VĂN học số PHẬN NGƯỜI PHỤ nữ TRONG HỒNG lâu MỘNG

Nhưng người viết tin ở sự chân thành của mình trong nỗ lực nhằm đi sâu, tìm hiểu để trình bày cái hay, cái đẹp, cái tiềm tàng một di sản lớn trong “Giấc mộng lầu hồng” của Tuyết Cần _ nh

-CÔNG TRÌNH DỰ THIGIẢI THƯỞNG SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC EURÉKA

LẦN THỨ XIV NĂM 2012

TÊN CÔNG TRÌNH :

Số phận người phụ nữ

trong Hồng lâu mộng

LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU: Xã hội và Nhân văn

CHUYÊN NGÀNH : Văn học, Ngữ văn

Mã số công trình : ………

MỤC LỤC

TÓM TẮT CÔNG TRÌNH 3

DẪN NHẬP 4

0.1 Lí do chọn đề tài 4

0.2 Lịch sử vấn đề 5

0.3 Mục đích nghiên cứu 7

0.4 Phương pháp nghiên cứu 8

0.5 Đối tượng và hạn phạm vi nghiên cứu 8

0.6 Bố cục trình bày 9

NỘI DUNG 10

1 Vài nét khái quát về tác giả, tác phẩm 10

1.1 Đôi nét khái quát về tác phẩm 10

1.2 Đôi nét khái quát về tác giả 11

1.2.1 Tác giả 80 hồi đầu của Hồng lâu mộng 11

1.2.2 Tác giả 40 hồi cuối của Hồng lâu mộng 12

2 Vài nét về số phận người phụ nữ trong tiểu thuyết Minh – Thanh 14

2.1 Một số vấn đề chung về tiểu thuyết 14

2.2 Người phụ nữ - một đề tài lớn trong tiểu thuyết Minh – Thanh 15

3 Bạc mệnh - đặc trưng số phận người phụ nữ trong “Giấc mộng lầu hồng” 17 3.1 Người phụ nữ trong Hồng lâu mộng _ những đóa hoa “mệnh bạc” 17 3.2 “Giấc mộng lầu hồng” _ một vài người phụ nữ không hoa nhưng số phận vẫn là bạc mệnh 31

4 Cái nhìn mới mẻ của Tào Tuyết Cần về người phụ nữ 37

TỔNG KẾT 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

“…N ếu đã tìm về với số phận người phụ nữ

Trong giấc mộng lầu hồng

Xin hãy yêu thương _cả tấm lòng trân quý

Dẫu những chút này chưa có gì nghĩa lí

Nhưng thật sự cảm thông nên đã cố tìm về

Giấc mộng lầu hồng

Phải thật một cơn mê?

Hay cảnh thực quá phủ phàng

nên người xưa muốn nó chỉ là giấc mộng

Chúng ta hãy xem và nâng niu trong cuộc sống

Vì số phận … quá đớn đau

Trong bi kịch _ tìm đường…”

TÓM TẮT CÔNG TRÌNH

“Giấc mộng lầu hồng” là điểm hội tụ hay đúng hơn là sự khúc xạ của cuộc đời người phụ nữ mà tác giả Tuyết Cần đã gặp lúc bình sinh Hình ảnh người phụ nữ trong tác phẩm bao giờ cũng có tính cách mới đầy cá tính, nhưng vẫn “áo mặc không qua khỏi đầu” Ở đó, người phụ nữ xuất hiện luôn nổi bật lên là con người

thống nhất toàn vẹn chỉnh thể, nó có khả năng tồn tại độc lập và “gây sóng gió” cũngnhư chấp nhận sóng gió và dù đau đớn hay êm đềm, khổ nhọc và tủi hận, nhẹ nhànghay đứt gãy thì những người phụ nữ trong “Giấc mộng lầu hồng” cũng nhận về chomình một số phận, một kết thúc rất riêng Không chỉ đáng thương, những người phụ

nữ trong Hồng lâu mộng còn rất xứng đáng được ca ngợi và trân trọng Người đọc có

lẽ càng cảm động hơn khi nhận ra ở họ một khát khao yêu thương và hạnh phúcmãnh liệt Ai cũng có quyền yêu, có quyền tìm kiếm hạnh phúc cho mình, đặc biệt là

người phụ nữ trong “Giấc mộng lầu hồng” Hơn ai hết, họ khát khao, mong muốn có

được một tình yêu trọn vẹn và hạnh phúc, ước mơ đó thật đáng trân trọng là bao Thếnhưng xã hội phong kiến hà khắc đã cướp đi của họ tất cả, đẩy họ đến bước đườngcùng, có người đã dũng cảm đứng lên đòi lại hạnh phúc cho mình, có người ngậmngùi nuốt nước mắt vào trong mà cam chịu nhưng tất cả vẫn rơi vào bi kịch của cuộcđời, của số phận Những đóng góp của đề tài này thật sự còn rất hạn chế Nhưng

người viết tin ở sự chân thành của mình trong nỗ lực nhằm đi sâu, tìm hiểu để trình bày cái hay, cái đẹp, cái tiềm tàng một di sản lớn trong “Giấc mộng lầu hồng” của Tuyết Cần _ nhà văn Nữ quyền đầu tiên xuất hiện trên Văn đàn Trung Quốc, cũng như muốn bật lên “một thứ tiếng” để an ủi và bảo vệ người phụ nữ trong cuộc sống hiện đại Vô thường đầy biến động Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần như một cuộc

cách mạng đòi quyền lợi của con người, cho con người, cuộc cách mạng nhân danh

con người, vì con người, đặc biệt là người phụ nữ “Giấc mộng lầu hồng” đấu tranh

cho một xã hội tốt đẹp hơn Bởi vậy, đứng đâu trong cuộc đấu tranh này_đó là cảmột thử thách đau đớn, là thước đo cách hiểu về văn chương, quan niệm về nhữngngười phụ nữ, về số phận của họ như thế nào, cách giải thoát cho họ ra sao đó chính

là câu hỏi, là nhận thức về cuộc sống của chúng ta và đó cũng chính là vấn đề vềnhân cách của những ai đang cầm bút hôm nay

DẪN NHẬP 0.1 Lí do chọn đề tài

Phùng Kì Dung một nhà Hồng học Trung Quốc đã từng nhận xét:

“Hồng lâu mộng là một thiên li tao không vần Từ khi Hồng lâu mộng ra đời, tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc không còn xuất hiện tác phẩm nào có thể vượt qua nó”…

Hồng lâu mộng là cái túi càn khôn bao quát những tư tưởng của thời đại:

tinh thần dân chủ, tinh thần phê phán đời sống xã hội phong kiến mục nát, phêphán những giáo điều truyền thống đã ăn sâu, bén rễ hàng ngàn năm, đòi tự do yêuđương, giải phóng cá tính, đòi bình đẳng và khát khao một lí tưởng sống mới, Điều làm nên sự vĩ đại cho tác phẩm là khả năng bao quát các phương diện đờisống, nghệ thuật thuật và tư tưởng của tác giả

Có nhiều cuốn sách, nhiều công trình nghiên cứu về cuộc đời và sáng táccủa Tào Tuyết Cần một nhà văn _Nữ quyền tài năng và độc đáo trong lịch sử văn

học Trung Quốc Hồng lâu mộng đã góp phần làm cho đời sống văn học Trung

Quốc nói riêng, văn học nhân loại nói chung trở nên sôi nổi Với nhiều ý kiến vềtác phẩm của ông, dù khen hay chê, tất thảy đều mạnh mẽ, quyết liệt và có một giátrị nhất định

Thời gian trôi qua, những xúc cảm nóng bỏng và đầy tính nhân bản vềnhững gì mà tác phẩm mang lại cho người đọc chuyển dần sang sự nghiền ngẫm kĩ

lưỡng Điều đó lí giải vì sao tên tuổi Tào Tuyết Cần và tác phẩm Hồng lâu mộng

đã vượt tầm biên giới tổ quốc Trung Hoa để sánh vai cùng các tác phẩm của nhữngvăn sĩ đại tài, nổi tiếng trên Thế giới Có được vị trí đặc biệt ấy trên văn đàn, là bởinhững vấn đề mà tác giả đã đề cập, được soi sáng ở mọi thời điểm và vào lúc nàovấn đề đó cũng mới, cũng lạ, cũng gây cho người đọc nhiều thú vị khác nhau.Những điều đó, không nằm ngoài khát vọng của con người về hạnh phúc, về tìnhyêu… nhằm thỏa mãn mọi nhu cầu của con người Ở đó, số phận con người đượcthể hiện một cách rõ ràng, đặc biệt là số phận của người phụ nữ được lột tả sâu sắc,

mà hơn một lần nhà văn đã thốt lên bằng cả một trái tim, một tâm hồn nâng niu vàtrân quý.

Từ hơn 2300 năm trước, trong “Nghệ thuật thơ ca”, Aristote đã đưa việc tìm

hiểu phân tích con người và số phận con người lên hàng đầu Cách tìm hiểu đóhướng tới đối tượng và mục đích của văn học Cho đến nay, qua nhiều thành tựucủa những nhà nghiên cứu khoa học, có thể khẳng định việc tìm hiểu con ngườitrong tác phẩm văn học là cách tiếp nhận đúng đắn giá trị văn học của tác phẩm.Dựa vào nền tảng từ những công trình nghiên cứu về con người và số phận con

người nói chung, người viết xin mạn phép tìm hiểu “Số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng” bài viết của mình Dù đề tài về số phận con người trong tác phẩm

Hồng lâu mộng ở văn học thời kì này là vô cùng rộng lớn nhưng trong những công

trình nghiên cứu khác, người viết nhận thấy chưa nhiều các bài viết khảo sát về các

vấn đề về số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng một cách cụ thể Ở đó, Số

phận người phụ nữ chỉ được đề cập một cách khá chung chung Vì vậy, mà người

viết cảm thấy việc tìm hiểu về số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng của Tào

Tuyết Cần cũng khá quan trọng và thú vị Tiếp cận với vấn đề này, sẽ giúp mỗingười có thể hiểu sâu thêm về những số phận của người phụ nữ, tựa những đóa phùdung cánh mỏng, thấy được nét tư tưởng về số phận của họ qua cách viết mới củaTào Tuyết Cần Từ đó, có thể cảm thông, trân trọng những thân phận liễu bồ ở tácphẩm cũng như ngay cuộc sống hằng ngày mà mỗi con người chúng ta đang sống

Đó cũng chính là câu trả lời cho vấn đề tại sao người viết chọn tìm hiểu đề tài này

Mặc dù rất cố gắng trong quá trình tìm hiểu, song, chắc chắn rằng người viết

sẽ không tránh khỏi những sơ xuất bất cập cũng như chưa thể phản ánh những vấn

đề về “Số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng” một cách toàn bích.

0.2 Lịch sử vấn đề

Mỗi tác phẩm văn học cũng giống như những tiếng chuông ngân, có tácphẩm vừa ra đời đã bị loại bỏ và phản đối, có những tác phẩm khi mới xuất hiện đãđược công chúng đón nhận rầm rộ, nhưng ngay sau đó lại bị đi vào quên lãng.Cũng có những tác phẩm cứ như những tiếng chuông ngân dài, thấm vào tâm hồnđộc giả, họ cứ đọc đi đọc lại tác phẩm ấy với một cái gì thích thú, dù chúng cũng

chịu thăng trầm của cuộc sống Bởi lẽ, cuộc sống có muôn màu, muôn vẻ, muônsắc, muôn chiều và đa diện Nó cho nhân loại nhiều, nhưng cũng lấy đi không ít.Một tác phẩm văn học nói riêng, mỗi tác phẩm nghệ thuật nói chung, một khi đã đicùng năm tháng như thế, thì chúng đã mang trong mình một sức sống vượt khônggian và vượt cả thời gian Những tác phẩm ấy đều là những tác phẩm chất chứa

những tư tưởng, những nỗi niềm và mang cả hơi thở của thời đại Hồng lâu mộng,

kiệt tác kinh điển của tiểu thuyết cổ Trung Quốc là một trong những tác phẩm nhưthế

Hồng lâu mộng từ khi ra đời đã tạo sóng gió và chịu sóng gió, người Trung

Quốc tìm đến nó và khảo cứu, “mổ xẻ” nó ở nhiều lĩnh vực Đã có hội nghiên cứu

riêng về Hồng lâu mộng ra đời được gọi là “ Hồng học”.

Ban đầu, do quan điểm duy tâm lệch lạc, Hồng học đã đi sai đường, biếnthành những nghiên cứu gán ghép, gượng gạo Các nhà Hồng học chia làm nhiều

trường phái Phái thứ nhất cho rằng: Hồng lâu mộng hoàn toàn vì Thanh Thái Tổ

và Đổng Ngạc Phi mà sáng tác, đồng thời đề cập đến các Danh vương kĩ nữđương thời, tiêu biểu cho trường phái này là Vương Mộng Nguyễn và Thẩm Bình

Am Phái thứ hai lại cho rằng: Hồng lâu mộng là tiểu thuyết chính trị của triều

Khang Hy nhà Thanh, tiêu biểu cho trường phái này là Thái Khiết Dân Phái thứ ba

thì khẳng định: những tình tiết trong Hồng lâu mộng đều là việc của Nạp Lan

Thành Đức con trai của tể tướng Minh Châu thời Khang Hi, tiêu biểu cho trường

phái này là Trương Tường Hà…Nhìn chung, các trường phái đều cho rằng Hồng lâu mộng viết về một câu chuyện có thật vào đời Thanh.

Ngày 4 tháng 5 năm 1919, ở Trung Quốc diễn ra cuộc vận động Ngũ tứ,được tiến hành bởi các trí thức Tây học, họ đòi thay Cổ văn bằng Bạch thoại TháiNguyên Bồi là viện trưởng Đại học Bắc Kinh lúc ấy, có xu hướng tôn trọng tưtưởng đã cổ xúy cho phong trào này Hồ Thích, một trong những trí thức dùngBạch thoại cũng là người đã được Chính Thái Kiết Dân nhận vào làm giáo sư giảngdạy tại Đại học Bắc Kinh Mặc dù giữa họ có nhiều điểm chung khi tìm hiểu về

Hồng lâu mộng, nhưng một người thì theo Cựu Hồng học, còn người kia thì lại

theo Tân Hồng học Thay vì đi tìm câu chuyện có thực để chứng minh cho truyện

của Tào Tuyết Cần như phái “ Sách ẩn”, thì các nhà tân Hồng học lại đi tìm đời tưcủa tác giả, họ tìm thấy sự tương đồng giữa Tào phủ và Giả phủ, giữa tác giả và

công tử nhà họ Giả, tên Bảo Ngọc và cho rằng Hồng lâu mộng chính là sự tiếc nuối

thời kì vàng son của tác giả với những người phụ nữ mà ông từng gặp, cũng như sốphận của những người phụ nữ ấy

Riêng ở Việt Nam, từ những năm đầu thế kỷ XX khi Hồng lâu mộng đã

được tiếp nhận và khi nhắc đến tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, ít ai không nhắc tới

Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần.

Những giáo trình văn học sử có mặt tại Việt Nam như: Lịch sử văn học Trung Quốc do Dư Quán Anh chủ biên, Bài giảng văn học Trung Quốc của Lương

Duy Thứ, … đều đem lại cho độc giả cái nhìn khá bao quát về tác phẩm Thứ nhất

là, về cuộc đời tác giả; thứ hai là, về tác phẩm và cũng có một số phần nói chung về

số phận con người phụ nữ trong xã hội đương thời

Cũng bao hàm những vấn đề có liên quan tới đề tài, cuốn Mạn đàm về Hồng lâu mộng của Trương Khánh Thiện, Lưu Vĩnh Lương với nhiều vấn đề được đưa ra

để luận giải, hấp dẫn và có ý nghĩa với độc giả về tác phẩm Hồng lâu mộng.

Những công trình và các ý kiến nói trên là những công trình, ý kiến có giá

trị khá lớn, đã giúp cho người viết có hướng tìm hiểu, khảo sát cụ thể đề tài Số

phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng Các tài liệu trên dù nói về Số phận

người phụ nữ trong Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần một cách cụ thể thì chưa

nhiều Song, cũng là những gợi ý giúp người viết có điểm tựa để suy nghĩ, tìm hiểusâu hơn

0 3 Mục đích nghiên cứu

Tiểu luận này hướng tới giải quyết, tìm hiểu một số vấn đề sau:

+ Tìm hiểu một vài vấn đề về người phụ nữ trong tiểu thuyết Minh Thanh

+ Tìm hiểu về các tác giả của Hồng lâu mộng

+ Làm rõ vấn đề người phụ nữ và số phận của họ trong tác phẩm Hồng lâu mộng từ sự kế thừa và phát triển tư tưởng cũng như cách viết mới mẻ của

tác giả Đồng thời, muốn có một cơ hội để lên tiếng cổ vũ cho con người bấthạnh nói chung và người phụ nữ bất hạnh trong cuộc sống thời hiện đại nóiriêng

0.4 Phương pháp nghiên cứu

0.4.1 Phương pháp so sánh, đối chiếu tác phẩm Hồng lâu mộng với một số

vấn đề liên quan mà văn học Việt Nam có đề cập đến Sử dụng phương pháp sosánh nhằm mục đích làm nổi rõ vấn đề mà người viết thực hiện đề tài

0.4.2 Phương pháp phân tích, để thấy cái hay cái đẹp trong tác phẩm Hồng

lâu mộng, được áp dụng khi phân tích tác phẩm thông qua những dấu hiệu và đặc

điểm nghệ thuật mang tính nội dung Nó được vận dụng xuyên suốt trong toàn bộbài viết, với ý nghĩa chỉ đạo người viết trong quá trình lựa chọn cũng như phântích, bình giá vấn đề

Ngoài ra, trong quá trình tìm hiểu người viết sử dụng các thao tác thống

kê, phân loại, tổng hợp để phục vụ làm rõ đề tài

0.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng khảo sát của tiểu luận này là tác phẩm Hồng lâu mộng của Tào

Tuyết Cần và sự chắp bút của tiến sĩ Cao Ngạc

Tiểu luận dựa trên phần văn bản dịch về tác phẩm Hồng lâu mộng của Vũ

Bội Hoàng, Nguyễn Thọ, Nguyễn Doãn Địch Nxb.Văn nghệ thành phố Hồ ChíMinh in năm 1989 và cũng của các tác giả trên được xuất bản năm 2007 củaNxb Văn học

Ngoài ra, người viết còn tập trung tìm hiểu qua những ý kiến, nhận xét có liên quan về Số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần để

tập trung làm rõ đề tài

0.6 Bố cục trình bày

Ngoài Mục lục và Tài liệu tham khảo, thì bài viết gồm có ba phần chính.Trước hết là phần Dẫn nhập, sau đó là phần Nội dung và cuối cùng là phần Tổng

kết Trong đó, phần Nội dung là phần được chú trọng trình bày Phần này thểhiện hầu như toàn bộ phương pháp, tư tưởng và nhiệm vụ giải quyết vấn đề củangười viết trong việc tìm hiểu đề tài Phần nội dung của tiểu luận gồm những nétchính như sau:

Thứ nhất, trình bày vài nét khái quát về tác giả, tác phẩm

Thứ hai, trình bày về Số phận người phụ nữ trong tiểu thuyết Minh –Thanh

Thứ ba, bài viết trình bày về Số phận người phụ nữ trong Hồng lâu mộng.

Cụ thể, bài viết trình bày về người phụ nữ trong Hồng lâu mộng _ những đóa hoa

“mệnh bạc” và những phụ nữ dù không gắn với loài hoa nào cũng phải chịu số phậnbất hạnh

Cuối cùng, trong phần nội dung này, người viết trình bày một số cái nhìn

mới mẻ của Tào Tuyết Cần về người phụ nữ qua tác phẩm Hồng lâu mộng.

NỘI DUNG

1 Vài nét khái quát về tác phẩm, tác giả

1.1 Đôi nét khái quát về tác phẩm:

Ban đầu tác phẩm “Hồng lâu mộng” có tên là Thạch đầu kí, thuộc loại tác

phẩm chương hồi, là một bộ trường thiên tiểu thuyết Tào Tuyết Cần viết được 80

chương, theo các nhà nghiên cứu Trung Quốc, "chữ đều toàn bằng máu và nước mắt" Tác phẩm ấy, có thể được xem là toàn bộ những hồi ức đau thương của công

tử Tào Tuyết Cần về những ngày vẻ vang và những ngày suy tàn của gia đình

mình, của giai cấp mình Tuy nhiên, vượt lên khỏi những hồi ức đó, Thạch Đầu

Kí là tác phẩm với cái nhìn rất khách quan về bản chất ăn chơi, hưởng thụ của giai

cấp quan lại quý tộc, đặc biệt là quan lại quý tộc triều Thanh và sự suy tàn của giaicấp ấy Nói cách khác, khi xây dựng tác phẩm chương hồi này, Tào Tuyết Cần vừađứng trên vị thế chủ quan của một người trong cuộc, vừa đứng ở vị thế khách quancủa một chứng nhân Mới viết dang dở được 80 chương, Tào Tuyết Cần qua đời, vàCao Ngạc là người tiếp bút 40 hồi sau

Tác phẩm xoay quanh câu chuyện tình duyên trắc trở giữa hai anh em con

cô con cậu: Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc Từ đó, mô tả cuộc sống nhiều mặtcủa một đại gia đình quý tộc đời Minh, từ lúc cực thịnh cho đến lúc suy vi trongvòng tám năm

Tiểu thuyết mở đầu bằng một huyền thoại: Nữ Oa luyện đá ngũ sắc vá trời,luyện được ba vạn sáu nghìn năm trăm linh một viên Sauk hi vá trời xong, cònthừa lại một viên linh thạch, được đặt ở chân núi Thanh Nghạnh Thần Anh vàGiáng Châu, duyên nợ, chịu ơn nhau, nên cùng đầu thai xuống hạ giới Từ đó, dẫn

ra bao nhiêu oan gia phong lưu đều phải xuống trần để trả duyên nợ, sinh ra baonhiêu chuyện sau này

1.2 Đôi nét khái quát về tác giả

1.2.1 Tác giả 80 hồi đầu của Hồng lâu mộng

Tào Tuyết Cần (1724? - 1763?), tên thật là Tào Triêm tự là MộngNguyễn, hiệu là Tuyết Cần, Cần Phố, Cần Khê là một tiểu thuyết gia vĩ đại người

Trung Quốc, tác giả của cuốn tiểu thuyết Hồng lâu mộng, một trong “Tứ đại kỳ

thư” của văn học cổ điển Trung Quốc Gia đình thế hệ trước của Tào Tuyết Cần là

một gia đình quan lại thuộc tầng lớp đại quý tộc thời nhà Thanh Trung Quốc.Năm Thiên Khải thứ nhất nhà Minh (1618), Thanh Thái Tổ là Nỗ Nhĩ Cáp

Xích mang quân chinh phạt, đánh chiếm Thẩm Dương, Liêu Dương Tổ tiên của

Tào Tuyết Cần bị quân Thanh bắt làm nô lệ, thái cao tổ của Tào Tuyết Cần là Tào

Thế Tuyển và cao tổ là Tào Chấn Ngạn lần lượt làm gia nô cho Đa Nhĩ Cổn Sau

đó, Tào Chấn Ngạn được Đa Nhĩ Cổn phong làm phụ tá, lại có công bình định cuộckhởi nghĩa Khương Tương nên được bổ làm tri châu Cát Châu (Sơn Tây), tri phủphủ Đại Đồng, Lưỡng Chiết đô chuyển vận diêm sử1 Đến năm Thuận Trị thứ 8(1651), nhà họ Tào được vào Ngự tiền nội vụ phủ, phụ trách các việc tạp vụ trongcung đình, cụ nội của Tào Tuyết Cần là Tào Tỷ được Vương phủ hộ vệ thăng

làm Nội đình nhị đẳng thị vệ 2

Theo như Hồ Thích và Chu Nhữ Xương khảo sát, thì nhà họ Tào và vươngtriều Mãn Thanh có quan hệ khá mật thiết Vợ của Tào Tỷ họ Tôn là vú nuôi củavua Khang Hy, ông nội của Tào Tuyết Cần là Tào Dần còn là bạn học và ngự tiềnthị vệ của Khang Hy, do đó được Khang Hy chiếu cố và sủng tín rất đặc biệt Năm

Khang Hy thứ hai (1663), Tào Tỷ đảm nhận chức Giang Ninh chức tạo 3 và ông đãđảm nhận chức này suốt 22 năm Khang Hy trọng đãi Tào Tỷ rất hậu, tặng

thưởng mãng bào, đích thân viết hai chữ kính thận để tặng Tào Tỷ, sau khi Tào Tỷ mất được Khang Hy phong hàm Nhất phẩm Công bộ thượng thư, bản thân còn hứa

rằng nửa năm sau khi đi tuần Nam sẽ vào thăm gia thuộc họ Tào

1 Chức vận chuyển muối, hàm Tam phẩm.

2 Thị vệ hạng hai trong cung.

3 Là một chức quan to thu thuế trong triều đình, phụ trách việc thu thuế cả một vùng Giang Nam rộng lớn và nắm việc thu mua, cung ứng tơ lụa gấm vóc cho cung đình đồng thời giám sát các quan lại ở phương Nam.

Sau khi Tào Tỷ chết, Tào Dần nhậm chức Tô Châu chức tạo, rồi kế nhiệm chức Giang Ninh chức tạo và Lưỡng Hoài tuần diêm ngự sử, thăng Thông chính sứ

ty thông chính sứ, là một trong "Cửu khanh", đường đường "tam phẩm đại thần" Tào

Dần còn là một nhà thơ, nhà văn rất nổi tiếng, tinh thông thi từ, âm nhạc, thư pháp,chính Tào Dần là người đứng ra hiệu đính và in ấn bộ Toàn Đường thi nổi tiếng,đồng thời là tác gia tên tuổi với Luyện đình thi sao và nhiều trước tác khác ĐờiTào Dần là thời kỳ cực thịnh của nhà họ Tào, năm lần vua Khang Hy tuần duphương Nam thì bốn lần Tào Dần phụ trách tiếp giá, vợ Tào Dần là con gái Lý SĩTrinh làm tuần phủ Giang Nam, hai con gái Tào Dần đều được tuyển làm Vươngphi Trong thời gian làm quan, Tào Dần đã tham ô và bòn rút của công, nhưng doquan hệ mật thiết với triều đình nên các lời đàn hặc tâu lên đã không được Khang

Hy phê chuẩn

Năm Khang Hy thứ 51 (1712), Tào Dần bị bệnh mất, Khang Hy phê chuẩn

cho con là Tào Ngung giữ chức Giang Ninh chức tạo, Tào Ngung chỉ tại nhiệm

được ba năm thì mất, Khang Hy lại phê chuẩn cho con người vợ kế của Tào Dần

là Tào Thiếu kế nhiệm chức Giang Ninh chức tạo.

Năm 1722, Khang Hy qua đời, Ung Chính lên ngôi, nội bộ triều đình tranhgiành quyền lực, nhà họ Tào bị thất sủng, nhiều lời đàn hặc của ngự sử và Tuầnphủ Sơn Đông về việc nhà họ Tào tham ô nhũng lại đến tai vua Ung Chính NămUng Chính thứ 5 (1729), Ung Chính hạ lệnh cách chức Tào Thiếu với tội

danh hành vi bất đoan, nhũng nhiễu dịch trạm, thiếu khống rồi hạ ngục trị tội, gia sản nô bộc bị tịch thu cấp cho quan Giang Ninh chức tạo mới là Tuỳ Hách Đức.

Tào Tuyết Cần phải theo gia đình rời Giang Nam về Bắc Kinh sinh sống Từ đónhà họ Tào lâm vào sa sút

1.2.2 Tác giả 40 hồi cuối của Hồng lâu mộng

Cao Ngạc (1738? – 1815?), tự là Lan Thự, cũng tự là Vân Sĩ, biệt hiệu

là Hồng Lâu ngoại sĩ (người ở ngoài lầu hồng) Ông là người trong Tương Hoàng

kỳ nội vụ phủ, thời kỳ nhà Thanh, người tộc Mãn, được cho là đã viết tiếp 40 hồi cuối của Thạch đầu kí và đổi tên tác phẩm này thành Hồng lâu mộng.

Tổ tiên của Cao Ngạc ở huyện Thiết Lĩnh, tỉnh Liêu Ninh Thời niên thiếu,

ông thích đi chơi với con gái, là người “Thiên tài minh mẫn, ngộ sự như chuỳ thoát dĩnh, vô sở bất biện” 4 Năm Càn Long thứ 53 (1788), Cao Ngạc thi Hương đỗ cửnhân Năm Càn Long thứ 60 (1795), ông thi Đình đỗ tiến sĩ tam giáp, lần lượt làm

chức Lịch quan nội các trung thư, Nội các thị độc.

Năm Gia Khánh thứ sáu (1801), đảm nhiệm việc khảo xét kỳ thi Hương vàkhảo thí quan lại Năm thứ 14 (1809), Thị độc tuyển ông làm chức Giang Nam đạo

Giám sát ngự sử Đến năm thứ 18 (1813), Cao Ngạc được thăng chức Hình khoa cấp sự trung, làm quan được đánh giá là "tháo thủ cẩn, chính sự cần, tài cụ trưởng" 5

Cao Ngạc và Trình Vĩ Nguyên là những người đầu tiên xuất bản bộ tiểu

thuyết Hồng lâu mộng đủ 120 hồi6 Trong các tài liệu chính thức, người ta vẫn ghi

tác giả 80 hồi đầu Hồng lâu mộng là Tào Tuyết Cần, tác giả 40 hồi cuối là Cao Ngạc Tuy nhiên, những năm gần đây, có ý kiến cho rằng 40 hồi cuối của Hồng lâu mộng là do Cao Ngạc cùng với Trình Vĩ Nguyên viết, cũng có quan điểm rằng 40

hồi cuối hoặc do Cao Ngạc viết, hoặc do Trình Vĩ Nguyên viết Lại có ý kiến chorằng 40 hồi cuối là di cảo của Tào Tuyết Cần Năm 1981, Trần Bính Tảo thông qua

các số liệu thống kê về Hồng lâu mộng đã kết luận rằng toàn bộ 120 hồi đều là

nguyên tác của Tào Tuyết Cần Cho đến nay, cuộc tranh luận về tác giả của 40 hồi

cuối (cũng như 80 hồi đầu) của Hồng lâu mộng vẫn chưa ngã ngũ Ở đây, người

viết xin không bàn thêm những vấn đề ấy, mà chỉ lấy cơ sở để tìm hiểu, làm rõ đềtài

2 Vài nét về số phận người phụ nữ trong tiểu thuyết Minh Thanh

2.1 Một số vấn đề chung về tiểu thuyết

4 Tài năng thiên bẩm minh mẫn, làm việc như chuỳ tróc lúa, không nơi nào là không đủ.

5 Giữ gìn cẩn trọng, chính sự cần mẫn, tài năng đứng đầu.

6 Các bản trước đây như Chi Nghiễn Trai trùng bình Thạch Đầu Ký chỉ có 80 hồi

Theo cuốn 150 thuật ngữ văn học của nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà

Nội do Lại Nguyên Ân biên soạn, in năm 2003 thì "tiểu thuyết là sử thi của đời tư"chỉ ra khái quát nhất về một dạng thức tự sự, trong đó sự trần thuật tập trung vào sốphận của một cá nhân trong quá trình hình thành và phát triển của nó Sự trần thuậtở đây được khai triển trong không gian và thời gian nghệ thuật đến mức đủ đểtruyền đạt cơ cấu của nhân cách

Và trong nền văn chương cổ điển, cũng đã cho đưa ra rằng tiểu thuyết nguyên

sơ có nghĩa là “tiểu gia chi thuyết”, tức là những điều thuật kể của bọn văn gia tẹpnhẹp, khác xa với văn chương của bậc đại gia, thánh hiền Chữ “tiểu” ở đây cũng cónghĩa như “tiểu tiểu sự tình”, hay là những chuyện nhỏ nhặt, tầm thường được lượmlặt ở đầu đường xó chợ, không đáng lưu tâm

Ở đây, người viết xin dùng khái niệm Theo Từ điển Tiếng Việt để tiếp cận và

phục vụ làm rõ đề tài, theo cuốn từ điển ấy thì tiểu thuyết là truyện dài bằng văn xuôi có dung lượng lớn, với nhiều nhân vật hoạt động trong phạm vi lịch sử, xã hội rộng lớn [18, tr.1230]

Tiểu thuyết Trung Quốc thường được chia thành nhiều loại, ở đây có thể đưa

ra một số loại tiêu biểu như: Tiểu thuyết chí quái, Tiểu thuyết chí nhân, tiểu thuyếttruyền kỳ, tiểu thuyết chương hồi, …

Rõ ràng, đất nước Trung Quốc xưa nay vẫn được biết đến như cái nôi lớncủa văn minh _ văn hóa nhân loại Nơi sản sinh ra bao kì tích ở nhiều lĩnh vực từkhoa học kĩ thuật cho đến văn hóa nghệ thuật Cùng với nó là sự hưng vong, suythịnh của các triều đại phong kiến Trung Quốc _âu cũng là quy luật tất yếu củanhững hình thái ý thức xã hội Và một cách rất tự nhiên, văn chương đã “viết lại”,dùng ngôn từ làm chất truyền tải mà nhiên liệu là cuộc sống hiện thực muôn màu,văn chương phản ánh xã hội qua sự thẩm thấu, thể nghiệm của nhà văn, nó đượcphép cũng như quyền lợi của nó là phải nói lên được hiện thực tốt đẹp, cũng nhưxấu xa, bình đẳng hay bất công, phi luân lí hoặc cả nhũng trái ngang thống khổ củaquần chúng ở mỗi thời đại, mỗi giai đoạn Mà tác giả văn học phải sống đời sốngcủa những con người, cảm thông và thấu hiểu những nỗi thống khổ của họ, các tácgia phải là người lấy cuộc sống đương thời làm chất liệu và hun đúc ra một đứa con

tinh thần luôn mới mẻ ở mọi thời đại để tạo ra một áng văn bất hủ Nền văn họcTrung Quốc từ Hán _Đường _Tống _Nguyên_ Minh_ Thanh đã để lại nhiều đỉnhcao văn chương gắn liền với mỗi triều đại Nhìn lại những phát triển theo từng giaiđoạn nhất định của Văn học Trung Quốc: Hán phú_Đường thi _Tống từ _Nguyênkhúc_ Minh Thanh tiểu thuyết Ở đó, đề tài người phụ nữ luôn được thể hiện ởnhiều khía cạnh.

2.2 Phụ nữ - một đề tài lớn trong tiểu thuyết Minh Thanh

Thật vậy, Người phụ nữ là đề tài khá quen thuộc và tốn nhiều giấy mực củacác thi nhân, văn sĩ Những con người đáng thương ấy luôn được đề cập đến từ khinhận thức mỉm cười với loài người Trong Đường thi, có nhiều nhà thơ viết về sựcảm thương, ưu ái của họ dành cho người phụ nữ khá sâu sắc mà tiêu biểu phải kểđến là là Bạch Cư Dị, thơ ông như một tâm tình, một tiếng kêu than của người phụ

nữ bị dày vò trong xã hội cũ Tiếp đến, khi thời gian trôi qua, lần theo sự áp bứcgiai cấp ngày càng tàn khốc, số phận của những con người, đặc biệt là những ngườiphụ nữ ngày càng bi thảm, hình ảnh những con người ấy hiện ra cùng với nhữngtiếng thơ xé lòng của thi nhân Lí Bạch Sau này, những tác phẩm văn học TrungQuốc đề cập đến đề tài người phụ nữ cũng vô cùng phong phú về nội dung và thểloại

Điểm qua sự phát triển ấy ta thấy mãi về sau này, tiểu thuyết mới manh nha,thai nghén và ra đời trong khi trước nó là thơ ca, từ khúc, những loại hình văn họcđược ưu ái lớn Lúc này, tiểu thuyết xuất hiện là một bước chuyển mình khá lớnmang tính cách mạng trên văn đàn văn học Trung đại Trung Quốc Để được gọi làđỉnh cao của nền văn học Trung Quốc, buộc người viết thể loại này phải chọn lọc,tiếp thu những thể loại đã ra đời từ trước, phải “nằm gai”, dày dạn một thời giankhá lâu mới đủ sức công phá giữa thời đại ấy

Tiểu thuyết cổ Trung Quốc ra đời và phát triển vào đời nhà Minh, nhàThanh nên có tên gọi là tiểu thuyết Minh_Thanh Hòa mình vào dòng chảy chungcủa văn học trung đại Trung Quốc, tiểu thuyết Minh_Thanh cũng góp phần vào đềtài người phụ nữ một cách đáng quý Nếu ai đã từng theo dõi nền Văn học Trung

Quốc, ắt hẳn sẽ biết đến một Tam Quốc Chí diễn nghĩa của La Quán Trung, để bắt

gặp một Điêu thuyền với số phận đầy đau xót, nàng là một trang tuyệt thế giai nhân

lại mang muôn nỗi đoạn trường, một Thúy Kiều “Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh” lại phải chịu cảnh mười lăm năm lưu lạc trong Kim Vân Kiều truyện của

Thanh Tâm Tài Nhân, một thân nàng mà phải chịu bao người dày xéo Hay đến

một Thủy hử của Thi Nại Am để lên án tên tài chủ Tây Môn Khánh quyến rũ Phan Kim Liên, “…chơi chán rồi đuổi đi còn đòi tiền chuộc thân 3000 quan có ghi trong văn tự bán mình nhưng bản thân cô không được một đồng nào cả…”

Hay một sự tàn bạo điên rồ của Tề Hiếu Công là chôn sống những cung

nhân để hầu hạ cha mình dưới âm phủ trong Đông Chu Liệt Quốc của Sái Nguyên

Phóng đã nhìn vào hiện thực xã hội mà viết nên

Trong Chuyện làng nho của Ngô Kính Tử, người cha tên Vương Ngọc Huy

còn u mê trong đạo “ tam tòng” đã cổ động con gái nhịn đói mà chết theo chồng

Người phụ nữ luôn phải chịu những số phận đau đớn, trong cái xã hội ấy,người phụ nữ nào được trân trọng, họ luôn dành tình cảm của mình cho người mìnhyêu thương, để rồi, đôi khi họ phải chịu cảnh bị người phụ bạc, hình ảnh KhuôngSiếu Nhân từ một anh nông dân nghèo có người vợ hiền lành, lam lũ, khi anh ta thi

đỗ thì quên nghĩa quên tình mà lấy con quan làm vợ, bỏ người nhân ngãi của mìnhở quê nhà, khi nghe tin vợ cũ chết cũng ko buồn về thăm viếng,…

Hình ảnh nàng “Thẩm Quỳnh Chi hiện lên với một vẻ đẹp riêng, nàng hiện lên như một cá tính mạnh của phái yếu , một người đẹp tài, đẹp nết, giỏi tài văn chương nhưng lại rơi vào một một số phận hẩm hiu” làm vợ tên trùm buôn muối,

nhưng ý định của hắn cũng chỉ lấy nàng làm thiếp, dù nàng có trốn chạy, nhưnghạnh phúc cũng nào mỉm cười với nàng

Qua đó, cho ta thấy số phận người phụ nữ trong tiểu thuyết Minh -Thanhluôn được các tiểu thuyết gia thể hiện khá sắc cạnh và tinh tế

Cũng phản ánh về vấn đề người phụ nữ, cũng theo guồng chảy chung củavăn học đương thời, một Tào Tuyết Cần rảo bước nhẹ nhàng vào những trangTrường thiên tiểu thuyết như một vỗ về, một sự phản kháng, tiếng nói cảm thông,

trân quý đầy xúc động cho số phận những người phụ nữ trong “Giấc mộng lầu hồng” một cách đầy mới mẻ

3 Bạc mệnh - đặc trưng số phận người phụ nữ trong “Giấc mộng lầu hồng”

Mở đầu tác phẩm, người làm sách đã giới thiệu rằng:

“…Nay tôi đã sống cuộc đời gió bụi, không làm nên trò trống gì Chợt nghĩ đếnnhững người con gái ngày trước cùng sống với tôi, so sánh kỹ lưỡng, thấy sự hiểu biết vàviệc làm của họ đều hơn tôi Tôi đường đường là bậc tu mi, lại chịu kém bạn quần thoa,thực rất đáng thẹn…” [15,tập 1, tr.20]

Chỉ một vài dòng như thế, tác giả đã tạo ấn tượng cho người đọc về những

người phụ nữ, và giá trị của họ Không dừng lại ở đó, cái “tòa thiên nhiên” ấy,

được nhà văn phản chiếu trên những loài hoa đẹp Mà lại thật buồn, một nỗi buồnnhư báo hiệu cả một cuộc đời, một số phận

3.1 Người phụ nữ trong Hồng lâu mộng _ những đóa hoa “mệnh bạc”

Thôi Hộ ngẩn ngơ tưởng nhớ đến người mình thầm thương trộm nhớ khiđứng ngắm những cánh hoa đào:

Khứ niên kim nhật thử môn trung Nhân diện đào hoa tương ánh hồng Nhân diện bất tri hà xứ khứ Đào hoa y cựu tiếu đông phong

(Đề đô thành Nam Trang)7

Gió Xuân thổi nhẹ nhàng mang theo khí thở của đất trời, giữa vạn vật thinhau khoe sắc, một cánh hoa đào cũng đang mơn mởn tươi non, khiến người hiệntại nhớ người xưa cũ_ một nỗi niềm bi cảm về khoảnh khắc tri âm Thời gian nhẹ

7 Ngày này năm ngoái tại cửa đây

Hoa đào và mặt người cùng ánh lên sắc hồng

Gương mặt người xưa giờ không biết hốn nao

Chỉ thấy hoa đào vẫn như cũ cười với gió đông.

nhàng trôi qua, thi nhân chỉ còn đứng lặng hồi lâu mà hoài niệm về một người thiếu

nữ qua nét sắc của cánh hồng đào

“Tương ánh hồng” như một cái gì tương ánh giữa người và hoa, trong độ

tương chiếu lẫn nhau giữa hiện thực và tâm trạng, phản ánh một sự thật mà dườngnhư không phải, một màu hồng của cánh đào hay là màu hồng của người con gái

mà nhà thơ đa cảm, đang tìm giữa tâm hồn tình tứ đầy ý nhị

Nếu như người phương Tây, coi người phụ nữ như là một kiệt tác hoàn mĩcủa tự nhiên, thì người Phương Đông nhuần nhị và kín đáo hơn Sự nhuần nhị và

kín đáo ấy được thể hiện rất khéo léo và triệt để trong Hồng lâu mộng, qua sự tinh

tế của Tào Tuyết Cần, người phụ nữ_ những giai nhân đất Kim Lăng và những đóahoa cứ đan xen làm nổi bật nhau Đồng thời, nhà văn còn dùng hình ảnh những đóahoa kia để làm đặc trưng cho tâm hồn, tính cách của mỗi người phụ nữ và ngầmbáo số phận của họ sau này, họ không chỉ nằm trong trang tiểu thuyết, mà họ vùngdậy, bước ra “xứng tầm”, nhưng cũng mang những số phận của chính thời đại mà

họ được ra đời

Huyền thoại đã có, Nữ Oa khi xưa nặn đất sét để tạo những hình hài của conngười, bà cứ vốc từng vốc bùn mà nặn, vốc nào được đôi tay bà khéo léo và tỉ mỉthì thành người đẹp và sang, còn những hạt bùn nào rơi vãi ra, thì trở thành nhữngngười thấp kém, mọn hèn Rõ ràng, trong tâm thức, con người ta đã hình dung sẵn

và có những khái niệm, những ý thức về sự phân biệt giai tầng Chẳng vì thế, mà

dân gian có câu: “ Con vua thì lại làm vua, con sãi ở chùa thì quét lá đa” Những

tư tưởng ấy đã chi phối toàn bộ diện mạo đời sống xã hội, ngay đến cả những cànhcây, ngọn cỏ cũng bị nhuộm màu giai cấp Người ta dựa vào những đặc tính sinhtrưởng của tự nhiên mà áp đặt cho nó danh phận, tùng, cúc, trúc, mai là những loàitượng trưng cho những người quyền quý, quân tử, còn những loài lau lách, bụi bờchỉ là hạng vô danh tiểu tốt Và chuyện sinh ra trong nhà nào, là những tùng, cúc,trúc mai hay lau sậy thì lại phải dựa vào chữ Duyên mà nhà Phật hay dùng Vì thế,

mà hòn đá thiêng ở vùng Thanh Nghạnh đã được đầu thai vào gia đình họ Giả caoquý, dù sống trong xã hội, với con mắt nhìn thấy giai cấp được phân thứ bậc rõ

ràng, nhưng chàng công tử của Giả phủ_hiện thân của hòn đá nọ lại nhìn đời mộtcách lạ lùng, nhìn những người xung quanh anh với ánh mắt cảm thông và mới mẻ.

Đặc biệt, Giả Bảo Ngọc luôn cảm thông với người phụ nữ, anh đã nói rằng:

“xương thịt của con gái là do nước kết thành, xương thịt của con trai là do bùn kết thành Tôi trông thấy con gái thì người tôi nhẹ nhàng khoan khoái, trông thấy con trai thì như phải hơi dơ bẩn vậy” [15, tập 1, tr 50].

Chẳng vì thế mà Bảo Ngọc luôn nâng niu, tôn trọng và đối xử rất mực dịudàng với những bậc nữ nhi và có thành kiến với nam nhi:

“Người thiêng hơn cả vạn vật, bao nhiêu tinh hoa trong sạch của trời đất đều chung đúc vào con gái, bọn con trai chỉ là hạng cặn bã, vẩn đục mà thôi” Vì

thế, cậu ta cho tất cả con trai là hạng thô tục, có cũng được, mà không cũng chẳngsao Và những người phụ nữ, những giai nhân của Đại Quan viên lại được xem lànhững bông hoa tỏa ngát

Mở đầu những trang tiểu thuyết, một người con gái xuất hiện, không nằmtrong Thập nhị kim thoa chính sách, không có những lá số tiền định báo hiệu cuộcđời mình, nhưng cuộc đời nàng lại nếm trải nhiều đắng cay, tủi nhục trong sốnhững người con gái ở đất Kim Lăng Anh Liên là a đầu của chân Sĩ Ẩn, lưu lạc từtấm bé, không biết cha mẹ là ai, quê quán nơi nào, cứ lớn lên trong đầy mặc cảmthân phận đầy buồn tủi Rồi khi gặp phải chàng công tử dâm đãng nhà họ Tiết,nàng lại phải chịu bao đau đớn dập vùi, khi lấy Tiết Bàn với thân phận lẽ mọn,nàng bị Kim Quế ghen tuông, đầy đọa làm cho “hoa sen héo, ngó sen tàn” Theo

Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, thì Sen chính là biểu tượng của sự sinh sôi,

của âm hộ mẫu gốc, mang một sự tái sinh trong cuộc sống, ấy vậy mà đóa sen kia lại bị vùi dập giữa cuộc đời Sự sống của nàng Anh Liên nói riêng, và người

phụ nữ đương thời nói chung dường như đang dần bị kìm hãm và thu hẹp Song,nàng lại có một sức sống tiềm tàng để bươn chải mình giữa cuộc đời, trong nàng,

có một cái gì thanh khiết, trong thơm của một cành bông “tịnh đế”:

“Không những hoa ấu thơm, ngay đến lá sen, gương sen cũng đều có một

mùi thơm mát…làm cho con người ta tỉnh táo nhẹ nhàng.” [15, tập 4, tr 417]

Bất giác ta nhớ đến tập thơ của nàng Tiểu Thanh bị người vợ cả của họPhùng đốt cháy, thân phận ấy như cũng đồng nhất với nàng Hương Lăng, TiểuThanh cũng đã từng viết:

“Nguyện tương nhất trích dương chi thủy

Hóa tác nhân gian tịnh đế liên”

(Nguyền xin quan âm cho một giọt nước nhiệm màu ở cành dương liễu

Để hóa thân thành đôi sen tịnh đế ở chốn nhân gian)

Quả thật, tâm hồn Hương Lăng trong sáng như ban mai, thanh khiết khônggợn đục, là bông sen tinh khôi tỏa hương tinh khôi giữa một đầm lầy, cây mọc ra từđám bùn nhơ nhuốc mà thanh sạch đến lạ lùng Là một nữ tì như Hương Lăng,nhưng Tình Văn_đóa phù dung kia lại có những bản tính sắc sảo, và cũng nhan sắchơn người Tình Văn Là cô a hoàn mà Tào Tuyết Cần đã xây dựng với những ấn

tượng mạnh mẽ nhất bởi cả cái “sắc” lẫn cái “dũng” của nàng Nói về sắc, Phượng Thư đã từng nói về vẻ đẹp của Tình Văn “so sánh ra chẳng có đứa a hoàn nào đẹp

bằng con Tình Văn cả” Không chỉ đẹp, Tình Văn còn khiến người ta kính phục bởi

cái “dũng” của nàng Tình Văn được Giả mẫu cử sang hầu hạ, chăm sóc Bảo Ngọc nhưng Tình Văn là một a hoàn “khó sai bảo” Sở dĩ nói nàng “khó sai bảo” là vì

nàng quá ư thẳng tính, không thích xu nịnh, bợ đỡ, cậy nhờ bất kì người nào KhiTập Nhân được Vương Phu nhân thưởng cho hai bộ quần áo mới, nàng đã nói với

Thu Văn “phải như tao thì tao không cần lấy, thừa người ta thì mới đến mình!

Cũng đều là người trong nhà cả, chả lẽ lại ai quý hơn ai? Áo quần đẹp thì đem cho người, thừa ra mới đến mình, chẳng thà không nhận dù có phật ý người cũng đành, chứ tao thì không thể chịu nổi thế được” [15, tập 2, tr.297].

Chỉ một câu nói dứt khoát như thế cũng đã phần nào bộc lộ bản tính ngaythẳng, bộc trực của nàng Không e sợ, dè dặt bất cứ điều gì, thấy điều gì không phải

là nàng nói ngay, phạt ngay, khí chất ấy có mấy ai trong phủ nhà họ Giả có được.Càng thẳng thắn bao nhiêu thì nàng lại càng tự trọng bấy nhiêu, nàng không chophép bất kì ai xúc phạm đến mình và nàng đã tự bảo vệ mình một cách vô cùngmạnh mẽ Trong tác phẩm có đoạn mụ Vương Thiện Bảo đi khám xét các nhà trong

vườn, đến lượt Tình Văn nàng đã bày tỏ thái độ “ Tình Văn quấn tóc chạy đến,

đánh “xình” một cái, mở toang hòm ra, hai tay bưng đáy hòm lên, dốc ngược xuống đất, bao nhiêu đồ đạc ở trong hòm đều tung ra cả” Trong cuộc khám xét

Đại Quan viên ấy, chỉ có Thám Xuân và Tình Văn là phản ứng dữ dội đến vậynhưng cái dữ dội của cô Ba là để thị uy, để ra oai, để cho thấy mình là cô chủ, còncái dữ dội của Tình Văn, là cái dữ dội của một con người giàu lòng tự trọng, khôngmuốn bị làm nhục

Dù thế, con người ấy, là một con người rất trung thành, ngay khi bệnh liệtgiường, cô vẫn gượng dậy để khâu lại chỗ bị cháy trên chiếc áo choàng cho BảoNgọc, vì thế mà Bảo Ngọc càng kính phục Tình Văn Tình Văn có một vẻ sắc sảo,

và cái sắc sảo ấy lại thể hiện ra ngay vẻ bên ngoài của nàng, nên đã trở thành cáigai trong mắt những kẻ hẹp hòi Có một thú vui khi nghe tiếng xé quạt và cười,hưởng một chút những trò chơi Vương giả Để rồi, Tình Văn phải mang tội danh

cám dỗ Bảo Ngọc, thác đi mà uất hận không nguôi Cành phù dung Tình Văn vừa

nở thì rực rỡ trăm cành nhưng vừa mới chớm cuối ngày đã tàn phai nhanh chóng Tác phẩm đã từng nói Tình Văn có “cái tâm tựa trời cao mà cái thân thì lại

ở nơi thấp hèn” thật không sai, quá xinh đẹp nhưng thẳng thắn, không biết chiều

lòng người nên không tránh khỏi bị người ghen ghét Tập Nhân đã từng nói rất

đúng khi Tình Văn bị đuổi đi “bà chỉ nghĩ chị ấy đẹp quá, thế nào cũng có tính

lẳng lơ Bà biết rõ những cô đẹp như người trong tranh chắc không bao giờ đứng đắn nên có ý ghét ” Qua lời nhận xét ấy, ta thấy đó là một điều thường gặp giữa

cuộc đời, phải chăng đẹp cũng là cái tội, đẹp để “Trời xanh quen thói má hồng

đánh ghen” (Nguyễn Du) Quả thật, Tình Văn bị đuổi đi, rồi chết trong cô đơn,

lạnh giá thật là oan ức, nàng có tội tình gì đâu ngoài cái tội xinh đẹp và sắc sảo

Cái chết của người con gái tuy mang thân phận thấp hèn mà tuyết sạch giátrong này là bi kịch đầu tiên trong Đại Quan viên, mở đầu cho chuỗi bi kịch tiếptheo của những cô gái tài hoa, song, bạc mệnh, nàng mang một nỗi bất hạnh so vớicánh hoa đào Tập Nhân, bởi cánh hoa đào chúm nụ, hé nở giữa mùa xuân, vô cùng

e ấp, dịu dàng Tập Nhân vì biết cách cư xử đúng mực và vẻ đẹp không phô trương

như Tình Văn nên được Vương Phu Nhân yêu mến và nàng cũng là người maymắn nhất trong những kim thoa của đất Kim Lăng.

Cánh hoa đào biết giữ mình, vì hẳn nó thấy trong Đại Quan viên còn nhiềuloài hoa đẹp khác Người có thể đứng trên Tập Nhân trước hết phải kể đến là TiếtBảo Thoa, với dung mạo, cốt cách của cành mẫu đơn, loài quốc hoa của xứ này.Con người tài năng, đức hạnh song toàn kia luôn làm đẹp lòng người trên kẻ dưới.Mang đạo đức nho gia để răn dạy mọi người và xem đó là chuẩn mực mà mỗingười phụ nữ đều phải có Nàng là một con người đoan chính, và điều đó cũngkhiến nàng phải rơi vào bi kịch triền miên kéo dài đến hết cuộc đời, là không đượcsống thực với con người mình, đến khi đã trở thành mợ hai của Giả phủ mà không

có được tình yêu, cuối cùng, những tưởng người chồng là chỗ dựa của mình, cũng

bỏ ra đi và rồi cành mẫu đơn cao quý ấy cũng phải chịu một kết cục lỡ làng, góa

bụa

Bất giác, ta nhớ đến “Hồng mẫu đơn” của Vương Duy:

“…Hoa tâm sầu dục đoạn, Xuân sắc khởi tri tâm.” 8

Bài thơ “Mẫu đơn hoa” của La Ẩn đời Đường cũng có một cái gì rất chungvới Tào Tuyết Cần khi nói về đóa mẫu đơn giai nhân họ Tiết:

“Tự cộng đông phong lợi hữu nhân Giáng la cao quyển bất thăng xuân Nhược giao giải ngữ ưng khuynh quốc Nhậm thị vô tình dã động nhân

… Khả liên hàn lệnh công thành hậu

Cô phụ nùng hoa quá thử thân”

Có thể hiểu rằng:

8 Tâm hoa sầu đứt ruột/ Chúa xuân có hay không