(Sáng kiến kinh nghiệm) đổi mới phương pháp dạy học bài 7 thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức GDCD lớp 10

Do yêu cầu nâng cao chấtlượng giảng dạy, chất lượng học tập của học sinh, sở giáo dục đào tạo Vĩnh Phúckiểm tra học kì theo đề chung của sở và thực hiện chuẩn quy chế coi thi nên cầntiếp

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: Đổi mới phương pháp dạy học bài 7 “Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10

Vĩnh Phúc, 2020

PHỤ LỤC

1 Lời giới thiệu………1

2 Tên sáng kiến……… 3

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến ……… … 3

4 Ngày sáng kiến kinh nghiệm áp dụng lần đầu………

3 5 Mô tả bản chất của sáng kiến……… 3

5.1 Mục đích nghiên cứu………3

5.2 Đối tượng nghiên cứu……… 3

5.3 Phương pháp nghiên cứu và thời gian nghiên cứu………4

5.3.1 Phương pháp nghiên cứu………4

5.3.2 Thời gian nghiên cứu……… 4

5.3.3 Kế hoạch nghiên cứu……… 4

5.4 Khả năng phát triển và ứng dụng thực tế………4

5.5 Hiệu quả………4

5.6 Nội dung của sáng kiến………5

5.6.1 Cơ sở lí luận……….5

5.6.1.1 Phương pháp dạy học tích cực……….……….5

5.6.1.2 Những thành tựu trong đổi mới giảng dạy………… 11

5.6.1.3 Những hạn chế trong đổi mới phương pháp………… 12

5.6.1.4 Một số giải pháp khắc phục hạn chế……… 17

5.6.2 Đổi mới phương pháp dạy học trong chuyên đề……… 21

5.6.2.1 Nội dung chủ yếu của chuyên đề………21

5.6.2.2 Mục tiêu của chuyên đề……… 21

5.6.3.3 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh………22

5.6.3.4 Phương pháp và kĩ thuật dạy học………22

5.6.2.5 Nội dung đổi mới phương pháp dạy học……….23

5.6.2.6 Kết luận……… 37

5.7 Về hiệu quả và khả năng áp dụng sáng kiến……… 37

6 Những thông tin cần bảo mật……… 39

7 Các điều kiện cần thiết áp dụng sáng kiến……… 39

8 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến……… 39

9 Đánh giá lợi ích thu được … ý kiến tác giả……… 40

10 Đánh giá lợi ích thu được… ý kiến các tổ chức, cá nhân……….40

11 Danh sách các tổ chức, cá nhân……….40

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 LỜI GIỚI THIỆU

Đất nước ta đã và đang trên đà phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa, thếgiới bước vào thời kì 4.0 với những công nghệ vô cùng hiện đại Vì vậy vấn đề chấtlượng nguồn lực con người là vấn đề rất cần được quan tâm Đổi mới phương phápgiảng dạy là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục nhằm nângcao chất lượng giáo dục và đào tạo, là sự sống còn của mỗi cơ sở đào tạo

Phương pháp giảng dạy là yếu tố quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đếnchất lượng đào tạo Phương pháp giảng dạy khoa học, phù hợp sẽ tạo điều kiện

để giáo viên và người học phát huy hết khả năng của mình trong việc truyền đạt,lĩnh hội kiến thức và phát triển tư duy Phương pháp giảng dạy khoa học sẽ làmthay đổi vai trò của người thầy đồng thời tạo nên sự hứng thú, say mê và sángtạo của người học

Phương pháp giảng dạy truyền thống là phương pháp mà trong đó chủyếu là thầy nói - trò nghe Ngay tận thập niên 1990, phương pháp này vẫn đangchi phối mạnh ở các trường trong cả nước Học sinh thường phải ngồi nghe liêntục trong một khoảng thời gian dài Trong phương pháp này, giáo viên dạy vàhọc sinh được dạy; giáo viên biết mọi thứ và học sinh không biết gì; giáo viênsuy nghĩ và học sinh buộc phải nghĩ theo cách của giáo viên; giáo viên nói vàhọc sinh lắng nghe; giáo viên quyết định (chọn lựa) và học sinh phải làm theo.Nhìn chung, giáo viên là chủ thể còn học sinh là khách thể của quá trình dạy -học Giáo viên quan tâm trước hết đến việc truyền đạt kiến thức, hướng đến mụctiêu làm cho học sinh hiểu và ghi nhớ kiến thức Phương pháp này ít quan tâmđến việc phát triển tư duy, huấn luyện kỹ năng và rèn luyện thái độ cho ngườihọc Nó dẫn đến tình trạng hầu hết học sinh học tập thụ động Hậu quả củaphương pháp giảng dạy cũ dẫn đến sự thụ động của người học trong việc tiếpcận tri thức Sự thụ động này là nguyên nhân tạo cho người học sự trì trệ, ngạiđọc tài liệu, ngại tranh luận, thiếu khả năng thuyết trình, lười tư duy và thiếutính sáng tạo trong tư duy khoa học Người học còn quan niệm rằng chỉ cần họcnhững gì giáo viên giảng trên lớp là đủ Ngoài ra sự thụ động của họ còn thểhiện qua phản ứng của họ đối với bài giảng của giáo viên trên lớp Họ chấp nhậntất cả những gì giáo viên trình bày Sự giao tiếp trao đổi thông tin trong lớp họchầu như chỉ mang tính một chiều

Đổi mới phương pháp giảng dạy sẽ cung cấp những cơ hội đặc biệt để nhậnthức rõ những giá trị quan trọng, thực chất trong cuộc sống Điều đó làm tăng khảnăng mà thực ra là yêu cầu giáo viên không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết Vìvậy, vai trò mới của người giáo viên trở thành nhân tố kích thích trí tò mò của họcsinh, mài sắc thêm năng lực nghiên cứu độc lập, tăng cường khả năng tổ chức, sửdụng kiến thức và khả năng sáng tạo Việc áp dụng các phương pháp giảng dạymới đòi hỏi phải có những tài liệu dạy - học mới Những tài liệu này phải gắn vớicác phương pháp kiểm tra mới nhằm khuyến khích không chỉ khả năng nhớ mà cảkhả năng hiểu, các kỹ năng thực hành và sáng tạo của học sinh

Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy phát triển năng lực, phẩmchất người học đang được nhiều giáo viên thực hiện Đổi mới hương pháp giảngdạy không có nghĩa là loại trừ phương pháp thuyết giảng Thực chất đó là sự kếthợp hài hoà nhuần nhuyễn giữa thuyết giảng và đối thoại với mục tiêu phát huycao độ tính tích cực, năng động, độc lập, sáng tạo của người học Với phươngpháp này yêu cầu người giảng không chỉ nắm vững những vấn đề cần trình bày

mà còn phải rất năng động nhạy bén và sáng tạo ngay trong giờ giảng, trên cơ sở

đó người giảng có thể truyền thụ những vấn đề cần thiết cơ bản đến người họcmột cách tự nhiên, sinh động và hứng thú

Việt Nam chúng ta đứng trước những cơ hội mới nhưng cũng gặp không

ít những thách thức khó khăn Chính vì thế ngành giáo dục phải đổi mới thì mớinâng cao được nguồn lực con người, trong đó một việc quan trọng và cần thiết làđổi mới phương pháp giảng dạy

Môn GDCD trong trường THPT từ trước đến nay đều bị coi là môn họcphụ, không có vị trí quan trọng đối với học sinh, giáo viên, các cấp quản lí Vớiquan điểm của giáo viên bộ môn, cá nhân tôi nhận thấy môn GDCD lớp 10 rấtquan trọng để hình thành thế giới quan và phương pháp luận và những quanđiểm đúng đắn về đạo đức trong mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa cánhân và xã hội Học sinh có những quan điểm đúng đắn thì xã hội sẽ có nhữngcông dân tốt, là động lực thúc đấy phát triển xã hội

Bài 7 GDCD lớp 10 “Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”

-là nội dung thuộc triết học duy vật lịch sử mang tính khái quát và trừu tượng cao.Học sinh biết được quá trình nhận thức và vai trò của thực tiễn, từ đó vận dụng vàoquá trình học tập và đời sống hàng ngày của mỗi cá nhân tạo nên những thành côngcho cá nhân và cho xã hội Bài 7- GDCD là một trong những bài học có vai tròquan trọng trong chương trình GDCD lớp 10 và cũng có vai trò quan trọng trong

hình thành thế giới quan, phương pháp luận của cá nhân Do yêu cầu nâng cao chấtlượng giảng dạy, chất lượng học tập của học sinh, sở giáo dục đào tạo Vĩnh Phúckiểm tra học kì theo đề chung của sở và thực hiện chuẩn quy chế coi thi nên cầntiếp thu kiến thức một cách thực sự.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: Đổi mới phương pháp

dạy học bài 7 “thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10.

Để góp phần thực hiện yêu cầu đổi mới nội dung và PPDH theo hướng phát triển nănglực và phẩm chất của học sinh,phát huy tính tích cực học tập của HS

2 TÊN SÁNG KIẾN

Đổi mới phương pháp dạy học bài 7 “Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10 Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng

phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh trong bài “Thực tiễn và vai trò

của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10.

3 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Đổi mới phương pháp dạy học bài 7 “thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10.

- Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Đổi mới phương pháp dạy học bài 7

“Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10.

4 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG THỬ

- Nghiên cứu đề tài khẳng định Đổi mới phương pháp dạy học bài 7 “Thực tiễn

và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”, GDCD lớp 10 - là một hướng tiếp cận

hiệu quả trong việc dạy bài 7 “Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức” mônGDCD lớp 10

5.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Bài nghiên cứu đã được triển khai với học sinh của lớp 10 qua năm học 2018 - 2019,

2019 - 2020

5.3 Phương pháp và thời gian nghiên cứu

5.3.1 Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu này tôi đã thực hiện các phương pháp sau:

- Phương pháp trải nghiệm thực tiễn: Tổ chức các hoạt động đổi mới giảngdạy trên các lớp được Nhà trường phân công

- Phương pháp quan sát: Tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, dự giờ thăm lớp củađồng nghiệp

- Phương pháp trao đổi, thảo luận: Trao đổi, thảo luận, rút kinh nghiệm từđồng nghiệp

- Phương pháp so sánh đối chiếu: Kết quả kiểm tra chuyên đề của học sinh đưa ra nhậnxét, rút kinh nghiệm trong giảng dạy

- Phương pháp thăm dò ý kiến của học sinh: Phát phiếu thăm dò để biết ý kiến củahọc sinh về đổi mới phương pháp dạy và học, giáo viên tổng kết ý kiến đưa ra những quyếtđịnh phù hợp

5.3.2 Thời gian nghiên cứu

Đề tài này đã được tiến hành từ tháng 8 năm 2018 đến nay

5.3.3 Kế hoạch nghiên cứu

Với nhiều năm giảng dạy môn GDCD, vừa tìm tòi, học hỏi về kiến thức,phương pháp giảng dạy, sau đó áp dụng phương pháp và kĩ thuật tích cực vàothực thiễn giảng dạy Trong quá trình áp dụng đổi mới phương pháp giảng dạy

tự mình khảo sát tình hình thực tế rồi tự đưa ra kết luận về tính khả thi của đổimới phương pháp dạy học hiện nay Ngoài ra tôi đã học hỏi kinh nghiệm từ cácđồng nghiệp Từ đó, rút ra kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học, trong giờhọc học sinh sẽ là trung tâm, tự học, tự lĩnh hội kiến thức để nâng cao sự hiểubiết và vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống

5.4 Khả năng phát triển, ứng dụng thực tế

- Trong sáng kiến này tôi đề cập đến việc giúp giáo viên giảng dạy môn

GDCD tham khảo một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo nên sựhứng thú cho học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và nâng cao chất lượngmôn GDCD

- Các phương pháp mang tính khả thi cao phù hợp mọi đối tượng học sinh, các

nhà trường

Phương pháp dạy học tích cực (PPDH tích cực) là một thuật ngữ rút gọn,được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướngphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học “Tích cực” trong PPDH

- tích cực được dùng với tức là hoạt động, chủ động, trái nghĩa với không hoạtđộng, thụ động chứ không dùng theo nghĩa trái với tiêu cực

PPDH tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhậnthức của người học, tức là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứkhông phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạyhọc theo phương pháp tích cực thì thầy giáo phải nỗ lực nhiều so với dạy theophương pháp thụ động

Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy Cách dạy chỉ đạo cách học,nhưng trái lại thói thường học tập của trò cũng ảnh hưởng tới cách dạy của thầy.Chẳng hạn, có trường hợp học sinh đòi hỏi cách dạy tích cực hoạt động nhưng thầygiáo chưa đáp ứng được, hoặc có trường hợp thầy giáo tích cực vận dụng PPDHtích cực nhưng không thành công vì học sinh chưa thích nghi, vẫn quen với lối họctập thụ động Vì thế, thầy giáo phải bền chí dùng cách dạy hoạt động để dần dầnxây dựng cho học sinh phương pháp học tập chủ động một cách vừa sức, từ thấplên cao Trong đổi mới phương pháp dạy học phải có sự hợp tác cả của thầy và trò,

sự phối hợp ăn nhịp hoạt động dạy với hoạt động học thì mới thành công Như vậy,việc dùng thuật ngữ “Dạy và học tích cực” để phân biệt với “Dạy và học thụ động”

Trên thực tiễn, trong qúa trình dạy học người học vừa là đối tượng củahoạt động dạy, lại vừa là chủ thể của hoạt động học Phê chuẩn hoạt động học,dưới sự chỉ đạo của thầy, người học phải hăng hái chủ động cải biến chính mình

về tri thức, năng lực, thái độ hoài nghi, hoàn thiện nhân cách, không ai làm thaycho mình được Bởi vậy, nếu người học không tự giác chủ động, không chịuhọc, không có biện pháp học tốt thì hiệu quả của việc dạy học sẽ rất hạn chế.

Như vậy, khi đã chú trọng vị trí hoạt động và vai trò của người học thì dĩnhiên phải phát huy tính hăng hái chủ động của người học Tuy nhiên, dạy họclấy học trò làm trọng tâm không phải là một biện pháp dạy học cụ thể Đó là một

tư tưởng, quan điểm giáo dục, một cách tiếp cận quá trình dạy học chi phối tất

cả qúa trình dạy học về mục đích, nội dung, biện pháp, công cụ, tổ chức, đánhgiá… chứ không phải chỉ liên quan đến biện pháp dạy và học

Đặc điểm của các biện pháp dạy học tích cực.

* Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.

Trong phương pháp dạy học tích cực, người học - đối tượng của hoạt động

“dạy”, song song là chủ thể của hoạt động “học” - được cuốn hút vào các hoạt động họctập do thầy giáo tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mìnhchưa rõ chứ không phải thụ động tiếp nhận những kiến thức đã được thầy giáo sắp xếp.Được đặt vào những tình huống của thực tế, người học trực tiếp quan sát, bàn bạc, làmthí nghiệm, giải quyết sự tình đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó nắm được kiếnthức kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp “làm ra” kiến thức, kĩ năng đó, khôngrập theo những khuôn mâu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

Dạy theo cách này thì thầy giáo không chỉ đơn giản truyền đạt kiến thức

mà còn hướng dẫn học sinh hoạt động Chương trình dạy học phải giúp cho từnghọc sinh biết hoạt động và tích cực dự khán các hoạt động của cộng đồng

* Dạy và học coi trọng rèn luyện phương pháp tự học.

Phương pháp tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho họcsinh không chỉ là một phương pháp nâng cao công hiệu dạy học mà còn là mộtmục tiêu dạy học Trong tầng lớp hiện đại đang biến đổi nhanh - với sự pháttriển khoa học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão - thì không thể nhồinhét vào đầu óc học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều Phải quan tâmdạy cho học sinh phương pháp học ngay từ bậc Tiểu học và càng lên bậc họccao hơn càng phải được chú trọng

Trong các phương pháp học thì then chốt là phương pháp tự học Nếu rènluyện cho người học có được phương pháp, kĩ năng, thói thường, (lập trường tự

học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con

người) cuối cùng học tập sẽ được nhân lên gấp bội Vì thế, ngày nay người ta

nhấn mạnh mặt hoạt động học trong qúa trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyểnbiến từ học tập thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề tự học ngay trongtrường phổ thông, không chỉ tự học ở hậu đường bài lên lớp mà tự học cả trongtiết học có sự hướng dẫn của giáo viên.

* Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.

Trong một lớp học mà kiến thức, tư duy của học sinh không thể đồng đềutuyệt đối thì khi vận dụng phương pháp tích cực buộc phải chấp thuận sự phânhóa về cường độ, tiến độ hoàn tất nhiệm vụ học tập, nhất là khi bài học đượcthiết kế thành một xâu công việc độc lập

Áp dụng biện pháp tích cực càng cao thì sự phân hóa này càng lớn Việc

sử dụng các phương tiện công nghệ thông cáo trong nhà trường sẽ đáp ứng đềnghị cá thể hóa hoạt động học tập theo nhu cầu và khả năng của mỗi học sinh

Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi kiến thức, tài năng, thái độ hoàinghi đều được hình thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân Lớp học làmôi trường tiếp xúc với nhau thầy - trò, trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tácgiữa các cá nhân trên con đường chiếm lĩnh nội dung tri thức Phê duyệt đàmluận, tranh luận trong tập thể, quan điểm mỗi cá nhân được thổ lộ, tự tin tuyên

bố hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới Bài học ứngdụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của người thầy giáo

* Kết hợp đánh giá thầy với tự đánh giá của trò trong quá trình dạy học tích cực.

Trong dạy học, việc đánh giá học trò không chỉ nhằm mục đích nhận địnhthực trạng và sắp xếp hoạt động học của trò mà còn đồng thời tạo hoàn cảnhnhận định thực trạng và sắp xếp hoạt động dạy của thầy

Trước đây, giáo viên giữ độc quyền đánh giá học trò Trong phương pháptích cực, giáo viên phải chỉ dẫn học trò phát triển tài năng tự đánh giá để tự sắpxếp cách học Liên tưởng với điều này, giáo viên cần tạo hoàn cảnh thuận tiện

để học trò được tham gia đánh giá lẫn nhau Tự đánh giá đúng và sắp xếp hoạtđộng kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống mà nhàtrường phải trang bị cho học sinh Theo hướng phát triển các phương pháp tíchcực để đào tạo những con người năng động, sớm thích ứng với đời sống xã hội,thì việc kiểm tra, đánh giá chẳng thể dừng lại ở tái hiện các tri thức, lặp lại cáctài năng đã học mà phải xứng đáng được đề nghị hoặc đề xuất trí sáng ý, óc sángtạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế

Với sự trợ giúp của các thiết bị nghệ thuật, kiểm tra đánh giá sẽ khôngcòn là một nghề nghiệp nặng nhọc đối với giáo viên, song cho nhiều thông tinkịp thời hơn để sửa đổi hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học.

Từ dạy và học bị động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóngvai trò thuần tuý là người truyền đạt tri thức, giáo viên trở nên người thiết kế, tổchức, chỉ dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học trò tự lực chiếm lĩnhnội dung học hỏi, chủ động đạt các mục đích tri thức, năng lực, thái độ hoài nghitheo đề nghị của thời hạn Trên lớp, học trò hoạt động là chính, giáo viên có vẻ nhànnhã hơn nhưng trước đó, khi soạn giáo án, giáo viên đã phải đầu tư công sức, thời kìrất nhiều so với kiểu dạy và học bị động mới có khả năng thực hành bài lên lớp với

vai trò là người gợi mở, xúc tác, cổ vũ, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi

háo hức, tranh cãi rầm rộ của học trò Giáo viên phải có trình độ chuyên trị sâu rộng,

có trình độ sư phạm lành nghề mới có khả năng tổ chức, chỉ dẫn các hoạt động củahọc trò mà nhiều khi biến diễn ngoài tầm dự kiến của giáo viên

So sánh đặc điểm của dạy học truyền thống và dạy học tích cực như sau:

Dạy học truyền thống Các mô hình dạy học tích cực

Quan

niệm

Học là qúa trình hấpthụ và lĩnh hội, qua đó

Mục

đích

Chú trọng cung cấp trithức, năng lực Học để

đối phó với thi cử Sau

khi thi xong những điều

đã học thường bị bỏ quên

hoặc ít dùng đến

Chú trọng hình thành các năng lực (sángtạo, hợp tác…) dạy biện pháp và nhận thứckhoa học, dạy cách học Học để đáp ứngnhững đề nghị của cuộc sống hiện nay vàtương lai Những điều đã học cần thiết, hữuích cho bản thân học trò và cho sự phát triển

- Vốn thông hiểu, kinh nghiệm và nhu cầucủa HS.

- Tình huống thực tiễn, bối cảnh và môitrường địa phương

- Những vấn đề học trò quan tâm

biện

pháp

Các biện pháp diễngiảng, truyền thụ tri thức

giáo viên đối diện với cả

ta phân biệt các loại phương pháp vấn đáp

* Phương pháp đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

Trong một tầng lớp đang phát triển nhanh theo cơ chế thị trường, cạnhtranh gay gắt thì phát hiện sớm và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy sinh trongthực tế là một năng lực đảm bảo sự thành công trong cuộc sống, đặc biệt trongkinh doanh Vì thế, tập dượt cho học sinh biết phát hiện, đặt ra và giải quyếtnhững vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, nhà ở vàcộng đồng không chỉ cố ý nghĩa ở tầm phương pháp dạy học mà phải được đặtnhư một mục tiêu giáo dục và đào tạo

Trong dạy học theo phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, học trò vừanắm được tri thức mới, vừa nắm được phương pháp lĩnh hội tri thức đó, pháttriển tư duy hăng hái, sáng tạo, được để sẵn một năng lực thích ứng với đời sống

xã hội, phát hiện kịp thời và giải quyết hợp lý các vấn đề phát sinh

* Phương pháp hoạt động nhóm

Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người Tuỳ mục đích, nội dungcủa vấn đề học tập, các nhóm được phân chia không hẹn hay có chủ tâm, được duy trì yên

ổn hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùng một nhiệm vụ hay nhữngnhiệm vụ khác nhau

Nhóm tự bầu nhóm trưởng nếu thấy cần Trong nhóm có xác xuất phân việcmỗi người một phần việc Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc hănghái, chẳng thể ỷ lại vào một đôi người hiểu biết và năng động hơn Các thành viêntrong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề nêu ra trong không khí thi đua với cácnhóm khác Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tập chungcủa cả lớp Để trình bày kết quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm có cử ramột đại diện hoặc phân việc mỗi thành viên trình bày một phần nếu nhiệm vụ giaocho nhóm là khá phức tạp

Phương pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm san sẻ các bănkhoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới Bằng cáchnói ra những điều đang nghĩ, mỗi người có xác xuất nhận rõ trình độ hiểu biết củamình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì Bài học trở nên quátrình học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp thụ bị động từ giáo viên

Thành công của bài học phụ thuộc vào sự nồng nhiệt tham gia của mọithành viên, vì vậy phương pháp này còn gọi là phương pháp cùng tham gia Tuynhiên, phương pháp này bị ngăn lại trong một giới hạn nhất định bởi không gianphạm vi nhỏ của lớp học, bởi thời kì hạn định của tiết học, thành thử giáo viênphải biết tổ chức hợp lý và học trò đã khá quen với phương pháp này thì mới cókết quả Cần nhớ rằng, trong hoạt động nhóm, tư duy hăng hái của học trò phảiđược phát huy và tác phong quan yếu của phương pháp này là rèn luyện nănglực hợp tác giữa các thành viên trong tổ chức lao động Cần tránh xu hướng hìnhthức và xơ cua lạm dụng, quan niệm cho rằng tổ chức hoạt động nhóm là dấuhiệu điển hình nhất của đổi mới PPDH và hoạt động nhóm càng nhiều thì chứng

tỏ phương pháp dạy học càng đổi mới

* Phương pháp đóng vai

- Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học trò thực hành một số cách xử sự nào

đó trong một tình huống giả định Phương pháp đóng vai có những điểm tích cực sau:

+ Học trò được rèn luyện thực hành kĩ năng ứng xử và giãi bày thái độ hoài nghitrong môi trường không có các mối nguy hiểm, rủi ro trước khi thực hành thực tiễn

+ Gây hứng thú và chú ý cho học trò

+ Tạo hoàn cảnh và phát huy tính sáng tạo của học trò.

+ Khích lệ sự thay đổi thái độ hoài nghi, hành vi của học trò theo chuẩnhành vi tư tưởng và chính trị xã hội

+ Thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn

* Phương pháp động não

Động não là phương pháp giúp học sinh trong một thời gian ngắn nảy sinhđược nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó, thực hiện phương phápnày giáo viên đưa ra một hệ thống thông báo làm tiền đề cho buổi thảo luận

5.6.1.2 Những thành tựu trong đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD trường THPT hiện nay.

Năm 2017 với sự thay đổi về việc thi THPT QG, xét đại học môn GDCD là

một bộ môn thi để xét tốt nghiệp Cùng với kế hoạch đổi mới nội dung kiến thứccác bộ môn và các khối lớp, các cấp học, Bộ giáo dục đã chỉ đạo phải đổi mớiphương pháp dạy học dần để phù hợp với nội dung mới Môn GDCD cũng nằmtrong sự đối mới đó Hiện nay giáo viên GDCD trong cả nước đang từng bước đổimới phương pháp dạy học và đã đạt được một số thành tựu nhất định

Với kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới sinh hoạt chuyên môntheo cách phân tích hoạt động của học sinh do Bộ giáo dục chỉ đạo Sở giáo dục vàđào tạo Tỉnh Vĩnh Phúc triển khai việc lĩnh hội sự đổi mới này từ cấp trên sau đótruyền đạt lại cho giáo viên của từng bộ môn trong nhà trường trên địa bàn tỉnh.Lãnh đạo các nhà trường rất quan tâm và chú trọng đến việc đổi mới phương phápgiảng dạy và sử dụng các kĩ thuật dạy học trong giờ học GDCD Vào những dịp như20/11, 8/3… Một số nhà trường tổ chức những buổi thao giảng mẫu thực hiện đổimới phương pháp dạy học tích cực

Giáo viên rất hăng hái, tích cực trong việc đổi mới phương pháp giảng dạyphù hợp với yêu cầu của xã hội và kiến thức hiện nay Những giờ giảng GDCDgiáo viên đã sử dụng được một số phương pháp và kĩ thuật tích cực vào để học sinhchủ động lĩnh hội kiến thức chứ không phải thụ động lĩnh hội như trước

Để có một giờ học đổi mới thành công, giáo viên không những có kiếnthức sâu rộng về nội dung bài học mà giáo viên còn phải nắm chắc các phươngpháp kĩ thuật dạy học tích cực thật tốt Giáo viên giảng dạy môn GDCD đã đầu

tư, chuẩn bị giáo án thật tốt, tự tìm tòi, học hỏi hiểu sâu, hiểu rộng về nội dung

bởi đổi mới phương pháp dạy học, nội dung bài học sẽ được tiếp cận từ nhiềuphía không theo sự sắp xếp sẵn của giáo viên.

Giáo viên môn GDCD đã có một số kiến thức nhất định về phương pháp

và kĩ thuật dạy học thông qua các lớp tập huấn của sở giáo dục tổ chức Từ đó

đã vận dụng được vào trong quá trình giảng dạy, lựa chọn những phương phápphù hợp vào từng nội dung bài học, tổ chức đổi mới giảng dạy để đạt kết quảcao nhất, điều này rất khó đối do đặc thù của môn học

Giáo viên GDCD cũng đã tiếp cận với các máy móc công nghệ thông tin

để hỗ trợ cho việc đổi mới phương pháp của mình đạt hiệu quả cao như: dùngbảng thông minh, giáo án điện tử, video… Ngoài ra, để học hỏi thêm công nghệthông tin và phương pháp dạy học tích cực giáo viên tham gia vào các diễn đànđổi mới giảng dạy môn GDCD, học online để tiếp cận và tự nâng cao trình độchuyên môn và phương pháp dạy học Giáo viên môn GDCD và giáo viên các

bộ môn khác trong nhà trường THPT không chỉ đổi mới trong những giờ giảngmẫu hay dự giờ nữa mà đang tích cực đưa việc đổi mới vào trong các giờ học,các nội dung kiến thức

Giáo viên GDCD rất tích cực tham gia vào các hoạt động sinh hoạtchuyên môn của trường, của cụm và trong toàn tỉnh Trong những buổi sinh hoạtchuyên môn giáo viên trao đổi, chia sẻ chân thành, thẳng thắn những thực tiễn

và kinh nghiệm đổi mới của bản thân đề cùng nhau học hỏi, thảo luận góp ý Từviệc trao đổi này lựa chọn được phương pháp và kĩ thuật dạy học hợp lí nhấtphát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh

Học sinh trong các giờ học đổi mới rất sôi nổi, hăng hái tham gia và hoànthành tốt các nhiệm vụ do giáo viên giao Học sinh cũng mong muốn được họcnhững giờ đổi mới vì các em được hoạt động, được tự mình suy nghĩ tìm tòi, khôngphải ngồi im nghe cô giáo giảng như trước

5.6.1.3 Những hạn chế trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD hiện nay

Mặc dù Bộ giáo dục Việt Nam triển khai sâu rộng đổi mới phương phápdạy học để tiến tới đổi mới nội dung chương trình, mục tiêu giáo dục trongnhững năm tới Việc đổi mới phương pháp dạy học đổi với các cơ sở giáo dụcvẫn chưa triển khai được hoặc triển khai chưa hiệu quả, chưa đúng bản chất vàyêu cầu của Bộ giáo dục đề ra, chưa đáp ứng được điều mong đợi của học sinh,gia đình và xã hội

Hầu hết giáo viên GDCD chưa thực hiện được đổi mới phương pháp dạy học theohướng tích cực mà vẫn đang sử dụng phương pháp dạy học truyền thống trong giảng dạymôn GDCD, giáo viên vẫn là trung tâm, truyền đạt kiến thức còn học sinh tiếp thu kiếnthức một cách thụ động, mọi tri thức đều do giáo viên định hướng sắp xếp và học sinh sẽtiếp thu theo sự sắp xếp đó Nếu có đổi mới phương pháp dạy học thì nhìn chung chưamang lại hiệu quả Số giáo viên chủ động, sáng tạo trong việc phối hợp các phương pháp,

kĩ thuật dạy học tích cực, tự lực sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều

Giáo viên GDCD nói riêng và giáo viên các bộ môn nói chung ngại thay đổiphương pháp dạy học vì nhiều năm họ sử dụng phương pháp dạy học truyền thống,truyền đạt thụ động, mọi nội dung tri thức và diễn biến trong giờ học do giáo viênquyết định Thêm nữa giáo viên ngại học hỏi đặc biệt là phương pháp truyền đạt

Vì thế nên nhiều giáo viên GDCD không mặn mà, hào hứng về kế hoạch đổi mớiphương pháp dạy học

Việc ứng dụng công nghệ - truyền thông, sử dụng các phương tiện dạyhọc chưa thực hiện rộng rãi và hiệu quả trong các trường trung học phổ thông

Hoạt động kiểm tra, đánh giá vẫn chú ý đến yêu cầu tái hiện kiến thức vàđánh giá qua điểm số, chưa chú ý đến đánh giá về kĩ năng, năng lực thái độ quamột quá trình Kiến thức chuẩn nặng nề khiến cho giáo viên duy trì lối dạy họcđọc chép và học sinh học thuộc lòng Nhiều giáo viên biên soạn đề kiểm trachưa vận dụng đúng quy trình nên bài kiểm tra còn mang tính chủ quan củangười dạy Hoạt động kiểm tra đánh giá ngay trong quá trình tổ chức hoạt độngdạy học trên lớp chưa thực hiện một cách khoa học Các hoạt động đánh giáđịnh kì, đánh giá diện rộng cấp tỉnh, cấp quốc gia môn GDCD chưa đồng bộ

Nhiều học sinh chưa sẵn sàng để tham gia vào giờ học đổi mới Các emcòn e ngại, rụt rè ngại thể hiện Bên cạnh đó, từ nhỏ các em đã được tiếp cận vớicách học thụ động nên trở thành thói quen, lối mòn trong nhận thức

Như vậy việc triển khai đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tíchcực còn rất nhiều hạn chế đặc biệt từ giáo viên và học sinh Tôi mạnh dạn đưa ranguyên nhân của những hạn chế này như sau:

Thứ nhất, nhận thức về phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế: Sự phát triển hay một cuộc cách mạng trong khoa học giáo dục thực chất là tạo tiền

đề để những nhân tố tích cực trong lòng cái cũ vẫn có cơ hội phát triển, đồngthời tạo ra cái mới tiến bộ hơn, tốt hơn cái đã có Cách mạng, đổi mới khôngphải dung hòa để làm “hơi khác hay tương tự cái đã có” mà phải có cái mới thực

sự để đáp ứng được đòi hỏi của sự tiến bộ Điều đó là tất yếu, trước tiên là trongnhận thức của từng giảng viên.

Nhưng hiện nay, một bộ phận giáo viên chưa có nhận thức đúng về phương

pháp dạy học tích cực, cho rằng phương pháp dạy học này cũng không có gì khácbiệt nhiều so với phương pháp cũ, nên cứ dạy phương pháp truyền thống: đọc - chép,người dạy là trung tâm, miễn sao là mang lại hiệu quả, học sinh hiểu bài, thi đậu, trảbài điểm cao là được Nhận thức, suy nghĩ đơn giản như vậy không chỉ không tạo ra

cơ hội tiếp cận với phương pháp mới, hạn chế trình độ, năng lực chuyên môn củagiảng viên, mà còn ảnh hưởng, tác động tiêu cực đến các thầy cô giáo khác ở cùng

bộ môn, cùng trường luôn có nhu cầu tiến thủ, muốn tiếp cận và khát khao đổi mớicách thức dạy học để thu hút, hấp dẫn học sinh Theo cách đó, những hạn chế trongnhận thức về phương pháp dạy học này đã và đang là nhân tố kìm hãm người giáoviên tiến bộ, hạn chế chất lượng giáo dục và đào tạo của các nhà trường

Thứ hai, vận dụng phương pháp dạy học tích cực nhưng xác định mục tiêu chưa rõ, còn thụ động trong quá trình dạy học: Trên thực tế, một số giáo

viên trong quá trình giảng dạy dù đã cố gắng đổi mới, vận dụng phương phápdạy học tích cực nhưng lúng túng, gợi mở không khéo, nhiều trường hợp lanman, không định hướng sát với nội dung bài học Có giáo viên đã cố gắng tìmtòi, áp dụng các phương pháp như hỏi đáp, nêu, giả định các tình huống sưphạm, tiến hành phân chia, thảo luận theo nhóm… nhưng nhìn chung vẫn rấtgượng ép, không linh hoạt, thiếu sức thu hút học sinh vì vậy hiệu quả chưa cao

Từ việc nhận thức về phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế, cộng với việcphương pháp giảng dạy tích cực phức tạp, yêu cầu cao, gắn với sử dụng các phương tiệnkhoa học, kỹ thuật hỗ trợ Phương pháp mới, như theo bài, theo chủ đề… yêu cầu giáoviên phải tốn thời gian, phải vất vả tìm tòi, sáng tạo nhiều trong khâu thiết kế, soạn bài,chuẩn bị, sử dụng nhiều phương án, tình huống sư phạm, chuyên môn để dẫn dắt, gợi mởhọc sinh tìm hiểu, suy nghĩ, tư duy…

Để thành công với phương pháp mới đòi hỏi giáo viên cần chủ động trongnội dung kiến thức, thiết kế giờ giảng, kiên trì và không ngừng học hỏi, trau dồithực tế, luôn vận dụng kiến thức đã có vào quan sát và ứng dụng vào thực tiễn…Trong khi phương pháp truyền thống có phần nhẹ nhàng, đơn giản hơn Điều đó đãlàm cho xu hướng tâm lý của một bộ phận giáo viên thích sử dụng phương pháp

cũ Nghĩa là giáo viên không chủ động nghiên cứu, vận dụng phương pháp dạy họcmới, luôn ở trạng thái thụ động, nó đã và đang là rào cản, kìm hãm sự phát triển

năng lực, trình độ của giáo viên, làm cho phương pháp dạy học mới không đượcphát huy, chất lượng giáo dục và đào tạo bị ảnh hưởng.

Thứ ba, do áp lực thi cử: Hiện nay giáo dục Việt nam và xã hội quá đề cao

điểm số và thi cử, kết quả thi cử phản ánh phương pháp dạy học của giáo viên Vìthế nên giáo viên, học sinh, nhà quản lí và các lực lượng xã hội khác tập trung toàntrí lực vào chất lượng thi cử, lượng kiến thức lĩnh hội sau mỗi bài học là kĩ nănglàm bài, điểm số, khả năng nhận thức của các em nhanh hay chậm….chứ chưa thực

sự quan tâm đến việc rèn luyện tính tự lập, tự giác, tự học, đến các kĩ năng và nănglực phát triển khác của con người Để tiếp thu và truyền đạt được nhiều kiến thứcthì giáo viên sẽ chọn phương pháp dạy học truyền thống phù hợp nhất Chính vìđiều này mà nhiều học sinh Việt nam nhận thức tốt so với học sinh các nước pháttriển nhưng các kĩ năng mềm như làm việc theo nhóm, tính tự lập, tự tin, giao tiếp,hợp tác, làm việc nhóm … lại rất hạn chế Tuy nhiên những kĩ năng này rất cầnthiết đối với người lao động thế hệ mới, người lao động trong xu thế hội nhập toàncầu, hợp tác cùng nhau phát triển

Thứ tư, nội dung chương trình môn GDCD dài, khó, trừu tượng: Vì phục

vụ cho thi cử và quan điểm phải được nhiều kiến thức sau mỗi giờ học nên nộidung học còn nặng nề, khó, trừu tượng so với lứa tuổi mà chủ yếu là học hànlâm nên học sinh không hiểu bài Trong một giờ học lượng kiến thức quá nặng

nề theo phân phối chương trình, vì vậy nếu giáo viên tổ chức các hoạt độngnhằm đổi mới phương pháp dạy học để học sinh tự lĩnh hội kiến thức sẽ mấtnhiều thời gian, không đảm bảo được nội dung kiến thức theo mục tiêu bài học.Lượng kiến thức nhiều như hiện nay tổ chức dạy học theo phương pháp thụđộng mới có thể truyền tải hết kiến thức cho học sinh

Nội dung môn GDCD lớp 10 bao gồm triết học và đạo đức lớp 10 Nộidung chương trình rất nhiều khái niệm và toàn bộ là kiến thức mới, học sinhchưa được tiếp cận trước đó, lại là kiến thức khái quát và trừu tượng nên việc ápdụng đổi mới phương pháp sử dụng kĩ thuật dạy học tích cực nhằm đổi mớiphương pháp học đối với học sinh là rất khó khăn

Giáo viên còn hạn chế rất nhiều về sử dụng công nghệ thông tin và cácthiết bị dạy học hiện đại Trong thời kì bùng nổ công nghệ thông tin, phươngtiện dạy học hiện đại giáo viên có thể sử dụng công nghệ hiện đại vào phục vụcho quá trình giảng dạy, tuy nhiên giáo viên còn rất yếu trong việc tiếp cận và sửdụng những thiết bị này đặc biệt giáo viên GDCD

Thứ năm, do tâm lí môn GDCD là môn phụ, là môn chỉ để xét tốt nghiệp:

Học sinh hiện nay chạy theo thành tích thi cử, các em chỉ quan tâm đến nhữngmôn học thi để xét Đại học Chính tâm lí này làm cho học sinh không hứng thú,nặm mà lắm trong việc học tập bộ môn Nhiều giáo viên cũng có suy nghĩ mônGDCD là môn phụ chỉ cần học có đủ điểm, đủ điều kiện để lên lớp hay xét tốtnghiệp nên giáo viên chỉ cần đọc - chép cho đủ kiến thức theo yêu cầu khôngcần phải đổi mới làm gì cho vất vả

Thứ sáu, thiếu biện pháp tích cực hóa học sinh; cơ sở vật chất, trang thiết

bị thiếu, lỗi thời… Nhiều học sinh có thói quen lười làm bài tập, học bài, ngại tư

duy trong quá trình học, nhất là những học sinh lớp 10 khi tiếp xúc với nhữngmôn học có tính lý luận, trừu tượng cao như Triết học, học sinh phần nhiều ảnhhưởng lớn của phương pháp dạy học cũ, vẫn là trong giờ học, thầy giảng trò nghe

và ghi chép Sự thiếu tích cực trong học tập của học sinh cũng làm giảm sự nhiệttình của giáo viên và như vậy việc dạy và học trở nên nhàm chán, mang tính đốiphó Phương pháp dạy học tích cực thực chất là đi vào khắc phục những hạn chế,thiếu sót đó Tuy nhiên, chất lượng, hiệu quả lại phụ thuộc vào khả năng tích cựchóa sinh viên của giáo viên

Giáo viên hiện nay không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn là người hỗtrợ học sinh, hướng dẫn tìm chọn và xử lý thông tin Vị trí của nhà giáo không phảiđược xác định bằng sự độc quyền về thông tin và tri thức có tính đẳng cấp mà bằng trítuệ và sự từng trải của mình trong quá trình dẫn dắt học sinh tự học

Để áp dụng phương pháp dạy học tích cực có hiệu quả đòi hỏi cơ sở vậtchất, trang thiết bị phải đầy đủ và đáp ứng phù hợp với thực tiễn Chương trình,nội dung đào tạo đổi mới phải đồng bộ với hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết

bị Nhưng hiện nay kinh phí đầu tư còn hạn hẹp Nhiều bài dạy giáo viên muốn

có thêm một số phương tiện, vật dụng, đồ dùng khác thì gặp khó khăn, trong khi

áp lực công việc tại trường học ngày càng nhiều

Lớp học diện tích hẹp số lượng học sinh lại đông (khoảng 40 - 45 họcsinh/ 1 lớp), các lớp học không có cách âm, không có hệ thống cửa khép kín.Khi thực hiện đổi mới giờ học, học sinh cần phải tham gia vào các hoạt độngnên sẽ tạo ra sự ồn ào, mất trật tự sẽ ảnh hưởng đến các lớp bên cạnh Phòng học

đã được trang bị công nghệ thông tin nhưng chưa đồng đều và đồng bộ, chưakhai thác được các tiện ích của những thiết bị dạy học hiện đại vào giờ dạy Tất

cả những lý do đó phần nào khiến chất lượng một bài giảng bị giảm đi và trởthành rào cản trong việc vận dụng phương pháp dạy học tích cực của giáo viên

Thứ bảy, về phía các nhà lãnh đạo có thẩm quyền Lãnh đạo nhiều nhà

trường và sở hiện nay chưa nhận thức đúng về việc đổi mới dạy học và bản chấtcủa vấn đề đổi mới phương pháp Chỉ đề cao những môn thi học sinh giỏi, xét Đạihọc mà không quan tâm đến các môn được cho là môn phụ Trong triển khai đổimới còn chứa nhiều mâu thuẫn như vừa muốn học sinh học theo hướng phát triểnnăng lực, kĩ năng lại vừa muốn học sinh nắm bắt được thật nhiều kiến thức từ cơbản đến nâng cao để phục vụ cho thi cử Khuyến khích đổi mới phương pháp dạyhọc nhưng khi nhận xét giờ học thiên về nhận xét giáo viên, về nội dung kiến thứcxem giáo viên dạy đúng hay sai, đủ hay thiếu

5.6.1.4 Một số giải pháp khắc phục hạn chế trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD ở trường THPT.

a, Đối với giáo viên

Thầy, cô giáo phải được đào tạo nghiêm ngặt để thích nghi với những đổithay về chức năng, nhiệm vụ rất khó khăn và phức tạp của mình, nhiệt tình vớicông cuộc đổi mới giáo dục Thầy giáo vừa phải có kiến thức chuyên môn sâurộng, có kiến thức sư phạm lành nghề, biết ứng xử tinh tế, biết sử dụng các côngnghệ tin vào dạy học, biết định hướng phát triển của học sinh theo mục tiêu giáodục nhưng cũng đảm bảo được sự tự do của học sinh trong hoạt động nhận thức

Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống

Trước hết người giáo viên cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thànhthạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp,chẳng hạn như kỹ thuật mở bài, kỹ thuật trình bày, giải thích trong khi thuyết trình,

kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm

mẫu trong luyện tập Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những

hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp

sử dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là những phương pháp và kỹ thuậtdạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh

Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học

Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn bộquá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao

chất lượng dạy học Dạy học toàn lớp, dạy học nhóm, nhóm đôi và dạy học cá thể là

những hình thức xã hội của dạy học cần kết hợp với nhau, mỗi một hình thức có

những chức năng riêng Tình trạng độc tôn của dạy học toàn lớp và sự lạm dụng

phương pháp thuyết trình cần được khắc phục, đặc biệt thông qua làm việc nhóm

Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở việcgiải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽ trong bài thuyết trình, mà còn cónhững hình thức làm việc nhóm giải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thểchiếm một hoặc nhiều tiết học, sử dụng những phương pháp chuyên biệt nhưphương pháp đóng vai, nghiên cứu trường hợp, dự án.Mặt khác, việc bổ sungdạy học toàn lớp bằng làm việc nhóm xen kẽ trong một tiết học mới chỉ cho thấy

rõ việc tích cực hóa “bên ngoài” của học sinh Muốn đảm bảo việc tích cực hóa

“bên trong” cần chú ý đến mặt bên trong của phương pháp dạy học, vận dụngdạy học giải quyết vấn đề và các phương pháp dạy học tích cực khác

Đổi mới cách đánh giá kết quả học hỏi của học sinh Đánh giá là một khâu quanyếu chẳng thể thiếu được trong qúa trình giáo dục Đánh giá thường nằm ở giai đoạn saucuối của một giai đoạn giáo dục và sẽ trở nên khởi điểm của một giai đoạn giáo dục tiếptheo với đề nghị cao hơn, chất lượng mới hơn trong cả một qúa trình giáo dục

Đánh giá kết quả học tập là qúa trình thu nhặt và xử lí thông tin về trình

độ, khả năng thực hành mục đích học tập của học trò về tác động và căn nguyêncủa tình hình đó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên vànhà trường cho bản thân học trò để học trò học tập càng ngày càng phát triểntheo hướng đi lên hơn

Đổi mới biện pháp dạy học được chú trọng để đáp ứng những đề nghị mớicủa mục đích nên việc kiểm tra, đánh giá phải biến chuyển mạnh theo hướng pháttriển trí sáng dạ sáng tạo của học trò, xứng đáng được đề nghị hoặc đề xuất áp dụngmẫn tiệp các tri thức năng lực đã học vào những cảnh huống thực tiễn, làm biểu lộnhững xúc cảm, thái độ hoài nghi của học trò trước những vấn đề nóng hổi củahoàn cảnh sống cá nhân chủ nghĩa , gia đình và cộng đồng Chừng nào việc kiểmtra, đánh giá chưa thoát khỏi quỹ đạo học tập bị động thì chưa thể phát triển dạy vàhọc tích cực Hợp nhất với quan điểm đổi mới đánh giá như trên việc kiểm tra,đánh giá sẽ hướng vào việc bám sát mục đích của từng bài, từng chương và mụcđích giáo dục của môn học ở tầng lớp cấp Các câu hỏi bài tập sẽ đo được mức độthực hành các mục đích được xác định

Hướng tới đề nghị kiểm tra đánh giá công bình, khách quan kết quả học tậpcủa học trò, bộ công cụ đánh giá sẽ được sửa sang các hình thức đánh giá khác nhưđưa thêm dạng câu hỏi, bài tập trắc nghiệm; chú ý hơn tới đánh giá cả qua trình lĩnhhội tri thức của học trò, quan tâm tới mức độ hoạt động hăng hái, chủ động của họctrò trong từng tiết học, kể cả ở tiết hấp thu tri thức mới lẫn tiết thực hành, thử

nghiệm Điều này đòi hỏi giáo viên bộ môn đầu tư nhiều công sức hơn cũng nhưcông tâm hơn Lãnh đạo nhà trường cần quan hoài và giám sát hoạt động này.

Khai thác yếu tố tích cực của biện pháp dạy học truyền thống Đối mới

biện pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinhkhông có nghĩa là gạt bỏ, loại trừ, thay thế hoàn toàn các biện pháp dạy họctruyền thống, hay phải “nhập nội” một số biện pháp xa lạ vào qúa trình dạy học

Mà là ở chỗ cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của biện pháp dạy họchiện có, song song phải học hỏi, áp dụng một số biện pháp dạy học mới mộtcách có hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinhtrong học tập, phù hợp với tình cảnh điều kiện dạy và học cụ thể

Có quan điểm đúng đắn về vai trò môn GDCD, về phương pháp học tập vàlàm việc, có quan điểm lập trường vững chắc với suy nghĩ và sự lựa chọn củamình Xác định được động cơ học tập cho bản thân từ đó đưa ra mục tiêu phấn đấu

Những yếu tố của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đã đặt con ngườitrước cuộc cạnh tranh việc làm và chinh phục trí tuệ nhân tạo, robot Để có thểđương đầu với thách thức khi nước ta thực sự bước vào cuộc cách mạng côngnghiệp này, học sinh phải chuẩn bị cho mình tri thức về công nghệ thông tin vàtrình độ ngoại ngữ tốt, kỹ năng mềm thành thạo và kinh nghiệm làm việc thực tế

để mở ra cánh cửa bước vào sân chơi toàn cầu hóa

Khi đã xác định được động cơ, mục tiêu học tập cần phải quyết tâm thực hiện.Học sinh hứng thú, yêu thích môn học, tham gia các hoạt động nhiệt tình hiệu quả Vậndụng tốt những kiến thức đời sống và trong học tập để thực hiện các hoạt động của giáoviên yêu cầu, sao cho tiếp thu được kiến thức một cách tối đa, chủ động

b, Đối với cơ quan lãnh đạo các cấp

Đối với lãnh đạo Nhà trường

Thiết bị dạy học là điều kiện không thể thiếu được cho việc triển khai nộidung sách giáo khoa nói chung và đặc biệt cho việc triển khai đổi mới phươngpháp dạy học hướng vào hoạt động tích cực, chủ động của học sinh Đáp ứngyêu cầu này phương tiện thiết bị dạy học phải tạo điều kiện thuận lợi cho học tròthực hành các hoạt động độc lập hoặc các hoạt động nhóm

Cơ sở vật chất của nhà trường cũng cần hỗ trợ đắc lực cho việc tổ chức dạyhọc được thay đổi dễ dàng, ăn nhập với dạy học cá thể, dạy học hợp tác Trong qúatrình soạn thảo sách giáo khoa, sách giáo viên, các tác giả đã chú ý lựa chọn danhmục thiết bị và dự bị các thiết bị dạy học theo một số đề nghị để có khả năng phát