Tài liệu Thảo luận - Trái phiếu Chính phủ pptx

1.Khái niệm trái phiếu.Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của ngời phát hành ngời vay tiền phải trả cho ngời nắm giữ chứng khoán ngời cho vay một khoản tiền nhất định,

Thành viên nhóm :

1 Hoàng Văn Duy - 5A

2 Nguyễn Ngọc Thanh - 5B

3 Dư Vương Ân - 5B

4 Bế Huyền Trang - 5B

5 Hoàng Thị Ngọc - 5B

6 Đinh Ngọc Hiếu - 5A

7 Hà Thị Huyền Tâm - 5B

8 Nguyễn Thị Hồng Minh - 5B

9 Phạm Quốc Dương - 5B

10.Nguyễn Duy Trình - 5B

Môc lôc:

Thuật ngữ trái phiếu

I Tổng quan về trái phiếu chính phủ

II Các phương thức phát hành trái phiếu chính phủ

III Quy mô và tỷ trọng

IV Đánh giá thực trạng

V Đề xuất các giải pháp

VI Liên hệ thực tế các nước trong khu vực

Thuật ngữ trái phiếu:

 Lãi suất coupon (Coupon Rate): Là lãi suất ghi trên trái phiếu, chẳng hạn

7% hay 8,25% Đây là lãi suất nơi phát hành trái phiếu trả cho người nắm giữ trái phiếu.

 Chiết khấu (Discount): Thông thường để dễ tính toán, người ta thường ấn

định lãi suất coupon cho trái phiếu ở một mức nào đó, ví dụ 7% Khi phát hành trái phiếu ra thị trường, nếu người mua không chấp nhận mức lãi suất này thì nơi phát hành sẽ bán giảm giá trái phiếu Ví dụ trái phiếu có mệnh giá 100.000 đồng nhưng bán với giá 93.000 đồng thì mức chiết khấu là 7%.

 Lợi suất hiện hành (Current Yield): Là mức lợi nhuận thu được từ trái

phiếu so với giá hiện hành của nó Ví dụ trái phiếu có lãi suất coupon là 7%, mệnh giá là 100.000 đồng nhưng giá trên thị trường hiện chỉ còn 80.000 đồng Lấy lợi nhuận thu được hàng năm (7.000 đồng) chia cho giá hiện hành (80.000 đồng) và nhân cho 100, sẽ có lợi suất hiện hành là 8,75%.

 Lợi suất đáo hạn (Yield to Maturity): Là mức lợi nhuận thu được từ trái

phiếu nếu giữ cho đến ngày đáo hạn với giả định tiền lãi coupon được tái đầu tư với mức lãi tương ứng.

 Đường cong lãi suất(Yield Curve): Là đồ thị biểu diễn mối liên hệ giữa

những mức lợi suất được quan sát tại một thời điểm của các loại trái phiếu

có nhiều kỳ hạn khác nhau Đường cong lãi suất đi lên khi trái phiếu dài hạn có lợi suất cao hơn trái phiếu ngắn hạn (bình thường) Đường cong sẽ biến thành đường thẳng nếu tất cả các mức lợi suất đều xấp xỉ ngang nhau (dấu hiệu kinh tế bất ổn) Đường cong đi xuống nếu lợi suất của trái phiếu ngắn hạn cao hơn trái phiếu dài hạn (dấu hiệu kinh tế trì trệ).

I TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ.

1.Khái niệm trái phiếu.

Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của ngời phát hành (ngời vay tiền) phải trả cho ngời nắm giữ chứng khoán (ngời cho vay) một khoản tiền nhất

định, thờng là trong những khoảng thời gian cụ thể, và phải hoàn trả khoản cho vay ban đầu khi nó đáo hạn

Đặc điểm:

Một trái phiếu thông thờng có 3 đặc trng chính:

 Mệnh giá

 LãI xuất định kỳ (coupon)

 Thời hạn

Trái phiếu thể hiện quan hệ chủ nợ - con nợ giữa ngời phát hành và ngời đầu t Phát hành trái phiếu là đi vay vốn Mua trái phiếu là cho ngời phát hành vay vốn và

nh vậy trái chủ là chủ nợ của ngời phát hành Là chủ nợ, ngời nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về khối lợng và thời hạn, song không có quyền tham gia vào những vấn đề của bên phát hành

Lãi suất của các trái phiếu rất khác nhau, đợc quy định bởi các yếu tố:

 Cung cầu vốn trên thị trờng tín dụng Lợng cung cầu vốn đó lại tùy thuộc vào chu kỳ kinh tế, động thái chính sách của ngân hàng trung ơng, mức độ thâm hụt ngân sách của chính phủ và phơng thức tài trợ thâm hụt đó

 Mức rủi ro của mỗi nhà phát hành và của từng đợt phát hành Cấu trúc rủi ro của lãi suất sẽ quy định lãi suất của mỗi trái phiếu Rủi ro càng lớn, lãi suất càng cao

 Thời hạn đáo hạn của trái phiếu Nếu các trái phiếu có mức rủi ro nh nhau, nhìn chung thời gian đáo hạn càng dài thì lãi suất càng cao

2 Trái phiếu Chính Phủ:

Trái phiếu chính phủ: là những trái phiếu do chính phủ phát hành nhằm mục đích

bủ đắp thâm hụt ngân sách, tài trợ cho các công trình công ích, hoặc làm công cụ

điều tiết tiền tệ Trái phiếu chính phủ là loại chứng khoán không có rủi ro thanh toán và cũng là loại trái phiếu có tính thanh khoản cao Do đặc điểm đó, lãi suất của trái phiếu chính phủ đợc xem là lãi suất chuẩn để làm căn cứ ấn định lãi suất của các công cụ nợ khác có cùng kỳ hạn

Trái phiếu chính phủ đợc phát hành cho các mục đích: Đầu t phát triển kinh tế - xã hội thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách trung ơng; bù đắp thiếu hụt tạm thời của ngân sách nhà nớc từ vay ngắn hạn; cơ cấu lại khoản nợ , danh mục nợ chính phủ

và nợ đợc chính phủ bảo lãnh; cho doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tín dụng, chính quyền địa phơngvay lại; đầu t xây dựng những công trình qua trọng quốc gia và các công trình thiết yếu khác phục vụ sản xuất, đời sống, tạo cơ sở vật chất, kỹ thuật cho đất nớc và các mục đích khác nhằm đảm bảo an ninh tài chính quốc gia

Đặc điểm của trái phiếu Chính phủ:

 Trái phiếu Chính phủ đợc chuyển nhợng, tặng, thừa kế

 Bộ tài chính đợc Chính phủ ủy quyền phát hành TPCP Trái phiếu đợc phát hành và thanh toán bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi; dới dạng chứng chỉ , bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử

 Về phơng thức phát hành, tín phiếu kho bạc đợc phát hành theo phơng thức

đấu thầu qua Sở giao dịch Ngân hàng Nhà nớc Trái phiếu kho bạc, trái phiếu ngoại tệ đợc phát hành theo 4 phơng thức (đấu thầu qua Sở giao dịch chứng khoán; bảo lãnh phát hành; đại lýphát hành và bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nớc Công tráI xây dựng tổ quốc đợc phát hành theo phơng thức bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nớc và các phơng thức phát hành khác (nếu có)

 Lãi suất trái phiếu do Bộ trởng Bộ tài chính quyết định trên cơ sở tình hình thực tế của thị trờng tài chính tại thời điểm phát hành Trờng hợp đấu thầu, bảo lãnh phát hành thì lãi suất hình thành theo kết quả đấu thầu, bảo lãnh phát hành

 Chủ sở hữu trái phiếu đợc dùng trái phiếu để chuyển nhợng, cho, tặng, để lại thừa kế, chiết khấu và cầm cố trong các quan hệ tín dụng theo quy định của pháp luật

 Để phát hành TPCP ra thị trờng quốc tế, phảI có đề án phát hành trái phiếu

đ-ợc các cấp có thẩm quyền quyết định và phê duyệt; trị giá phát hành TPCP quốc tế phải nằm trong tổng hạn mức vay thơng mại nớc ngoài của Chính phủ hàng năm đợc Thủ tớng Chính phủ phê duyệt…

 Bảo lãnh thanh toán tối đa 100% giá trị trái phiếu phát hành

 Chủ thể phát hành trái phiếu đợc Chính phủ bảo lãnh là doanh nghiệp, ngân hàng chính sách của Nhà nớc và tổ chức tài chính, tín dụng thực hiện chơng trình tín dụng có mục tiêu của Nhà nớc

3 Phõn loại trỏi phiếu Chớnh phủ: Cú 6 loại:

 Tớn phiếu Kho bạc

 Trỏi phiếu kho bạc

 Trỏi phiếu cụng trỡnh trung ương

 Trỏi phiếu đầu tư

 Trỏi phiếu ngoại tệ

 Cụng trỏi xõy dựng Tổ quốc

II CÁC PHƯƠNG THỨC PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ.

Cú 4 phương thức sau:

1 Phỏt hành trực tiếp qua hệ thống Kho bạc nhà nước:

Đõy là phương thức phỏt hành mà KBNN sẽ huy động lực lương nhõn sự tại chỗ của đơn vị tự tổ chức tiờu thụ trỏi phiếu thụng qua hệ thống của mỡnh trong nước

va thụng qua hệ thống văn phũng đại diện ở nước ngoài

Phương thức này là phương thức vay nợ chủ chốt trong điều kiện chưa hỡnh thành thị trường chứng khoỏn hoặc thị trường chứng khoỏn, thị trường tiền tệ chưa phỏt triển mạnh để giải quyết ỏp lưc phải huy động đủ lượng vốn vay cần thiết cho NSNN qua phỏt hành trỏi phiếu chớnh phủ

2 Đấu thầu trỏi phiếu chớnh phủ qua thị trường chứng khúan:

Đõy là phương thức tiờu thụ mới, tốc độ tập trung vốn nhanh, trỏi phiếu Chớnh phủ gúp phần đa dạng húa hàng húa trờn thị trương, trở thành một trong những loại chứng khoỏn chủ lực thỳc đẩy hoạt động của thị trường chứng khoỏn phỏt triển

Hỡnh thức đấu thầu

Việc đấu thầu trái phiếu Chính phủ qua TTGDCK được thực hiện theo hình thức đấu thầu cạnh tranh lãi suất và không cạnh tranh lãi suất Mỗi thành viên đấu thầu

có thể đồng thời tham gia đấu thầu cạnh tranh và không cạnh tranh

Đối tượng tham gia đấu thầu TPCP

Chỉ những đơn vị được công nhận là thành viên đấu thầu mới được tham gia đấu thầu

3 Phát hành trái phiếu dưới hình thức đại lý phát hành:

Đại lý phát hành là việc tổ chức phát hành ủy thác cho các tổ chức khác thực hiện bán trái phiếu cho các nhà đầu tư Tổ chức nhận làm đại lý phát hành được huởng phí đại lý phát hành căn cứ theo khối lượng trái phiếu tiêu thụ được, lượng trái phiếu tiêu thụ không hết của đợt phát hành, đại lý được quyền hòan trả lại cho tổ chức phát hành

4 Phát hành trái phiếu chính phủ dưới hình thức bảo lãnh:

Là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi phát hành trái phiếu chính phủ ra thị trường chứng khóan, phân phối trái phiếu cho các nhà đầu tư, nhận mua tráai phiếu để bán lại hoặc mua số trái phiếu còn lạichưa phân phối hết trong đợt phát hành.Tóm lại, việc áp dụng bảo lãnh phát hành để phát hành trái phiếu chính phủ (lọai có rủi ro thấp nhất) trong điều kiện thị trường chứng khóan mới đi vào họat động, đang gặp nhiều khó khăn sẽ làm ảnh huởng xấu đến kết quả đấu thầu trái phiếu chính phủ trên thị trường chứng khóan

III QUY MÔ VÀ TỈ TRỌNG.

Báo cáo của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển, cho biết khối lượng trái phiếu chính phủ phát hành thành công trong năm qua là 15.000 tỉ đồng, tính cả giá trị quy đổi của đợt phát hành bằng ngoại tệ.Tính chung trong năm 2009 có khoảng 70 đợt phát hành bao gồm trái phiếu Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng Phát triển, Ngân hàng

Chính sách xã hội và trái phiếu TPHCM, tuy nhiên chỉ có khoảng 5.000 tỉ đồng trái phiếu huy động được trên tổng số 71.400 tỉ đồng đưa ra gọi thầu Loại trái phiếu phát hành thành công nhất trong năm qua là trái phiếu Kho bạc nhưng tỷ lệ bán được cũng chỉ ở mức 15%, còn đa số các loại trái phiếu chỉ bán được dưới 7% so với kế hoạch

Quy mô thị trường trái phiếu Việt Nam nhìn chung còn khá nhỏ, khoảng 15% GDP Tỷ trọng giá trị thị trường trái phiếu chính phủ còn lớn (gấp hơn 15 lần) so với thị trường trái phiếu doanh nghiệp (Philippines là 9 lần; Indonesia 11 lần; Malaysia 1,25 lần…)

IV.ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG.

Điểm nhấn trong hoạt động đấu thầu TPCP tại HNX trong năm 2009 là tổ chức thành công 6 phiên đấu thầu TPCP bằng ngoại tệ (USD), với các kỳ hạn 1, 2 và 3 năm Kết quả là tổng khối lượng đăng ký là 2.089,2 triệu USD, gấp 3,8 lần so với khối lượng gọi thầu Tổng khối lượng trúng thầu 387,11 triệu USD, tỷ lệ thành công cao (70,38%) Số trái phiếu đấu thầu thành công trong đợt 1/2009 và đợt 2/2009 lên niêm yết và giao dịch trên hệ thống giao dịch trái phiếu chính phủ

Thống kê giao dịch TPCP 2009

Năm

2009

KLGD

(trái phiếu)

GTGD (tỷ đồng)

GTM G (tỷ

GTGD lần 1 (tỷ

NN mua ròng

(tỷ đồng)

% NN

đồng) đồng) Tháng

1

119.760.00

0

13.177,6 6

Tháng

2

113.389.22

0

12.012,2 6

Tháng

3

193.142.27

0

19.658,4 9

Tháng

4

Tháng

5

Tháng

6

Tháng

7

Tháng

8

Tháng

9

Tháng

10

27.513.610 2.798,93 100 106,51 1.354,65 37,49%

Tháng

11

Đến

15/12

TỔN

G

843.865.54

0

tháng

73.379.612 7.691,6

Biểu đồ khối lượng gọi thầu và khối lượng trúng thầu năm 2007-2009

Thành công.

 Một điểm nhấn quan trọng trong thị trường TPCP năm 2009 là việc Chính phủ cho phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ ở thị trường vốn trong nước Trong năm 2009, TPCP bằng USD được phát hành khá thành công, với khối lượng huy động đạt 530,2 triệu USD (tương đương 9.278 tỷ đồng, theo tỷ giá ước tính 17.500 đồng/USD) trên tổng số 850 triệu USD gọi thầu Loại

hình trái phiếu kho bạc bằng USD có mức độ thành công cao nhất, đạt 62% trong khi loại hình trái phiếu này phát hành bằng VNĐ chỉ thành công 15%

 Hiện nay, trong cơ cấu, trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm 10% tổng trái phiếu, trái phiếu Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chiếm 33%, còn lại

là trái phiếu Chính phủ và các địa phương

 Tính từ đầu năm 2010, trong tổng khối lượng 15.400 tỷ đồng trái phiếu chính phủ chào bán, qua đấu thầu 16 lô trái phiếu, thì chỉ có 2.760 tỷ đồng được mua, một tỷ lệ không phải là cao Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là có

3 lô trái phiếu phát hành giữa tháng 4 vừa qua đã được mua hết Riêng 3 lô này đã mang lại 2.000 tỷ đồng

 Trong khi đó, mức tăng lạm phát của nền kinh tế đang được kiểm soát tốt và đây chính là yếu tố quan trọng nhất tạo niềm tin cho nhà đầu tư vào trái phiếu chính phủ Trong đợt đấu thầu giữa tháng 4/2010, khối lượng bỏ thầu cho 2.000 tỷ trái phiếu của các nhà đầu tư đã lên tới 8.300 tỷ, một con số thể hiện nhu cầu đầu tư khá lớn của các tổ chức

 Ngày 26/01/2010, Việt Nam đã phát hành thành công 1 tỷ USD trái phiếu Chính Phủ thời hạn 10 năm trên thị trường quốc tế với lợi tức 6,95% Số tiền thu được từ đợt phát hành 1 tỷ USD trái phiếu quốc tế này được tập trung vào các mục tiêu: (i) hoàn trả vốn ngân sách Nhà Nước, (ii) giao Bộ Kế hoạch&Đầu tư phối hợp Bộ Tài chính lựa chọn dự án phù hợp (dự kiến cho các Tập đoàn Dầu khí, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Tổng công ty Sông

Đà và Tổng Công ty lắp máy Việt Nam đầu tư bổ sung các dự án lọc hóa dầu Dung Quất, dự án xây dựng thủy điện Xê Ca Mản 3, nhà máy thủy điện Hủa Na và mua tàu vận tải biển) Trước đó, vào tháng 10/2005, Việt Nam cũng đã hoàn thành đợt chào bán trái phiếu quốc tế đầu tiên với giá trị phát hành là 750 triệu USD, thời hạn 10 năm và lợi suất 7,125% sau đó cho Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam vay lại

 Phát hành trái phiếu Chính phủ trên thị trường quốc tế là một trong ba cách vay nợ nước ngoài để bù đắp thâm hụt Ngân sách Nhà nước Việc phát hành thành công trong 2 lần đầu bước đầu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam tiếp cận thị trường vốn quốc tế và tham gia trực tiếp vào thị trường này trong tương lai Việc sử dụng nguồn vốn huy động được vào các dự án đầu tư từ

cơ sở hạ tầng là hợp lý, đặc biệt khi các dự án này sẽ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu dầu và đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng

Hạn chế

 Mặc dù Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt nhưng tình hình giải ngân vốn TPCP năm 2009 chưa hoàn thành như kế hoạch được giao Theo báo cáo của Chính phủ, đến hết tháng 10-2009 mới giải ngân được 26.586 tỉ đồng, bằng 47,5% kế hoạch được giao

 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến chậm tiến độ giải ngân, theo báo cáo của Chính phủ, vẫn là do công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, việc giao vốn của một số bộ ngành, địa phương còn chậm, một số dự án trong danh mục đầu tư đến nay chưa hoàn thành các thủ tục đầu tư; các bộ, ngành

và địa phương còn lúng túng trong triển khai các văn bản pháp luật về đầu tư xây dựng về đền bù, định mức, đơn giá xây dựng giá không theo kịp biến động thị trường

 Nợ Chính phủ gia tăng và rủi ro tài chính cao: Bội chi ngân sách trong

những năm gần đây luôn duy trì ở mức cao Mức bội chi trong năm 2009 lên tới 7% GDP, trong đó chưa bao gồm các khoản chi từ nguồn trái phiếu Chính phủ và các khoản Chính phủ vay về cho doanh nghiệp vay lại

 Do thường xuyên ở trong tình trạng bội chi ngân sách nên nợ công (mà chủ yếu là nợ Chính phủ) tăng mạnh trong những năm gần đây Năm 2008, nợ

Chính phủ chiếm khoảng 36,5% GDP, năm 2009 ước lên đến 40% GDP và năm 2010 dự kiến khoảng 44% GDP Nếu không có các biện pháp để giảm bội chi ngân sách thì nợ Chính phủ sẽ tiến dần đến mức giới hạn an toàn là 50% GDP Điều này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh tài chính quốc gia

và làm giảm mức độ tín nhiệm của Việt Nam trên thị trường tài chính thế giới Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do sự chênh lệch quá lớn về lãi suất giữa hai thị trường sơ cấp và thứ cấp, trung bình từ 100-200 điểm

 Một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự thất bại của nhiều lần phát hành TPCP trên thị trường sơ cấp cũng như những giao dịch trên thị trường thứ cấp là việc chậm tái cấu trúc số lượng của mã TPCP Bởi số lượng mã trái phiếu trên 500 là quá nhiều, manh mún, thiếu chuẩn mực về kỳ hạn Chính

vì vậy, để hút vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường này trong năm 2010, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã lên kế hoạch giao cho Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội thực hiện chuyển đổi thành một số loại trái phiếu có chuẩn mực cụ thể

V ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP.

8 giải pháp quan trọng :

1 Sửa đổi bổ sung và hướng tới hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực huy động vốn

2 Xây dựng khuôn khổ pháp lý đối với hệ thống PDs, CRA, lựa chọn các thành viên thị trường trái phiếu Chính phủ có những đóng góp, ảnh hưởng và tích cực

3 Về lâu dài, khi điều kiện cho phép sẽ kết hợp hai hình thức đấu thầu và bảo lãnh thành một hình thức đấu thầu

4 Cải tiến cơ chế xác định lãi suất trái phiếu