BAI SOANAI DA DAT TEN CHO DONG SONGHPNT

-Đoạn trích thể hiện những phát hiện, khám phá sâu sắc và độc đáo về sông Hương; bộc lộ tình yêu tha thiết, sâu lắng và niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, vớ[r]

NGỮ VĂN 12

HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Bìa tác phẩm- chân dung tác giả

-Lối hành văn uyển chuyển , ngôn ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh

và nhịp điệu, nhiều so sánh , liên tưởng mới mẻ, bất ngờ, thú

vị, nhiều ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ được sử dụng tài tình.

b.Giáo dục kĩ năng sống:

-Tự nhận thức:tấm lòng trân trọng những giá trị văn hóa của đất nướcBài học về sự gắn bó của cá nhân quê hương, ĐN -Tư duy sáng tạo: Kĩ năng phân tích, bình luận cá tính sắc nét

,nét riêng của 2 TG Thể hiện vẻ đẹp cùa hai dòng sông ở 2 tác phẩm của N Tuân và HPN Tường

c.Giáo dục môi trường:

-Từ việc cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của sông Hương

qua ngòi bút tài hoa , tinh tế của HPNT Tình yêu thiên nhiên,ý thức giữ gìn vẻ đẹp thiên nhiên,

những giá trị về môi trường lịch sử, văn hóa.

-Môi trường: rèn KN tuyên truyền, nhắc nhở cộng

đồnggiữ gìn, bảo vệ cảnh quan môi trường, những cảnh quan có giá trị LS,VH.

NỘI DUNG BÀI HỌC:

I/TÌM HIỂU CHUNG

1.Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường (sgk-197) 2.Tác phẩm

II/ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1.Thủy trình của con sông Hương

2.Sông Hương, dòng sông của lịch sử và thi ca

III/TỔNG KẾT: (Ghi nhớ-sgk trang 203)

1.Chủ đề tư tưởng

2.Đặc sắc nghệ thuật

Bìa tác phẩm- chân dung tác giả

I/TÌM HIỂU CHUNG:

1.Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường (sgk-197)

-Một trí thức yêu nước, nhà văn gắn bó với xứ Huế; một

trong những nhà văn hiện đại tiêu biểu của Huế

-Ông từng là giáo viên trường Quốc Học Huế và tham gia

văn nghê Giải phóng thời chống Mĩ

-“ Một trong mấy nhà văn viết bút kí hay nhất của VH nước

ta hiện nay” (Nguyên Ngọc)

-Nét đặc sắc trong kí của HPNT: có rất nhiều ánh lửa của tình yêu thiên nhiên, con người VN, sự kết hợp giữa trí tuệ

và trữ tình, nghị luận sắc bén và suy tư nhiều chiều, tổng hợp từ vốn kiến thức sâu rộng; hành văn hướng nội, súc tích, trữ tình và tài hoa

- Tác phẩm (sgk)

Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

Vợ chồng nhà văn Hoàng Phủ

Ngọc Tường

• MỘT SỐ BÀI THƠ CỦA LÂM THỊ MỸ DẠ:

Không Đề

Cuộc đời em vo tròn lại

VàNém vào cuộc đời anh

Nó sẽ lăn sâu tận đáy

Cuộc đời anh

Sâu cho đến tận Cái chết

Trời ơi, Làm sao có một cuộc đời

Để cho tôi ném đời mình vào đó

Mà không hề cân nhắc đắn đo

Rằng : Cuộc đời ấy còn chưa đủ

Sầu riêng sau gai góc

Niềm đau tỏa hương trời

Ngoài xanh mà trong đỏ

Ngọt ngào dưa hấu ơi,

Bạn gái tôi lặng lẽThương nhau như bí bầuXúm quanh nồi bún ốc

Nói cười lan về đâu?

Nào có ai thừa thãiThời gian mà cho nhauNhưng đến giờ chia biệtVẫn đứng suốt con tàu!

Bạn gái ơi, thương quáĐời người rồi qua mauMong trời cho bền vững

Để chia cùng ngọt, đau

Biển trời soi mắt nhau

Cho sao về với sóng

Biển có trời thêm rộng

Trời xanh cho biển

Em là cây mận của em Bám rễ vào đất đai

Thẳm sâu là nỗi buồn

Và trời xanh là lòng kiêu hãnh

Khóc ta hạt bụi vô thường

Mai kia tìm chốn cội nguồn nghỉ ngơi

Cười ta cũng một kiếp người

Cây sầu đông lá ngoài tươi trong vàng

Ai tìm ai giữa mênh mang Chỉ còn mây trắng giăng hàng khuất che

Một mình lắng, một mình nghe

ơ kìa cái cõi - đi - về gang tay!

Một mình cho hết đêm nay

Ta ngồi với chúa ôm đầy nhân gian

(Viết trong đêm Noel 1993 )

I/TÌM HIỂU CHUNG:

Thủy trình của sông Hương

-Phần 2Sông Hương, dòng sông của lịch sử và thi ca

c.Thể loại bút kí:

-Ghi lại người thực, việc thực mà TG đã tìm hiểu, nghiên cứu cùng với cảm nghĩ của bản thân nhằm thể hiện một tư

tưởng nào đó

• SÔNG HƯƠNG Ở THƯỢNG NGUỒN

HOA ĐỖ QUYÊN RỪNG

I/TÌM HIỂU CHUNG :

II/ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1.Thủy trình của con sông Hương:

a.Sông Hương ở thượng nguồn:(Trong những

….Kim Phụng)

(-Học sinh Đọc câu hỏi số 1(sgk- HDHB), thảo luận

và ghi bảng phụ, cử đại diện trả lời.)

• Rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn

• Mãnh liệt qua thác ghềnh

• Cuộn xoáy như cơn lốc

• Dịu dàng và say đắm

• =>Vẻ đẹp vừa hoang daị, sôi nổi vừa

dịu dàng, sâu lắng

Từ ngữ thay đổi linh hoạt, giàu cảmcảm xúc

I/TÌM HIỂU CHUNG :

II/ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1.Thủy trình của con sông Hương:

a.Sông Hương ở thượng nguồn: (Trong những

….Kim Phụng)

-(dc)Nghệ thuật: nhiều hình ảnh so sánh, nhân hóa,

nhiều động từ, tính từ giàu ấn tượng, cấu trúc câu trùng điệp  âm hưởng hùng tráng

 Vẻ đẹp của sông Hương ở rừng già có sức sống

vừa mạnh mẽ hoang dại, vừa dịu dàng say đắm đầy

cá tính  phát hiện mới của tác giả.

• Tìm những từ ngữ miêu tả dòng chảy?

• Sắc thủy và cảnh vật Hương giang qua đồng bằng có gì đặc biệt?

• Uốn mình theo những đường cong

• Bắc qua điện Hoàn chén

• Vấp Ngọc Trản

• Vòng qua Nguyệt Biều

• Vẽ hình cung

• Oâm lấy chân đồi Thiên Mụ

• Xuôi dần về Huế

• Trôi giữa hai dãy đồi

• => Hành trình gian truân khi đến với Huế

Liên tưởng

so sánh giàu hình ảnh

Lăng tẩm tỏa khắp

Chuông chùa Thiên

Mụ

Vẻ đẹp mộng mơ, độc đáo

Trầm mặc cổ kính

II/ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1.Thủy trình của con sông Hương:

b.Sông Hương ở ngoại vi kinh thành Huế:(Phải

nhiều…tiếng gà)

-(Dc-198): SH như “người gái đẹp… hoa dại”

được người tình mong đợi đến đánh thức.

-Thủy trình của SH khi bắt đầu về xuôi tựa “một cuộc tìm kiếm có ý thức”; chuyển dòng liên tục để tìm

về thành phố Huế.

b Sông Hương ở đồng bằng:

• Sông Hương thay đổi về tính cách: (“Sông như

chế ngự được bản năng của người con gái” )

“mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành

người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở”

• Sông Hương lại có vẻ đẹp trầm mặc (chảy dưới

chân những rừng thông u tịch với những lăng mộ âm

u mà kiêu hãnh của các vua chúa triều Nguyễn.)

• Đó là vẻ đẹp mang màu sắc triết lí, cổ thi (khi đi

trong âm hưởng ngân nga của tiếng chuông chùa

Thiên Mụ, có vẻ đẹp “vui tươi” khi đi qua những bãi

bờ xanh biếc vùng ngoại ô Kim Long, có vẻ đẹp “mơ màng trong sương khói” khi nó rời xa thành phố để đi qua những bờ tre, lũy trúc và những hàng cau thôn Vĩ Dạ.)

CÁNH ĐỒNG CHÂU HÓA

ĐỒI VỌNG CẢNH

LĂNG GIA LONG

LĂNG MINH MẠNG

CHÙA THIÊN MỤ

Nêu một vài suy nghĩ của em về tài năng của HPNT khi khắc họa sông Hương xuôi dòng về

c Sông Hương trong TP Huế

a Sông Hương khi chảy về TP Huế được miêu tả như thế nào?

- Vừa về đến Huế sông Hương có gì đặc

Núi Kim Phụng

Ngã ba tuần Điện Hòn Chén

Bằng Lãng

Vĩ dạ

• SÔNG HƯƠNG -CỒN HẾN

• SÔNG HƯƠNG- ĐIỆN HÒN CHÉN

 Khi gặp được Huế

• Vui tươi hẳn lên

• Yên tâm theo hướng …

• Uốn rất nhẹ nhàng- như tiếng “vâng” của tình yêu

• Mềm hẳn đi

• => Về đến Huế sông Hương như tìm thấy điểm hẹn của mình

• Đô thị cổ trải dọc hai bờ

• Bồng bềnh ánh hoa đăng

• Lập lòe ánh lửa

• Tỏa khắp phố thị

• Sinh ra âm nhạc cổ điển Huế

=> Sông Hương làm nên vẻ đẹp TP Huế- vẻ đẹp cổ kính, độc đáo

Khác biệt Sông Hương Sông Nêva

Dòng chảy Lặng

lờ-điệu slow Nhanh không- kịp cho lũ hải

âu nói một lời

Cảnh vật Aùnh hoa

đăng bồng bềnh

Những phiến băng chở hải âu

Không chỉ mang vẻ đẹp của xứ mộng mơ,

sông Hương còn đại diện cho vẻ đẹp nhẹ

nhàng Cổ kính của văn hóa Aù đông

c.Sông Hương đến giữa thành phố Huế :

- Hình ảnh chiếc cầu bắc qua dòng sông Hương:

“Chiếc cầu trắng in ngấn trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non” chuyển dòng liên tục,

dòng chảy chậm, tinh tế như điệu”slow”; nhiều màu sắc phong phú, đa dạng “sớm xanh, trưa vàng,

2/SÔNG HƯƠNG, DÒNG SÔNG CỦA LỊCH SỬ VÀ THI CA:

a.Trong lịch sử:

-Sông Hương gắn liền với những sự kiện lịch sử (sgk-201)

+ Tên của dòng sông Hương được ghi trong “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi; “Nó được ghi là linh giang”

Dòng sông ấy là điểm tựa, bảo vệ biên cương thời kì Đại Việt Thế kỉ XVIII, nó vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân, gắn liền

với tên tuổi của người anh hùng Nguyễn Huệ.

Nó đọng lại đến bầm da, tím máu “nó sống hết lịch sử bi tráng của thế kỉ XIX”.

Nó đi vào thời đại của Cách mạng tháng Tám bằng những chiến công rung chuyển.

Nó chứng kiến cuộc nổi dậy tổng tiến công tết Mậu Thân 1968 Sông Hương đã gắn liền với lịch sử của Huế, của dân tộc.

 Sông Hương mang vẻ đẹp của một

bản hùng ca ghi dấu bao chiến công oanh

liệt của dân tộc.

GIẢI PHÓNG HUẾ 1945

2/SÔNG HƯƠNG, DÒNG SÔNG CỦA LỊCH SỬ

VÀ THI CA:

a.Trong lịch sử

b.Trong đời thường:

-(DC-202): sông Hương mang vẻ đẹp giản dị của

“một người con gái dịu dàng của đất nước”

2/SÔNG HƯƠNG, DÒNG SÔNG CỦA LỊCH SỬ

VÀ THI CA:

a.Trong lịch sử

b.Trong đời thường:

c.Trong thi ca:

-Vẻ đẹp sông Hương được khám phá dưới góc độ văn hóa (dc: Tản Đà, Cao bá Quát, Thu Bồn,)  Sông Hương là dòng sông thi ca; nguồn cảm hứng bất

tận cho các văn nghệ sĩ.

- Tác giả gắn sông Hương với âm nhạc cổ điển Huế (dc) liên tưởng tinh tế.

- Với ngòi bút tài hoa cộng với sự rung cảm mạnh

mẽ, HPNT nhớ tới Nguyễn Du(dc)

=>Bài bút ký kết thúc bằng cách lí giải tên của dòng sông; sông Hương, sông thơm Cách lí giải bằng một huyền thoại:

( Người làng Thành Chung có nghề trồng rau thơm

Ở đây kể lại rằng vì yêu quí con sông xinh đẹp,

nhân dân hai bờ sông đã nấu nước của trăm loài

hoa đổ xuống dòng sông cho làn nước thơm tho

mãi mãi.Huyền thoại ấy đã trả lời câu hỏi : ai đã

đặt tên cho dòng sông ?)

III/TỔNG KẾT:

1/CHỦ ĐỀ TƯ TƯỞNG:

-Đoạn trích thể hiện những phát hiện, khám phá sâu sắc và độc đáo về sông Hương; bộc lộ tình yêu tha thiết, sâu lắng và niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, với xứ Huế thân

thương.

III/TỔNG KẾT:

1.CHỦ ĐỀ TƯ TƯỞNG:

2.ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT:

-Văn phong tao nhã, hướng nội,tinh tế và tài hoa.

-Ngôn từ phong phú, gợi hình, gợi cảm; câu văn giàu nhạc điệu.

-Sử dụng hiệu quả cao các biện pháp tu từ ẩn dụ,

nhân hóa, so sánh,…

.CỦNG CỐ: HS củng cố nội dung chính của bài:

+ Thủy trình của sông Hương vẻ đẹp qua cảnh sắc thiên nhiên

+ Vẻ đẹp của sông Hương dưới góc độ đời thường, thi ca văn hóa

+ Vẻ đẹp của sông Hương gắn liền với những sự kiện lịch sử.+ Văn phong của Hoáng Phủ Ngọc Tường

DẶN DÒ:

+ Học bài theo các câu hỏi củng cố bài học

+Viết cảm nghĩ về vẻ đẹp của sông Hương mà em cảm thấy thích thú nhất

+Tìm và phân tích những cách ví von, so sánh độc đáo của HPNT trong đoạn trích /

• SÔNG HƯƠNG NÚI NGỰ.

• BIỂN LĂNG CÔ- HUẾ