ON TAP TIENG VIET TIET 73

Người hầu nhớ lời chủ dặn, không dám nói thật, nhưng lại giơ cao cái gói và đố: - Ông đoán đi… Ông mà đoán đúng thì tôi xin biếu ông cả goùi thòt choù naøy.. Theo Truyện cười daân gian V[r]

Tieát 73

Các phương châm hội thoại

Phương

châm

về

lượng

Phương châm về chất

Phương châm quan hệ

Phương châm cách thức

Phương châm lịch sự

Bài tập: Đọc các truyện cười sau và cho biết phương châm hội thoại nào đã không được tuân thủ?

Truyện 1:

Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận được cú điện thoại của một khách quen ở vùng quê Ông khách nói,giọng hoảng hốt:

- Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi rồi Bây giờ biết làm thế nào? Xin bác sĩ đến ngay cho.

- Tôi lên đường ngay Nhưng mưa to gió lớn thế này, đường vào nhà ông lại lầy lội, phải một tiếng rưỡi nữa tôi mới đến nơi được.

- Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi biết làm thế nào?

- Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.

(Theo Truy n c i dân gian Vi t Nam ệ ườ ệ )

PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ

Truyện 2:

DẤU ĐẦU HỞ ĐUÔI Một ông nọ sai người hầu đi mua thịt chó nhưng dặn

không được nói cho ai biết.

Người hầu xăm xăm đi mua Gần về đến nhà thì gặp khách Khách thấy anh ta cầm cái gói, mới hỏi:

- Chú cầm cái gì trong tay đấy ?

Người hầu nhớ lời chủ dặn, không dám nói thật, nhưng lại giơ cao cái gói và đố:

- Ông đoán đi… Ông mà đoán đúng thì tôi xin biếu ông cả gói thịt chó này.

(Theo Truy n c i dân gian Vi t Nam ệ ườ ệ )

Vi phạm phương châm về lượng

Truyện 1:

Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận

được cú điện thoại của một khách

quen ở vùng quê Ông khách

nói, giọng hoảng hốt:

- Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi

nuốt cây bút bi của tôi rồi Bây giờ

biết làm thế nào? Xin bác sĩ đến

ngay cho.

- Tôi lên đường ngay Nhưng mưa

to gió lớn thế này, đường vào nhà

ông lại lầy lội, phải một tiếng rưỡi

nữa tôi mới đến nơi được.

- Thế trong khi chờ bác sĩ đến,

tôi

Biết làm thế nào?

- Ông chịu khó dùng tạm bút chì

vậy.

(Theo Truy n c i dân gian Vi t Nam ệ ườ ệ )

Truyện 2:

DẤU ĐẦU HỞ ĐUÔI Một ông nọ sai người hầu đi mua thịt chó nhưng dặn không được nói cho ai biết.Người hầu xăm xăm

đi mua Gần về đến nhà thì gặp khách Khách thấy anh ta cầm cái gói, mới hỏi:

- Chú cầm cái gì trong tay đấy? Người hầu nhớ lời chủ dặn, không dám nói thật, nhưng lại giơ cao cái gói và đố:

- Ông đoán đi… Ông mà đoán đúng thì tôi xin biếu ông cả gói thịt chó này.

(Theo Truy n c i dân gian ệ ườ

Vi t Nam ệ )

Chỉ quan hệ trong xã hội

Xưng hô bằng tên riêng

Chỉ quan

hệ thân tộc

Chỉ chức

vụ, nghề

nghiệp

Thời gian

Thời gian

Phần thưởng của bạn là điểm 10! Xin chúc mừng!

Phần thưởng là một hộp

kẹo

PhÇn th ëng lµ mét trµng ph¸o tay Quµ tỈng may m¾n

Trong Tiếng Việt, x ng hô th ờng tuân thủ theo ph ơng châm: “X ng khiêm, hô tôn” Em hiểu ph ơng châm đó nh thế nào ? Cho ví dụ minh hoạ

Bài tập

Một bạn chép hai đoạn thơ sau nh ng lại quên những từ x

ng hô tác giả đã dùng Em hãy giúp bạn điền vào và giải

thích tại sao em lại chọn những từ x ng hô ấy?

a) Kể tuổi còn hơn tuổi

lại đau tr ớc mấy ngày

Làm sao vội về ngay

Chợt nghe bỗng chân tay rụng rời.

(Khóc D ơng Khuê –– Nguyễn Khuyến) Nguyễn Khuyến)

b) … … ở miền Nam ra thăm lăng ở miền Nam ra thăm lăng …… ……

Đã thấy trong s ơng hàng tre bát ngát.

Ôi ! hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp m a sa đứng thẳng hàng

bác

bác

bác tôi

Tôi

tôi

Bác Con

Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô?

Thời gian

Thời gian

Dẫn trực tiếp Dẫn gián tiếp

- Nhắc lại nguyên văn

lời nói hay ý nghĩ của

người hay nhân vật

- Đặt trong dấu ngoặc

kép

- Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp

- Không đặt trong dấu ngoặc kép

Bài tập:

thuỷ lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

Trong lời đối

thoại

Trong lời dẫn gián tiếp

Từ xưng tôi Tôi (ngôi 1)

Chúa công (ngôi 2)

Nhà vua (ngôi 3) Vua Quang Trung

(ngôi 3) Từ chỉ địa

điểm

Từ chỉ thời

gian

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân

Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống

cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước

trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không

hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ

bị dẹp tan.

5 4 3 2 1

6 7 8 9 10 11

Q U A N H Ê

V I N G Ữ

P H E P L A P

H A M Y

C H I T Ư

H O A N D U

G O I Đ A P

Đ Ơ N G Â M

L I C H S Ự

N H Â N H Ó A

C Ó

C

Ê

H Í

T

Ì

N

H

N