Tài liệu Ngũ Hành và Y Học (Phần 3) docx

Ngũ hành và điều trị Trong việc điều trị, cần nắm vững quy luật Sinh Khắc của Ngũ hành thì việc trị liệu mới đạt được hiệu quả cao.. Trong châm cứu có 2 cách áp dụng nguyên tắc Hư bổ mẫ

Ngũ Hành và Y Học

(Phần 3)

7 Ngũ hành và điều trị

Trong việc điều trị, cần nắm vững quy luật Sinh Khắc của Ngũ hành thì việc trị liệu mới đạt được hiệu quả cao

A.- Tương sinh

Cần nhớ nguyên tắc : "Hư bổ mẫu, Thực tả tử"

a) Hư bổ mẫu : Trong trường hợp Thổ sinh Kim thì Thổ là mẹ (mẫu) và

Kim là con (Tử) Trong trường hợp bệnh mạn tính, hư chứng, Tạng phủ bị bệnh lâu ngày, không đủ sức tự phục hồi được, cần nhờ 1 nguồn cung cấp khác giúp nó phục hồi Muốn thế, cách hay nhất là nhớ ngay chính cái sinh ra nó, tức bổ cho mẹ

nó để mẹ nó giúp cho nó

Thí dụ : Người bệnh Lao Phổi lâu ngày (Phế hư lao)

Trên nguyên tắc, bệnh ở Phế, Phế suy, sẽ được điều trị ở Phế, tức là bổ Phế, tuy nhiên vì bệnh lâu ngày, Phế kém chức năng, không đủ sức tự phục hồi, do đó,

cần áp dụng nguyên tắc : "Hư bổ mẫu" Tỳ Thổ sinh Phế Kim, do đó phải bổ Tỳ Thổ Thực tế lâm sàng cho thấy, trong việc điều trị lao phổi, ngoài việc dùng thuốc diệt trùng, ăn uống bồi dưỡng tốt sẽ giúp việc điều trị lao phổi phục hồi nhanh hơn Đây là ý nghĩa mà người xưa thường đề cập đến : "Dĩ thổ sinh Kim"

Trong châm cứu có 2 cách áp dụng nguyên tắc Hư bổ mẫu :

- Có thể dùng ngay 1 đường kinh để bổ Thí dụ, Phế Kim suy, có thể bổ huyệt Thái uyên vì Thái uyên là Thổ huyệt của Phế Kinh

- Nếu dùng huyệt khác kinh thì Phế kinh suy, bổ ở kinh Tỳ vì Tỳ Thổ sinh Phế Kim

Theo báo cáo nước ngoài, Dược sĩ Carlos Miyares Cao đại học tổng hợp La Habana (Cuba) từ năm 1971 đã chiết xuất từ Nhau thai nhi 1 chất có khả năng kích thích sự phát triển các tế bào sinh sắc tố của da tên là Melagenia để trị bệnh Bạch biến (vitiligo) còn gọi là Lang ben rất có hiệu quả (Nhau thai nhi, thuộc thổ, bệnh

ở da liên hệ đến Phế Kim, ở đây áp dụng nguyên tắc Thổ sinh Kim)

b) Thực Tả Tử

Theo nguyên tắc này, thay vì tả trực tiếp Tạng phủ hoặc kinh bệnh, thì lại điều trị ở Tạng phủ hoặc Kinh được nó sinh Mộc sinh hỏa thì thay vì tả Mộc lại tả Hỏa

Thí dụ : Chứng Cao Huyết Áp do Can Dương vượng

Theo ngũ hành, Can Mộc sinh Tâm hỏa, khi điều trị, điều chỉnh ở Tâm (an thần)

Trong châm cứu, thay vì Tả Huyệt Đại Đôn (Mộc huyệt của can) lại Tả huyệt Hành gian (Hỏa huyệt của Can)

B.- Tương khắc

Dùng quy luật tương khắc để điều chỉnh rối loạn giữa các hành

Thí dụ : Người bệnh xuất huyết

Huyết màu đỏ thuộc Hỏa, có thể dùng những vị thuốc màu đen (hoặc sao cháy thành than) như Cỏ mực, Trắc bá để chữa, vì màu đen thuộc Thủy, Thủy khắc Hỏa

BẢNG TÓM TẮT ĐIỀU TRỊ BẰNG NGŨ HÀNH

Tạng

Phủ

Bổ,

Hư Bổ Mẫu

Lý Do Tả,

Thực Tả Tử

Lý Do

Can Thận Thủy Tâm Mộc

Mộc Thủy sinh Mộc Hỏa sinh Hỏa

Tâm

Hỏa

Can Mộc

Mộc sinh Hỏa

Tỳ Thổ

Hỏa sinh Thổ

Tỳ

Thổ

Tâm Hỏa

Hỏa sinh Thổ

Phế Kim

Thổ sinh Kim

Phế

Kim

Tỳ Thổ

Thổ sinh Kim

Thận Thủy

Kim sinh Thủy

Thận

Thủy

Phế Kim

Kim sinh Thủy

Can Mộc

Thủy sinh Mộc

7 Ngũ Hành và Phòng Bệnh

- Dựa vào Ngũ hành vận khí để biết được đặc điểm của bệnh tật từng năm

để dự phòng Thí dụ : Năm Hỏa thái quá, bệnh sốt nhiệt nhiều, bệnh viêm nhiễm nhiều cần tăng cường cách phòng chống nhiệt : ăn nhiều thức ăn mát, ở chỗ thoáng Bổ các Thủy huyệt

- Dựa vào màu sắc, khí, vị của thức ăn, mà biết bệnh gì nên ăn hoặc kiêng những gì

Thí dụ : Thận suy kém, không nên ăn thức ăn quá mặn, vì vị của Thận là vì mặn, mặn quá làm hại Thận Không uống nước đá vì Nội Kinh ghi : "Thận ố Hàn - Thận ghét lạnh"

8 Ngũ Hành và Biện Chứng

Dùng Ngũ hành, áp dụng vào từng trường hợp, từng sự việc để tìm ra mối quan hệ gây rối loạn dẫn đến xáo trộn bệnh lý Công việc này đòi hỏi phải đào sâu vào từng hành, tìm ra những mối quan hệ giữa các rối loạn với các hành như thế nào về phương diện Y học cổ truyền lẫn Y học hiện đại Nếu nắm được phương pháp lý luận biện chứng, sẽ giúp rất nhiều trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh

BIỂU ĐỔ TỒNG KẾT QUY LOẠI NGŨ HÀNH

THIÊN NHIÊN

Ngũ Mộc Hỏa Thổ Ki Thủy

hành

Phát

triển

Phư

ơng

Thời

gian

Khí

Vị

Sắc

Tính

Quẻ

Số

sinh

Số

Sinh

Đôn

g

Sán

g

Pho

ng

Chu

a

Xan

h

Vặn Vẹo Thẳng

Tốn

3

8

Trư ởng

Na

m

Trư

a

Nhi

ệt

Đắn

g

Đỏ Bốc lên

Ly

2

7

Tha

y đổi

Tru

ng ương

Giữ

a trưa

Thấ

p

Ngọ

t

Vàn

g

Cấy gặt

Khô

n

m

Th

u

Tâ

y

Ch iều

Tá

o

Ca

y

Tr ắng

Th

ay đổi

Đo

Tàng Bắc Tối Hàn Mặn Đen

Thấm xuống

Khảm

1

6

thành 5

10

ài

4

9

CƠ THỂ

Tạn

g

Phủ

Giác

quan

Dư

ra

Thể

Chí

Dịch

Ca

n Mộc

Đở

m

Mắ

t

Mó

ng tay chân

Gâ

n cơ

Tâm Hỏa

Tiểu trường

Lưỡi Tóc

Mạch máu

Mừn

g

Tỳ Thổ

Vị

Mi ệng

Da

Thị

t

Lo Nư

Phế Kim

Đại trường

Mũi

Lông mao

Da Buồn Nước

Thậ

n thủy

B quang

Tai

Răn

g

Xư ơng

Sợ

Biến

động

Tha

nh

Âm

Chứ

c

Cơ

năng

Thíc

h

Ghét

Ồ

mắt

Ồ

lưỡi

Giậ

n

Nư

ớc mắt

Co quắp

Gọi

Giố

c

Tư ớng quân

Vậ

n động

Tỉn

h

Ru

Mồ hôi

Nhăn nhó

Nói Trủy

Quân chủ

Tuần hoàn

Mát

Nóng nẩy

2 khoé

Đầu

ớc miếng

Ọc Hát

Cu

ng

Cai kho

Tiê

u hóa

Kh

ô ráo

Ẩm ướt

2

mí

Gi

mũi

Ho Than

Thươ

ng

Quản trị

Hô hấp

Hoạt nhuận

Khô ráo

Tròng trắng

Rìa

Nư

ớc tiểu

Run Rên

Vũ

Sức mạnh

Bài tiết

Ôn

Lạn

h

Con ngươi

Cuố

ng lưỡi

ng động

Trò

ng đen

Rìa trái

lưỡi ữa lưỡi lưỡi