?
-Tác giả đề xuất ý kiến gì ?
Những dòng câu nào thể hiện
ý kiến đó ?
-Để thuyết phục người đọc,
tác giả nêu ra những lí lẽ và
dẫn chứng nào ?
-Em có nhận xét gì về những
lí lẽ và dẫn chứng mà tác giả
đưa ra ở đây ? (Lĩ lẽ đưa ra
rất thuyết phục, dẫn chứng rõ
ràng, cụ thể)
-Bài nghị luận này có nhằm
b-Lí lẽ:
-Tình trạng thất học, lạc hậu trước CMT8 do đế quốc gây nên
-Điều kiện trước hết cần phải có là nhân dân phải biết đọc, biết viết mới thanh toán được nạn dốt nát, lạc hậu
-Việc “chống nạn thất học” có thể thực hiện được vì nhân dân ta rất yêu nước và hiếu học
c-Không dùng văn tự sự, miêu tả, biểu cảm
-Vấn đề này không thể thực hiện bằng văn tự sự, miêu tả, biểu cảm Vì những kiểu văn bản này không thể diễn đạt được mục đích của người viết)
Phải dùng văn nghị luận
*Ghi nhớ: sgk
II-Luyện tập:
1-Bài văn: Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.
a-Đây là bài văn nghị luận
Vì ngay nhan đề của bài đã có tính chất nghị luận
b-Tác giả đề xuất ý kiến: Tạo nên thói quen tốt như dậy sớm, luôn đúng hẹn, luôn đọc sách, bỏ thói quen xấu như hay cáu giận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi,
-Lĩ lẽ: Thói quen xấu dễ nhiễm, tạo thói quen tốt rất khó Nhưng mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem xét lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội
-Dẫn chứng: thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, thói quen vứt rác bừa bãi
c-Bài nghị luận giải quyết vấn đề rất thực tế, cho nên mọi người rất tán thành
2-Bố cục: 3 phần.
-MB: Tác giả nêu thói quen tốt và xấu, nói qua vài nét về
Trang 8giải quyết vấn đề có trong
thực tế hay không ?
-Em hãy tìm hiểu bố cục của
bài văn trên ?
-H.s đọc văn bản: Hai biển
hồ
-Văn bản em vừa đọc là văn
bản tự sự hay nghị luận ?
thói quen tốt
-TB: Tác giả kể ra thói quen xấu cần loại bỏ
-KB: Nghị luận về tạo thói quen tốt rất khó, nhiiễm thói quen xấu thì dễ, cần làm gì để tạo nếp sống văn minh
3-Văn bản: Hai biển hồ.
-Là văn bản tự sự để nghị luận Hai cái hồ có ý nghĩa tượng trưng, từ đó mà nghĩ đến 2 cách sống của con người
4 Củng cố : gv hệ thống lại nội dung bài học
5 Dặn dò : về nhà học bài mới
================================================================ Ngày soạn:4.1.2013
Ngày dạy: 8.1.2013
Tiết77: TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
A-Mục tiêu bài học:
-Hiểu nội dung ý nghĩa và 1 số hình thức diễn đạt (so sánh, ẩn dụ, nghĩa đen, nghĩa bóng) của n câu tục ngữ trong bài
-Rèn kĩ năng phân tích nội dung ý nghĩa tục ngữ để rút ra bài học kinh nghiệm vận dụng vào đời sống
B-Chuẩn bị:
1.Giáo viên : soạn bài
2.Học sinh : chuẩn bị bài
C-Tiến trình tổ chức dạy học:
1.ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng bài tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất và cho biết bài tục ngữ đã cho ta n kinh nghiệm gì ?
3.Bài mới:
I-Đọc – Hiểu văn bản:
Trang 9-Giải thích từ khó.
-Ta có thể chia 9 câu tục ngữ trong bài thành mấy
nhóm ?
-Vì sao lại xếp 3 nhóm trên vào 1 văn bản ?
- Ba câu em vừa đọc có chung nội dung gì ?
-Câu tục ngữ có sd n b.p tu từ gì ? Tác dụng của
các b.p tu từ đó ?
-Gv: Một mặt người là cách nói hoán dụ dùng bộ
phận để chỉ toàn thể của là của cải v.chất, mười
mặt của ý nói đến số của cải rất nhiều
-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Câu tục ngữ cho ta kinh nghiệm gì ?
-Câu tục ngữ này có thể ứng dụng trong n trường
hợp nào ?
-Em hãy giải thích “góc con người” là như thế nào?
T.sao “cái răng cái tóc là góc con người” ?
-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Đói-sạch, rách-thơm được dùng với nghĩa như thế
nào ?
-Câu tục ngữ có nghĩa là gì ?
-Hình thức của câu tục ngữ có gì đ.biệt ? tác dụng
của hình thức này là gì ?
-Câu tục ngữ cho ta bài học gì
-Trong dân gian còn có n câu tục ngữ nào đồng
nghĩa với câu tục ngữ này ?
- Ba câu này có chung nội dung gì ?
-Em có nhận xét gì về cách dùng từ trong câu 4?
Tác dụng của cách dùng từ đó
-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Bài học rút ra từ câu tục ngữ này là gì?
1.Về phẩm chất con người (câu
1-3 ) a-Câu 1:Một mặt người mặt của.
->Nhân hoá,so sánh, đối lập,k.đ tư tưởng coi trong g.trị của con ng
b-C2: Cái răng là góc con người.
-Khuyên mọi người hãy giữ gìn hình thức bên ngoài cho gọn gàng, sạch sẽ,
vì hình thức bên ngoài thể hiện phần nào t.cách bên trong
c.C3: Đói cho sạch, rách cho thơm.
-Có vần, có đối, làm cho câu tục ngữ cân đối, dễ thuộc, dễ nhớ
=>Cần giữ gìn phẩm giá trong sạch, không vì nghèo khổ mà bán rẻ lương tâm, đạo đức
2-Về học tập, tu dưỡng (4-6) a-C 4: Học ăn, học nói, , học mở.
-Điệp từ vừa nêu cụ thể n điều cần thiết mà con người phải học, vừa nhấn mạnh tầm q.trong của việc học -Phải học hỏi từ cái nhỏ cho đến cái lớn
b-C5: Không thầy đố mày làm nên.
-K có thầy dạy bảo sẽ không làm được việc gì thành công
=>K.định vai trò và công ơn của thầy
c-C 6: Học thầy không tày học bạn.
-Phải tích cực cđ học hỏi ở bạn bè -Đề cao vai trò và ý n của việc học
Trang 10-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Nói như vậy để nhằm mục đích gì ?
-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?
-Mục đích của cách nói đó là gì ?
-Câu 5,6 mâu thuẫn với nhau hay bổ xung cho nhau
? Vì sao ?
-Giải nghĩa từ : Thương người, thương thân ?
-Nghĩa của câu tục ngữ là gì ?
-Hai tiếng “thg người” đặt trước “thg thân”, đặt như
vậy để nhằm mục đích gì ?
-Câu tục ngữ cho ta bài học gì ?
-Giải nghĩa từ : quả, cây, kẻ trồng cây ?
-Nghĩa của câu tục ngữ là gì ?
-Câu tục ngữ được sd trong n h.cảnh nào ?
-Nghĩa của câu 9 là gì ? -Câu tục ngữ cho ta bài học
kinh nghiệm gì ?
-Về hình thức n câu tục ngữ này có gì đ.biệt ? Chín
câu tục ngữ trong bài đã cho ta hiểu gì về q.điểm
của người xưa ?
bạn
3.Về q.hệ ứng xử ( 7 ->9):
a-C 7:Thương ng như thể thương thân
=>Hãy cư xử với nhau bằng lòng nhân ái và đức vị tha
b-Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
=>Khi được hưởng thụ thành quả nào thì ta phải nhớ đến công ơn của người
đã gây dựng nên thành quả đó
c-Câu 9: Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao -Chia rẽ thì yếu, đ.kết thì mạnh; 1 người không thể làm nên việc lớn, nhiều người hợp sức lại sẽ giải quyết được n k.khăn trở ngại dù là to lớn
II Tổng kết
*Ghi nhớ: sgk (13 )
4 Củng cố: -Học thuộc lòng bài tục ngữ, học thuộc ghi nhớ.
5 Dặn dò : -Soạn bài: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
=========================================================
Ngày soạn : 4.1.2013
Ngày dạy : 10.1.2013
Tiết 78: RÚT GỌN CÂU A-Mục tiêu bài học: