Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Kinh tế phát triển: Hoàn thiện công tác quản lý chi Ngân sách huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở phân tích, hệ thống hóa lý luận về chi NSNN và quản lý chi ngân sách cấp huyện luận văn, đưa ra phương hướng nhằm tổng quan những căn cứ lý luận và thực tiễn về công tác quản lý NSNN trên cơ sở phân tích thực trạng công tác này ở huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông, từ đó, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng quản lý chi NSNN của huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ KIM OANH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Mã số: 60.31.01.05

Đà Nẵng - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS TS BÙI QUANG BÌNH

Phản biện 1: TS Lê Bảo

Phản biện 2: PGS TS Đỗ Ngọc Mỹ

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kinh tế Phát triển họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 20 tháng 8 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đăk R’Lấp được thành lập theo quyết định số 19-QĐ/HĐBT ngày 22/02/1986 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) Từ khi thành lập, trung tâm huyện lỵ được đặt tại xã Kiến Đức, các công trình kiến trúc, nhà ở và các công trình hạ tầng xã hội chủ yếu phát triển theo 2 trục quốc lộ 14 và tỉnh lộ 1 Theo quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị và khu dân cư nông thôn tỉnh Đăk Nông đến năm 2025, thì Kiến Đức sẽ là đô thị loại IV, trở thành huyện trực thuộc tỉnh trước năm 2020, nhu cầu đầu tư cho hoạt động Chi thường xuyên phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội rất lớn

Để đáp ứng nhu cầu đó đòi hỏi việc quản lý chi tiêu ngân sách phải hết sức chặt chẽ, hiệu quả và tiết kiệm nhất, đây là bài toán đặt ra cho các nhà quản lý kinh tế để thực hiện tốt vai trò quản lý nhà nước đã được nhân dân ủy nhiệm giao cho Tập trung đầy đủ nguồn thu ngân sách theo luật ngân sách nhà nước và sử dụng một phần nguồn thu này vào chi tiêu thường xuyên hiệu quả, tiết kiệm và ổn định bền vững Vì thế hơn bao giờ hết hoàn thiện công tác quản lý ngân sách huyện là một nhiệm vụ luôn được quan tâm

Với tầm quan trọng đó, bản thân chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý chi Ngân sách huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông

” để làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ

2 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

+ Mục đích: Trên cơ sở phân tích, hệ thống hóa lý luận về chi

NSNN và quản lý chi ngân sách cấp huyện luận văn, đưa ra phương hướng nhằm tổng quan những căn cứ lý luận và thực tiễn về công tác quản lý NSNN trên cơ sở phân tích thực trạng công tác này ở huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông, từ đó, đề xuất một số giải pháp chủ yếu

nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng quản lý chi NSNN của huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông

+ Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu nêu trên, luận văn có nhiệm vụ:

Thứ nhất, Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản và thực

tiễn về công tác quản lý NSNN cấp huyện nói riêng và công tác quản

lý NSNN nói chung ;

Thứ hai, phân tích,đánh giá thực trạng quản lý NSNN tại

huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông, từ đó ghi nhận kết quả đạt được trong công tác quản lý NSNN của huyện và quan trọng nhất là xác định những hạn chế còn tồn tại trong công tác này của huyện

Thứ ba, trên cơ sở lý luận và thực tiễn ở trên, đề xuất một số

giải pháp chủ yếu hoàn thiện quản lý chi ngân sách cấp huyện trên địa bàn trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

+ Đối tượng nghiên cứu: công tác quản lý NSNN của huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông

+ Phạm vi nghiên cứu: đối tượng nghiên cứu được khảo sát

trên địa bàn huyện Đăk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông

+ Thời gian nghiên cứu: luận văn quản lý chi NSNN trên địa

bàn huyện trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến năm 2016

4 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

Các số liệu của luận văn chủ yếu là số liệu thứ cấp;

* Nguồn số liệu lấy tin :

- Chỉ tiêu kế hoạch kinh tế xã hội, thu, chi ngân sách của Huyện Đắk R’Lấp 2012-2016

- Báo cáo quyết toán NSNN Huyện Đắk R’Lấp từng năm giai đoạn 2012-2016

- Niên giám thống kê của Huyện Đắk R’Lấp 2012-2016

- Báo cáo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của Huyện Đắk R’Lấp 2020, định hướng 2030

Với tài liệu trên nguồn số liệu lấy là dự toán chi ngân sách từ năm 2012-2016, số liệu chi ngân sách thường xuyên năm 2012-2016, quyết toán chi ngân sách các năm 2012-2016, số liệu từ chối thanh toán, số chuyển nguồn chi thường xuyên các năm Đơn vị tính là đồng việt nam, phương pháp lấy số liệu là phường pháp xác định số liệu pháp lệnh và đã được công bố

4.2 Phương pháp phân tích

* Kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như:

- Phân tích thống kê: Căn cứ vào các tài liệu, báo cáo tổng hợp

để tính các chỉ tiêu cần thiết, so sánh và biểu hiện các chỉ tiêu đó dưới dạng bảng số liệu hoặc đồ thị thống kê nhờ vào sự hỗ trợ của các phương pháp chuyên môn của khoa học thống kê, rút ra những kết luận đáp ứng mục đích nghiên cứu và đề xuất các biện pháp giải quyết

- So sánh là phương pháp được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong phân tích kinh tế nói chung và phân tích tài chính nói riêng Mục đích của so sánh là làm rõ sự khác biệt hay những đặc trưng riêng có của đối tượng nghiên cứu; từ đó, giúp cho các đối tượng quan tâm có căn cứ để đề ra quyết định lựa chọn

- Phương pháp phân tích là phân chia đối tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản đơn hơn để nghiên cứu, phát hiện từng thuộc tính và bản chất của từng yếu tố đó, và từ đó giúp chúng ta hiểu được đối tượng nghiên cứu

một cách mạch lạc hơn, hiểu được cái chung phức tạp từ những yếu

5 Những đóng góp về khoa học của luận văn

- Hệ thống hóa có chọn lọc các vấn đề lý luận cơ bản và thực

tiễn về công tác quản lý chi NSNN

- Phân tích, đánh giá thực trạng của công tác quản lý ngân sách cấp huyện, qua thực tiễn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông

Chỉ ra được những hạn chế và kiến nghị với các cấp, các ngành bổ sung sửa đổi chính sách, chế độ nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NS cấp huyện trong thời gian tới

6 Tổng quan nghiên cứu

Trong thời gian gần đây, các vấn đề liên quan đến quản lý chi NSNN đã có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, các nhà quản lý kinh tế và các bài viết đăng trên báo, tạp chí của trung ương và địa phương Cụ thể đề cập tới nhóm nghiên cứu gián tiếp qua quản lý chi ngân sách qua kho bạc nhà nước như các nghiên cứu sau:

Vũ Đức Trọng (2009), đã tập trung nghiên cứu Kiểm soát chi NSNN qua Kho bạc nhà nước Hải Dương Hay nghiên cứu của Vũ Hoàng Nam (2008), Về hoàn thiện hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN trong giai đoạn hiện nay Nghiên cứu của Vũ Hoàng Nam (2008) và Vũ Văn Yên (2008) cũng theo chủ đề về hoàn thiện

hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN

Các nghiên cứu này chỉ tập trung vào quản lý chi ngàn sách nhà nước nhưng tại kho bạc nhà nước ở các địa phương Điểm chung các đề tài này đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về chi tiêu NSNN, những quy định về quản lý chi tiêu NSNN trên cơ sở Luật ngân sách nhà nước, các Nghị định của Chính phủ, Thông tư của Bộ Tài chính có liên quan Do đó những quy định và cách thức quản lý đối tượng này – NSNN có những điểm khác biệt mà khi đưa vào các nghiên cứu quản lý chi NSNN tại phòng tài chính Nhưng những bài học rút ra trong cách thức quản lý ở kho bạc vẫn hữu ích Nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Tuấn (2011) với nội dung phân cấp ngân sách, lập dự toán ngân sách trong đó phân bổ vốn đầu

tư và chi thường xuyên, từng bước đổi mới công tác lập dự toán gắn với thực hiện các chương trình kinh tế, nâng cao ý thức tiết kiệm chống lãng phí, ý thức kỷ luật tài chính, có chính sách tài chính để khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có góp phần tạo môi trường đầu tư thuận lợi Luận văn chưa làm rõ vấn đề chấp hành ngân sách của các đơn dự toán

Tô Thiện Hiền (2011) với nội dung phân tích thực trạng thu, chi NSNN, đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý NSNN tỉnh An Giang đảm bảo tăng trưởng và phát triển kinh tế bền vững với tầm nhìn đến năm 2020

Ngoài ra còn có các nghiên cứu khác như:

Trịnh Văn Ngọc (2008), Quản lý ngân sách Nhà nước trên địa

bàn thành phố Hà Tĩnh, Luận văn thạc sĩ kinh tế , Trường Đại học

kinh tế- Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2008;

Nguyễn Ngọc Anh Tuấn (2007), Về hoàn thiện quản lý thu,

chi NSNN của Thành phố Nha Trang thành phố Khánh Hoà, Luận

văn thạc sĩ kinh tế, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2007;

Hoàng Hàm (2008), Bàn về thực trạng và giải pháp nâng cao

chất lượng dự toán NSNN, Tạp chí Kế toán, số 11,12 năm 2008;

Nguyễn Thị Minh và Nguyễn Quang Dong (2009), Phân tích

tính công bằng và hiệu quả của chi NSNN theo thành phố tạp chí Tài

chính tháng 12/2009;

Lê Thị Thanh Tuyền (2012), Hoàn thiện quản lý chi Ngân

sách Nhà nước tỉnh Quảng Ngãi” Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học

kinh tế, ĐHĐN năm 2012

Ngô Thị Bích (2010), Hoàn thiện quản lý chi Ngân sách Nhà

nước tại TP Đà Nẵng” Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học kinh tế,

ĐHĐN năm 2010

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,

luận văn gồm 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý chi ngân sách cấp huyện

Chương 2: Thực trạng quản lý chi ngân sách Huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách Huyện Đắk R’Lấp, trong thời gian tới

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH

CẤP HUYỆN

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHI NSNN

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm chi ngân sách nhà nước

a Khái niệm chi ngân sách nhà nước

b Đặc điểm của ngân sách nhà nước

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm về quản lý chi NSNN cấp huyện

a Khái niệm về quản lý chi NSNN cấp huyện

b Đặc điểm về quản lý chi NSNN cấp huyện

1.1.3 Vai trò quản lý chi ngân sách cấp huyện với phát triển kinh tế

- Phân cấp quản lý NS trong hệ thống NSNN

- Tổ chức bộ máy và trình độ đội ngũ cán bộ quản lý cấp huyện Trình độ con người là nhân tố quan trọng, quyết định sự thành công, chất lượng của công tác quản lý NS

- Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý NSNN huyện

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI NSNN CẤP HUYỆN

1.2.1 Công tác lập dự toán chi NSNN huyện

1.2.2 Phân bổ và giao dự toán chi NS huyện

1.2.3 Chấp hành dự toán chi NSNN huyện

1.2.4 Công tác quyết toán chi NSNN huyện

1.2.6 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi NS cấp huyện

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN

1.3.1 Điều kiện tự nhiên

1.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

1.3.3 Cơ chế quản lý tài chính

1.3.4 Tổ chức bộ máy và trình độ của đội ngũ cán bộ quản

lý cấp huyện

1.3.5 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý chi NSNN huyện

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NS HUYỆN ĐẮK R’LẤP,

TỈNH ĐẮK NÔNG

2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NSNN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG

2.1.1 Đặc điểm hành chính - tự nhiên

a Về đặc điểm hành chính

b Về vị trí địa lý

c Về địa hình

d Điều kiện khí hậu

e Tài nguyên thiên nhiên

2.1.2 Tình hình kinh tế xã hội

a.Tăng trưởng kinh tế

b Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

c Thực trạng phát triển các khu vực kinh tế

2.1.3 Thực trạng thu - chi ngân sách của Huyện Đắk R’Lấp giai đoạn 2012- 2016

Trong giai đoạn năm 2012- 2016 công tác thu của huyện tương đối ổn định và có chiều hướng tăng nhẹ qua các năm

từ Thu thuế, phí, lệ phí tăng đều qua các năm Đạt được kết quả này

là do, chính quyền huyện luôn xác định thu ngân sách là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nên ngay từ đầu năm, địa phương đã chỉ đạo các ngành chức năng cùng 11 xã, thị trấn tăng cường tuyên truyền về chính sách thuế cho người dân; đồng thời, giao chỉ tiêu cho các địa phương và đẩy mạnh việc thực hiện cải cách hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế Chi cục Thuế huyện còn phối

hợp chặt chẽ với chính quyền các xã làm tốt công tác quản lý thuế tới từng hộ kinh doanh

Biểu đồ 2.2 Tình hình thu NSNN của Huyện Đắk R’Lấp

Rõ ràng với tình hình thu và cơ cấu thu như vậy cần phải quản

lý chi NSNN một cách có hiệu quả vì nguồn thu tăng nhưng không quá nhanh

b Thực trạng chi ngân sách

*Thực trạng chi đầu tư phát triển

Chi ĐTXD từ 2012 đến 2016 trên địa Huyện Đắk R’Lấp từ nguồn ngân sách cấp Huyện, qua KBNN Tỉnh Đắk Nông được phản ánh qua các số liệu tại bảng 2.3

Bảng 2.3 Tình hình chi ĐTXDCB từ nguồn ngân sách Huyện Đắk R’Lấp, gia đoạn 2012 - 2016

Chi đầu tư cho các công trình giao thông chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng chi ĐTXDCB hàng năm, trong khi đầu tư cho các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội lại chưa tương xứng, đầu tư cho y

tế, văn hoá còn thấp

Trong các năm qua nhờ có sự tăng thu ngân sách trên địa bàn cùng với sự quan tâm tạo điều kiện bổ sung nguồn ngân sách tỉnh

cho huyện, do vậy công tác chi ngân sách tại địa phương đã đảm bảo nhiệm vụ cho hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng chi tiêu thường xuyên được nâng lên Đặc biệt là các khoản đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, đầu tư các chương trình xoá đói giảm nghèo, chương trình mục tiêu quốc gia, được phản ánh qua các số liệu tại bảng 2.4:

Bảng 2.4 Tỷ trọng vốn ĐTXDCB trên địa bàn Huyện Đắk R’Lấp

*Thực trạng chi thường xuyên

Chi thường xuyên là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi NS huyện Tổng chi thường xuyên tăng đều qua các năm tương ứng với sự tăng lên của số thu trên địa bàn

Tình hình chi thường xuyên từ năm 2012 đến 2016 từ nguồn

NS Huyện Đắk R’Lấp được phản ánh qua số liệu ở bảng 2.5

Bảng 2.5 Tình hình chi thường xuyên từ nguồn NS Huyện Đắk

R’Lấp giai đoạn 2012 – 2016

Giai đoạn từ 2012 - 2014 phục vụ cho chủ trương của Đảng và Nhà nước như đổi mới chính sách tiền lương, tăng chi cho giáo dục đào tạo, chi khoa học công nghệ Quy mô chi thường xuyên đã có

sự gia tăng đáng kể về số tuyệt đối

2.1.4 Những thuận lợi, khó khăn ở Huyện Đắk R’Lấp

a Thuận lợi và cơ hội

Cơ sở hạ tầng Huyện Đắk R’Lấp được quy hoạch và đầu tư một cách đồng bộ, tạo điều kiện cho phát triển Đây cũng là điều kiện quan trọng để Đắk R’Lấp tập trung khai thác lợi thế, tranh thủ sự quan tâm đầu tư của tỉnh Đắk Nông, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn, đặc biệt nguồn NSNN, bố trí cơ cấu các khoản chi hợp lý, tăng cường cho chi đầu tư phát triển, quản lý và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi của ngân sách phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội địa phương

b Khó khăn

Tốc độ tăng trưởng tuy tương đối cao, nhưng vẫn chưa thực

sự ổn định; sự phát triển của các khu vực kinh tế còn rất bấp bênh, ngành tạo động lực thúc đẩy cho tăng trưởng kinh tế của huyện phát triển thì tốc độ tăng trưởng lại không được ổn định, chưa phát huy hết hiệu quả đặt ra; cơ cấu đầu tư chưa hài hòa giữa các khu vực; chất lượng của tăng trưởng còn thấp và kém hiệu quả, chủ yếu dựa vào tăng trưởng chiều rộng tức là dựa vào tăng thêm số lượng các yếu tố sản xuất, khai thác tài nguyên đất đai; yếu tố tri thức, khoa học công nghệ chưa đóng góp nhiều cho tăng trưởng; các ngành mũi nhọn chưa phát huy được vai trò thúc đẩy tăng trưởng

cả về số lượng và chất lượng Quá trình khai thác nguồn tài nguyên biển chưa tương xứng Trong nội bộ mỗi nhóm ngành, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chưa có nhiều chuyển biến, các hộ sản xuất, kinh doanh chủ yếu vẫn là những hộ cá thể, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, giá trị sản xuất vẫn còn thấp

2.2 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG

2.2.1 Tình hình quản lý lập dự toán chi ngân sách huyện

Trong giai đoạn 2012-2016 đa số các cơ quan, đơn vị, tổ chức thụ hưởng ngân sách trên địa bàn huyện đã nhận thấy tầm quan trọng của công tác lập dự toán ngân sách, trong đó quan trọng hơn hết là

dự toán chi để đảm bảo cân đối cho NSNN cấp huyện Do đó, việc lập dự toán chi ngân sách Huyện Đắk R’Lấp trong thời gian qua đã được triển khai thực hiện theo các quy định của Luật Ngân sách, các văn bản hướng dẫn của Bộ, ngành Trung ương, cùng với sự hướng dẫn của cơ quan tài chính cấp trên huyện Đăk R’Lấp đã thực hiện được việc giao dự toán đến tận các đơn vị cơ sở đã làm tăng số đơn

vị dự toán