Giao duc BVMT qua mon Dia ly

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1.Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường học -Là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền v[r]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NAM

*****************

TẬP HUẤN CHUYÊN MÔN

GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

QUA BỘ MÔN ĐỊA LÝ

Duy Xuyên, ngày 29/10/2010

MỤC TIÊU ĐỢT TẬP HUẤN

I VỀ KIẾN THỨC :

1 Hiểu được các khái niệm cơ bản về môi trường

2 HV nắm được mục tiêu, nguyên tắc, phương thức,

phương pháp GDBVMT qua bộ môn Địa lý

3 Nắm được các địa chỉ cần tích hợp GDBVMT qua

từng bài, từng chương trong chương trình Địa lý THCS.

II KỸ NĂNG:

1 Soạn giảng một tiết dạy có áp dụng tích hợp

GDBVMT; thực hiện một số phiếu theo yêu cầu

MỤC TIÊU ĐỢT TẬP HUẤN

III VỀ THÁI ĐỘ :

- Thực hiện nghiêm túc các yêu cầu đặt ra đối với công tác tập huấn GDBVMT qua bộ môn Địa lý cũng như việc triển khai tập huấn cho

GV ở các địa phương trong thời gian đến.

Khả năng lưu giữ

thông tin Qua nghe Qua nhìn Nghe và nhìn

Nghe, nhìn và thảo

luận

Nghe, nhìn, thảo luận

và làm

I Môi trường

1 Môi trường (MT) được hiểu theo nhiều nghĩa khác

nhau Con người sống trên Trái Đất nên môi trường sống của loài người chính là không gian bao quanh Trái Đất, có quan hệ trực tiếp đến sự tồn tại và phát

triển của xã hội loài người Môi trường đó bao gồm

các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật

(Điều 3, Luật BVMT của Việt Nam, 2005).

Chức năng và vai trò của môi tr ờng đối với

sự phát triển của loài ng ời

Khụng gian sống của con người

Nơi lưu giữ và cung cấp

cỏc nguồn thụng tin

Mụi trường

Nguån: State of the World 2001

- Sù suy gi¶m tÇng ¤z«n

THẢM HOẠ BÙN ĐỎ Ở HUNG- GA- RI

SÔNG THỊ VẢI BỊ Ô NHIỄM

LŨ Ở HÀ TĨNH, NGÀY 18/10/2010

LŨ Ở HÀ TĨNH, NGÀY 18/10/2010

• Rừng, đất rừng và đồng cỏ hiện vẫn đang bị suy thoái hoặc bị triệt phá mạnh mẽ, đất bị

biến thành sa mạc

đang chuyển chậm sang dạng hoang mạc, đe doạ cuộc sống của khoảng 900 triệu ng ời

cao, diện tích rừng trên Thế giới khoảng 40

triệu km2, song đến nay đã bị mất đi một nửa

và gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng

TÌNH HÌNH MÔI TRƯỜNG HIỆN NAY Ở NƯỚC TA

* Suy thoái môi tr ờng đất ở nước ta

Suy gi¶m ®a d¹ng sinh häc

R¸c th¶i trªn s«ng

Hè xÝ trªn ao

PHẦN II

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

GDBVMT là một quá trình thông qua các

hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy

nhằm giúp cho con ng ời có đ ợc sự hiểu biết, kĩ

năng và giá trị, tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinh thái

KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GD BVMT

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1.Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường học

-Là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh

tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu BVMT và phát triển bền vững đất nước

-Góp phần hình thành nhân cách người lao động mới

+Với hơn 23 triệu HS-SV, 1 triệu CB, GV: Lực lượng hùng hậu, xung kích

+Với 37.509 trường học – Trung tâm văn hoá của địa phương, là nơi có điều kiện thực thi các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 2.Chủ trương của Đảng, Nhà nước, ngành GD&ĐT

về công tác giáo dục môi trường

-Luật bảo vệ môi trường 2005

-Nghị quyết 41/NQ/TƯ về “Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”.

-QĐ 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “Đưa các nội dung BVMT vào hệ thống giáo dục quốc dân”.

-QĐ 256/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

-Ch ỉ thị “Về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ của Bộ trưởng BGD&ĐT.

-Cuộc vận động xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ GD&ĐT.

3 M ục đích của GDBVMT:

-Hi ểu biết bản chất của các vấn đề môi trường.

-Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề về môi trường.

-Có tri thức, kỹ năng, phương pháp hành động để lựa chọn phong c ách sống, thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện với môi trường

+ Kiến thức: Học sinh hiểu về:

- Khái niệm môi trường, hệ sinh thái; các thành phần

môi trường và mối quan hệ giữa chúng.

- Nguồn tài nguyên, khai thác, sử dụng, tái tạo tài nguyên

và phát triển bền vững.

- Dân số - môi trường

- Sự ô nhiễm và suy thoái môi trường ( hiện trạng, nguyên nhân,

+ Thái độ tình cảm:

- Có tình cảm yêu quý, tôn trọng thiên nhiên, có thái độ thân thiện với môi trường, có ý thức trong việc bảo vệ môi trường.

+ Kỹ năng – hành vi:

- Có kỹ năng phát hiện vấn đề môi trường và ứng xử tích cực với các vấn đề môi trường nảy sinh.

- Có hành động bảo vệ môi trường cụ thể.

- Tuyên truyền, vận động BVMT trong gia đình, nhà

trường và cộng đồng.

1 Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường:

NGUYÊN TẮC GIAÓ DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

- MT, ND và PP giáo dục BVMT phải phù hợp với mục tiêu đào tạo của cấp học, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo cấp học

- Tích hợp nội dung BVMT qua bộ môn địa lý Nội dung

cần chú ý khai thác tình hình thực tế môi trường ở địa phương.

- Tích hợp BVMT không làm quá tải lượng kiến thức

và thời gian của bài học.

PHƯƠNG THỨC GIAÓ DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Thực hiện giáo dục BVMT theo phương thức tích hợp.

Tích hợp thể hiện ở 3 mức độ:

- Mức độ toàn phần,

- Mức độ bộ phận

- Mức độ liên hệ

PHƯƠNG PHÁP GIAÓ DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

-Phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát -Phương pháp thí nghiệm.

-Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế -Phương pháp hoạt động thực tiễn.

-Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng -Phương pháp học tập theo dự án.

-Phương pháp nêu gương.

-Phương pháp tiếp cận kỹ năng sống.

PHẦN III

TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

TRONG MÔN ĐỊA LÍ THCS TRONG MÔN ĐỊA LÍ THCS

- Môn địa lí trong nhà tr ờng phổ thông giúp học sinh

có đ ợc những hiểu biết cơ bản, hệ thống về Trái Đất, môi tr ờng (MT) sống của con ng ời, về thiên nhiên và những hoạt động kinh tế của con ng ời trên phạm vi quốc gia, khu vực và trên thế giới; rèn luyện cho học sinh những kĩ năng hành động, thái độ ứng xử thích hợp với MT tự nhiên, xã hội

I Khả năng tích hợp giáo dục bảo vệ môi tr ờng (GDBVMT) qua môn Địa lí ở cấp THCS

- Môn địa lí ở tr ờng THCS có nhiều khả năng thực hiện GDBVMT Nội dung môn Địa lí đề cập hầu hết những chủ đề của GDBVMT trong nhà tr ờng phổ thông, từ những kiến thức về MT, thành phần của MT, tài nguyên thiên nhiên (TNTN) tới mối quan hệ của dân c và các hoạt động c a con ng ời ủ với MT; về sự cần thiết phải khai thác hợp lý TNTN và bảo vệ MT nhằm phát triển bền vững trên quy mô toàn cầu cũng nh phạm vi khu vực, quốc gia, Việt Nam và của địa ph ơng nơi học sinh

đang sinh sống.

- Các yêu cầu về kĩ năng nh b ớc đầu tham gia “

giải quyết những vấn đề của cuộc sống phù hợp với khả năng của học sinh ; yêu cầu về thái độ nh ”

góp phần hình thành ở học sinh ý thức trách

“

nhiệm và tích cực tham gia vào các hoạt động sử dụng hợp lí, bảo vệ, cải tạo MT, nâng cao chất l ợng cuộc sống của gia đình và cộng đồng , tạo cơ ”

hội tốt cho hoạt động GDBVMT trong môn Địa lí

- Một số bài của sách giáo khoa các lớp có nội

dung địa lí trùng khớp với nội dung GDBVMT Không ít bài có một phần nội dung liên quan đến vấn đề bảo vệ MT đ ợc trình bày cả bằng kênh chữ

và kênh hình

2 Mục tiêu GDBVMT qua các chủ đề

Môi tr ờng sống của chúng

ta

- Khái niệm môi tr ờng

- Môi tr ờng tự nhiên

- Môi tr ờng nhân tạo

- TNTN

Kiến thức:

- Biết đ ợc Trái Dất và các thành phần tự nhiên của Trái Dất; phân tích đ ợc mối quan hệ tác động qua lại chặt chẽ và ảnh h ởng lẫn nhau của các thành phần tự nhiên Giải thích đ ợc mối quan hệ này để hiểu đ ợc nguyên nhân làm thay đổi MT sống của con ng ời

- Trinh bày đ ợc một số tác động tiêu cực của thiên nhiên gây ảnh h ởng tới hoạt động sản xuất và đời sống con ng ời.

- Thấy đ ợc sự cần thiết phải khai thác, sử dụng và bảo vệ các thành phần của tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, phát triển bền vung.

- Biết đ ợc rằng, con ng ời đã và đang khai thác các thành phần của môi tr ờng tự nhiên để tạo nên nhung MT nhân tạo nh quần c nông thôn với cảnh quan nông nghiệp, quần c thành thị với nhung khu – vùng công nghiệp,

…

Kĩ n ng - Hành vi: ă

- Biết tim hiểu một vấn đề MT của địa ph ơng

- Sống thân thiện, hoà hợp với các thành phần của MT tự nhiên

Thái độ - Tinh cảm:

Tôn trọng, yêu quí thiên nhiên Có ý thức gin giu, bảo vệ các thành phần của MT tự nhiên (sinh vật, n ớc, không khí, đất đai ).

Quan hệ giữa con

người và mụi trường

- Con ng ời là một

thành phần của MT

- Vai trò của MT đối

với con ng ời

- Biết các vấn đề về MT (hiện trạng và vấn đề bảo vệ) đ ợc

đặt ra trong quá trinh phát triển kinh tế toàn cầu,

- Phân tích đ ợc ảnh h ởng của sự phát triển các ngành kinh

tế, các vùng kinh tế đối với MT đặt ra ở một số quốc gia; hiện

trạng khai thác, sử dụng và bảo vệ MT, TNTN ở Việt Nam

Kĩ n ng - Hành vi: ă

- Thu thập thông tin, viết báo cáo ngắn về vấn đề MT ở khu vực hoặc quốc gia

- Phát hiện và đấu tranh với các hành động khai thác và sử

dụng tài nguyên rừng, khoáng sản không hợp lí

Thái độ - Tinh cảm:

Phê phán các hoạt động, hành vi làm ảnh h ởng xấu đến MT

- Suy thoái đất

- Suy giảm đa dạng

+ Khai thác các nguồn tài nguyên không hợp lí + Gia tang dân số

* Hậu quả: Môi tr ờng suy thoái, ảnh h ởng tới đời sống con ng ời

- Nhung giải pháp giảm thiểu ô nhiễm MT

Kĩ n ng - Hành vi: ă Có kĩ n ng phát hiện các vấn đề ă

về ô nhiễm MT ở địa ph ơng và nguyên nhân gây ra

Thái độ - Tinh cảm: Có ý thức bảo vệ MT trong quá trinh khai thác và sử dụng các nguồn TNTN

- Nhiệm vụ của học

sinh trong việc bảo

vệ MT

Kiến thức:

- Nhận biết sự cần thiết phải bảo vệ MT

- Biết chiến l ợc, chính sách về tài nguyên và MT của Việt Nam

- Biết một số giải pháp chính để bảo vệ tài nguyên,

MT ở các khu vực, các quốc gia và trên thế giới

- Biết một số biện pháp đ ợc áp dụng để bảo vệ MT, TNTN, chống thiên tai ở các vùng của Việt Nam và ở

địa ph ơng

Kĩ n ng - Hành vi: ă

- Có biện pháp, hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề MT, bảo vệ TNTN ở địa ph ơng

- Vận động (kêu gọi) mọi ng ời có ý thức bảo vệ MT ngay tại địa bàn c trú

Thái độ - Tinh cảm: ủng hộ các hoạt động, các chính

sách bảo vệ MT

3 Chương trỡnh tớch hợp GDBVMT qua mụn Địa lớ THCS:

Lớp Tên bài Địa chỉ tích hợp

Nội dung giáo dục môi

tr ờng

Ph ơng thức tích hợp

Kiến thức năng Kĩ

Thái

độ, hành vi

Cụ thể

Quá trình khai thác các cơ hội giáo dục bảo vệ môi trường cần phải đảm bảo ba nguyên tắc cơ bản:

• Không làm biến tính đặc trưng môn học, không biến bài

học bộ môn thành bài giáo dục bảo vệ môi trường.

• Khai thác nội dung giáo dục bảo vệ môi trường phải có

chọn lọc, có tính tập trung vào những chương, mục nhất định, không tràn lan, tuỳ tiện.

• Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của

học sinh và các kinh nghiệm thực tế các em đã có, tận dụng tối đa mọi khả năng để cho học sinh trực tiếp tiếp xúc với môi trường.

Hiểu thêm về tích hợp

PHẦN III

TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

TRONG MÔN ĐỊA LÍ THCS TRONG MÔN ĐỊA LÍ THCS

- Môn địa lí trong nhà tr ờng phổ thông giúp học sinh

có đ ợc những hiểu biết cơ bản, hệ thống về Trái Đất, môi tr ờng (MT) sống của con ng ời, về thiên nhiên và những hoạt động kinh tế của con ng ời trên phạm vi quốc gia, khu vực và trên thế giới; rèn luyện cho học sinh những kĩ năng hành động, thái độ ứng xử thích hợp với MT tự nhiên, xã hội

I Khả năng tích hợp giáo dục bảo vệ môi tr ờng (GDBVMT) qua môn Địa lí ở cấp THCS

- Môn địa lí ở tr ờng THCS có nhiều khả năng thực hiện GDBVMT Nội dung môn Địa lí đề cập hầu hết những chủ đề của GDBVMT trong nhà tr ờng phổ thông, từ những kiến thức về MT, thành phần của MT, tài nguyên thiên nhiên (TNTN) tới mối quan hệ của dân c và các hoạt động c a con ng ời ủ với MT; về sự cần thiết phải khai thác hợp lý TNTN và bảo vệ MT nhằm phát triển bền vững trên quy mô toàn cầu cũng nh phạm vi khu vực, quốc gia, Việt Nam và của địa ph ơng nơi học sinh

đang sinh sống.

- Các yêu cầu về kĩ năng nh b ớc đầu tham gia “

giải quyết những vấn đề của cuộc sống phù hợp với khả năng của học sinh ; yêu cầu về thái độ nh ”

góp phần hình thành ở học sinh ý thức trách

“

nhiệm và tích cực tham gia vào các hoạt động sử dụng hợp lí, bảo vệ, cải tạo MT, nâng cao chất l ợng cuộc sống của gia đình và cộng đồng , tạo cơ ”

hội tốt cho hoạt động GDBVMT trong môn Địa lí

- Một số bài của sách giáo khoa các lớp có nội

dung địa lí trùng khớp với nội dung GDBVMT Không ít bài có một phần nội dung liên quan đến vấn đề bảo vệ MT đ ợc trình bày cả bằng kênh chữ

và kênh hình

a Kiến thức : HS cần biết:

- Trái Đất và các thành phần tự nhiên của Trái Đất, đó

chính là MT sống và tồn tại của con ng ời.

- Sự cần thiết phải khai thác, sử dụng hợp lí và bảo vệ các

thành phần của MT, TNTN để đảm bảo phát triển bền vững

- Mối quan hệ giữa dân c (bùng nổ dân số, đô thị hóa, hoạt

động sản xuất của con ng ời) và MT.

- Một số vấn đề cơ bản về MT cần phải quan tâm trong từng

môi tr ờng Địa lí

- Các vấn đề MT đặt ra ở Việt Nam nói chung, ở các vùng

và địa ph ơng nơi học sinh đang sống (Sự tác động của con

ng ời tới MT: hiện trạng khai thác, sử dụng và bảo vệ TNTN, bảo vệ MT).

II Mục tiêu GDBVMT qua môn Địa lí:

1 Mục tiêu chung

c Thái độ - Tình cảm:

- Tôn trọng, yêu quí thiên nhiên Có ý thức giữ gìn, bảo

vệ các thành phần của MT tự nhiên (rừng, n ớc, không khí, đất đai ).

- ủng hộ các hoạt động, các chính sách bảo vệ MT, phê phán các hoạt động, hành vi làm ảnh h ởng xấu đến MT.

2 Mục tiêu GDBVMT qua các chủ đề

Môi tr ờng sống của chúng

ta

- Khái niệm môi tr ờng

- Môi tr ờng tự nhiên

- Môi tr ờng nhân tạo

- TNTN

Kiến thức:

- Biết đ ợc Trái Dất và các thành phần tự nhiên của Trái Dất; phân tích đ ợc mối quan hệ tác động qua lại chặt chẽ và ảnh h ởng lẫn nhau của các thành phần tự nhiên Giải thích đ ợc mối quan hệ này để hiểu đ ợc nguyên nhân làm thay đổi MT sống của con ng ời

- Trinh bày đ ợc một số tác động tiêu cực của thiên nhiên gây ảnh h ởng tới hoạt động sản xuất và đời sống con ng ời.

- Thấy đ ợc sự cần thiết phải khai thác, sử dụng và bảo vệ các thành phần của tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, phát triển bền vung.

- Biết đ ợc rằng, con ng ời đã và đang khai thác các thành phần của môi tr ờng tự nhiên để tạo nên nhung MT nhân tạo nh quần c nông thôn với cảnh quan nông nghiệp, quần c thành thị với nhung khu – vùng công nghiệp,

…

Kĩ n ng - Hành vi: ă

- Biết tim hiểu một vấn đề MT của địa ph ơng

- Sống thân thiện, hoà hợp với các thành phần của MT tự nhiên

Thái độ - Tinh cảm:

Tôn trọng, yêu quí thiên nhiên Có ý thức gin giu, bảo vệ các thành phần của MT tự nhiên (sinh vật, n ớc, không khí, đất đai ).