Người tiếp xúc với người thân bị nhiễm virus viêm gan B và người hoạt động tình dục với bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B những bệnh nhân xét nghiệm dương tính kháng nguyên bề mặt siêu v
Trang 1Vắc xin viêm gan B
Engerix B và Recombivax HB là 2 loại vắc xin hiện đang dùng ở Mỹ
Ai cần tiêm vắc xin Viêm Gan B?
Vắc xin viêm gan B được đề nghị tiêm cho :
Tất cả trẻ em dưới 7 tuổi
Những trẻ vị thành niên dưới 18 tuổi chưa được chủng ngừa vắc xin viêm gan B khi dưới 7 tuổi
Những người có nghề nghiệp tiếp xúc trực tiếp với máu và các dịch cơ thể
Cư dân và nhân viên các tổ chức người tàn tật cộng đồng
Những bệnh nhân đang thẩm tách máu thận (chạy thận nhân tạo)
Những người mắc bệnh máu khó đông và những bệnh nhân nhận chế phẩm từ máu
Người tiếp xúc với người thân bị nhiễm virus viêm gan B và người hoạt động tình dục với bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B ( những bệnh nhân xét nghiệm dương tính kháng nguyên bề mặt siêu vi viêm gan B )
Trang 2
Khách du lịch trải qua trên 6 tháng ở những vùng có tỉ lệ nhiễm siêu vi viêm gan cao
Ðối tượng sử dụng thuốc gây nghiện dạng tiêm và có hoạt động tình dục
Những người có quan hệ đồng giới hoặc khác giới với nhiều bạn tình, hoặc sự lây nhiễm gần với các bệnh nhiễm lây qua đường tình dục
Những tù nhân sống chung trong cùng điều kiện trừng phạt lâu dài
Vắc xin viêm gan B được tiêm chủng như thế nào ?
Vắc xin viêm gan B nên được tiêm 3 liều, với liều thứ hai cách liều thứ nhất từ 1-2 tháng và liều thứ ba cách liều thứ nhất từ 4-6 tháng
Sự chủng ngừa đạt kết quả tốt nhất khi được tiêm vào cơ Ðen-ta (cơ vai), không nên tiêm vào cơ mông
Nếu lịch tiêm chủng 3 liều bị gián đoạn, điều này có thể chấp nhận được chỉ khi hoàn tất hết 3 lần tiêm chủng sau đó, không cần thiết phải bắt đầu lại từ đầu
EngrixB và Recombivax HB có thể được dùng hoán đổi nhau bất cứ thời điểm nào trong suốt lịch trình tiêm chủng
Ðối với thai phụ và phụ nữ đang cho con bú
Tất cả các thai phụ nên có kỳ kiểm tra máu tìm kháng nguyên bề mặt viêm gan
B ( HbsAg ) Những thai phụ có xét nghiệm kháng nguyên bề mặt HBsAg dương tính
Trang 3có nguy cơ lây nhiễm siêu vi cho đứa bé trong khi sinh Do đó đứa trẻ sinh ra từ mẹ có HBsAg dương tính nên được nhận thêm globulin miễn dịch viêm gan (HBIG) vào vắc xin viêm gan B ngay sau khi ra đời Dù vắc xin viêm gan B có thể cho miễn dịch bền vững lâu dài nhưng cần nhiều thời gian để hình thành Trong khi đó HBIG là một dung dịch kháng thể có thể cho miễn dịch nhanh hơn dù thời gian tác dụng ngắn
Ai không nên tiêm vắc xin viêm gan B ?
Những người dị ứng quá mẫn với các loại men hoặc từng có phản ứng dị ứng với vắc xin thì không nên tiêm ngừa
Những bệnh nhân đã nhiễm siêu vi viêm gan B trước đó hoặc hiện đang nhiễm thì không nên tiêm ngừa vắc xin
Hiệu lực và tác dụng phụ của vắc xin viêm gan B như thế nào ?
Tác dụng phụ của sự chủng ngừa viêm gan B thường rất ít như : đau tại nơi tiêm và sốt nhẹ
Vắc xin viêm gan B có hiệu quả 95% 5% những người được chủng ngừa sẽ thất bại trong việc tạo kháng thể cần thiết cho sự miễn dịch sau 3 liều tiêm
Những bệnh nhân có miễn dịch kém (như bị nhiễm HIV) , bệnh nhân già , những bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo hầu như phần lớn thất bại với chủng ngừa vắc xin
Sự chủng ngừa viêm gan B cần nhiều thời gian để có hiệu quả Do đó , những người không được chủng ngừa có sự tiếp xúc trực tiếp với các vật dụng có khả năng
Trang 4gây nhiễm (như nhân viên chăm sóc sức khoẻ bị gây nhiễm bởi kim tiêm đâm phải) sẽ cần đưa thêm globulin miễn dịch viêm gan (HBIG) vào vắc xin viêm gan B HBIG là một dung dịch kháng thể cho sự miễn dịch nhanh hơn vắc xin (dù thời gian tác dụng ngắn)
Bảng xét nghiệm viêm gan siêu vi
Các tên gọi khác
Xét nghiệm kháng thể viêm gan siêu vi A;Xét nghiệm kháng thể viêm gan siêu
vi B; Xét nghiệm kháng thể viêm gan siêu vi C; Xét nghiệm kháng thể viêm gan siêu
vi D
Định nghĩa
Các xét nghiệm máu về viêm gan siêu vi nhằm phát hiện sự hiện diện của kháng thể kháng virus gây bệnh lý viêm gan(là tình trạng viêm nhiễm tại gan) Các xét nghiệm này đặc hiệu với viêm gan siêu vi A,B,hoặc C Một “bảng” các xét nghiệm có thể được dùng trong tầm soát các mẫu máu có bị nhiều hơn một loại viêm gan siêu vi trong cùng một thời điểm
Xét nghiệm được tiến hành như thế nào?
Người lớn và trẻ em:
Máu sẽ được lấy từ tĩnh mạch,thường là ở mặt trong khủy tay hay trên mặt mu bàn tay Vị trí lấy máu sẽ được sát trùng và phần trên cánh tay được buột dây garô để tạo áp lực cũng như hạn chế máu lưu thông trong tĩnh mạch Phương pháp này giúp các tĩnh mạch phía dưới dây garô căng lên(chứa đầy máu) Một kim tiêm được đâm vào tĩnh mạch và máu lấy ra sẽ được chứa trong lọ kín hoặc trong ống tiêm(syringe) Trong quá trình lấy máu, dây garô được tháo ra để tái lập tuần hoàn Sau khi lấy máu,kim tiêm sẽ được rút ra và vùng lấy máu được băng bó để giúp máu ngưng chảy
Trẻ nhũ nhi hay trẻ nhỏ:
Trang 5Vùng lấy máu được sát trùng và được đâm bằng một loại kim bén hay bằng lưỡi trích (lancet) Máu được đựng trong một pipette(ống thủy tinh nhỏ), trên lam, trên giấy thử, hoặc trong một lọ nhỏ Có thể phải dùng bông hay băng ép lên vùng lấy máu nếu máu vẫn tiếp tục chảy
Xét nghiệm có gây đau không?
Khi đâm kim tiêm vào để lấy máu,một số người thấy đau mức độ vừa, trong khi những người còn lại chỉ có cảm giác như khi bị côn trùng đốt hay chích Sau đó, một
số cơn đau nhói có thể xuất hiện
Tại sao phải làm xét nghiệm?
Các xét nghiệm trên dùng để phát hiện tình trạng nhiễm trùng do các virus gây viêm gan Viêm gan là một tình trạng viêm nhiễm ở gan Có 3 loại virus gây viêm gan thường gặp là virus gây viêm gan A,B và C
Virus gây viêm gan A (HAV)thường lan nhanh khi ăn thực phẩm bị nhiễm phân người bệnh Thời kỳ ủ bệnh là từ 2 đến 6 tuần
Virus gây viêm gan B(HBV) rất hay lây truyền qua con đường máu, nhưng cũng có thể thông qua các loại dịch khác trong cơ thể HBV có thể gây viêm gan thể nặng và tiến triển thành suy gan giai đoạn cuối dẫn đến tử vong Xuất độ của HBV cao hơn ở những người được truyền máu, giới đồng tính, bệnh nhân được thẩm phân,ghép tạng và sử dụng thuốc chích qua đường tĩnh mạch Thời kỳ ủ bệnh tương đối dài (5 tuần đến 6 tháng)
Virus gây viêm gan B có cấu tạo gồm một lõi bên trong được bao bọc bởi một lớp áo (capsule)bên ngoài Lớp áo ngoài này chứa một protein mang tên HbsAg(kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B) Thành phần lõi bên trong chứa HbcAg(kháng nguyên lõi của virus viêm gan B) Một loại protein thứ ba tên là HbeAg cũng được tìm thấy trong phần lõi Để phát hiện bản thân virus viêm gan B, các xét nghiệm được chỉ định để tìm kháng thể của bệnh nhân chống lại các kháng nguyên trên Các kháng thể này được gọi là HbsAb, HbcAb,và HbeAb
Trang 6Virus gây viêm gan C(HCV) được truyền theo con đường tương tự như HBV Thời kỳ ủ bệnh là từ 2 đến 12 tuần sau khi tiếp xúc Các biểu hiện lâm sàng của bệnh giống như những biểu hiện do HBV
Các virus gây viêm gan D gây bệnh khi có sự hiện diện của HBV Trên bảng kháng thể viêm gan thì ít khi làm kiểm tra thường qui loại virus này
Các yếu tố nguy cơ
· Chảy máu quá nhiều
· Choáng hoặc cảm giác chóng mặt
· Hematôm (khối máu tụ dưới da)
· Nhiễm trùng(luôn luôn có nguy cơ thấp bất cứ khi nào da bị mất toàn vẹn)
· Có thể đâm kim nhiều lần trước khi vào được tĩnh mạch
Những điều cần lưu ý
Các mạch máu có thể khác nhau về kích thước giữa bệnh nhân này với người khác hoặc từ vùng này sang vùng khác trên cùng một người Do đó,việc lấy máu trên một số người có thể gặp nhiều khó khăn hơn những người khác
Các giá trị bình thường
Bình thường khi không có sự hiện diện của các loại kháng thể kể trên (kết quả
âm tính)
Các kết quả bất thường
Các loại xét nghiệm huyết thanh được phát triển nhằm phát hiện sự hiện diện của kháng thể đối với từng loại virus gây viêm gan trong huyết thanh nhằm làm bằng chứng cho thấy có sự nhiễm những virus trên Kháng thể loại IgM xuất hiện sau 3 đến
4 tuần bị nhiễm và thường trở về bình thường sau khoảng 8 tuần Kháng thể IgG xuất hiện khoảng 2 tuần sau khi IgM bắt đầu tăng cao;IgG có thể tồn tại suốt đời Nếu
Trang 7kháng thể IgM tăng trong khi không thấy IgG thì có thể nghi ngờ đây là loại viêm gan cấp Nếu IgG tăng nhưng IgM không tăng thì có khả năng đây là tình trạng viêm mạn hoặc đã khỏi bệnh
Kết quả xét nghiệm dương tính có thể do:
· Viêm gan siêu vi A
· Viêm gan siêu vi B
· Viêm gan siêu vi C
· Tình trạng viêm gan siêu vi B mạn tính hay người lành mang trùng
· Viêm gan siêu vi D, khi thấy có sự hiện diện của viêm gan siêu vi B
Các chỉ định khác của xét nghiệm trên:
· Viêm gan mạn tính kéo dài
· Viêm gan siêu vi D
· Hội chứng thận hư