Vì vậy để nâng cao chất lợng dạy học các bài toán về đổi đơn vị đo đại lợng tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài “ Một số kỹ năng về đổi đơn vị đo đại lợng cho học sinh lớp 5” Giải pháp của [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI PHềNG PHềNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO TIấN LÃNG -
”Một số kĩ năng
về đổi đơn vị đo đại lợng cho học sinh lớp 5 “
Họ và tên: Đoàn Thị Vân
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trờng Tiểu học Toàn Thắng
Toàn Thắng, ngày 10 tháng 12 năm 2011
Trang 2cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
= = = = = & = = = = =
bản cam kết
I Tác giả:
Họ và tên: Đoàn Thị Vân
Ngày tháng năm sinh: 11 / 05 / 1973
Đơn vị: Trờng Tiểu học Toàn Thắng
II Sản Phẩm:
Tên SKKN: “Một số kỹ năng về đổi đơn vị đo đại lợng cho học sinh lớp 5”
III Cam kết:
Chúng tôi xin cam kết sáng kiến, kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi Nếu
có xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sản phẩm sáng kiến kinh nghiệm, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trớc lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo về tính trung thực của bản cam kết này
Toàn Thắng, ngày 12 tháng 12 năm 2011 Ngời cam kết:
Đoàn Thị Vân
Danh sách các sáng kiến kinh nghiệm đã viết
2 Dạy các bài toán về tỉ lệ cho học sinh lớp 5 Toán 2000
Trang 34 Một số phơng pháp khi dạy về cộng hai số thậpphân. Toán 2005
5
Một vài giải pháp về giảng dạy thể văn miêu tả (tả
6 Dạy phép cộng và phép trừ số thập phân cho họcsinh lớp 5 Toán 2009
7
Giải một số bài toán khó về diện tích hình chữ
A Tóm tắt
Môn toán có vị trí vai trò hết sức quan trọng trong mọi lĩnh vực khoa học và đời sống, nhất là trong thời đại hiện nay thời đại mà các ngành khoa học kỹ thuật đợc áp dụng vào đời sống sản xuất một cách rõ nét nhất, thực tế nhất Thời đại mà thông tin
đại chúng đang phát triển mạnh thì toán học càng không thể vắng mặt
Với bậc Tiểu học, môn toán có vị trí đặc biệt quan trọng, nó đặt nền móng cho quá trình đào tạo tiếp theo ở các bậc học cao hơn Trong xây dựng cơ bản, nh khi xây một toà nhà cao tầng hiện đại thì việc xử lý móng là hết sức quan trọng, mà nền móng ngôi nhà lại là phần nằm sâu trong lòng đất, nên ngời ta thờng chỉ nhìn thấy những tầng cao ở trên; chỉ có những ngời xây dựng, những ngời có chuyên môn mới thấy rõ tầm quan trọng, giá trị đích thực của nó Bậc Tiểu học cũng đợc coi nh cái nền móng của ngôi nhà tri thức kia Chính vì vậy, điều 2 của luật phổ cập giáo dục Tiểu học đã xác định bậc Tiểu học là bậc học đầu tiên, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Bậc Tiểu học đã tạo những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho các em tiếp tục học các bậc học trên Nội dung giảng dạy của tiểu học luôn gắn liền với thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống, không chỉ có thế mà mỗi môn học ở Tiểu học
đều góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin đã làm cho khả năng nhận thức của trẻ cũng vợt trội Điều đó đã đòi hỏi những nhà nghiên cứu giáo dục luôn luôn phải điều chỉnh nội dung, phơng pháp giảng dạy phù hợp với nhận thức của từng đối tợng học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện góp phần đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho quê hơng, đất nớc
Trang 4Trong các môn học, môn toán là môn học có vị trí rất quan trọng Nó góp phần quan trọng trong việc rèn luyện t duy, phơng pháp giải quyết vấn đề Đối với nội dung giảng dạy về đo đại lợng, các em đã đợc làm quen từ lớp 1 và hoàn chỉnh ở lớp 5 Các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo đại lợng mang tính khái quát cao, nó là một thuộc tính trừu tợng của các sự vật và hiện tợng Đó là một trong những bài tập có tác dụng rèn luyện t duy tốt Song đối với lứa tuổi Tiểu học, hoạt động nhận thức chủ yếu dựa vào hình dạng bên ngoài, cha nhận thức rõ thuộc tính đặc trng của sự vật Do đó học sinh rất khó khăn trong việc nhận thức đại lợng Thực tế trong quá trình giảng dạy đổi các đơn vị đo đại lợng tôi thấy có đầy đủ các dạng: đổi từ đơn vị nhỏ sang đơn vị lớn
và ngợc lại rồi đổi từ danh số đơn sang danh số phức và ngợc lại v.v học sinh còn lúng túng nên kết quả học tập còn cha cao Vì vậy để nâng cao chất lợng dạy học các
bài toán về đổi đơn vị đo đại lợng tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài “ Một số kỹ năng
về đổi đơn vị đo đại lợng cho học sinh lớp 5”
Giải pháp của chúng tôi là lựa chọn, tập hợp, thống kê các dạng bài tập về đổi
đơn vị đo đại lợng, đa ví dụ minh hoạ và phơng pháp giải cho mỗi dạng đó nhằm giúp cho HS làm tốt các dạng bài về đổi đơn vị đo đại lợng từ đó góp phần nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho hoc sinh lớp 5
Nghiên cứu đợc tiến hành trên hai nhóm tơng đơng: lớp 5E2 là lớp thực nghiệm
và lớp 5E1 là lớp đối chứng, lớp thực nghiệm thực hiện giải pháp thay thế trong học kỳ
I
Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hởng rõ rệt đó là HS làm tốt các dạng bài tập về đổi đơn vị đo đại lợng góp phần nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho hoc sinh so với lớp đối chứng Kết quả kiểm tra, khảo sát của lớp thực nghiệm có giá tri trung bình là 21,5; điểm khảo sát của lớp đối chứng là 19,6
Kết quả kiểm chứng T-Test cho thấy p< 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng điều đó chứng tỏ rằng sử dụng một
số giải pháp để hớng dẫn HS nắm đợc cách đổi các đơn vị do đại lợng đã làm tăng hứng thú học tập cho học sinh đối với môn Toán 5
B Giới thiệu
Hệ thống các kiến thức trong nội dung đo đại lợng ở Tiểu học đợc xây dựng theo cấu trúc đồng tâm nh các nội dung khác của toán học nói riêng và các môn học khác nói chung Hệ thống các kiến thức đợc sắp xếp từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Ngay từ lớp 1, học sinh đã đợc làm quen với đơn vị đo độ dài là cm, biết đọc, viết và đo các đoạn thẳng hoặc các vật có độ dài dới 20cm Lớp 2, 3 các em dần dần làm quen lần lợt với các đơn vị đo độ dài, đơn vị đo khối lợng, đơn vị đo thời gian và
dung tích (lít), biết thực hành cân, đo và đổi một số đơn vị đo đã học Lớp 4 học sinh
đợc hoàn chỉnh bảng đơn vị đo khối lợng, đo độ dài, đo thời gian (từ giây đến thế kỷ),
đợc học các đơn vị đo diện tích từ mm 2 → m 2 và bớc đầu biết đổi các đơn vị đo đơn giản Đến lớp 5 đã hoàn chỉnh bảng đơn vị đo diện tích, đợc biết về một số đơn vị đo thể tích thờng dùng và ghép đổi đơn giản, củng cố toàn bộ hệ thống các đơn vị đo đại lợng thông qua nhiều tiết luyện tập ( tổng số là 17 tiết) Chơng trình đo đại lợng lớp 5 chiếm tỷ lệ lớn hơn so với chơng trình đo đại lợng của các lớp dới, rèn kỹ năng đổi
đơn vị nhiều hơn và mang tính tổng hợp hơn Mặt khác lớp 5 học sinh đã đợc học đến
số thập phân nên các dạng bài tập cũng phong phú hơn
Chơng trình đổi đơn vị đo đại lợng ở lớp 5, gồm:
+ Đơn vị đo độ dài: Gồm 4 tiết (kể cả ôn tập cuối cấp), trong đó học sinh đợc củng cố bảng đơn vị đo độ dài, viết số đo độ dài dới dạng số thập phận
+ Đơn vị đo khối lợng: Gồm 2 tiết (vì phơng pháp đổi đơn vị đo khối lợng giống với
đơn vị đo độ dài mà học sinh đã biết cách đổi), học sinh cũng đợc củng cố bảng đơn vị
đo khối lợng và viết các đơn vị đo khối lợng dới dạng số thập phân
+ Đơn vị đo diện tích: Gồm 6 tiết (kể cả ôn tập cuối cấp) học sinh đợc học tiếp các
đơn vị đo diện tích lớn hơn m 2 và đổi đơn vị đo diện tích
+ Đơn vị đo thể tích: Gồm 3 tiết - sau khi học về khái niệm thể tích một hình, học
sinh đợc hiểu khái niệm m 3 , dm 3 , cm 3, quan hệ chúng và từ đó đổi các đơn vị đo đó
Trang 5+ Đơn vị đo thời gian: Gồm 2 tiết về bảng đơn vị đo thời gian và đổi các đơn vị đo
đó
+ Ngoài ra trong các tiết học về thể tích các hình và các phép tính về số đo thời gian học sinh cũng đợc luyện tập thêm về đổi đơn vị đo
Nh chúng ta đã biết các dạng bài tập về đơn vị đo lờng lớp 5 đợc sắp xếp từ đơn giản
đến phức tạp, từ các bài dạng đổi đơn vị đo đại lợng đơn giản để củng cố lý thuyết rồi nâng cao dần đến các bài tập đổi đơn vị đo phức tạp
Các phơng pháp thờng vận dụng để dạy các bài toán về đo đại lợng là: trực
quan, đàm thoại, thảo luận nhóm, trò chơi
Qua những năm giảng dạy ở trờng Tiểu học, khi dạy về các đơn vị đo dại lợng và chuyển đổi các đơn vị đo đại lợng tôi nhận thấy một số khó khăn mà giáo viên cũng
nh học sinh thờng mắc phải cụ thể:
+ Với giáo viên: Còn gặp nhiều lúng túng khi phân loại các dạng bài tập, hay
nhầm lẫn giữa các loại bài tập và các dạng bài tập
+ Với học sinh: Còn nhầm lẫn tên, cách viết các đơn vị đo, cụ thể là các đơn vị đo
độ dài với các đơn vị diện tích, thể tích
Khi giải các bài toán về đổi đơn vị đo đại lợng thờng hay nhầm lẫn về mối quan hệ giữa các đơn vị đo
Cha nắm chắc mối quan hệ đo giữa các đơn vị đo trong cùng một bảng đơn vị đo đại lợng
=> Vì những lí do trên nên HS thờng hay "sợ" học Toán, không thích học Toán.
Để thay đổi hiện trạng trên, trong đề tài nghiên cứu này chúng tôi đã phân loại các bài tập đổi đơn vị đo đại lợng và đa ra các giải pháp cụ thể với từng dạng bài nhằm giúp cho HS nắm đợc cách làm từng dạng bài cụ thể
Giải pháp thay thế: muốn nâng cao chất lợng đổi đơn vị đo đại lợng giáo viên phải phân loại các bài tập đổi đơn vị đo đại lợng và đa ra các giải pháp cụ thể với từng dạng bài và giúp học sinh:
- Nắm vững từng bảng đơn vị đo Thuộc thứ tự bảng đó từ nhỏ đến lớn và ng ợc lại từ lớn sang nhỏ
- Nắm vững đợc quan hệ giữa 2 đơn vị đo đại lợng liền nhau và giữa các đơn vị khác nhau
- Xác định loại bài và biết cách chuyển đổi đơn vị đo
Thời gian tiến hành thực nghiệm: Trong học kỳ I năm học 2011- 2012
Vấn đề nghiên cứu: Việc hớng dẫn HS cách xác định các loại bài tập đổi đơn vị đo
và dạy học sinh cách đổi đơn vị đo theo từng dạng bài tập có làm tăng hứng thú học tập cho học sinh không ?
định các loại bài tập đổi đơn vị đo và dạy học sinh cách đổi đơn vị đo theo từng dạng bài tập sẽ làm tăng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh lớp 5 trờng tiểu học Toàn Thắng- Tiên Lãng- Hải Phòng
c Phơng pháp
a Khách thể nghiên cứu
Chúng tôi chọn hai lớp 5 của trờng tiểu học Toàn Thắng vì hai lớp này có những điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu ứng dụng: Hai lớp có trình độ HS tơng
đơng và số lợng HS của hai lớp không chênh lêch nhiều
+ Giáo viên:
Hai cô giáo trực tiếp giảng dạy ở hai lớp 5 có tuổi đời và tuổi nghề tơng đơng nhau Trình độ đào tạo đều hoàn thành chơng trình đào tạo ĐHSP Tiểu học hệ Tại chức Các cô giáo đều đã nhiều năm đợc công nhận giáo viên giỏi cấp huyện và CSTĐ cấp cơ sở Các cô giáo đều có lòng nhiệt tình, trách nhiệm cao trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh
1 Tôi: Cô giáo Đoàn Thị Vân Anh, sinh năm 1973, giáo viên dạy lớp 5E1 ( lớp thực nghiệm)
2 Cô giáo Nguyễn Thị Hồng, sinh năm 1973, giáo viên dạy lớp 5E2 ( lớp đối chứng)
Trang 6+ Học sinh
Hai lớp học sinh đợc chúng tôi chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tơng
đồng về số lợng, tỷ lệ giới tính, chất lợng (căn cứ chất lợng kiểm tra, đánh giá cuối lớp 4 để so sánh)
Bảng 1: Số lợng, giới tính và chất lợng môn T
(cuối năm lớp 4) Tổng
Về phơng tiện, đồ dùng học tập: Tất cả học sinh của 2 lớp đều có đủ sách giáo khoa, đồ dùng học tập
Sự quan tâm của phụ huynh học sinh tới lớp học: Cả hai lớp đều nhận dợc sự quan tâm của cha mẹ học sinh trong việc phối, kết hợp giáo dục trẻ và sự động viên về vật chất, tinh thần đối với giáo viên và học sinh
b Thiết kế nghiên cứu
Chúng tôi chọn thiết kế 4: Kiểm tra sau tác động với các nhóm đợc phân chia ngẫu nhiên
+ Chọn 2 lớp nguyên vẹn để tham gia nghiên cứu
Bảng 2: Thiết kế nghiên cứu
Thực nghiệm (5E2 ) Dạy học đổi đơn vị đo theo nộidung đề tài nghiên cứu O3
Đối chứng (5E1) Dạy học đổi đơn vị đo theocách thông thờng O4
+ Khi khảo sát sau tác động ( hết học kỳ I), chọn ngẫu nhiên ở hai lớp (chọn những học sinh mang só thứ tự chẵn trong sổ Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh mỗi lớp)
Lớp 5E1 có 11 học sinh đợc khảo sát
Lớp 5E2 có 11 học sinh đợc khảo sát
+ ở thiết kế này chúng tôi sử dụng phép kiểm chứng T-Test độc lập
D Quy trình nghiên cứu
Thống nhất với 2 giáo viên dạy hai lớp tham gia nghiên cứu về thiết kế bài dạy, kiểm tra, đánh giá học sinh
1 Soạn bài
* Tôi dạy lớp thực nghiệm: Khi soạn bài và giảng dạy các bài về đổi các đơn
vị đo đại lợng hay các bài dạy khác có một hay một số bài tập nội dung đối các đơn vị
đo đại lợng dạy theo nội dung đề tài nghiên cứu đã đề cập Cụ thể nh sau:
1 Phân loại bài tập đổi đơn vị đo đại lợng.
Để rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo cho học sinh trớc hết giáo viên phải tìm hiểu kĩ nội dung, yêu cầu của sách giáo khoa từ đó phân loại đợc các bài tập về đổi
đơn vị đo đại lợng Có thể chia các bài tập về đổi đơn vị đo đại lợng bằng nhiều cách khác nhau nhng tôi căn cứ vào quan hệ của 2 đơn vị liền nhau trong các đơn vị đo để
có thể chia thành 4 nhóm bài nh sau:
Loại thứ nhất: Đổi đơn vị đo độ dài và khối lợng
Loại thứ hai: Đổi đơn vị đo diện tích
Loại thứ ba: Đổi đơn vị đo thể tích
Loại thứ t: Đổi đơn vị đo thời gian
Trang 7Trong mỗi nhóm bài trên đều có đủ các bài tập
Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé gồm:
+ Danh số đơn sang danh số đơn
+ Danh số phức danh số đơn
+ Danh số đơn sang danh số phức
Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn gồm:
+ Danh số đơn sang danh số đơn
+ Danh số phức sang danh số đơn
+ Danh số đơn sang danh số phức
Dạng 3: Điền dấu >, <, = vào ô trống
2 Khảo sát thực tế
Khi làm các bài tập về đổi đơn vị đo đại lợng, đặc biệt là đơn vị đo diện tích và thể tích học sinh còn lúng túng, thờng thiếu chữ số ở phần thập phân hàng liền với phần nguyên hoặc cha chuyển dịch dấu phẩy đủ các chữ số tơng ứng
Ví dụ 1 : 2m2 745cm2 = 2, 0745m2
Nhiều học sinh làm: 2m2 745cm2 = 27,45m2 hoặc 2,745 m2
Ví dụ 2: 5,8623 m3 =5862,3 dm3
Có một số học sinh làm bằng 58,623 dm3 hoặc 586,23dm3
Nguyên nhân:
- Do cha thuộc kỹ thứ tự bảng đơn vị đo đó
- Do còn nhầm lẫn quan hệ giữa 2 đơn vị liền nhau của đơn vị đo độ dài với đơn
vị đo diện tích và đơn vị đo thể tích
- Do khả năng tính toán còn hạn chế
3 Biện pháp thực hiện
5.1 Đổi đơn vị đo độ dài và đơn vị đo khối lợng
Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé.
a Danh số đơn
Giáo viên hớng dẫn học sinh hiểu bản chất của phép đổi là 1kg = 1000g nên
8,4kg = 8,4 x 1000 (g) = 8400g Nh vậy là ta chỉ việc dịch chuyển sang phải 3 chữ số
tơng ứng với 3 đơn vị đo khối lợng liên tiếp là hg, dag, g Hoặc lm = 100 cm nên
5,1648m = 5,1648 x100 (cm) = 516,48 cm
Khi học sinh đã hiểu rõ bản chất phép đổi thì chỉ cần dịch chuyển dấu phẩy sang phải mỗi đơn vị đo liền sau nó là một chữ số hoặc thêm 1 chữ số 0 ứng với một đơn vị đo (vừa viết vừa nhẩm tên đơn vị đo) Giáo viên biểu thị cho học sinh bằng lợc đồ phân tích sau để học sinh
dễ hiểu, dễ nhớ.
8,4 kg= 8 4 0 0 g
kg
5,1648 m =5 1 6 ,48 cm
m
dag
cm g
b Danh số phức
Ví dụ 2: ( Viết dới dạng số thập phân)
8m 5dm = cm; 4kg 5g = g = kg; 7,086 m = dm mm
*Đổi 8m 5 dm = cm giáo viên hớng dẫn theo 2 cách
Cách 1: đổi 8 m = 800 cm và 5dm = 50 cm sau đó cộng 800 + 50 = 850cm Hoặc học sinh ghi 8 đọc là 8m ghi tiếp 5 rồi đọc 5dm và ghi chữ số 0 đọc là 0
cm đến đơn vị cần đổi thì dừng lại và ghi tên đơn vị
* Đổi 7, 086 m = dm mm
Học sinh nhẩm 7(m) 0 (dm) = 70 dm; 8 (cm) 6 (mm) là 86 mm
Ta có 7, 086 m = 70 dm 86mm
Trang 8Cách 2: Lập bảng đổi
* Đổi: 4kg 5g = g = kg giáo viên có thể hớng dẫn học sinh theo 2 cách:
- Cách 1: 4kg = 4000 g; 4000g + 5g = 4005 g; nh vậy 4kg 5g = 4005g
Hỏi 5g = 5/? kg Vì 5g = 5/ 1000 kg= 0,005 kg → 4kg 5g = 4,005 kg
Sau khi học sinh đã hiểu đợc bản chất của phép đổi và thuộc thứ tự bảng đơn vị
đo từ lớn đến bé thì có thể suy luận ra phơng pháp nhẩm Học sinh vừa viết vừa nhẩm:
4 (kg) 0 (dag) 5 (g) để đợc : 4kg 5g = 4005g
- Cách 2: Lập bảng đổi
Căn cứ vào số liệu đề bài học sinh điền các giá trị vào ô tơng ứng rồi căn cứ vào yêu cầu đổi mà học sinh đặt dấu phẩy và ghi kết quả cho phù hợp Với cách lập bảng
nh thế này học sinh làm đợc nhiều bài tập cùng đơn vị đo mà kết quả không hay nhầm lẫn và vẫn đề bài nh vậy giáo viên có thể hỏi nhanh nhiều kết quả đổi khác nhau để luyện tập kỹ năng đổi cho học sinh
Lu ý: Trong phần trình bày của SKKN này tôi xếp các bài tập dạng viết dới dạng số thập phân danh số phức sang danh số đơn cùng tên với đơn vị lớn vào dạng
đổi đơn vị lớn sang đơn vị nhỏ (4kg 5g = kg)
Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn
a Danh số đơn
+ Cách 1: Bài này không những học sinh phải nắm vững quan hệ giữa các đơn
vị đo mà còn cần phải nắm vững kiến thức về phân số, số thập phân vì học sinh cần phải hiểu 70cm = 70
100m=0,7 m (học sinh phải hiểu vì 1cm =
1
100 m ) Đó là bản chất, ý nghĩa của phép đổi, có nh vậy học sinh mới hiểu sâu nhớ lâu và cũng từ đó học sinh suy ra cách nhẩm.: Chữ số hàng đơn vị bao giờ cũng gắn với tên đơn vị của nó và mỗi hàng tiếp theo gắn với 1 đơn vị liền trớc nó, ta có 0(cm), 7(dm), 0(m) để đợc 70cm = 0,70m hay 0,7 m (vì nó chỉ có 0 m)
Hoặc học sinh viết và nhẩm 6(kg), 0(yến), 0(tạ), 0(tấn) để đợc 6kg = 0,006 tấn Tuy vậy với cách nhẩm này học sinh vẫn có thể bỏ sót hàng hoặc không đánh dấu phẩy vào kết quả nên tôi thờng yêu cầu học sinh lập bảng với các bài tập đổi đơn vị từ nhỏ đến lớn
+ Cách 2: Lập bảng.
Trang 9Khi hớng dẫn học sinh lập bảng để đổi, giáo viên cần hớng dẫn kỹ:
- Xác định khung các đơn vị đổi của toàn bộ bài tập thậm chí các bài tập trong tiết học để tiết kiệm tối đa số bảng cần lập
- Xác định đúng yêu cầu bài tập cần đổi ra đơn vị nào
Đổi với bài tập đổi từ đơn vị nhỏ ra đơn vị lớn thì chữ số hàng đơn vị của nó luôn gắn với tên đơn vị đó trong bảng điền, sau đó cứ mỗi chữ số hàng tiếp theo gắn với 1
đơn vị liền trớc nó, nếu thiếu chữ số thì tiếp tục viết chữ số 0 cho đến đơn vị cần đổi
- Điền dấu phẩy vào sau đơn vị cần đôỉ rồi ghi kết quả vào bài làm
b Danh số phức
Ví dụ: a/ 63dm= 6,3m; 5mm = 0,005m → 63 dm 5mm = 6,3 + 0,005 = 6, 305
m
* Cách 1: Nhẩm bảng đơn vị từ bé đến lớn
a/ 63 dm 5mm: Học sinh vừa nhẩm vừa viết từ phải sang trái
5 (mm) 0 (cm) 3 (dm) 6 (m) rồi đánh dấu phẩy sau chữ số chỉ đơn vị m ta đ ợc kết quả: 63dm 5mm = 6, 305m
b/ 2035 kg = tấn kg: học sinh nhẩm 5 (kg) 3 (yến) 0( tạ) 2 (tấn) Điền 2 vào danh số tấn, tất cả các chữ số còn lại viết đúng theo thứ tự vào kg tạ đợc : 2035 kg = 2 tấn 035 kg = 2 tấn 35 kg đây là bài tập ngợc của bài a, muốn làm tốt bài tập này đòi hỏi học sinh phải thuộc kĩ bảng đơn vị đo cần đổi và xác định đúng giá trị tơng ứng của từng đơn vị đo
* Cách 2: Lập bảng
Thực ra bản chất, ý nghĩa của bài toán là nh sau song cách thể hiện khác nhau, cách này học sinh ít nhầm lẫn hơn bởi các em đã viết các đơn vị đo theo thức tự, chỉ cần một lần viết
đã áp dụng cho nhiều bài đổi và nó hiển thị rõ ràng không nh phơng pháp nhẩm ở trên.
Khi đổi danh số đơn sang danh số phức nh trên ta phân tích các chữ số vào các
đơn vị tơng ứng theo thứ tự bảng đơn vị đo đại lợng từ phải sang trái rồi căn cứ vào yêu cầu của đề bài mà lựa chọn các giá trị tơng ứng với các đơn vị cần đổi
Để học sinh hiểu thêm về ký hiệu và nhớ lâu bảng đơn vị đo độ dài và giá trị của các đơn vị giáo viên có thể cung cấp thêm cho học sinh hiểu ý nghĩa về tên gọi của chúng
- Đơn vị chính là mét
- đêca: nghĩa là 10 (mời)
- hectô: nghĩa là 100 (một trăm)
- kilô: nghĩa là 1000 (một nghìn)
- đêxi: nghĩa là 1
10 (một phần mời)
- xăngti: nghĩa là 1
100 (một phần trăm)
- mili: nghĩa là 1
1000 (một phần nghìn)
Nh vậy học sinh có thể hiểu kilômet là một nghìn mét hoặc xăngtimét là một phần một trăm mét v.v
5.2: Đơn vị đo diện tích
Trang 10Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé.
Tơng tự nh đổi đơn vị đo độ dài muốn nâng cao chất lợng đổi đơn vị đo diện tích, đòi hỏi học sinh phải làm thành thạo các bài tập đổi cơ bản ở đầu
Mỗi phần; nắm vững thứ tự xuôi, ngợc của bảng đơn vị đo diện tích và quan hệ giữa các đơn vị đó để rút ra cách đổi các bài tập đòi hỏi t duy linh hoạt
Giáo viên chỉ cần lu ý học sinh quan hệ của các đơn vị đo (2 đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần nên khi đổi đơn vị từ lớn sang nhỏ mỗi đơn vị đo liền nhau nó phải thêm 2 chữ số 0 (đối với số tự nhiên) hoặc dịch chuyển dấu phẩy sang phải mỗi
đơn vị 2 chữ số)
a Danh số đơn
Giáo viên gợi mở để học sinh tính 1km2 = 1000.000m2
1, 25km2 = 1,25 x 1000000 = 1250000m2
Giáo viên hớng dẫn học sinh viết 1 và nhẩm 1 km2 viết tiếp 2 chữ số 25 và đọc
25 hm2 viết thêm 00 và đọc 00dm2 viết tiếp 00 và đọc 00m2, nh vậy ta đợc 1.25km2 = 1250000m2
Hoặc nhẩm từ km2 đến m2 là 3 đơn vị đo diện tích ta chuyển dấu phẩy sang phải
2 x 3 = 6 (chữ số)
d Danh số phức
Ví dụ: 16m28dm2 = m2; 3.4725m2 = dm2 cm2
Tơng tự nh đơn vị đo độ dài để tránh nhầm lẫn giáo viên nên hớng dẫn học sinh lập bảng đổi ra nháp
Lu ý khi lập bảng:
- Có thể lập cả bảng đơn vị đo diện tích hoặc tuỳ theo đơn vị đo trong bài tập lớn nhất là gì, nhỏ nhất là gì mà chọn số cột dọc cho phù hợp
- Giá trị của đơn vị theo đề bài phải viết đúng cột
- Trong bảng phân tích mỗi cột phải đủ 2 chữ số
- Tuỳ theo đề bài yêu cầu đổi biến đơn vị nào thì phải đánh dấu phẩy sau 2 chữ
số của đơn vị ấy hoặc chọn giá trị số phù hợp với đơn vị cần đổi
Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn
a Khi đổi đơn vị từ nhỏ đến lớn ta chỉ việc dời dấu phẩy từ phải sang trái mỗi
đơn vị đo liền trớc nó 2 chữ số, nếu thiếu chữ số thì ta thêm chữ số 0 vào bên trái cho
đủ mỗi đơn vị 2 chữ số rồi đánh dấu phẩy sau đơn vị cần đổi
Ví dụ: từ m 2 đổi ra hm 2 (hecta) phải qua (2 khoảng cách) 2 lần chuyển đơn vị đo
liền trớc nó (m 2 dam 2 hm 2 ) nên ta phải dời dấu phẩy sang trái 2 x 2 =4 (chữ số) lu
ý HS: 2 chữ số hàng chục và hàng đơn vị của dữ liệu đề bài phải luôn gắn với tên đơn
vị của nó; không cần xét đến phần thập phân
Khi thực hành học sinh có thể nhẩm nh sau:
0 00 01 99, 5m2 = 0,0001995 km2
km2
hm2
dam2
m2
Tơng tự nh lợc đồ phân tích trên ta có thể lập bảng nh đổi đơn vị ở trên
b Danh số phức
Ví dụ: