TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ THPT

Định luật bảo toàn động lượng - Tìm hiểu sự ảnh hưởng khí thải của động cơ phản lực ảnh hưởng đến sự ô nhiễm môi trường, tạo hiệu ứng nhà kính và cách giảm thiểu nó.. Ảnh hưởng của độ ẩm

Trang 1

TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ

STT

ĐỊA CHỈ BÀI TRẢI

NGHIỆM

Mức độ

Lớp 10 cơ bản

1 Chương II Động lực học

chất điểm

Bài 13 Lực ma sát

I Lực ma sát trượt

II Lực ma sát lăn

III Lực ma sát nghỉ

- Tìm hiểu ảnh hưởng của lực

ma sát đến sự ô nhiễm môi trường Cách giảm thiểu sự ảnh hưởng đó

- Tìm hiểu ảnh hưởng của thời tiết đến lực ma sát khi nó có ích

từ đó tìm cách khắc phục

Tích hợp bộ phận

2 Chương III: Cân bằng và

chuyển động của vật rắn

Bài 20 Các dạng cân

bằng Cân bằng của một

vật có mặt chân đế

III Cân bằng của một vật

có mặt chân đế

- Tìm hiểu cách ứng phó với những trận động đất nhỏ thông qua sự hiểu biết về các mức vững vàng của cân bằng

3 Chương IV: Các định luật

bảo toàn

Bài 23 Động lượng

Định luật bảo toàn động

lượng

II Định luật bảo toàn

động lượng

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng khí thải của động cơ phản lực ảnh hưởng đến sự ô nhiễm môi trường, tạo hiệu ứng nhà kính

và cách giảm thiểu nó

Liên hệ

bảo toàn

Bài 24 Công và công

suất

II Công suất

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của công suất hao phí đến sự ô nhiễm môi trường, tạo tiếng ồn tạo hiệu ứng nhà kính

- Tìm hiểu các cách giảm công suất hao phí

Liên hệ

bảo toàn

Bài 26 Thế năng

I Thế năng trọng trường

- Ảnh hưởng của cách tạo ra các hồ nước để chạy các nhà máy thủy điện đến môi trường, đến tầng ôzôn

- Tìm hiểu về các nguồn năng lượng sạch

Liên hệ

bảo toàn

Bài 27 Cơ năng

I Cơ năng của vật

chuyển động trong trọng

trường

- Tìm hiểu ảnh hưởng của việc thay đổi vị trí hoặc tăng các hồ chứa nước tới môi trường khí hậu

- Tìm hiểu sự biến đổi từ thế năng thành động năng trong các

Liên hệ

Trang 2

hiện tượng như lũ quét, lũ ống và những ảnh hưởng của nó tới con người

7 Chương V Chất khí

Bài 28 Cấu tạo chất

Thuyết động học phân tử

chất khí

I 3 Các thể rắn, lỏng,

khí

- Tìm hiểu về không khí ô nhiễm và so sánh giữa không khí ô nhiễm và không khí không bị ô nhiễm

- Tìm hiểu cách giảm thiểu sự

ô nhiễm không khí và cách ứng phó với không khí ô nhiễm

Bài 32 Nội năng và sự

biến thiên nội năng

II Các cách làm thay đổi

nội năng

- Tìm hiểu tác dụng của khí quyển Trái Đất, của tầng ôzôn trong việc giữ ổn định nhiệt độ của Trái Đất

Liên hệ

Bài 33 Các nguyên lí của

nhiệt động lực học

II.3 Vận dụng nguyên lí

thứ hai của nhiệt động lực

học

- Tìm hiểu mối liên quan giữa động cơ nhiệt và vấn đề ô nhiễm môi trường

- Tìm các phương án giảm thiểu khí thải máy lạnh để giữ tầng ôzôn

Liên hệ

10 Chương VI: Chất rắn và

chất lỏng Sự chuyển thể

Bài 34 Chất rắn kết tinh

Chất rắn vô định hình

I Chất rắn kết tinh

- Tìm hiểu sự hình thành băng tại Bắc Cực, Nam Cực và các nguyên nhân gây ra hiện tượng băng tan

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của hiện tượng băng tan ở Bắc Cực tới khí hậu, tới con người

Liên hệ

Bài 37 Các hiện tượng

bề mặt của chất lỏng

III Hiện tượng mao dẫn

- Tìm hiểu hiện tượng mao dẫn trong các rễ cây từ đó tìm hiểu các lợi ích trong việc trồng cây

để bảo vệ môi trường, ổn định khí hậu

Liên hệ

Bài 38 Sự chuyển thể

của các chất

I Sự nóng chảy

II Sự bay hơi

- Giải thích về sự BĐKH và các hiện tượng như hạn hán, ngập lụt

- Tìm hiểu thế nào là mưa axit

và ảnh hưởng của mưa axit tới cây cối, công trình xây dựng và đời sống con người

Bài 39 Độ ẩm của không

khí

III Ảnh hưởng của độ

ẩm không khí

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của khí hậu đến độ ẩm của không khí và ngược lại

Trang 3

1 Chương I: Điện tích

Điện trường

Bài 1 Điện tích Định

luật Cu-lông

I Sự nhiễm điện của các

vật Điện tích Tương tác

điện

- Sự hình thành tầng điện li

- Tác dụng của tầng điện li

- Mối quan hệ giữa tầng điện li với sự BĐKH Trái Đất

Điện trường

Bài 3 Điện trường

- Điện trường gần mặt đất: Con người (cũng như sinh vật) luôn sống trong một không gian có điện trường (và từ trường, trọng trường) và chịu ảnh hưởng của nó

Điện trường

Bài 5 Điện thế Hiệu

điện thế

II Hiệu điện thế

- Ứng dụng hiện tượng tĩnh điện vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường

- Tìm hiểu thiết bị lọc bụi tĩnh điện được sử dụng trong các nhà máy

4 Chương II: Dòng điện

không đổi

Bài 8 Điện năng Công

suất điện

I Điện năng tiêu thụ và

công suất điện

II Công suất tỏa nhiệt

của vật dẫn khi có dòng

điện chạy qua

- Tìm hiểu các phương án giảm công suất hao phí, tiết kiệm điện năng tiêu thụ nhằm sử dụng tiết kiệm năng lượng và hiệu quả, giảm thiểu sự ảnh hưởng đến môi trường

5 Chương III: Dòng điện

trong các môi trường

Bài 15 Dòng điện trong

chất khí

III Bản chất dòng

điện trong chất khí

IV Hồ quang điện và

điều kiện tạo ra hồ quang

điện

- Tìm hiểu ảnh hưởng của khí hậu đến sự tạo thành dòng điện trong chất khí Cách ứng phó với dòng điện trong chất khí

- Tìm hiểu ảnh hưởng của hồ quang điện đến môi trường

6 Chương IV: Từ trường

Bài 19 Từ trường

III Từ trường

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của từ trường ngoài đến từ trường Trái Đất

- Tìm hiểu về bão từ (nguyên nhân gây ra bão từ, các đặc điểm của bão từ, ảnh hưởng của bão từ) từ đó tìm các phương án ứng phó

Trang 4

7 Chương VI: Khúc xạ ánh

sáng

Bài 26 Khúc xạ ánh sáng

I Sự khúc xạ ánh sáng

- Tìm hiểu tác dụng của ánh sáng Mặt Trời đối với Trái Đất

- Tìm hiểu ánh sáng khúc xạ qua tầng ôzôn và tác dụng của tầng ôzôn

Liên hệ

8 Chương VII: Mắt Các

dụng cụ quang

Bài 31 Mắt

IV Các tật của mắt và

cách khắc phục

- Tìm hiểu tác hại của tia tử ngoại tới mắt

- Tìm hiểu tác dụng của tầng ôzôn đến việc ngăn cản tia tử ngoại từ Mặt Trời đến Trái Đất

Liên hệ

1 Chương I: Dao động cơ

Bài 4 Dao động tắt dần,

dao động cưỡng bức

IV Hiện tượng cộng

hưởng

- Tìm hiểu ảnh hưởng của động đất đến các công trình xây dựng

từ đó tìm ra các phương án ứng phó

Liên hệ

2 Chương II: Sóng cơ và

sóng âm

Bài 8 Giao thoa sóng

I Hiện tượng giao thoa

của hai sóng trên mặt

nước

- Tìm hiểu hiện tượng giao thoa giữa các sóng mặt nước trong thực tế như thế nào? Tìm hiểu ảnh hưởng của sóng thần và các phương án ứng phó với nó

Liên hệ

sóng âm

Bài 10 Đặc trưng vật lí

của âm

II Những đặc trưng vật lí

của âm

- Tìm hiểu cách sử dụng các đặc trưng vật lí của âm để xác định,

dự đoán sóng thần, động đất

sóng âm

Bài 11 Đặc trưng sinh lí

của âm

III Âm sắc

- Tìm hiểu cách sử dụng các đặc trưng vật lí, sinh lí của âm để xác định tàu ngầm, các vật trôi dạt, các đàn cá, độ sâu đáy biển và sử dụng trong việc lập bản đồ và tìm hiểu tiếp việc dự đoán động đất sóng thần

- Từ việc hiểu các đặc trưng của âm, tìm các phương án giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn

5 Chương IV: Dao động và

sóng điện từ

Bài 22 Sóng điện từ

II Sự truyền sóng vô

tuyến trong khí quyển

- Tìm hiểu tác dụng của tầng điện li đối với sự phát và thu sóng điện từ

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của

sự BĐKH toàn cầu tới tầng điện li

6 Chương V: Sóng ánh

sáng

- Tìm hiểu hiện tượng tán sắc ánh sáng khi qua khí quyển, qua

Trang 5

Bài 24 Tán sắc ánh sáng

III Giải thích hiện tượng

tán sắc ánh sáng

tầng ôzôn

- ánh sáng và sự nhìn Ô nhiễm ánh sáng

7 Chương V: Sóng ánh sáng

Bài 27 Tia hồng ngoại và

tử ngoại

IV Tia tử ngoại

- Tìm hiểu tác dụng của tầng ôzôn đối với sự hấp thụ tia tử ngoại

- Tìm hiểu tác dụng của tia tử ngoại đối với sinh vật và con người

- Tìm hiểu các nguyên nhân gây ra lỗ thủng tầng ôzôn, tìm hiểu tác hại của lỗ thủng đó từ

đó tìm ra các phương án giảm thiểu

8 Chương VI: Lượng tử

ánh sáng

Bài 31 Hiện tượng quang

điện trong

III Pin quang điện

- Tìm hiểu cách sử dụng năng lượng Mặt Trời thay thế cho các dạng năng lượng khác làm giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường cũng như tiết kiệm được năng lương

9 Chương VII: Hạt nhân

nguyên tử

Bài 36 Năng lượng liên

kết của hạt nhân Phản

ứng hạt nhâ

Sử dụng năng lượng hạt nhân

và vấn đề bảo vệ môi trường (sản xuất điện nguyên tử, vũ khí nguyên tử) Ô nhiễm phóng xạ

3.3.2 Mẫu giáo án vật lý tích hợp giáo dục BVMT

I Mục tiêu

1 Kiến thức

2 Kỹ năng

3 Thái độ (trong đó có mục tiêu GDMT đã được tích hợp)

II Chuẩn bị

1 Giáo viên

2 Học sinh

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1 (…phút) ổn định lớp và kiểm tra bài cũ (nếu có)

2 Dạy bài mới

a Đặt vấn đề

b Phát triển

Hoạt động 2 (…phút): …(Nêu tên của đơn vị kiến thức cần nắm vững)

Trang 6

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

3 Ôn tập Củng cố

4 Giao nhiệm vụ, dặn dò

IV Tư liệu GDMT

3.3.3 Giáo án vật lý tích hợp giáo dục BVMT

Bài 39 ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ - Vật lí 10

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Định nghĩa được độ ẩm tuyệt đối và độ ẩm cực đại

- Định nghĩa được độ ẩm tỉ đối

- Phân biệt được sự khác nhau giữa các độ ẩm nói trên và nêu được ý nghĩa của chúng

2 Kỹ năng

- Tìm hiểu được về sự ảnh hưởng của khí hậu đến độ ẩm của không khí; tìm hiểu nguyên nhân gây ra hạn hán, ngập lụt và độ ẩm của không khí khi đó

- Tìm hiểu được ảnh hưởng của độ ẩm của không khí đến vật dụng, đến con người

3 Thái độ: Có ý thức với sự ảnh hưởng của độ ẩm không khí, các hiện tượng vật lí

do tác động của BĐKH đối với môi trường và đời sống con người

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Các loại ẩm kế: ẩm kế tóc, ẩm kế khô ướt, ẩm kế điểm sương.

2 Học sinh: Ôn lại trạng thái hơi khô với trạng thái hơi bão hoà.

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3.Tổ chức các hoạt động dạy học

Hoạt động 1 (10 phút): Tìm hiểu các khái niệm về độ ẩm

- Giới thiệu khái

niệm, kí hiệu và đơn

vị của độ ẩm tuyệt

đối, độ ẩm cực đại và

độ ẩm tỉ đối

- Ghi nhận khái niệm

độ ẩm tuyệt đối độ ẩm cực đại và độ ẩm tỉ đối

- Trả lời C1, C2 SGK

I Độ ẩm tuyệt đối và độ ẩm cực đại.

1 Độ ẩm tuyệt đối.

Đơn vị của độ ẩm tuyệt đối là g/m3

2 Độ ẩm cực đại.

Đơn vị của độ ẩm cực đại là g/m3

Trang 7

II Độ ẩm tỉ đối.

f =

A

a

.100%

Hoạt động 2 ( 5 phút): Tìm hiểu về các loại ẩm kế

- Giới thiệu về các

loại ẩm kế

- Quan sát và tìm hiểu

về hoạt động của các loại ẩm kế

Có thể đo độ ẩm của không khí bằng các ẩm kế : Ẩm kế tóc, ẩm kế khô – ướt, ẩm kế điểm sương

Hoạt động 3 (10 phút): Tìm hiểu về ảnh hưởng của độ ẩm không khí

- Trình bày về ảnh

hưởng của không khí - Lấy ví dụ về các cách chống ẩm. III Ảnh hưởng của độ ẩm không khí.

Độ ẩm tỉ đối của không khí càng nhỏ, sự bay hơi qua lớp da càng nhanh, thân người càng dễ bị lạnh

Độ ẩm tỉ đối cao hơn 80% tạo điều kiện cho cây cối phát triển, nhưng lại lại dễ làm ẩm mốc, hư hỏng các máy móc, dụng cụ, …

Để chống ẩm, người ta phải thực hiện nhiều biện pháp như dùng chất hút ẩm, sấy nóng, thông gió, …

IV Tư liệu GDMT

Hoạt động 4 (15 phút): Học sinh trình bày ảnh hưởng của không khí đến môi

trường

Pha thứ nhất: Chuyển giao nhiệm vụ

- HS thảo luận để tìm ra phương án tìm

hiểu

- Các nhóm nhận nhiệm vụ:

+ Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về sự ảnh

hưởng của khí hậu đến độ ẩm của

không khí; tìm hiểu nguyên nhân gây ra

hạn hán, ngập lụt và độ ẩm của không

khí khi đó

+ Nhóm 2, 4: Tìm hiểu ảnh hưởng của

độ ẩm của không khí đến vật dụng, bảo

quản nông lâm thuỷ sản, ảnh hưởng đến

- Chia nhóm HS

- Giao nhiệm vụ cho HS tìm hiểu về sự ảnh hưởng của khí hậu đến độ ẩm của không khí; tìm hiểu nguyên nhân gây ra hạn hán, ngập lụt và độ ẩm của không khí khi đó GV hướng dẫn HS tìm hiểu ảnh hưởng của độ ẩm của không khí đến vật dụng, đến con người

- Yêu cầu các nhóm tìm hiểu theo phương án hai nhóm đã lựa chọn

- Điều khiển nhóm thảo luận

Trang 8

con người.

Pha thứ hai: Hoạt động tự chủ khám

phá kiến thức, thực hiện nhiệm vụ

- Thành viên trong mỗi nhóm độc lập

suy nghĩ để tìm ra kết quả tìm hiểu

- Từng nhóm tự thảo luận để tìm ra kết

quả chung cho nhóm

Pha thứ ba: Thảo luận, trình bày báo cáo

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả

- Thảo luận phân tích kết quả tìm được

Pha thứ tư: Thể chế hóa kiến thức, giao

nhiệm vụ về nhà

- Ghi nhận những kết quả mà GV đã

xác nhận về sự ảnh hưởng của khí hậu

đến độ ẩm của không khí; về nguyên

nhân gây ra hạn hán, ngập lụt và độ ẩm

của không khí khi đó

- Ghi nhận về ảnh hưởng của độ ẩm của

không khí đến vật dụng, đến con người

- Nhận nhiệm vụ về nhà

- Tổ chức các nhóm báo cáo kết quả đã tìm hiểu

- Điều khiển các nhóm thảo luận để tìm

ra kết quả và các phương án hợp lí nhất

- Xác nhận những kết quả về sự ảnh hưởng của khí hậu đến độ ẩm của không khí; về nguyên nhân gây ra hạn hán, ngập lụt và độ ẩm của không khí khi đó

- Xác nhận về ảnh hưởng của độ ẩm của không khí đến vật dụng, đến con người

- Giao nhiệm vụ tiếp tục cho HS tìm hiểu

Độ ẩm có ảnh hưởng đến rất nhiều quá trình trên Trái Đất sự sống của động, thực vật, con người; độ bền của vật liệu…Nước từ biển, sông, suối, ao hồ…bay hơi làm cho khí hậu điều hoà, cây cối phát triển Bản thân cây xanh cũng góp phần điều hoà độ ẩm của không khí.

Hoạt động 5 (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Yêu cầu học sinh tóm tắt những kiến

thức trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà trả lời các câu

hỏi và các bài tập trang 213 và 214

Tóm tắt những kiến thức đã học trong bài

Ghi các câu hỏi và bài tập về nhà

3.4 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

I Mục đích, ý nghĩa và tính chất của hoạt động

- Thông qua hoạt động nhằm nâng cao hiểu biết của học sinh về môi trường sống, tác hại và nguyên nhân của ô nhiễm môi trường và thiên tai đối với cuộc sống của con người và sinh vật

- Thông qua hội thi nhằm giáo dục học sinh ý thức bảo vệ, cải tạo môi trường cũng như tinh thần hợp tác trong học tập

Trang 9

II Đối tượng, hình thức, thời gian và địa điểm

1 Đối tượng: Học sinh lớp khối 12 và GVCN khối 12, giáo viên tổ Lý-Tin của

trường THPT Vinh Xuân

2 Hình thức tổ chức: Thi hiểu biết kiến thức về sóng điện từ và ảnh hưởng của

sóng điện từ lên môi trường trong môn Vật lí 12

3 Thời gian tổ chức: Dự kiến trong tháng 3/2016

4 Địa điểm tổ chức: Phòng Đa chức năng

III CÁC NỘI DUNG: Chương trình gồm 5 phần thi

Phần 1: Khởi động Phần 2: Hiểu biết

Phần 3: Tăng tốc Phần 4: Dành cho khán giả Phần 5: Về đích

IV PHÂN CÔNG PHỤ TRÁCH

1 Phụ trách chung: Đ/c GVCN.

2 Giám khảo hội thi: Đ/c giáo viên môn lí.

3 Dẫn chương trình: Thầy Hoàng Trọng Tý.

V HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:

Mỗi lớp lấy 3 học sinh, các học sinh còn lại làm khán giả

Phần 1: Khởi động

Các đội thể hiện phần thi năng khiếu về môi trường đã chuẩn bị trước có thể là những tiểu phẩm ngắn và vui về môi trường, thể hiện ca khúc về môi trường Có phần giới thiệu về lớp và các thành viên trong đội Thời gian tối đa cho phần thi này là 5 phút Điểm tối đa cho phần thi này là 20 điểm

Phần 2: Hiểu biết

Ô nhiễm đất - Ô nhiễm sóng điện từ

9 8

7

6 5

4

Ô nhiễm nước

Ô nhiễm đất

- Ô nhiễm tiếng ồn

Trang 10

Có 10 gói câu hỏi, mỗi đội tham gia được chọn 1 gói câu hỏi để trả lời.

- Thể lệ: Từng đội lên bốc thăm gói câu hỏi Người dẫn chương trình lần lượt đọc từng câu hỏi Nhóm bốc thăm có tối đa 15 giây suy nghĩ trả lời cho mỗi câu hỏi, trả lời sai đội bạn được quyền trả lời Trả lời đúng mỗi câu được 10 điểm

- Gói câu hỏi kèm theo:

Câu 1: Tại sao nói bức xạ điện từ cũng làm ô nhiễm môi trường?

Câu 2: Phân biệt tia hồng ngoại và tia tử ngoại?

Câu 3: Tia X là gì? Nó có tính chất và công dụng gì?

Câu 4: Nêu những nét khái quát về thang sóng điện từ.

Câu 5: Đeo điện thoại di động trước ngực sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào? Câu 6: Để điện thoại di động trong túi quần sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào? Câu 7: Theo em điện thoại di động được sử dụng như thế nào thì đảm bảo sức khỏe của con người?

Câu 8: Tại sao điều khiển từ xa có thể điều khiển một số đồ điện gia dụng?

Câu 9: Tại sao lò vi sóng không cần lửa vẫn có thể nấu chín thức ăn?

Câu 10: Điện thoại di động và sóng Wifi ảnh hưởng như thế nào đối với phụ nữ mang

thai và trẻ nhỏ?

Phần 3: Tăng tốc

Dẫn chương trình, chiếu lên màn hình 5 bức tranh được sắp xếp ngẫu nhiên

- Thể lệ: Các đội có tối đa 3 phút để sắp xếp các bức tranh trên theo mức độ ảnh hưởng của sóng điện từ đến con người và giải thích cách sắp xếp của đội lên bảng phụ Sắp xếp đúng các hình được 10 điểm, giải thích đúng cách sắp xếp được 10 điểm (Bộ tranh phần chơi này ở phụ lục)

Phần 4: Dành cho khán giả

Có 2 câu hỏi Người dẫn chương trình lần lượt đọc từng câu hỏi, gọi khán giả đưa tay trả lời Mời đại diện ban tổ chức trao quà cho khán giả trả lời đúng

Câu 1: Vì sao khi xem vô tuyến chúng ta cần giữ khoảng cách nhất định với màn hình vô tuyến?

Câu 2: Để điện thoại di động cạnh gối ngủ sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Phần 5: Về đích (chơi trò chơi ô chữ)

Đại diện các đội chơi chọn câu hỏi bất kỳ (chọn số thứ tự) Trả lời đúng từ hàng ngang được 10 điểm Nếu trả lời không đúng, quyền trả lời sẽ thuộc về đội giành quyền trả lời trước Nếu trả lời đúng sẽ lấy điểm của đội được chọn mà trả lời sai Nếu

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	1,56 MB