Thực trạng tiêm vắc xin viêm gan b liều sơ sinh tại VN giai đoạn 2010 2019

tỷ lệ tiêm vác xin vièm gan B liêu sư sinh sau 24 giờ giamdàn Cổ sự khác nhau VC tỷ lộ liêm vảc XĨI1 vicmgan B liềusơ sinh giùacác khuvực quân lý chuyên mòn vá giừa các x úng kinhti-xà h

TRƯỞNG đại học V HÀ NỘI

AAỀ

NGÔ THI THANH VÂN’

THỤC TRẠNG TIÊM VÁC XIN VIÊM GAN B

LIỀU Sơ SINH TẠI VIỆT NAM

Ngirừi hướng dỉn khua học:

PGS.TS VỮDlNHTHIẺM

I1A Nội-2021

LỜI CẤM ƠN

Với lòng kinh trụng vá biẽt ơn sâu sâc, em xin đưục gũi lớicâm ơn chânthành tới Ban lảnh đao Viện Đào tao Y học dự phong và Y lề công cộngTrường Đai học Y Hà Nội thẳy cỏ Bô mỏnĐiclì te hoe Viện Đao tao Y hoe

du phỏng vả YTẽ còngcòng - Tnrờng Đai hoe Y Ha Nội đă giúpdở em trong suòtquatrinh hoàn thành khóa luân

Đăc bièt em xin bày tó lòng kinh trong vả bict 011 sâu sâc nhắt tời PGS.TS Nguyền Minh Son- Bô mòn Dich tễ họcvaPGS.TS.vo Đinh Thiếm

- Viện Vệ sinh dịch tễ Trung trơng, ngirời thầy luôn tàn linh hướng dẫn, chi dạy va tao mọiđiểu kiện thuận lợi giúpđờ đống thờiđộng viên em trong suốtqua trình học tàp va thựchiện khoa luận

Em xin bày tô lòng kinh trong vá biẻl ơn sâu sác tới các thày, các còtrong HỘI đôngxét duyệt đẻ cưrmg vã HỘI dòng chầm thi khóaluận tốt nghièp

dà cho em nhiêu ý kiên quy bau vá nhiêu kinh nghiệm giúp em hoan thanhkhoa luân nay

Cuối cùng, em xin chân thanh cám ơn tới: 'loan thé nhừng người thản trong gia đinh và ban bố đa het lòng giúp dở ve linh thần, luôn bêncanh dôngviên em trong suốt quá trinh hoe tỷpvả hoàn thànhkhóa luậntốt nghiêp

Ilả NỘI ngày living nâm 2021

Sinh viên

Ngô Thị 'Thanh V ân

Kỉnh atfi:

- Phòng đào tạo Vièn Đáo tạo Y học dự phong va Y tế công cộng

1 rương L>aĩ hợc Y Hà Nội

- Bộ môn Dich tễ học Viện Đao tao Y hoc dưphòng và Y tè còng còng

- Trường Đai hoc Y HàNội

- I lôi đồng chàm thi khóa lUsAn tốt nghiêp nam 2020 - 2021

Em xin cam đoan đây làcông trinhnghiên cứu cùa riêng em

Em xin cam đoan các sồ liêu, kết quâ nêu trong khóa luân lá trung thực

va chua từng được công bổ trong bắt kỳ công trinh nào khác Em xin chịu hoàn toàn trách nhiêm vè những sổ liệu vả kếtqua trongkhỏaluận này

HảNỘI ngây tháng nãm2O2l

Sinhviên

Ngô Thị Thanh Vân

MỤC LỤC

LỜI CÂM ƠN

LỞI CAM fX)AN

DANH MỤC CHt viết tát

TÓM TÀT NGHIÊN cứu

CHƯƠNG 1: TÓNG QUAN NGHIÊN cứu - 3

1.1 Bệnh viêm gan vi nít 3

1.2 Bệnh viêm gan B 4

1.2.1 Tác nhângây bệnh viêm gan vi rin B 4

1.2.2 Đường lây truyền 5

I 2.3 Dộcđiểm lâm sảng cửa bệnh viêm gan B 6

I 2.4 Cac biện pháp phòngbệnh 6

I 2.5 Tinh lìinh nhiềm HBV trẽn thê giới va tai Việt Nam 7

1.3 vãc xin viêm gan B và tinh hmh tiêm vác xin viêm gan B lieu sơ sinh trên thố giới và tai Viet Nam 10

1.3.1 Vác xin viêm gan B 10

I 3.2 Sựcần thiết tiêm phóng vác xinviêm gan B trong 24 giởđầu sau sinh 11

I 3.3 Khuyên cảo cùa W| 10 về tiêm chùng vác xin Viỏm gan B 12

I 3.4 Lịch tiêm vác XIn Viêmgan B chotrê em tai Viêt Nam 12

1 3.5 Hường (lẫn triền khai tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh tai Việt Nam 13

I 3.6 Tinh hình tiêm chungvác XIU viêm gan B và viêm gan B sơ sinh trên thếgiới 13

I 3.7 Tinh hình tiêm chùng vác xin viêm gan B vá viẻm gan B sơ sinh tai Vtét Nam - 15

chùng vác XIIIV iêm gan B 17

1 4 Hệ thống các khu vục quân lý chuyên môn vã đăc điểmcơ bân cíia các vùngkinh tế - xà hội cua Việt Nam 18

1.4.1 Hệ thòng các khu vực quán lý chuyẻn ntỏn .18

1 4.2 Đảc điềm cơ bản cácvùng kinhtè-xá hội của Vici Nam 19

CHƯƠNG 2: ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CÍT 21

2.1 Đôi tượng nghiên cửu 21

2.2 Dĩađiểmnghiênciru 21

2.3 Thời gian nghiên cửu 21

2 4 Thiết kénghiên cứu 21

2.5 Cô mẫuvả phương pháp chọn mẫu 21

25 1 Cồmẫu 21

2 5.2 Phương phap chọn mẫu 21

2.6 Quy trinh thu thàp số Ii4u 22

2.6.1 Còng cu thuThũp số liêu 22

2 6.2 Kỳ thuàt thu thâpsô liêu 22

2.7 Biensổ 23

2 8 Nhâpváphàn tích sổ liêu 27

29 Saisố 27

2.10 Đạođức nghiên cứu 27

CHƯƠNG 3: KẾT QUA NGHIÊN CỬI.- - 28

3 I Tỷ lẽliêmvác xin VGBliều sơsinhtai ViệtNam giai đoan 2010-2019 28

3 2 So sánh ty lẽ liêm vác xin VGB liêu sơ Sinh giừa các khu vực quan lý chuyên môn và giitacác vũng kinhlề xâ hội giai đoan 2010-2019 31

3.2.1 So sanh tỷ lẻ liêm vác xin VGB liêusơ sinh giừa các khu vực quân lý chuyên mồn giaiđoan 2010-2019 31

3 2.2 So sanh tỷ lệ liêm vác xin VGB liêu sơ sinh theo các vùng kinh tề-xàhội, giai đoan 2010-2019 37

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

4 I Mò ta tý lè liêm vic xin viêm gan B liều sơ sinh tai Việt Nam giai đoan2010-2019 444.2 So sanh tỷ lệ tiêmvác xin viêm gan B liêu sơ sinh giừa các khu vục quản

lýchuyên mônvà giữa các vùng kinh tẻ - xa hội giai đoan 2010-2019 49

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bâng 1 I Lịch Tiêmchùng vác xin VGB Trong chirưng TrinhTCMR 12Bâng 3 1 Tỷ lộ liêm vốc xin VGB liều sơ sinh tai Việt Nam Theo khu vực

quản lý chuyên môn, giai đoan 2010-2019 31Băng 3 2 Tỷ lẽ liêm vác xin VGB liều sư sinh tại Việt Nam theo vùng kinh tẽ-

xà hội giai đoan 2010-2019 37

DANH MỤC BIẾV DÔ, BÀN DÔ, DANH Dỏ

Sơđồ 1.1 Hệ thống tổ chứcChương trinh TCMR ớ Việt Nam 19

Biểu đổ 3 1 Tỷ lệ tièm vảc xin VGB liêu sơ sinh qua các năm, giai đoan

2010-3019 23Biêu đò 3.2 Tỳ lè tiêm vắc xin VGB liêu sơ sinh trước 24 giờ và sau 24 giờ

quacác năm, giai đoan 2010-2019 29Biêu đồ 3.3 Tỳ lệ tiẻm vác xin VGB liêu sơ sinh trước 24 giờ theo khu vưc

quàn lý chuyên mồn giai đoan 2010-2019 33Biều đố 3.4 Tý lé tiêm vác xin VGB liêu sơ sinh sau 24 giờ theo khu vực

quàn lýchuyên mồn, giai đoan 2010-2019 34Biêu đồ 3.5 Tý lê tiêm vác xin VGB liêu sơ sinh tai Viet Nam theo khu vực

quàn lýchuyên môn qua các lìâm, giai đoạn 2010-2019 35Biềnđồ 3.6 Tỷ lê tiém vác xin VGB liêu sơ sinh trước 24 giơ theovũng kinh

tể-xđ hội giai đoan 2010-2019 38Biêu đố 3.7 Tý lộ tiêm vác xin VGB liêu sơsinh sau 24 giờ theo vung kinh

tế-xđ hội giai đoan 2010-2019 39Biêu đô 3.8 Tý lè tiêmvác xin VGB lieu sơ Sinh theo vung kinh tè-xà hòi

giai đoan 2010-2019 40

Bán đồ 3.1.Tỷ lè nem vác xin VGB liều sơ sinh theotinh qua các nảm giai

đoan 2010-2019 30Bán đó 3.2 Tý lẽ tiêm vác xin VGB liều sơ sinh theo cac khu vực quàn lý

chuyên mòn qua các nàm giai đoan 2010-2019 36Bán đố 3.3 Tý lê tiệm vác xin VGB lUu sơ sinh theo vùngkinh té-xà hôi qua

các nam giai đoan 2010-2019 42

Hinh 1.1 Cấu trúc cũavi rút viêm gan B 4

I linh 1.2 Phân bônhiểm 11BV man linh theo vùng dĩa lý nãm 2006 8

Chừ viết tát Nghĩa đầy đu

AEFI Phản img bầt lợi sau tiẻm chúng

HBV Hepatitis B VI rút

Antibody against Ifcpatitis B core antigenAnti-HBc (khang thể khángkháng nguyên lởi vi rut viêm

gan B)

HBeAg Hepatitis Đ e antigen

(Khang nguyên e cùa VI rủt viêmgan B>

1ỈBsAg

Heparins B sureface antigen(Khang nguyên bê một cùa vi rút viêm gan B)TCMR Tiêm chung mờ rộng

Vởi muc đích lồng kct kêt quà cùa lK»ai động tiêm chúng vác xin viêm gan B liêu sơ sinh tại Việt Nam trong giai đoạn 10 nâm gán đày nghiên cưu

“Thực trạng liêm vổc xin viêm gan ỉiều sơ sình lợi ị 'iộĩ Nam giai đoạn 20Ị0-20Ị9" được thực hiên với2 muc tiêu sau:

1 Mô ta tỷ lệ tiêm vâc xin vièm gan B liêu sư sinh tại Việt Nam giai đoan 2010.2019

2 So sanh tỳ lệ tiêm vác xin viêm gan B liều sơ sinh giừa càc khu vựcquản lý chuyên môn vã giữa cac vùng kinh tẻ-xà hội giai đoạn 2010-2019.Nghiên cưu mô tà hội cứu được tién hành tứ 01/01/2010 đền 31/12/2019 tai 63 tinh thành phòcùa Việt Nam

Kết quá của nghiên cưu chothấytỷ’lệ bao phủ cùa vác xin viêm gan B liều

sơ sinh tai Việt Nam giai đoan 2010-2019 la 70,5%; trong đó tý lê trê được tiêm vắc xin viêm ganB liều sư sinh tniớc 24 giờ và sau24 giơlãn luợt la 63,2% vã7,3% Xu hướngchung là tỷlẽ tiêm vftcxin viêm ganB Ilều sư sinh tntớc24 giờtang dằn iKing nam tỷ lệ tiêm vác xin vièm gan B liêu sư sinh sau 24 giờ giamdàn Cổ sự khác nhau VC tỷ lộ liêm vảc XĨI1 vicmgan B liềusơ sinh giùacác khuvực quân lý chuyên mòn vá giừa các x úng kinhti-xà hội (p<0.0l> Miền Trung

và miẻn Nam la tai khu vực cólỳ lê tièm cao hon mien BÁc vá lảy Nguyên Qua nhiều nâiìì,vùng Đồngbảngsông Cừu Long luôn đai tỷ le cao nlất vả vùngTrung du Vả mien núiphíaBac dat tý lè tháp nhất

Kồt quà nàycoý nghĩa quan trọng đối với chươngtrinh Tiêm chúng mỡrộng Ọuổc gia trong viộc thày dược khoảng cách còn lốn tai giira các vùngmiềndé tảng cường dộ bao phu của vác xin viêm gan B liều sơ sinh nhám daiđuơc mục tièu đặt ra cùa Tồ chức Y te thẻ giới Đe tang giá Iri cho nghiêncứu lôi đề xuàt cán co các nghiên cứu tiếp theo nhầm tim hiểu sâu hơn cảcyèu lừ tác động đếnhèm phòng văc xin viêm gan B trước 24 giờ

Tù' khóa: Vtic xin viêm gun B, IÁ’xin viêm gun B liều sơ sinh liêm chung

ĐẠT VÁN ĐÈ

Viêmgan R là một bệnh nhiễm trùng gan đo VI rút viêm gan gày ra ởthề cap tinh và mụn tinh,gâyra các biến chứng đedọa tinh mang nhưxơ gan ung thư biêu mô te bào gan và có nguy cơ tử vong cao Theo TÓ chức Y tê Thegiới đáy lá một trong những bênh phồ biến vá nghiêm trọng hiện nay, ướctinh cõ khoảng 257 triệu người đang sống với tinh trạng nhiễm vièm gan B man unit vả 887.000người lửvong nam 2015 hảu hét là do ung thư biếu mô

rê bãogan vả xơ gan Cùng theo ước tinh nay, đến năm 2017 đà cổ khoang

325 Iricu người trên thè giới nhiễm VI rút viêm gan B man tinh2 Việt Namlâ một trong nhùng quốc gia nãm trong khu vực cổ tỷ lê lưu hành cao cũa bênhvièm gan B VỚI khoáng 15% - 20%dãn sổ, đặc biệt 10% - 16% ớ phụ nữ vả khoáng 2% - 6% ớ trố em Nam 2017 tlico thống kê cua Bộ Y tê Vièt Nam

có sổ người nhiễm vi rút viêm gan R man tinh lên tới 7.8 triệu người vả khoảng33.500 người từvong mỏi nflm liên quan đến bệnh vièm gan B

Lây truyền tứ me mang vi rin sang con (chu sinh) lá con đường chính, nhiễm trùng ở trẽ sơ sinh có thẻ dàn đến viêm gan R mạn tinh với khoáng95% 1 Do vậy vice phong ngừa lây truyên lừ me sang con trờ thành một vấn

đẽ dược quan tàmđac biét

Cho đển nay vẫn chưa có thuốc đặc hiệu điều tri viém gan B Vì vậy,ticmvắc xin viêm gan B cho trê sơ sinh labiên phap pitting bênh chủđông,antoán vá cóhiệu quả rô rệt làm giâm tỷ lê lảy truyềntữ me sang con Tồ chức

Y tế Thè giới khuyên cáo tẩt cà trẻ sơ sinh Iièn đưực tiêm vác xin viêm gan B càng sớm càngtỏi vả tốt nhất la trong vòng 24 giơ đảu sau sinh■* liêm phongviêm gan F3 trong vòng24 giờ sau sinhcỏthể đat được hièu quả 75-95% trong việc ngân ngira lảy truyềnviêm gan B tư me sang con ‘

Được sư hỗ trợ cũa Liên minh toan câu ve vảc xm va tiém chúng (GAVI) túnam 2003 Viột Nam dàđira vác xin viêm gan 13váo chương trinh

Tiêm chủng mở rộng đềliêm cho trêdưới I tuổi tại lát cà các huyện Đen nám

2005, lịch tiêmchung vác xin viêm gan B cho trẻ so sirdi trong vong 24 giơsau sinh dược áp dung vởi lỷ lè bao phủ lả 62%6 Tuy nhiên, tỷ lệ liêm củavăc xin viêm gan B trong vòng 24 giơ sau khi sinh không ổn đinh, dời khi khôngđậtmục tiêubao phũ Nâm 2009 tỹ lệbao phùcủa víc xinvièm gan B trong 24 giờ dâusau sinh ràt tháp, chi dai 28%7 Vi th^, đedạt dược muc ttèu bao phủ liêm chùng vầc xin viêm gan B (ít nhắt 95%) cùa WHO - Khu vực Tày Thãi Binh Dương đề ra nâm 2017 ngành y tế đả có những giãi phápnhăm từng bước cãi thiộn tỷ lộ licm vác xin viêm gan B cho trê sơ sinh, dặc biệt la tiêm vÁc xin vièingan B liều sơ sinh trong 24giờ đẩu

Vấn đedáng quan tâm hièn nay la sau những cồ găng cùa toàn nganhỵ

tế trong thúc đầy tỷ lê tiêm vác xin vicm gan B liều sơ sinh thi kct quã thựchiên trong 10 nămgầnđây (2010-2019) như thè nao? I.ICIIcó sư kliac nhau vê

tỷ lè tiêm vác xin viêm gan B liêu sơ sinh giừa các khu vực quản lý chuyên mòn không? Va cỏsự ảnh hường củađiểu kiện vùng kinh tẻ- xđ hội đèn tỷ lệtiêm vảc xin viêm gan B liêu sơ sinh hay không*’ ở Việt Nam đả có cácnghiên cứu đánhgiá tlnrc trang liêm vác xin viêm gan B liêu sơ sinh tai cácvùng miền, cãc tinh, các cơ sỡ y tể riêng lé nhưng chưa có nghiên cứu nao được thực hiên trẽn quy mở toàn quốc đe có sư nhìn nhãn một cách tông thê hơn cac vân đổtrên Do đo chúng tỏi thực hiên nghiên cữu Thực trụngrièni vác xin viêm gan ỉì liểti sơ sinh tụi ỉĩệí Nam giai doụn 20Ỉ0-20Ỉ9" vóimuc lieu sau:

1 Mô lã tỳ' lệ tiêm vắc xin viêm gan B liều sư sinh tại Việt Xam giaiđoạn 2010-2019

2 So sánh tỳ lệ tiêm vie xin vlỉm gan B liều sư sinh giũa các khu vực quan lý chuyên môn vả giữa cốc vùng kinh tề - xA hội giaiđoạn 2010-2019

Chuựng I TÔNG QUAN NGHIÊN cứu

1.1 Bộn 11 viêm gan vi rút

Viêm gan VI rut là một bành nlìiẻm trùng gà} nên bởi nhừng VI rut cóchung một tinh chát la có ải tinh đăc biệt vói tố chưc tc bao gan và đêu lam thương tốn các té bào gan Mặc dũ có nhiều loai vi rủt viêm gan khác nhaunhimg có 5 loai thường hay gảy ra bênh lã vi lilt viêm gan A Đ c D va E.Tát cã các vi riit viêm gan đểu gây ra bệnh viêm gan cắp tinh, người nhiễm vi nít viêm gan cap tinh thưởng không cõ triệuchứng hoặc cổ biểu hiện không

rô ràng, trường hợp năng cóthề gày ra suy gan câp hoăcdtcn biên kéo dảidản đèn viêm gan mạn, xơ gan và ung thư gan

Vi nit vièm gan A va vi rút viêm gan E lây truyên tu người sang ngườibảng đường phân-nuệng khi tiêp xúc VỜI tliưc àn hoặc nước đít bi ô nhiẻm bơi phân cua lìgười bệnh Vi rul viốm gan B (VGB) VI rút viêm gan c lảy truyền qua đương mau và dich thế, tương tư VỚIdương lảytruyền HIV Vi nítviêm gan D chi lày truyèn kin cò mật VI rut VGB và co đường láy trưyẻntương tư '°

Trong loai vi nít viêm gan thi vi rút VGB vã vi nít viêm gan ccỏ ánh hường nhiều nhất dốn sức khỏe con Iigưởi, dôc biệt là vi rút VGB do nỏ có thề gây nhiễm trùng cẩp linh, man lính hoác kéo dai Người nluễm VGBman tinh cố thề dẫn đèn các bién chửng như xơ gan, suy gan và ung thu gan ” Vi thè VGB lò bệnh truyền nhiễm mang tinh chẳt toan cầu do hậu quả cùa bệnh gáy ra Nếu không dược phai hiện sớm, phong ngứa va điêutri kíp thời, VGB sè đẻ lại ganh nặng chi phi cho gia đinh, xă hội và toanngànhy lè Chinh vi vây phòng ngưa bệnh bàng văc xin VGB làbiên pháp chú dộng hiệu quá va an toàn

1.2 Bệnh viêm gan B

ỉ 2 ỉ Tác nhân gày bệnh viêm gan vỉ ríu R "

Vi rút VGB thuộc hụ Heputlnavưidae, gen di truyền ADN chuỗi kép, cỏ hình cầunhò, đường kinh 42 nin gốm 3 lớp bao ngoài dây khoáng 7 nm, vỏcapsit hình hộp có đương kinh khoảng 27-28 nmvà lòi chưa bô gcn cúa vi rut

Hình I ỉ cáu trúc cua vì rút viêm gan íĩ lỉ

- Vi rut VGB côhĩnh càu võ baoquanh la lipoproteinchứa kháng nguyên

be mat ỈỈBsAg (cho đến nay da xác đinhcó 8 týp kháng nguyên khác nhaucùa HBV) Bèn trong lớp vò là một lớpkháng nguyên hoalan cõ hình hộp (kỷ hiộu khang nguycn HBeAg) Trong cùng lã lôi cùa vi rút chửa eiuvin polymerase ADN phụ thuộc ADN va các hoai linh phiên mà ngược

- HBV có sức đề kháng cao hon VI rút Viêm gan A (HAV) HBV bi bết hoạt ở l(X)”C trong võng 20 phút, formalin 5% trong vòng 12 giờ cloramin3%trong vòng 2giờ

/.2.2 Dường tây ưuyìn

Vi nìt VGB lây qua 3 con đường chinh: Lây truyền lừ me sang con qua đường máu và qua quan hệ tình due không an toan

Khu vực có lý lệ lây nhiễm HBV tliầp như cháu Àu, đường lây IruyênliBV chu yêu lá quan hèlinhdue kliông an toan và tiêmchích ma lũy l ai các khuvực co tý lệ nhiễm HBV trang binh, lày huyền ngang(đặc bièt trong thời

kỳ thơ âu) là con đtrừng láy truyền chính Lây truyền tư me sang con (lẩy truyền chu sinh) dược COI là phương Ihưc lây truyèn chủ yếu tai các khu vực

cótỳ’ lèlảy nhiễm HBV cao nhưvùng cân Sahara, châuPhi

- Láy tir me sang con (Lây truyền dọc): đáy la đường lây truyền chinh ởnhiêu nirớc trên thổ giới, dặc biệtờ các I1ƯỜCcỏ tỷ' lộ hru hảnh của VI rút VGBcao trong đó có Việt Nam HBV có thề lây truyền từ mẹ sang con trong lúc sinh do xây xước trong quá trinh chuyền lia Ngoải ra nhiều phu nửmang thaikhông biết minh hl nhiễm HBV do không cóIriêu chưnghoặc không được xétnghiêm Tỷ lê lây nhiễmlư mesang con cao 90%những trổ nay có nguy cơtrở thanh VGB man tinh Tỳ lẽ chuyên thánh VGB man linh giam xuống con 30% ở trê trên 5 tuồi và giảm còn 6-10% ờ ngươi lớn 11 Nguy cơ lây truy ổntir me sang con còn phu thuộcvàosư tồn tai cùa kháng nguyênIIBeAg (+) và rái lượng vi rút cao trong mau me Neu me cồ HBcAg (?)thi tý lê lày trayẽnlỏn dên 70-90% vá khoảng 5-20% ở trê nêu me c<51 IBeAg (-)14

- Lây qua dường máu:

+ Truyền mâu không an toàn trayẻn máu va các sân phẩm của máu nhiềmHBV

* Tiêm chích ma tuy có liên quan dền vice dung chung bơm kim tiêm,hoac dung cu pha chế ma túy vá que kim hoac bi thượng bởi dung cu sác nhon nhiễm IIĐV

+ Các thù thuât nhưchàm cữu xam minh, xờlỗ khuyên trẽncơ the,

- I.ây qua quail hệ tinh due: VGB có thể lây qua quan hệ tinh (lục không

an toán (toe biệt ờ nam quan hệ tinh dục dồng giới và nhừng người có nhiều ban tinh hoac quan hệ Tinh due VỚI gái mai đàm Khoảng 40% các trưởnghop nhiễm HBV mói ờ Hoa Kỳ được cho làdo quan hè tinh due khác giới và25% xây ra ớ nam giới quan hè tinh dueđồnggiới(MSM11

ĩ 2.3 Dộc điểm líini sàng cửu bịnh viêm gan R

Ilêm gan R cíip linh:

Thói gian ũ bênh VGB cấp tinh trung binh khoang 75 ngáy, nhưngcỏ thể thay đồitừ 30-180 ngày

Lâm sang đa sò khôngcóbiểu hiện lãm sáng rỗ rang Trong thế đicn hình,

có thểxuất hiện các triệu chưng như: sốt (khi chưavảng da I mệt mòi, chán ăn, buồn nõn nôn, vàng da, vàng mắt,tiểu sậm mâu, đau tứcvùnggan i

Vi rút VGB cỏ thẻ diễn tiên nỉíng sang suy gan cáp dần đến bệnh nđo gan, tỷ lệ rirvongcao

I 'itmianB man rinh:

Lâmsảng: các tai liêu hièn nay không xác đinh rử rang trìêu chứng VGB

vi rút man tinh, việc xác định nhiễm VI rut VGB man tinh khi không cố cácbiểu hiện cùa VGB câp tinh vã có két quả xét nghiệm (toe hiệu HBsAg vã/hoặc HBV DNA(+) > 6tháng,hoặc HBsAg (t)va anti HBc-lgM(-) '

ỉ 2.4 Các biện pháp phòng bệnh

Hiện nay trên thè giòn chưa có thuốc điều tri đíic hiệu cho Viêm gan VIrút B Do vâyvàn đê quantrong nhát đẽ phóng viêmgan virus B la phóng lây nhiễm Để dư phòng kiềm scat tót lây nhiễm vi rút VGB cũng nhưgiảm nguy

CƯ mắc bênh cần phái phối họpcác biện pháp phòng bệnh chungvà các biên phap phóng bênh <toe hiệu

- Tièm vác xin VGB lá biện pháp phỏng bệnh chúđộng va hiệu quá nhất,đẠc biệt đối với tré cm Ngoài ra tre sinh ra tứ các ba me nhiềm VI rút VGBcầnđược tièm thêmkliáng huyết thanh VGB trong vong 12 giờsau sinh

• Phòng bênh không dậc hiệu

- Thực hiện tốt an loàn iruyẻn máu vàcác chề phẩm cùa máu, sàng lọc người tmyền máiL Người cho mâu phải được khám sức khỏe đinh kỳ lâm cac xct nghiỏm huyết thanh học sang lọc VGB Những người cỏtiên sử vàng dahoăc xét nghiệm HBsAg (+) không được cho máu

+ Tranh tiếp xúc trục tiềp VỞI máuvà dich cơ thể

+ Hạn chè sư lây truyền VGB trong bệnh viện bâng cách Sú (lungbơm kim tiêm mòt lần, tiệt trùng dụng cu y IC thựchành mùi tiêm an toan Thây thuốc phái sữ dung các dụng cu bão hờ lao động khi khám chừa bệnh

+ Đeo khuyên tai xâm minh, châm cứu phai sử dung kim liêm mới dâđược khứ trùng

+ Thực hiên hổnh vi quan hệ linh dục antoán

/.25 Tình hình nhiễm HBVtrân íhếỵiởirù tụi l iệt Nđtn

1.2.5 ỉ Tình hình nhiễm HBVtrin thỉ giới

VGB đà và đang la một vân đẽ sức khóe cộng dõng rất lởn mang tinhchãi toán cầu Tất cà mọi ngirới trẽn the giới bắl kẻ quốc gia dân tộc giới tinh đềucó the nhiễm HBV, tinh hình nhiễm HBV thay đổi theo khu vực đĩa

li và chúng tộc

Hìnli 1.2 Phtìn bô nhiỉm HRl'num tilth theo vùng địa lỷ núm 2006 (Nguồn: WHO)

Nhiễm HRVcờ 3 vùngdịch tễ chinh trên toàn càn ’V4.'

• Vung diclì lim hanh cao Tý lè HBsAg (+) tứ 5% - 8% bao gồm Dông Nam Á,Trung Quốc, Châu Phi, Khu xực lảy Thai Biiilì Dương (trư Australia

và New Zealand) va khu vực sỏng Amazon Nhiem IÍBV chú yêu xày ra do lây truyền từme sang con, nguycơ mang VI nít man tính cao

• Vùng lưu hành trang binh Tỳ lệ IIBsAg (+) từ 2% - 5% ở một sô nước phía Đỏng Đia Trung I lải,Châu Âu, Nhật Bản va một phẩn Nam Mỳ Phương thức láy truyền HBV đa dựng, lây intyển qua đường linh due chiếm vai trôquan trọng hưn

• Vùng lưu hành tháp: Tỷ lộ HBsAg (*) < 2% ờ một số nước như úc.Châu Mỹ vả Tây Àu Nhiem HBV clnì yểu qua hành VI tiêm chích ma tủy quan hè linh due đòng giới, nhân viên y tế và bệnh nhàn cần truyền máu thường xuyên lìồăc chay thần nhản tao

Theo ươc linh mới nhài cùa WHO, lý lộ trẻ em dưởi 5 mồi b| nhiễm HBV man tinh giảm xuống chi còn dưới 1% vào nâni 2019 giảm từ khoáng5% trong thời kỳ tiền vắc xin, tứ những năm 1980 đền đaunhùngniìni 2000 1

ỉ 2.5.2 Tình hình nhiễm HBVơ i j(’ ỉ Nam

Việt Nam lá một trong những quốc gia nằm trong khu vưc có tý lé lưu hanh HBV cao với khoảng 15%- 20% dân so Theo ước tinhsổ người hièn nhiễmHBV ở Việt Nam khoảng 8,6 triệu ngươi trong đô cókhoáng 8.8% phu

nừ và 12,3%nam giới bi nhiẻni VGB man linh Tai Viet Nam lảy truyền tư

me sang con là phương thưc lây truyèn chinh cùa bênh VGB Vi th^ sư linihành HBV cao trong nhóm phụ nừ mang thai ảnh hường đén sư lưu hanh

IIBV trong cộngđồng, đđc bièt trong nhóm trê em

Một số nhom có nguy cơ nhiễm cao do nghề nghiệp như nhàn viên ytế hay lối song như nam quan hè tình dục đòng giới, ngươi tiêm chích ma túy.gái mai đàm, lù nhân Vi thổ nhân viên y lề lai Việt Nam dirơc khuyên khích Hẻm chúng, tuy nhiên điều náy chưa bát buộc do khỏng được trợ cáp cùachinh phú cũng nhungành y tê

Nâm 2010 Chương trinh TCMR đa trién khai cuộc điêu tra "Dânh giáliiêu quảcùa liêm chúngvác xinviém gan B giaiđoan 2000-2008" nham xác định tỳ' lê nhiêm HBsAg ở trẻ em Việt Nam Diều tra đtrợc tiến hãnh tai 51 liniv thánh phồ với trên 7 000 trẻ sinhra lư nam 2000 dển nam 2008 KÍt quảcùadiều tra cho tháy: lý lè tre mang HBsAg (*)ở nhóm không tiêm vác xinVGB (4,41%) cao hưn hán so VỚI nhóm trê mang HBsAg (+) có tiêm vác xin VGB (2,03%) Dống thời có xu hướng giâm tỷ lệ nhiẻm VI rút VGBmòt cách rò rệt cùa các nhom trê sinh ra trong giai đoan 2000-2008 Nhóm trẻ 5 tuổi tại thời điểm diều tra (Ire sinh năm 2006) có lỹ lê nhiễm VI lútviêm gan B là 1.89%, daĩ được muc tiêu của WHO ve giám tỷ lè nhiễm vi rút viêm gan B ở tre em 5 tuồi xuống dưới 2% xáo nâm 2012 Két qua diêu

tra cùng cho thấy hiệu quà cúa việc liêm vác xin VGB liều sơ sinh trong vòng 24 giờ trong vice làm giâm tỳ lộ nhiciii VI rút VGB ở trê em Việt Nam Nguy cư nhiễm HBsAg ở nhóm được tiêm chúng sớm trong vông 24giờ đẩu sau sinh (1,3%) thấp hon rổ rột so VỚI nhóm không được tiêm vác xin trong vòng 7 ngay đàu sau sinh(3,2%)

Theo kétquá ciia cuộc điẻu tra toàn quốc cuaNguyễn Trẳn Hiên và công

sự năm 2014 cho thấy, tý lê nhiêm IIBsAg trong lồng sô 6.949 trê la 2,7% Tuy nhiên, tỳ lè lưu hành HBsAg cao hơn đáng kế ở tre sinh năm 2000-2003 (3.64%) so VƠI trê sinh nâm 2007-2008 (1.64%) Dặc biẽt, trong số tắt cả trẻ

em được đira vủo nghiên ciru,tý lê nhiêm HBsAg ở trê được tiêm >3 liều vác xin VGB bao gồm cả liều sơ sinh (1.75%) thắphơn so vởi nhóm trecô >3 liềuvăc xin VGB nhưngthiêu liều sơ sinh (2.98%) và tháp hơnđángké so với trẻchưa được tiêm chùng (3,47%) 18 Trong giai đoạn 2008-2014, kết quả cácnghiên cứu tại Vièt Nam đả chi ra ráng, tỷ lẽ lưu hanh HBsAg trẽn cộng đòng chung trên ngtrời lớn là 10% Một sồ đanh giá vi lưu hành anti-IIBc tai ViệtNam cho thầy tỷ lệ anti-HBc rất cao trong quân thế tiêm chích ma túy, 70-90% trong giai đoan 2009-2010 và trong quàn thè chung khoang 12.6-71.7%giai đoan 2007-2014 ’ ■

Những kết quả nay đâ cho thấy hiệu qua to lem cùa vác xin VGB liều sơ sinh đac biêt là lieu sơ sinh trong vong 24 giờ đôi với giâmtý lê nhiễm vi nítviêm gan Bởtrỏ em

1.3 vác xin viêm gan B và tinh hình tiêm vác xin viêm gan B liều sơsinhtrên thể giới và tại Việt Nam

1.3.1 l'ức xin viêm gưn n *

Vác xin VGB la khang nguyên bể nứt của vi rút VGB (HBsAg) có độ linh khiết cao Hiên nay có tầt cả 03 the lie vac xin VGB trongđó cỏ 02 loai được sứ dụng phổ biên là vác xin điều chẻ từhuy ết tương ngươi vavắc xin tải

tốhợp

rác’ xin Ỉ'GB thế hê Ị: dược điêu che tửhuyết lương ngươi lìiang IIBsAgmạn linh vác xin VGB có nguồn gốc huyết tương dược nghiên cứuở Pháp

va Mỹ, đưựccho phépsứ dựng tụi Mỳvâo Hâm 1981

rác,\m I 'GB thế hê 2 đây là loai vâc xin tái tồ hơp ADN băng eachbiếu thi đoan gcn ma hoa khang nguyên bê mặt IIBsAg của vi rút VGB trén tế báonàm men hoac tẽ bão cùa loai động vàt cóvú đé khởi động quatrinh tổng hợpHBsAg Mâm men được sử dung nhiều nhất là Saccharomyces cerevisiae

I </< sin l'(ỉfì thè hệ 5: là loai vác xin được cái tiến tư the hè thứ 2. vác xin có nguồn gốc tùgen s» Pre SI và Pre S2 được glycosyl hóa được sản xuấttrong cốc dòngtế báo của dộng vât cở vú vá cổ tác dungsinh miễn dịch manhhơn vảc xin the hè mới có khá năng ngan chăn dược các dòng VI rút VGBđôt biền

132 Sự cần thiết liềm phòng vác xin viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sình.

Tồ chức Y tẽ khuyến cáo ráng các nước thuộc khu vực lưu lìành caoHBV thi vice tiêm phòng vácxin VGB liều sơ sinh trong vong 24giơ đâu sausinh cẩndược im tiên

Tai Vièt Nam tỷ’ lé mác VGB cao với khoảng 10-12% phu nừ cóthai vảlảy truyền tữ me sang con là con dường chủ yếu dản den tv lộ nhiẻm vi rútVGB man tính cao Trẻ sau khi sinh bi nhiễm vi rút VGB hầu hết không cótriộu chưng nlnmg 90% cò thế trờ thảnh man tinh 25% trong sô dó cỏ nguy

cơ nen triển thành xơ gan, ung thư biều mỏ tế bào gan va la nguồn lây chù yêu trong cộng đồng

Mù) tiêm vác xin VGB đtrực thực hiện cang sởm thi hiẻu quà phôngngừa cáng cao Khoảng 85-90% cac trường hợp cỡ kỉiả nâng phóng ngứa lây truyền từ me sang con nêu được tiêm trong vong 24 giơ sau sinh Hiên quáphòng ngứa se giàm dàn theo limg ngay tu 50-57% và sè không đat được lìièuquá nêu liêm sau 7 ngảy Tiêm vắc xin VGB sởm không chi có htèu qua tốt

phóng lày truyền lừ mẹ sang con trong khi sinh Iiìã con giúp trê sơ sinh sớmđược bao vệ phòng lây truyền VGB lừ các thành viên khác trong gia đinh, người chàm sóc trê hoặc tư những trẻ khác quatiếp xúc trực tiếp VỚI vết xước, clìáy mau

Theo kè! quà nghiên cứu cua Nguyen Ilin Hiền ờ Viet Nam giai đoan 2000-2008, tỳ lộ nhiễm HBsAg ở trẻ da IICIIÌ > 3 liểu vác xin VGB bao gôm

cả lieu sơ sinh là 1.75%, thấp hơn sơ với nhõm trê dầ tiêm >3 liều vâc xin VGB nhưng thiêu liêu khi sinh (2.98%) va tliàp hon đáng kẻ so với tré chưađượctiêm <3,47%) s

Chinh vi vây tiêm vác xin VGB trong vòng 24 giờ đâu sau sinh la rắt cần thiết va quan trọng đề phông ngứa VGB đông thời lamgiảmlây truyền tư

me sang con

ỉ.3.3 Khuyên cáo cũa WHO vè liêm chùng vắc xin viêm gan tì

Theo khuyên cao cùa Tổ chức Y tế Thế giới, trê sơ sinh càn được tiêm phóngvãc xin VGB càng sơm cảng tốt vátốt nhát trongvông 24 giờ sau sinhĐông thời liẽp tục hoàn thánh các mill tiêm tiếp theo theo l|ch của Chươngtrinh TCMR 9

ỉ.3.4 Lịch liềm vác xin viêm gan ti chú trê em tại 17#.\'am

Bang l ỉ Lịch tiêm chùng rĂc xin l ’GB trong chưomg trình TCMR 19

Thử

lư

Vảc xin đói tượng I|ch tiêmương Chươngtrinh Tiêm chùng mớ rộng

Vắc xin ĐÔI tượng

sir dung Lích tiêm1

Văc xin VGB

dơn giá Trè sơ sinh

1.lêu sơ sinh tiêm trong võng

24 giờ sau khi sinh

Lán 1: khi trẻ dữ 2 thángtuổiI^n2: ÍI nhết 1 thang sau lần 1Lẩn3: ít nhất 1 thang sau lần 2

/.3.5 Hướng dẫn triin khai tiêm Víic xin viêm gan ỉĩ liên sơ sill It tạỉ ỉ lỷt Nam

Nhảm mục tiêu kiểm soát bènh VGB thông qua Chương trinh TCMRcho trê sư sinh vã trẻ dirời I tuồi theo quy đinh tai Quyết định sổ 2620/QĐ-BYT ngay 27/07/2012 cùa Bộ Y tế vẻ việc "Hương dần triển khai tiêm vác xin VGB sơ sinh 20 và Thỏng tư 38/20I7.TPBYT ngây 17/10/2017 của Bó

Y tê "ban hành danh muc bệnh truyền nhiễm, pham VI và đỏi tượng phải sứđung vác xin và sinh phẩm y tê bát buộc”l" I1ỘÌdung thưchiện nhưsau:

Dổi tượng tiêm: Trỏ sơ snih có các dấu hicu sinh tồn binh thường nhưnhịp thờ ồn đinh, môi hồng, bũ tốt

Thời gian tiêm Trong vòng24 giờ đàu sau sình

vác xin Sừdung vác xin VGB đơn giá da dược Bộ Y lé cáp phép lưu hành

Đưìmg tiêm: Tiêm báp, V| tri 1/3 giữa mat ngoài đùi

Bao quàn vốc xin: VÁc xin phai được bão quản ở nhiệt độ tứ 2-ỈTCtrong tư lanhriêng hoặc phích vác xin Không được đe vác xin đóng bâng

ỉ 3.6 rinh Itinh tiêm l ining vác xin viêm gan R và viêm gan R sơ sinh trên

thi? giới

vác xin VGB lân đảutiêndược đưa vao sữ dung denem chung VGB tai

Mỹ nảm 1982 Hiệu quả mang lai cũa vác xin lèn đen 95% góp phản to lớnvào việcphòng ngira VGB man tinh và ungthtr gan ưên toàn thề giới'

Tai Đái Loan, chương trinh tiỉin clnìng vác xin VGB dược triổn khairộng rãi trên toản quỏc từ tháng 7 năm 1984 Đây lả một trong nhùng quốc gia thanh còng nhât trong việc triềnkhai vốc xin phỏng bênh VGB Tất cả trẻ

cmdưới I tuổi đều được tiêm bốn liêu vác XIII huyết tương I1OỘC vác XIIItái (ổ hựp Tý lệ bao phú tiêm chững till nước náy đạt tới 97% Sau 20 nâm ap dựng vao chương trinh tiêm chững mở rộng, tỳ' lẽ ngươi mang HBsAg (-»■) giâm tư9,8% nim 1984 xuốngcơn0.6% ơ trẻCUI nam 2004

ớ Trung Quốc, vi rui viêm gan B(HBV) lây truyền lừ mc sang con lả phương thức lây truyền chinh Vi thô nâm 1092, Bộ Y tế Trung Quốc đâkhuyên ngh| tiêm phóng vác xin VGB cho trê so sinh va được triển khairộng râi, cung cấp miền phi cho tầi cả cãc trè trong Chương trinh Tiêmchùng mở rộng từ nảm 2002 Tỳ lé bao phũ vác xin VGB tiêm đủ 3 liêucho tré sư sinh va trê dưưi I tuồi đà tăng tứ 30,0% nim 1992 lèn 93.4% năm 2005 Sau 15 nâm nỏ lưc đưa văc xin VGB danh cho trẻ sơ sinh váo chương trinhTCMR, tý lè HBsAg(-) giám xuốngcòn 2.1% ởtầt cá tré em

và chi côn 1% ở trê sơ sinh sau nam 1999 Hiệu quàcủa việc tiêm vác xinVGB đúng lịch lèn lới 88.3%22

Án Độ là một quốc gia mang gánh năng nliiỗni IỈBV man tinh lởn thứhai trên thê giới VỚI khoảng 50 triệu người nhiễm HBV vá tý lệ lưu hanhHBsAg (+) tứ2-8%dãn sồ ‘ Xác đinh được hậu quà vã gánh nặng bệnh tát

do nhiẻm HBV gây ra, tiêm chùng vắc xin phóng ngứa VGB được men khailần đau tai An Độ năm 2002 nhưng chù yểu ở các vung đô thi (14 thanh plìố)

vađèn nám 2003 quòc gia này đamơ rộngđến33 huyệnnòng thôn khác Sau

đo Chính sách Quốc gia Án Đõ (UIP) vè tiêm chủng da khuyên nghi tiêm chùng cho tre em ba lieu VGB cùngVỜI sáu bênh cớ thẻphôngngừa bângVãc xin khác váo chươngtrinh TCMR Hiện tai lich tiêm chữngvác xin VGB bao gồm cả một liêu cho tát cã trê sơ sinh trong 24 giờ dâu dí ngân ngira lảy truyền chu sinh Mộc dù các nghiên cứu cho thầy IV lộ bao phũ3 liêu vác xin VGB ở trẻ dưới 1 tuồi la 86% nhưng tỷ lệ tiém vác xin VGB liều sơ sinh chi đạt 45% năm2015*

Ó môt só quốc gia khác như Mỳ Mexico Cuba nức du thuộc khu vực lưu hành bệnh viêm gan thắp, đường là) truyền chinh khùng phai la tư

me sang con nhưng tỳ lè bao phũ liêm vác xin VGB liêu so sinh ớ mức caonhư 72% ờ Mỹ.82% ờ Mexico va 99% ở Cuba nam 2013 \ Mỹ cùng la quổc

gia khuyến khích tiêm vác xin VGB cho trẻ sơ sinh trước klìi xuẮt viện vàtrong váng 12 giờ đầusau sinh đổi VỚI trỏ sơ sinh có me mang HBsAg(- r'Nam 2006, cỡ X1/193quốc gia đđ ãp dụng mìn tièm vác xin VGB liêu sơ sinh Xac đinh dirợc mức độ nghiêm trong cùavice nhiêm vi rut viêm gan tí.đẽn nâm 2008 có 177 quốc gia dà đưa vảc xin VGB vào trong Chương trinhtiêm chúng inở rộng vàtỷ lệ trêđược tiêm phưng đấy đù 3 mủi vác xin VGBkhoảng69%Nam 2010.Tố chức Y tc the giới khuyên caotiêm phóng mủiVGB sơ sinh áp dụng rộng rãi cho tất cả các khu vực dich tề trẽn toan thể giời Mac dù vây, theo đanh giá cùa Hội đốngTiêm chung cua Tồ chức Y tẻThe giới nam 2011 thi tỳ le baophù toàn càu tiêmphỏng vác xin VGB cho tre

sơ sinh thàp, chi 26% số tré được tiêm w Ciìng theo báo cáo cũa WHO, đếnnam 2012 co 183 quốc gia da ap dung lích tiêm vie xin VGB cho trt váochương trình tiêm chùng mở rộng vời 94 quốc gia thực hiện mũi liêm VGtícho trẻ sơ sinh Đèn nôm 2019 tỳ' lệ bao phù 3 lieu vác xin đa đat 85% trèn toan thê giới, con sổ này da tang lên rắt cao so với khoáng 30% nám 2000.Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ cùa liểu tiêm vảc xin VGB sơ sinh vẫn chưa đồng đêu giữa các khu vực tỷ lẻ bao phũ loan cẩu vể vác xin VGB liêu sơ sinhlã 43*0, trong khi tỳ lê bao phũ ớkhu vực Cháu Phi chi la 6%

1.3.7 Tình hình ríêni chùng vẳc xỉn viêm gan íì và liêm gan B sơ sinh rợi

Việt \am

ở Vièt Nam tiêm phóng vie xin VGD dược dưa vảo Chươngtrinh Tiêmchùng mở rông từ nđm 1997 Sau đó sồ tỉnhtriển khai tiêm vác xin VGB tâng dan qua cac lứm tữ 29 tinh (nảm 1998) len 42 tinh (nâm 2000) Tuy nhiên, nhùng nám dẲu chi được tnẻn khai ớ những vùng có nguy cơ cao Được sự giúp đờ cua I lẽn minh toàn cầu vẽ vắc xin và tiém chúng (GAVI) từ nftm

2003 vác xin VGtí được triốn khai rông rẳi cho tre dưới 1 tuôi với 100% sóhuyện trên toân quốc Nhờ dó lãm ĩílng diện bao phúcủa tiêm chửng từdirới 20%năm 2000 lẽn hơn 90% nđm 2005 Tư n.ìm 2006, mùi vác xin VGB sơ

si nil dirợc hướng dần tiêmtrong vòng 24 giở sau sinh thay cho trong 3 ngàv đàu như trưưc đó Tuy nhiên những sư có xay ra sau khi tiêm vắc xin VGBváo nâm 2006 dâ lảm tỷ lò tre dược tiêm phòng vác xin VGB trong vòng 24giờ đầu giam dáng kế Tỳ lộ nay giảm tứ 64.3% năm 2006 xuống con 29% nảm 2007 chi đar 20%năm 200828 va 28% nảm 2009'

Các nghiên ciru khác tại một số linh cùng cho thấy, tỳ le tiêm vãc xin VGB liều sư sinh còn rất thắp, dtrới 80% Theo nghiên cứu cùa Dương ThịHông, tý lê tiêm vãc xin VGB liềusơ sinh trong 24 giờ sau sinh cùa khu vưc mien Bác đạt 60,8%(năm 2005) vá giảm xuống chi con 27% nam 2007 Tỷ lê nay tang dẩn vào các nám sau đó và đat 71.9% năm 2012 •*' Cùng theo nghiên cứu cùa Dương Till Hổng tai huyên Yên Dùng tinh Bâc Giang nâm

2015, trong số 59,1% tre dược liêm vác xin VGB sơ sinh có 52.2% trê được tiêm trong 24 giờ đẩu va 3.9% trưng 24-72 giờ tiếp theo * Kết quá nghiêncứu cùa Doân Ngoe Hãi nam 2014 tai huyên Lương Sơn tinh Hờa Binh chothấy 57.3% trê đưực tiêm vác xin VGB liều sơ sinh trong đó có 53.5% trẻđược tiêmvác xin này trong 24 giờ sausinh '

Vì the, ngành y téđa nỏ lựcchi đao sát sao tang cường truyềnthông, táp huấn tiêm chữngcho can bộ y tẽ hướng dan đầy đu cho bà me tố chức tièm chúng an loàn tai các bènhviện nhảm tưng bước nâng cao tý lẽ tiêm vác xin VGB trong vòng 24 giờ đầu sau sinh

Hiện nay đe phòng bệnh VGB ơ trê em Chương trinh nêm chung mờ rông quòc gia da triển khai tiêm 04 mùi cho tre trong đó có liêm vác xin VGBlieusơ sinh và 03 mùi liếp theo vào lúc 2, 3,4 tháng tuồi Nhũng trẻ vimột sổ

ly do sức khỏe co chống chi đ|nh hoặc hoãn tiêm mùi 1 thi không nhất thiếtphài tiêm mùi này sau 7 ngáy tuổi vi khi dó vâc xin không còn tác dung bào

vè sớm Hiệuquacùa văc xin giảm dãn theo tùngngày vákhông còn tãc dụng bao vê sơm nèu tiêm sau 7 ngay 1

ỉ 3.8 Một sổ yêu tồ ảnh hướng dến tinh trạng tiêm chủng cùa trê và tiêm

cluing vác xin vỉêm gan B.

Ra mẹ lã người trựcliếp nuôi dường và chăm sóc chơ trẽ.dơ vây các yếu

lò cùa mẹ như kiên thírc về lợi tick của việc tiêmchung an toàn, trinhđộ lw?cvàn dàn tộc đò tuồi, nghề nghièp, linh trang hôn nhàn lá những yêu tố anhhường trực liẽpđếnviệc Ihưc hành đưa Iré đi tiêm chùng đung licit va đu mùi Một sô yếu tô cũa trê như giới, dântộc va thứlự sinh cũng la những yếu tốánh hưởng den vice hoàn thành tiêm chúng cùatrè

Ngoải ra còn một số yêu tò khác như việc cung cấp các dịch vụ y tề vả cốc chinh sách, kinh tể- xă hội cùng Anh hưởngđếntinh trang tiỏm chủng cùairé đac biệt là cac mũi tiêm đâu ticn, cẩn được thực hiên cang sám câng tốt như vác xin VGR lieu sơ sinh ■'

Nghiên cữu năm 2010 ciia một nhóm tác giả tụi Rungudu Zamfara miênBÁc Nigeria cho kêt qua là kiên thức và tinh trang học vần cũa ba me la một trong nhùng yèu lổ quan trong quyết đinh đến tý lẻ tiêm chúng đầy đủ và đung lịch chơ trẻ Nghiên cứu cùa tác giả Đào Thi Minh An va còng sư đánh giá vẻ tý lê tiêm chúng đúng licit cùa tre từ 1-5 tuói tứ nam 2000 đen

2014 chi ra một sổ VCU tổ anh hưởng dén tỷ lộ tiêm chủng đúng lích cùa trenhtr nhừng trê là cơn đầu được tiêm chúng đúng Iích nhiều hơn sơ VỚI nhưng tré lã con thứ con cita bả me cỏ trinh độ Ik»c vàn cao lả người Kinh, sống ởkhu vực dông băng dược nỏm chúng đúng lịch nhiều hơn con cùa các bà me

la ngườidậntộc trinh độhọc ván thàp vá sổng ở khu vực miền núi

Với vác xin VGB SƯ sinh, yêu tô tác động tói tỷ lè tièm chùng ládơ anhhường cua phan ưng sau tiêm chúng khiên cán bô y te e ngai, chổng chi đinh, huân tiêm, mỡt số bênh viện chua nơ lưc triển khai va ba me còn tâm lý trihoán lừ chối tiêm vác xindo sơ phán ưng Một sỡ nghiên cứu đa chi ra cácyếu tô liên quan đèn tỵ lè tiêm chùng vác xin VGB sơ sinh cùa trẻ như

Nghiêncini của Nguyễn Sĩ Anil I ỉào và các cộng sự nâm 2019 đâchứngminh ráng tỷ lộ tiêm văc xin VGtí sơ sinhcố liên quan đen càn nặng khi sinh củatrẽ, tuồi cùa mẹ, trinhđộ học vấn cứa mẹ, tinh trạng kinh tề-xă hội vã dàn tộc'5 Nghiên cứu ciia LX1.111 Ngọc Hải tại huyên Lương Sơn, tinh Hòa Binh nủm

2014 chơ ràngcó 4 yếu tố lien quan tới tiêm phòng vác xin VGB liều sơ sinhnơi sinh trẻ nhóm nghê nghiệp cùa me cáchsinh vatưvãn cùa nhãn Viên y tế

về vác xin VGB ngay sau khi sinh **

1.4 Hệ thống các khu vực quân lý chuyên môn trong chương trình TCMR và đạc điểm cơ ban cùa các vùng kinh te- xà hội cùa ViệtNant

1.4.1 Hệ thông các khu vực quàn ìỹ chuyên môn ương chuvng trình TC.XỈR

Tiêm chúng mờ rộng là Dự an mục tièu quốc giay tể cáu true hè thốnggốm Ban Diều hành vã Văn phòng Tiêm chùng mỡ rộng Quốc gia đặt tai Viên Vộ sinh dịch tề Tiling ương Có 4 vân phóng TCMR khu vực đđl laiViện Vê sinh diclì lể Pasteur ciia 4 khu vưc miền Bâc miên Trung, miềnNam vả Tây Nguyên Cac khu vực quản lý chuyên mòn trong chương trinh TCMR gội tát la cảo khu vực quân lý chuyên môn vá hoaiđông theo sơ đổ hệ ihổng lố chức sau:

Ban điẻu bÀnh l>ư Án n MR Quo

(■• VfTCMIUte T»vr«y .■ Trwf \ /V4«VSO11 stv,ir'\ VfKMK T J /v> r.u«<.> rr HCM • vrTCMtaiilc Ww |

Sơ (to ỉ Ị Hị thống tổ chín: Chương trinh TC.y/R ớ I lệt Ntun ‘*.

1.4.2 Dộc đièni cơ ban các vồng kinh tế-xã hội cua I iệt i\am

Trong Chiên lược phát triền kinh tề-xà hòi từ nam 2001 cho đến naylành thồ Việt Nam dược chia thành06 vùng kinh tc-xâhội gồm:

1 Vùng Trung du vâ miên nin phía Bác gồm 14 tinh: llả Giang CaoBăng Bác Kạn, Tuyên Quang, Lão Cai Yẻn Bái, Thái Nguyên, Lang Sơn, Bác Giang, Phu Thọ, Điện Biên Lai Cháu, Sơn La, Hỏa Binh Vùng có diệntích la 95 200 kín’(chiếm 28,77% diệníiclì cả nước), dánsô la 11 984 nglìinnguừi (chiếm 12,93% dàn số cã nước), mặt độ kinh tế la 2.93 tỳ đồng/' km2 Đây lã nơi tập trung sinh sõng cua các dân tộc Thái Mương, lay Núng.II'mông Dao

2 Vùng Dòng bàng sòng Hồng gôm 11 tinh, thành phố: Ha NÒI Viiĩh Phúc, Bầc Ninh Quáng Ninh, Hái Dương Hải Phòng Hưng Yèn Thái Binh

Hà Nam, Nam Đinh Ninh Bình Vùng cỏ diện lích là 21.259 km: (chicm6.42%diện rich cã nước), dân so lá 21134 nghìn người (chiếm 22.80% dân

$Ậ cổ nuữc) mật đô kinh tể la 51,21 tỷ đổng/ km2 Đây lả nợi c6 tỷ lệ ngườiKinh cao liang đáu cả nươc

3 Vùng Băc Trung Bộ và Duyên hãi Mien Trung gổm 14 tinh, thànhphổ Thanh Hóa Nghệ An, Hủ lĩnh Quảng Binh, Quảng Tri Thíra ThiênHué Đà Nâng, Quãng Nam Quãng Ngài Rinh Định P11U Yên, Khánh Hoa.Ninh Thuận, Binh Thuận Vùng có diên tích la 95 650 kin*' (chiến) 28.90%dièn tích ca nước), dân số là 19 799 nghìn người (chiếm 21.36% dán số cả nước),mật độ kinh té lá 5.76 tỳ đỏng/ knr' Đây là noi sinh sồngchii yếucũa một sô dântộc như Kinh, Mường Chain, CơTu

4 Vùng Tày Nguyên gồm 5 tỉnh: Kon Turn Gia Lai ĐÂk LÁk ĐákNòng Lâm Đồng Vùng có diện tích lả 54 508 knr' (chiếm 16.47% diên tích

cả nước), dân sỏ lã 5.693 nghin người (chiếm 6,14%dân so cá nước), mệt độ kinh tổ là 2,77 tỷ đổng/ km2 Nơi dây lâp trung chủ yêu các dân tộc Iiliư L đê,

Ba Na

5 Vung Đông Nam Bộ gôm 6 tinh, thanh phố Binh Phước Tày Ninh.Binh Dương,Đong Nai, Bà Ria-Vùng Tàu,Thành phô Hồ Chi Minh Vùng cớ diện tích la 23.519 knr (Chiêm 7.11% diện tích cá nước), dàn sỏ là 16.424 nghìn người (chiến) 17,72% dán sỏ ca nước) matđộ kinh tè là61.82 tý đống km* Tỷ lộ dàn tộc thiổu sò cảc linh, thảnh phồ trong vũng thắp, trư hai linh Ninh Thiứn Lâm Đồng khả cao (23-25%)

6 Vùng Dồng bàng sòng Cừu Long gồm 13 tỉnh, thánh phố Long An Tiên Giang, Bổn Trc, Trả Vinh Vinh Long Đồng Tháp, An Giang Kiên Giang, Cân Thơ, Hậu Giang, Sõc Trảng, Bac Liêu, Cà Mau Vung cỏ diệntích la 40 816 km*(chiền) 12.33% diện tích cả nước), dàn số lá 17 661 nghìnngười (chiêm 19,05% dân sổ cá nước), mật độ kinh tế lá 12.93 tỹ đống' km2

Tỳ lèdãn tộc thiểu số các tinh trong vùng klúthấp, chù yếu langười Khơ Mc người Hoa

Chuựng2

ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cưu

2.1 nổi tượng nghiền cứu

sổliệu vẻ trẻ em (lưới 01 tuồi tiêm vác xin VGBđược bao cáo trongBáocáo tống kết TCMR hãng năm từ tháng 01/2010đến hết thang 12/2019

2.2 Địa diêm nghiên cứu

Nghiên cứu đirực tiền hanh tai 63 tinh’ thành phổ cùa ViệtNam

Thu thâp số liêu tai Khoa Kiêm soát bênh tmyèn nhicin Vién Vê sinhdich teTrung ương,

2.3 Thời gian nghiên cứu

Nghiên cứuthực hiện tứ 12/2020 đen 06/2021

Thời gian bao phú nghiên cữu: số liêu dược hồi cứu từ 01 01-2010 đen 31/12/2019

2.4 Thiết kể nghiên cữu

Nghiên cửu mỏ tácát ngang, số liêu dượchồi cứutrong 10 nam từ nâm 2010-2019

2.5.Cfr mãu và phương pháp chọn mỉu

2.5.1 Cữ mẩu

Toan bò trẻ dirời 01 tuổi trong điện được tiêm vảc vin VGB ciia chuông trinh TCMR ở 63 tinh' thanh phố cùa Vièt Nam và sô tredưới 01 tuổi đà được liêmvác xin VGB trong giaiđoan nghiên cưu 10 năm tư nâm 2010 đên 2019

2.5.2 Phương pháp chọn mởn

Chọn mẫu toán bộ số liệu đirợc thu thạp ớ tat cá các tinh cua Việt Namtheo từng năm và được tống hựp theo 4 khu vực trong clnrưng trinh Tiêm

chủng mở rộng (khuvực miền Bẩc, miền Trung.Tây Nguycn và mien Nam), phân chia theo 6 vùng kinh tị-xà hòi (Đông bâng sông Hông Trung du vàmiền núi phia Bảc, Băc Tntng Bộ va Duyên hái miền Trung Tày Nguyên.Đòng NamBộ vàĐống bảng sôngCửu Long) “

2.6 Ọuy trinh thu thập số liệu

26 z Công cụ thu thập sồ liệu

Lànhùng biểu mẳu dtrợc thiét ké sàn theo mục tiêu nghiên cửu trên phầnmèm Excel đế điền số liệu thu thàp tir các Bao cáo tông kết TCMR va Nièngiám thõng ké hàng nám

2.6.2 Kỹ thuật thu thập sổ liệu

Sổ liệu sân có được thuthỳp chọn lọc theo các btrớc nhu sau

- Tàt ca Báo cáo tống két TCMR Nièn giám thống kè hru trừ tai Văn phòng TCMR miền Dác khoa Kicm soát bênh Truyền nhiêm Viên Vê sinhdịch tễTrung ương giai đoạn 2010 - 2019

• Tiên hãnh chọn tàt cácác thống kè báo cáo trong Niên giam phú hợp VỚI mục tiêunghiên cứu

• Từ các tài liệu được chọn, tiến hành thu thập số liệuváo các biểu mảu dược xây dimg sản trên phần mềm Excel 2010

Sổiré CUÌ dưới

01 tuồi tlrco Dâm

số (rẽ sinh ra trung vong 12 tháng cùa các nôm

Tồng số trê dưiri 01 tuổi lừ năm 2010-2019 Tổng kĩ»

số lièu vàthông lin lữBáo cao tồng kétvàNiên giamthống kèlừtháng1-2010 dền

SổIrèdưới 01tuổi dượctiàn vảc xin VGB liêu

su sinh Irưúc 24 giở theo nam

1J số (rẽdưới 1 tuồi dược tiản vảcxin VGBliều sơsinh trước24 giờllieo từng lúm từ nảm 2010-2019

-Tổng số tre duởi 01 tuồi dưực tiêm văc xin VGB liêu sơ sinh Inruc24 giơ theo năm

-Tý lệ trê dưới 01 tuổi dược liêm vác xin VGB liều sơ sinhtrước 24 giở Iheolừng nám Tòng số lie dưới 1 tuổi đươc tiêm vâc xin VGB lieu sơ sinh tnrớc 24 giờ theo lừng nâin /Tồng

sồtre dưói 01 tuồi theo nám

Sôtre dưới01tuói dược tiêmvốc xin VGB liều

su sinhsau24 giởthco nam,

1 a sô trê dưới 01 tuổiđược tiêm vác xin VGBliêu sơ SInil sau24 giờtheo nâm lư nam 2010- 2019

- óng sô tredưới 01 tuói đuọc nàn vác xin VGB hều sơ sinhsau 24giờ theo nam

-Ty lộ tre dưới 1 môi dược Iián vác xin VGB liều sơ sinh sau

24 giờ theo tùngnam lõng sồIre dưới 01 tuổi dược tiêm vác XIII VGB liêu sơ sinh sau 24 giờ ihcơ lừng nam Tông sỏ treduớĩOI tuõi iheonAin

tháng12.2019 được lưutrừtai khoa Kiêm soAtbênhTruyềnnlìiềin-Viện vệ

Sôtređượctiêm vác xin VGB liều

su sinh llieoiiAih

Lả tòngchung sòtredược tiêm vác xin VGBliều sơ sinh trước24 giờ

-TỏngSỔ tre được liéin vâc xin VGB liêu sơ sinh theo nãm-Tý lê tredưới 1 mối đượctiêmvác xin VGB liêu sơ sinh theo nảm Tồng sổ tre dược liêm vác XIII VGB liều sơ sinh theo

23

LA sô tré Sinh ra trong vong 12 thống lợ 1 các khu vực quan ly chuyênmòn theo nam tir năm2010-2019.

lòng sô ire em dưới 01 tuổi tai các khu vực quan ly chuyênmôn theo nãin

Sòtreem dưới 1 tuổi dược licmvác Kill VGB liêu

Sơsinh trước 24 giở lai cảc khuvực quan lý chuyênmôn theonâm

1 á sò trẻ dưới 1 luòidược liên* vác xin VCBliềusơ sinh Iruóc 21 giờlai các khu vưc quan lý chuyên môn (heo (ùngnám (ừ nảm 2010-2019

-lỏng sô tre cm dưới 1 mòi dược liéin vàc xin VGB liêu sơ sinh tnttk 24 giờ tại các kim vực quàn lý chuyên môn theonam

-Tý lộ (rè dưới 1 mỗi dươc liêm vác XĨII VGB liêusơ sinh trước

24 giờtai các khu vực quan lý chuycn môn theo Iiâm l òng

sổ Ire cmdưới 1 tuổi dirực liêmvác xin VGB hèu sơ sinh (link

24 giở tại cac khu vực quán lỹ chuyên môn theo nâm ' Tổng sôtrê em (lưới 01 (UÒI tại các khu vựcquán lý chuyên môn theo nam

Sổ tré em dưới 1 tuồi dượcliêm vác xin VGB liêu

Là sổ (rẽ dưới 1 tuổiđược liêm vác xin VGBliêusơ sinh sau24 gió

•Tòng sổ (ré em dưỡi 1 tuổi dược (iêm vác xin VGB liều sơ sinh sau 24 giờ tai các khu vực quan lý chuyên môn theo nam

- Tỳ lè (re dưới 1 tuồi dươc tièm vácxin VGB lièu sơ sinh sau

24

thu thập

2010-2019 sơ sinh sau 24

giờtậi các khuvực quan lýchuyênmontheonam

1(11 các khu vực quan lý chuyên mon theo lừngnam lử nam 2010-2019

24 giơ tại các khu vực quan lý chuyên môn theo nam Tống

sổ tre em dưới 01 tuồi được hem văc XUI VGB heu sosinh sau

24 giờ lạicác khu vực quan lý chuyên mòn theo nám' Tòog số Ire em dtíơi 01 luoi tai các khu vực quan lý chuyên món theo nảm

Số trê dưới 01tuổi dược tiêmvác xin VGB lièti

sơ sinh tại các khu virc quan lý chuyên mòntheonâm

Lả tôngchung cùa sốlie dirới 01 tuổi dược tiêm vảc xin VGB liều

sơ sinh iruớc 24 giờ vảsau 21 giờlai cảc khuvực quan lý- chuyênmôn Ilico nâin hr201 fl- 2019

-Tôngsốtredưới 01 tuõi dược tiêm vốc xin VGB liêu sơ sinh (ai cãc khu vtrc quân lý chuyên môn theo năm từ 2010-2019

-Tý lẽ trà dtrơi 01 tuồi được liêm vảc xin VGB liều sơ sinh laicác khu vực quân lý chuyên môn theo nâin Tòngsố trè dtrái

01 tuồi duơc tiêm vác XIII VGB liều sơ sinh tai các khu vircquàn lý chuyên môn theolàng Tồng sơ trố em dưới 01 mồi lậicác khu vực quàn lỹ chuyên mòn theo Iiảm

Sổtreem dưới 1 tuôi tại các vùng kinh lé-xđhộitheo nám

là số tre sinh ra (rongvõng 12 (hángtại các vùng kinh tế-xã khtliconam lử2010-2019

Tồng sơ tre em dưới 1 mối lai các vùng kinh lế-xà hội theo năm

Sỏtreemdinn 1 tuồi dược tiêm

1 A số tre dưới 1 luÃidược tiêm vácxin VGB

-Tỏng sỏ tré em dưủi 1 tuồi dược tiêm vie XII) VGB hỏn sơsinhtrước 24 giờ IẠ) các vùng kinh lè-.xA hột theo nAm

25