Nước non một gánh chung tình Nhớ ai, ai có nhớ mình chăng ai?. *** Chửa quen đi lại cho quen Tuy rằng đóng cửa nhưng then không cài *** Cô kia cắt cỏ một mình Cho anh cắt với chung
Trang 1Ca Dao Trữ Tình
Anh đi đằng ấy xa xa
Ðể em ôm bóng trăng tà năm canh Nước non một gánh chung tình Nhớ ai, ai có nhớ mình chăng ai?
***
Ai đi đâu đấy hở ai,
Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm? Tìm em như thể tìm chim
Chim ăn bể Bắc đi tìm bể Ðông Tìm bể Ðông thấy lông chim nhạn Tìm bể cạn thấy đàn chim di,
Ai mang nhân ngãi ta đi
Thì mang nhân ngãi ta về cho ta!
***
Anh về hỏi mẹ cùng thầy
Có cho làm rể bên này hay không ?
***
Anh về Bình Ðịnh chi lâu ?
Bỏ em ở lại hái dâu một mình
***
Anh đi lưu thú Bắc Thành
Ðể em khô héo như nhành từ bi !
***
Ai làm cho bướm lìa hoa,
Cho chim xanh nỡ bay qua vườn hồng ?
Ai đi muôn dặm non sông
Ðể ai chứa chất sầu đông vơi đầy?
***
Áo xông hương của chàng vắt mắc
Trang 2Ðêm em nằm em đắp lấy hơi
Gửi khăn gửi túi gửi lời
Gửi đôi chàng mạng cho người đường xa
Vì mây cho núi nên xa
Mây cao mù mịt, núi nhoà xanh xanh
***
Bóng trăng em ngỡ bóng đèn
Bóng cây em ngỡ bóng thuyền anh sang
***
Bốn mùa xuân hạ thu đông
Thiếp ngồi dệt vải những trông bóng chàng Dừa xanh trên bến Tam Quan
Dừa bao nhiêu trái trông chàng bấy nhiêu !
***
Cầm lược thì nhớ tới gương,
Cầm khăn nhớ túi, đi đường nhớ nhau
***
Cá buồn cá lội thung thăng
Người buồn người biết đãi đàng cùng ai ?
Phương Ðông chưa rạng sao mai
Ðồng hồ chưa cạn, biết lấy ai bạn cùng ?
***
Cá sầu cá trở đầu đuôi
Người sầu lên ngược xuống xuôi vẫn sầu
***
Cánh hồng bay bổng trời thu
Thương em chim gáy cúc cu trong lồng Duyên may, tay bế tay bồng
Thương ai vò võ trong phòng chiếc thân
***
Trang 3Chẳng tham nhà ngói bức bàn
Trái duyên coi bẵng một gian chuồng gà
Ba gian nhà rạ lòa xòa
Phải duyên coi tựa chín tòa nhà lim
***
Chim quyên ăn trái nhãn lồng
Thia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi
***
Chim khôn đậu nóc nhà quan
Trai khôn tìm vợ, gái ngoan tìm chồng trai khôn, tìm vợ chợ đông
Gái ngoan tìm chồng ở chốn ba quân
***
Cho anh một miếng trầu vàng
Mai sau anh trả lại nàng đôi mâm
***
Chòng chành như nón không khua
Như thuyền không lái, như chùa không sư
Không sư thì lại tìm sư
Anh không có vợ cũng hư mất đời
***
Chửa quen đi lại cho quen
Tuy rằng đóng cửa nhưng then không cài
***
Cô kia cắt cỏ một mình
Cho anh cắt với chung tình làm đôi
Cô còn cắt nữa hay thôi
Cho anh cắt với làm đôi vợ chồng?
***
Cô kia đứng ở bên sông
Muốn sang, anh ngả cành hồng cho sang
Trang 4Cô kia áo trắng lòa lòa
lại đây đập đất trồng cà với anh !
Bao giờ cà chín cà xanh
Anh cho một quả để dành mớm con !
***
Cơm ăn mỗi bữa một lưng
Uống nước cầm chừng dể dạ thương em
***
Ðấy đông thì đây bên tây
Ðây chưa có vợ, đấy nay chưa chồng
Con trai chưa vợ đã xong,
Con gái chưa chồng, buồn lắm em ơi !
***
Ðêm qua mưa bụi gió bay
Gió rung cành bạc, gió lay cành vàng
Em với anh cùng tổng khác làng
Nào em có biết ngõ chàng ở đâu ?
Một thương hai nhớ ba sầu
Cơm ăn chả được ăn trầu cầm hơi
Thương chàng lắm lắm chàng ơi!
Biết đâu thanh vắng mà ngồi thở than
Nhớ chàng như nhớ lạng vàng
Khát khao về nết, mơ màng về duyên
Nhớ chàng như bút nhớ nghiên
Như mực nhớ giấy, như thuyền nhớ sông
Nhớ chàng như vợ nhớ chồng
Như chim nhớ tổ, như rồng nhớ mây
***
Ðêm qua Nguyệt lặn về Tây
Sự tình kẻ đấy người đây còn dài
Trúc với mai, mai về Trúc nhớ
Trúc trở về mai nhớ trúc không ?
Bây giờ kẻ Bắc người Ðông
Kể sao cho xiết tấm lòng tương tư!
***
Ðèo treo ngọn ái
Nước xoáy gò ân
Em thương anh thì xích lại cho gần
Kẻo mai xa vắng, hai đứa thầm nhớ thương
***
Cá lí ngư sầu tư biếng lội
Chim trên cành sầu cội biếng bay,
Anh thấy em nhiều nỗi đắng cay
Con thơ tay ẵm, Gánh nợ oằn vai
Anh muốn vô chắp nối dở hay với mình
Trang 5
***
Ðêm qua chớp bể mưa nguồn
Hỏi người tri kỷ có buồn hay chăng ?
Cá buồn cá lội tung tăng
Em buồn em biết đãi dằng cùng ai ?
***
Ðêm qua mới gọi là đêm,
Ruột xót như muối, Dạ mềm như dưa !
***
Ðêm qua đốt đỉnh hương trầm
Khói lên nghi ngút, âm thầm lòng ai
***
Ði qua nghiêng nón cúi lưng
Anh không chào, em không hỏi vì chưng đông người
***
Ði ngang thấy ngọn đèn chong
Thấy em nho nhỏ muốn bồng mà ru
*** ***
Ðôi ta như tượng mới tô
Như chuông mới đúc, như chùa mới xây
***
Ðêm nằm ở dưới bóng trăng
Thương cha nhớ mẹ không bằng nhớ em
***
Ðôi ta như thương mãi nhớ lâu
Như sông nhớ nước, như ngành dâu nhớ tằm
***
Ðôi ta như thể con bài
Ðã đánh thì quyết, đừng nài thấp cao
Trang 6Ðôi ta như đá với dao
Năng liếc năng sắc, năng chào năng quen
***
Ðôi ta như lúa đòng đòng
Ðẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha Ðôi ta như chỉ xe ba
thầy mẹ xe ít, đôi ta xe nhiều
***
Ðêm khuya thiếp mới hỏi chàng:
Cau xanh ăn với trầu vàng xứng chăng?
- Trầu vàng nhá lẫn cau xanh
Duyên em sánh với tình anh tuyệt vời
***
Ðêm khuya dưới đất trên trời
Một mình cô đứng, cô ngồi, cô nghe
Cô nghe hết giọng con ve
Ðến lời con cuốc gọi hè tiếc xuân
***
Ðêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:
Tre non đủ lá, đan sàng nên chăng ?
- Ðan sàng thiếp cũng xin vâng,
Tre vừa đủ lá, non chăng hỡi chàng ?
***
Em là con gái Kẻ Mơ
Em đi bán rượu, tình cờ gặp anh
Rượu ngon chẳng quản be sành,
áo rách khéo vá hơn lành vụng may Rượu lạt uống lắm cũng say,
áo rách có mụn vá ngay lại lành
***
Em về cắt rạ đánh tranh
Chặt tre chẻ lạt cho anh lợp nhà
Trang 7Sớm khuya hòa hợp đôi ta
Hơn ai gác tía lầu hoa một mình
***
Gan vàng chẳng cắt mà đau
Cách em một chút một ràu như dưa
***
Ghe lui khỏi bến còn dầm
Người thương đâu mất chỗ nằm còn đây?
***
Hai đứa mình giống thế cây cau
Anh bẹ em bẹ nương nhau sống đời
***
Hỡi cô thắt dải lưng xanh
Ngày ngày thấp thoáng bên mành đợi ai ?
Trước đường xe ngựa bời bời
Bụi hồng mờ mịt, ai người mắt xanh ?
***
Hỡi anh mà đi ô thâm !
Ô nhiễu, ô vóc hay lầm ô em ?
Ô em, em để trong nhà
Khen ai mở khóa đưa ra cho chàng
***
Khăn đào vắt ngọn cành mơ,
Mình xuôi đằng ấy, bao giờ mình lên ?
- Em xuôi, em lại ngược ngay,
Sầu riêng em để trên này cho anh.
***
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất?
hăn thuơng nhớ ai
Khăn vắt lên vai ?
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt?
Ðèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt?
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên?
Ðêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi chưa yên mọi bề
***
Kiểng xa bồn, kiểng không xanh
Anh rầu người nghĩa, cơm canh bỏ liều
Trang 8***
Lá này gọi lá xoan đào
Tương tư gọi nó thế nào hở em ?
Lá khoai anh ngỡ lá sen
Bóng trăng anh ngỡ bóng đèn anh khêu
***
Lênh đênh một chiếc thuyền tình
Mười hai bến nước biết gửi mình vào đâu ?
***
Mong sao anh biến ra tằm
Em biến ra nống ta nằm chung chơi
Khi nào cho hợp hai nơi
Ghé tai nói nhỏ những lời thủy chung
***
Một đàn cò trắng bay quanh
Cho loan nhớ phượng, cho mình nhớ ta Mình nhớ ta như cà nhớ muối
Ta nhớ mình như Cuội nhớ trăng
Mình về mình nhớ ta chăng ?
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
***
Một duyên hai nợ ba tình
Chiêm bao lẩn khuất bên mình năm canh
***
Một mình mình một bơ thờ
Dựa cây cây ngả, dựa bờ bờ xiêu
***
Nước chảy re re con cá he nó xoè đuôi phụng, Anh xa em rồi trong bụng còn thương
***
Trang 9
Nằm một mình lại nghĩ một mình
Ngọn đèn khêu tỏ bóng huỳnh thấp cao
Trông ra nào thấy đâu nào
Ðám mây vơ vẩn ngôi sao mập mờ
Mong người, lòng những ngẩn ngơ
***
Mình về mình nhớ ta chăng ?
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
Năm quan mua lấy miệng cười
Mười quan chẳng tiếc, tiếc người răng đen
Răng đen ai nhuộm cho mình
Cho răng mình đẹp, cho tình anh say?
* **
Nhớ ai em những khóc thầm
Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa
Nhớ ai ngơ ngẩn ngẩn ngơ
Nhớ ai, ai nhớ, bây giờ nhớ ai?
Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa, như ngồi đống than
***
Năm con ngựa bạch sang sông
Năm gian nhà ngói đèn trong đèn ngoài
Ðèn yêu ai mà đèn chẳng tắt?
Ta yêu mình nước mắt nhỏ ra
***
Ngày ngày em đứng em trông
Trông non non ngất trông sông sông dài Trông mây mây kéo ngang trời
Trông trăng trăng khuyết trông người người xa
***
Nàng về giã gạo ba trăng
Ðể anh gánh nước Cao Bằng về ngâm
Nước Cao Bằng ngâm thì trắng gạo,
Anh biết em có liệu được chăng?
Trần trần như cuội cung trăng
Biết rằng cha mẹ có bằng lòng không ?
Ðể anh chờ đợi luống công !
Trang 10
***
Ngày ngày ra ngõ mà trông
Bạn không thấy bạn, tình không thấy tình!
***
Nghe lời bạn nói đậm đà
Chồng con chẳng phải, rứa mà em thương
***
Ngó ra sông Cái
Ngó ngoái thấy đình
Hạc chầu thần còn đủ cặp
Huống chi mình muốn lẻ đôi !
***
Nước sông Tô vừa trong vừa mát
em ghé thuyền vào đỗ sát thuyền anh
Dừng chèo muốn ngỏ tâm tình
Sông bao nhiêu nước, thương mình bấy nhiêu
***
ước gì sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi !
***
ước gì anh hóa ra hoa
Ðể em nâng lấy rồi mà cài khăn
ước gì anh hóa ra chăn
Ðể cho em đắp, em lăn, em nằm !
ước gì anh hóa ra gương
Ðể cho em cứ ngày thường em soi
ước gì anh hóa ra cơi
Ðể cho em đựng cau tươi, trầu vàng
***
Ra về nhớ nước giếng khơi
Nhớ điếu ăn thuốc nhớ cơi ăn trầu
Ra về giã nước giã non
Giã người giã cảnh, kẻo còn nhớ nhung
Trang 11Ruộng ai thì nấy đắp bờ
Duyên ai nấy gặp, đợi chờ uổng công
***
Sông Ngâu, sông Cả, sông Ðào
Ba con sông ấy đổ vào sông Thương
Con sông sâu nước dọc đò ngang
Mình về bên ấy ta sang bên này
Ðương cơn nước lớn đò đầy
***
Sự đời nước mắt soi gương
Càng yêu nhau lắm càng thương nhớ nhiều
***
Sen xa hồ, sen khô hồ cạn,
Liễu xa đào liễu ngã liễu nghiêng
Anh xa em như bến xa thuyền
Như Thúy Kiều xa Kim Trọng, biết mấy niên cho tái hồi!
***
Tình anh như nước dâng cao
Tình em như dải lụa đào tẩm hương
***
Tình cờ anh gặp em đây
Như cá gặp nước như mây gặp rồng
Mây gặp rồng mây lồng cuồn cuộn
Cá gặp nước con ngược con xuôi
Chồng nam vợ Bắc anh ơi!
Sao anh chẳng lấy một người như em ?
***
Trèo lên trái núi Thiên Thai
Gặp hai con phượng ăn xoài trên cây
Ðôi ta được gặp nhau đây
Khác gì chim phượng gặp cây ngô đồng !
Trang 12***
Thương em, anh cũng muốn thương
Nước thì muốn chảy nhưng mương chẳng đào
Em về lo liệu thế nào
Ðể cho nước chảy lại vào trong mương
***
Thiên duyên kỳ ngộ gặp chàng
Khác nào như thể phượng hoàng gặp nhau Tiện đây ăn một miếng trầu
Hỏi thăm quê quán ở đâu chăng là ?
Xin chàng quá bước lại nhà
Trước là trò chuyện, sau là nghỉ chân
***
Trên trời có đám mây xanh
ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng Ước gì anh cưới được nàng
Ðể anh mua gạch Bát Tràng về xây
Xây dọc, anh lại xây ngang
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân
Hỡi cô gánh nước quang mây
Cho anh một gáo tưới cây ngô đồng
Cây ngô đồng cành cao cành thấp
Ngọn ngô đồng lá dọc lá ngang
Quả dưa gang ngoài xanh trong trắng
Quả mướp đắng ngoài trắng trong vàng
Từ ngày anh gặp mặt nàng
Lòng càng ngao ngán dạ càng ngẩn ngơ Cái quạt mười tám cái nan
ở giữa phết giấy hai nan hai đầu
Quạt này anh để che đầu
Ðêm đêm đi ngủ chung nhau quạt này
Ước gì chung mẹ chung thầy
Ðể em giữ cái quạt này làm thân
Rồi ra chung gối chung chăn
Chung quần chung áo, chung khăn đội đầu Nằm thì chung cái giường tầu
Dậy thì chung cả hộp trầu ống vôi
Ăn cơm chung cả một nồi
Gội đầu chung cả dầu hồi nước hoa
Trang 13Chải đầu chung cái lược ngà
Soi giương chung cả nhành hoa giắt đầu
***
" - Thuyền ngược hay là thuyền xuôi ? Thuyền về Nam Ðịnh cho tôi ghé nhờ ?"
"Con gái chỉ nói ưỡm ờ !
Thuyền anh chật chội còn nhờ làm sao ? Miệng anh nói tay anh bẻ lái vào
" Rửa chân cho sạch bước vào trong khoang" Thuyền dọc anh trải chiếu ngang
Anh thì nằm giữa hai nàng hai bên
***
Thuyền anh đà đến bến anh ơi !
Sao anh chẳng bắt cầu noi lên bờ ?
Ðặng cơn nước đục lờ đờ,
Cắm sào đợi nước bao giờ cho trong?
Con sông kia nước chảy đôi dòng
Ðèn khêu đôi ngọn em trông ngọn nào ? Trông thấp em lại trông cao
Ngọn đèn sáng tỏ như sao trên trời
Em ơi gần bến xa vời !
***
Vợ chồng là nghĩa tao khang
Xuống khe bắt ốc lên ngàn hái rau
***
Vì sông nên phải lụy đò
Vì chiều tối, phải luỵ cô bán hàng
vì tình nên phải đa mang
Vì duyên thiếp biết quê chàng ở đây
***
Xa xôi dịch lại cho gần
Làm thân con nhện mấy lần vương tơ
Chuồn chuồn mắc phải tơ vương
Nào ai quấn quít thì thương nhau cùng
Trang 14***
Yêu nhau con mắt liếc qua
Kẻo chúng bạn biết, kẻo cha mẹ ngờ
***
Hôm qua tát nước đầu đình
Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen
Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà ?
áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu
áo anh sứt chỉ đã lâu
Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng Khâu rồi anh sẽ trả công
ít nữa lấy chồng anh sẽ giúp cho Giúp em một thúng xôi vò
Một con lợn béo, một vò rượu tăm Giúp em đôi chiếu em nằm
Ðôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo Giúp em quan tám tiền treo
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau
***
Ðêm qua em nằm nhà ngoài
Em têm mười một mười hai miếng trầu Chờ chàng chẳng thấy chàng đâu
Ðể cau long hạt, để trầu long vôi Trầu long vôi ắt đà trầu nhạt
Cau long hạt ắt đã cau già
Mình không lấy ta ắt đà mình thiệt
Ta không lấy mình, ta biết lấy ai ? Răng đen cũng có khi phai
Má hồng khi nhạt, tóc dài khi thưa , Tình đây tính đấy cũng vừa
Chàng còn kén chọn lọc lừa ai hơn?
***
Vào vườn hái quả cau xanh
Bổ ra làm tám mời anh xơi trầu
Trầu này têm những vôi tầu
Trang 15Giữa thêm cát cánh hai đầu quế cay
Trầu này ăn thật là say
Dù mặn dù nhạt dù cay dù nồng
Dù chẳng nên vợ nên chồng
Xơi dăm ba miếng kẻo lòng nhớ thương !
***
Người về em vẫn khóc thầm
Ðôi bên vạt áo ướt dầm như mưa
Người về em vẫn trông theo
Trông nước nước chảy, trông bèo bèo trôi Người về em dạn tái hồi:
Yêu em xin chớ đứng ngồi với ai !
***
Bây giờ mận mới hỏi đào:
Vườn hồng đã có ai vào hay chưa ?
Mận hỏi thì đào xin thưa:
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào
***
Con chim phượng hoàng bay ngang biển Bắc Con cá ngư ông mong nước ngoài khơi
Gặp nhau đây xin phân tỏ đôi lời
Kẻo mai kia con cá về sông vịnh
Con chim nọ đổi dời non Nam
***
Ðó nghèo đây cũng phận nghèo
Ðôi ta như bọt với bèo thương nhau
***
Nhìn em chẳng dám nhìn lâu
Ngó qua một chút đỡ sầu mà thôi
***
Cây trên rừng hóa kiểng, cá ngoài biển hóa rồng
Cá lòng tong giữa bóng ăn rong
Anh đi lục tỉnh giáp vòng
Tới đây ông trời khiến đem lòng yêu em
Trang 16***
Gặp anh trước hỏi sau chào
Năm nay anh có nơi nào hay chưa ?
Có rồi năm ngoái năm xưa
Năm nay bỏ vợ như chưa có gì !
***
Ngọc rơi xuống giếng ngọc trầm
Thò tay vớt ngọc vớt nhầm duyên em
* **
Quan cưới em bằng kiệu em cũng không thèm,
Anh cưới em bằng xuồng ba lá em cũng nguyền theo không
***
Rồi mùa rạ tốt rơm khô
Bạn về xứ bạn, biết mô mà tìm ?
***
Chim chuyền nhành ớt líu lo
Sầu ai nên mới ốm o gầy mòn
***
Một ngày năm bảy trận giông
Anh đi nằm bãi sao không thấy về ?
***
Ai về đường ấy hôm mai
Gởi dăm điều nhớ gởi vài điều thương
Gởi cho đến chiếu đến giường
Gởi cho đến chốn buồng hương em nằm
***
Thiếp xa chàng như rồng nọ xa mây
Như con chèo bẻo xa cây măng vòi
***