Với thực tế khi giảng dạy bộ môn Công nghệ 6 tại trường tôi thấy nếu đem so sánh với việc không dùng máy chiếu thì kết quả thu được rất khả quan.Vì vậy nếu như không ứng dụng công nghệ t[r]
Trang 1ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 6 Ở
TRƯỜNG THCS
I ĐẶT VẤN ĐỀ :
Máy vi tính với các phần mềm phong phú đã trở thành một công cụ đa năng ứng dụng trong mọi lĩnh vực của nghiên cứu, sản xuất và đời sống Ngày nay máy tính không phải chỉ đơn thuần giúp chúng ta đánh văn bản, đọc báo điện tử, gửi email mà nó là kênh kết nối chúng ta với tất cả thế giới Chúng ta có thể tiếp cận toàn bộ tri thức nhân loại, có thể làm quen giao tiếp với nhau hoặc tham gia những tổ chức ở xa nửa vòng trái đất Và đặc biệt là giáo dục điện tử với việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học đã mang lại nhiều lợi ích cho công tác dạy và học
Trước đây việc giảng dạy bình thường trên lớp với những đồ dùng dạy học bất động như : mô hình, tranh vẽ, …chưa tạo nên sự nhận thức vấn đề nhanh chóng và chưa gây nhiều hứng thú trong học sinh Việc đưa bài giảng điện tử vào dạy học với hình động, phim,… đã phần nào giúp học sinh nhận thức vấn đề nhanh hơn và tiết học cũng gây nhiều sự hứng thú cho học sinh hơn Chính vì vậy, nhu cầu sử dụng phần mềm trong giảng dạy hiện nay là rất lớn Hầu hết các giáo viên đều nhận thấy đây là vấn đề cấp thiết cần thực hiện ngay Các sinh viên sư phạm cũng đều coi khả năng thiết kế bài giảng bằng máy tính như một tiêu chuẩn nâng cao giá trị của mình khi xin việc vào các trường tốt Các lãnh đạo trường cũng như các cơ quan giáo dục đều khuyến khích và coi khả năng sử dụng giáo án điện tử, bài giảng điện tử là ưu điểm của giáo viên Ở các tỉnh thành lớn, đa số các trường học đều đã trang bị máy chiếu để phục vụ việc giảng dạy Dạy trình chiếu đối với các môn văn hoá nói chung và đối với môn Công Nghệ 6 nói riêng đã thúc đẩy sự tiến bộ của giáo dục, nhất là sự tiếp thu bài học của học sinh
Ngày nay khối lượng tri thức khoa học trên thế giới khám ra ngày càng tăng Vì vậy nhiệm vụ của người giáo viên không những phải cung cấp cho học sinh một vốn tri thức cơ bản mà điều quan trọng là còn phải trang bị cho học sinh khả năng tự làm việc, tự nghiên cứu để tìm hiểu và tự nắm bắt thêm tri thức Trong những năm qua sự phát triển trí tuệ của học sinh ngày càng mạnh
mẽ, nhu cầu học tập các môn học càng ngày nhiều trong đó kiến thức bộ môn trong nhà trường cũng không ngừng bổ sung, đi sâu và mở rộng Do đó khi Công nghệ thông tin phát triển thì việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào tất cả các lĩnh vực là một điều tất yếu và cần thiết Nhất là trong lĩnh vực giáo dục, dạy học các môn văn hoá nói chung và môn Công nghệ 6 nói riêng
Trang 2Với thực tế khi giảng dạy bộ môn Công nghệ 6 tại trường tôi thấy nếu đem so sánh với việc không dùng máy chiếu thì kết quả thu được rất khả quan.Vì vậy nếu như không ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học thì nguy cơ lực học của học sinh sẽ đi xuống, vì kiến thức sách cải cách rất rộng với nhiều hình ảnh minh họa sống động, phong phú…Chỉ có công nghệ thông tin mới đáp ứng được yêu cầu này
Một thực trạng chưa tốt nữa là hiện nay ở trường THCS Nguyễn Văn Tố chưa có nhiều phương tiện trực quan , tranh ảnh, dụng cụ thực hành phục vụ cho bộ môn Công Nghệ 6
Khi điều kiện Nhà trường còn hạn chế, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, số giáo viên biết và thành thạo tin học còn ít thì việc dạy học theo phương pháp mới vào giảng dạy Công nghệ 6 đã làm cho giáo viên mất rất nhiều thời gian trong quá trình soạn và chuẩn bị giáo án cho tiết dạy Giáo viên chỉ sử dụng các phương tiện dạy học truyền thống như : bảng phụ, hình vẽ trắng đen trên giấy Ao…Vì thế rất nhiều giáo viên đã dạy “chay” Nguyên nhân chủ yếu đó là do sự công phu và tốn kém trong khâu chuẩn bị, chỉ có những tiết thao giảng dự giờ giáo viên mới chuẩn bị chu đáo, nhưng việc dạy học này làm mất thời giờ của giáo viên trên lớp, giáo viên phải tốn thời gian treo tranh, gỡ tranh, ghi bảng … trong khi đó tiết dạy chỉ có 45 phút Do đó việc học sinh tiếp thu kiến thức của bài rất hạn chế, nhiều kiến thức bổ sung, mở rộng không có
Vậy vấn đề đặt ra là chúng ta phải ứng dụng công nghệ thông tin trong
dạy học môn công nghệ 6 để giải quyết vấn đề thiếu thốn về phương tiện dạy
học và cải thiện học lực của học sinh
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1 Cơ sở lí luận:
Công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, nó có thể làm thay đổi toàn bộ nội dung, phương pháp dạy và học Hơn nữa, ngày nay Công nghệ thông tin đã được ứng dụng vào tất cả các lĩnh vực, vì thế giáo dục đào tạo phải đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của Công nghệ thông tin, từ đó cung cấp nguồn nhân lực về Công nghệ thông tin cho đất nước Nhưng để Công nghệ thông tin được ứng dụng có hiệu quả trong các tiết học nói chung và đối với môn Công Nghệ 6 nói riêng trong Nhà trường thì cả là một vấn đề khó khăn
và phức tạp
Tuy nhiên nếu không áp dụng các phương pháp đổi mới trong dạy học nhất là ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học thì quá trình dạy học sẽ lạc hậu, không theo kịp sự thay đổi của xã hội, quá trình giảng dạy gặp khó khăn, học sinh khó tiếp thu bài, sẽ không phù hợp với việc thay đổi sách giáo khoa và phương pháp lấy học sinh làm trung tâm
Trang 3Do đó, nếu không ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là một yếu kém mà bất cứ một trường học nào cũng phải khắc phục
Hiện tại, trường đã có máy chiếu để giáo viên có thể áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
2 Thực trạng:
Ngày nay, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, để mua được một máy tính bình thường không phải là một khó khăn
+ Kinh tế của nhân dân càng ngày càng được nâng cao, vì thế việc Hội phụ huynh hỗ trợ Nhà trường mua máy chiếu là có thể làm được ở một số nơi
+ Việc học thêm vi tính của giáo viên hiện nay cũng rất đơn giản vì hiện nay các Huyện, các Tỉnh đã có kế hoạch cho Giáo viên học vi tính, ngoài ra tài liệu, trung tâm đào tạo tin học…cũng rất nhiều
+ Bên cạnh đó, dân trí càng ngày càng được nâng cao, công nghệ thông tin là phần tất yếu của cuộc sống
+ Trường có một máy chiếu phục vụ cho giảng dạy trình chiếu
+ Công nghệ thông tin phát triển, giáo viên dễ dàng tìm kiếm những tư liệu liên quan đến bài giảng một cách dễ dàng
Thực tế trong giảng dạy bộ môn Công Nghệ 6 ở trường THCS, tôi nhận thấy với cách dạy truyền thống thì còn nhiều hạn chế như sau:
_ Khả năng tiếp thu bài của học sinh còn thấp vì có nhiều nội dung khó hiểu mà không có phương tiện trực quan, học sinh phải tự hình dung lấy
_ Các bài thực hành Giáo viên phải dạy rất khó khăn vì vừa phải làm, vừa phải hướng dẫn đồng thời phải theo dõi, uốn nắn trong khi đó thời gian làm thực hành thì có hạn
_ Sách giáo khoa cải cách có nhiều nội dung mở rộng, cần có sự hổ trợ của công nghệ thông tin về những hình ảnh trực quan, sinh động
_ Tốn thời gian , chi phí cho việc làm bảng phụ, tranh ảnh,… trên giấy Rôki, A0,…
_ Chương trình Công nghệ 6 có nhiều bài thực hành
_ Học sinh dễ nhàm chán vì hầu hết các bài học thiếu phương tiện trực quan sinh động và thực tế
Khi sử dụng giáo án điện tử:
+ Học sinh rất hứng thú khi học với máy chiếu vì có nhiều hình ảnh sinh động, phim ảnh thực tế
+ Khả năng tiếp thu bài của học sinh cao hơn nhiều so với dạy truyền thống , đạt 90%
+ Phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo phù hợp với phương châm “lấy học sinh làm trung tâm”
+ Nâng cao học lực của học sinh
+ Tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức
3 Biện pháp:
Trang 4Những ví dụ cụ thể khi giảng dạy bộ môn Công nghệ 6 ở trường THCS:
Ví dụ 1:
Dạy bài 4 : Sử dụng và bảo quản trang phục
_ Khi dạy bình thường trên lớp : Giáo viên lần lượt cho học sinh kể và nêu đặc điểm của các loại trang phục phù hợp từng hoạt động: đi học, đi lao động, trang phục lễ hội, trang phục lễ tân
Đối với trang phục lễ hội, lễ tân giáo viên chỉ có thể cho học sinh quan sát các hình 1.10 SGK/20 Do đó học sinh sẽ khó nhận biết vì các loại trang phục này còn tuỳ theo đặc điểm của từng vùng, miền, từng dân tộc Còn nếu giáo viên giải thích bằng lời nói thì học sinh chỉ có thể hình dung và tưởng tượng nên rất khó hiểu
Hay, khi giới thiệu về sự phối hợp của trang phục: Giáo viên chỉ có thể cho học sinh quan sát các hình 1.11 SGK/21 và hình 1.12 SGK/22 do vậy mà học sinh chưa nắm kĩ được kiến thức vì các em không được quan sát thực tế
_ Khi sử dụng giáo án điện tử trình chiếu :
+ Phần sử dụng trang phục phù hợp với hoạt động: ta chỉ cần sử dụng các slide hình ảnh kết hợp để thể hiện rõ đặc điểm từng loại trang phục, cụ thể:
Trang phục đi học : tạo slide với hình ảnh thể hiện các bộ trang phục đi học theo mùa, kết hợp với những hình ảnh giới thiệu các bộ trang phục ở các trường học khác nhau theo từng cấp học, hay bộ đồng phục đi học của các trường điểm, trường chuẩn, trường quốc gia,…
Trang phục đi lao động : ta có thể làm tương tự như đối với trang phục
đi học
Trang phục lễ hội, lễ tân :
Trang phục lễ hội : tạo slide với hình ảnh về các bộ trang phục theo từng vùng ( miền Nam : áo bà ba, áo dài, ; miền Bắc : áo tứ thân,…) Tiếp đó tạo các slide với hình ảnh bộ trang phục truyền thống đặc trưng của các dân tộc như : Khơme, Êđê, H’Mông, Ba na, Chăm, Mường, Mèo, …để học sinh tìm hiểu thêm Sau đó tạo slide chứa đoạn phim sưu tầm về các buổi lễ tân, lễ hội để học sinh nắm rõ cách sử dụng đối với các loại trang phục này Nhờ đó mà học sinh khắc sâu kiến thức bài và gây hứng thú trong học tập
+ Phần phối hợp trang phục:
Để học sinh nắm được bí quyết phối hợp trang phục ta tạo các slide với hình động thể hiện sự kết hợp giữa áo và váy hoặc quần của các bộ trang phục với nhau để có nhiều bộ trang phục đẹp, lạ
Với sự kết hợp giữa hình 1.12 SGK/22 và slide hình động về sự kết hợp giữa các màu sắc sẽ cho học sinh thấy rõ và nhận biết ngay
Ví dụ 2 :
Dạy bài 8 : Sắp xếp đồ đạc hợp lí trong nhà ở (tt), tiết 20.
Trang 5_ Nếu dạy bình thường thì học sinh sẽ rất khó nắm bắt được nội dung bài một cách đầy đủ và sâu sắc vì điều kiện trường là khu vực nông thôn thuộc vùng sâu, vùng xa Vì vậy sự hiểu biết về đặc điểm bố trí từng khu vực sinh hoạt, kiểu nhà của khu vực thành phố, thị xã, thị trấn còn quá mơ hồ; học sinh nào có dịp
đi hoặc có người thân, người quen sống ở thành phố, thị xã, thị trấn thì mới biết được
_ Khi dạy giáo án trình chiếu:
Ta tạo các slide với những hình ảnh thật, sống động thể hiện rõ nét về sự sắp xếp, bố trí các khu vực sinh hoạt và kiểu nhà ở khu vực thành phố, thị xã, thị trấn.Sau đó với cách dạy này ta có thể trình bày thêm một cách rõ ràng hơn về cách bố trí, sắp xếp cũng như kiểu nhà ở của một số dân tộc sống ở miền núi và nông thôn vùng Bắc bộ
Kết quả thu được là : khi dạy bình thường số lượng học sinh hiểu được nội dung bài một cách đầy đủ nhất chỉ đạt 25% Ngược lại khi dạy bằng giáo án điện tử thì số lượng học sinh hiểu được nội dung bài một cách đầy đủ nhất đạt 90%
Ví dụ 3:
Dạy bài 12 : Trang trí nhà ở bằng cây cảnh và hoa (tt), tiết 28
Ta tạo Slide 1 cho học sinh quan sát đoạn phim về hoa tươi sau khi cho học sinh kể các loại hoa có ở địa phương Sau đó yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi : nêu đặc điểm chung của hoa tươi ? Slide tiếp theo cho học sinh quan sát đoạn phim về hoa khô, rồi đặt câu hỏi : nêu đặc điểm chung của hoa khô ?, lần lượt slide 3 hỏi về hoa giả,… rồi đặt câu hỏi chung : so sánh ưu điểm, nhược điểm và phạm vi sử dụng của các loại hoa dùng trong trang trí ? Lúc này học sinh sẽ hiểu và so sánh được ưu điểm, nhược điểm, phạm vi sử dụng của hoa tươi, hoa khô và hoa giả rất dễ dàng Tiếp theo, tại Slide 4 cũng tương tự như trên, bằng các hình ảnh minh họa như trong sách giáo khoa và các hình ảnh khác sưu tầm về vị trí trang trí bằng hoa từ đó học sinh sẽ nắm kĩ các kiến thức của bài hơn là cách dạy bằng tranh vẽ và bảng đen phấn trắng
Ví dụ 4 :
Đối với các bài thực hành thì việc sử dụng giáo án điện tử có kết quả rất khả quan
Dạy bài 14 : Thực hành cắm hoa
_ Sử dụng các slide hướng dẫn về các sơ đồ cắm hoa ở từng dạng cơ bản
và dạng vận dụng Sau đó tạo các slide chứa đoạn phim hướng dẫn từng thao tác cắm hoa đối với các dạng : thẳng đứng, nghiêng, toả tròn Tiếp theo cho học sinh vừa theo dõi, vừa thực hành thì học sinh sẽ dễ dàng nắm kiến thức và vận dụng được ngay khi làm tại lớp
_ Với cắm hoa tự do giáo viên có thể tạo các slide với hình ảnh và phim hướng dẫn cắm hoa để học sinh biết và nắm thêm kiến thức , từ đó hình thành
Trang 6được khả năng sáng tạo trong học sinh đồng thời phát huy tính tích cực và độc lập làm việc của học sinh
Hay dạy bài 19, 20 : thực hành trộn dầu giấm rau xà lách và trộn hổn hợp nộm rau muống
Khi kết hợp cho học sinh thực hành giáo viên có thể lồng ghép phần thực hành tự chọn để giới thiệu thêm một số phương pháp chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt mà không làm mất nhiều thời gian bằng các slide giới thiệu hình ảnh
và cách chế biến các món : nấu cơm, kho cá, hấp trứng thịt,…
Dạy bài 23 : Thực hành xây dựng thực đơn (tt), tiết 60
Khi xây dựng thực đơn cho bữa cổ tiệc, liên hoan giáo viên có thể làm như sau :
_ Tạo slide giới thiệu một số món ăn trong bữa cổ tiệc, liên hoan ở hình 3.27 SGK/115 và các hình ảnh về món ăn ở các nhà hàng đã sưu tầm trước
_ Tiếp theo tạo slide giới thiệu một số thực đơn mẫu ở các loại nhà hàng lớn, nhỏ hoặc thực đơn ở các bữa đám, tiệc trong khu vực để học sinh tham khảo trước sau đó mới cho học sinh thực hành tự xây dựng một thực đơn dành cho bữa liên hoan, cổ tiệc
Vì sử dụng trình chiếu nên sẽ không mất nhiều thời gian mà còn cung cấp được nhiều thông tin cần thiết , qua đó học sinh sẽ dễ dàng nắm được nội dung bài thực hành và làm việc có hiệu quả hơn
4.Hiệu quả :
Khi áp dụng giảng dạy trình chiếu đối với môn Công nghệ 6, tôi thu được kết quả như sau :
_ Trước khi dạy bằng máy chiếu :
Trung
6.1 (36/17) 1 2.8% 7 19.4% 12 33.4% 13 36.1% 3 8.3% 6.2 (36/19) 3 8.3% 8 22.2% 15 41.7% 9 25% 1 2.8% 6.3 (38/14) 2 5.3% 9 23.7% 15 39.5% 10 26.2% 2 5.3% 6.4 (39/26) 6 15.4% 10 25.6% 16 41.1% 7 17.9% 0 0% _ Sau khi dạy bằng giáo án điện tử :
Trang 7Lớp Giỏi Khá
Trung
6.1 (36/17) 4 11.1% 10 27.8% 17 43.6% 5 13.9% 0 0% 6.2 (36/19) 7 19.4% 12 33.3% 15 41.7% 2 5.6% 0 0% 6.3 (38/14) 6 15.8% 11 28.9% 20 52.7% 1 2.6% 0 0% 6.4 (39/26) 11 28.2% 20 51.3% 8 20.5% 0 0% 0 0%
III KẾT THÚC VẤN ĐỀ:
Rõ ràng từ một bài dạy trên lớp viết bằng phấn trắng, bảng đen và các tranh ảnh treo ví dụ thì khó có hiệu quả bằng việc chúng ta sử dụng phần mềm trình diễn Power Point trình chiếu cho học sinh xem và tìm hiểu, ta sẽ thấy rõ sự khác biệt giữa phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học hiện đại Nó sẽ thu được kết quả khả quan hơn rất nhiều lại còn tạo sự hứng thú trong học tập của học sinh, tạo tinh thần thoải mái, phát huy khả năng sáng tạo của các em, phù hợp với đổi mới phương pháp trong dạy học
Bài học kinh nghiệm và ý kiến đề xuất :
Qua thời gian dạy học tại trường tôi nhận thấy, để áp dụng giáo án điện tử rộng rãi trong toàn trường tôi nói riêng và ra toàn ngành giáo dục nói chung, trước tiên bản thân mỗi giáo viên phải tự học hỏi các kiến thức như yêu cầu đặt
ra Vì thực tế tôi thấy đa số các giáo viên chưa thành thạo vi tính Tiếp đến là cơ
sở vật chất hiện chưa đầy đủ mặc dù trường đã có một máy chiếu (được nơi khác hỗ trợ) Nhưng khi người này dạy thì người khác không dạy được trong khi
đó nhu cầu dạy trình chiếu rất cao, mà để có được một máy chiếu và máy tính thì tốn mất vài chục triệu Hiện tại nhà trường và hội phụ huynh không có điều kiện hỗ trợ thêm vì trường thuộc vùng khó khăn, cơ sở vật chất chưa đảm bảo
Do đó có thể là nhờ Nhà nước, các cấp hổ trợ thêm mới được
Mặt khác, mỗi giáo viên chúng ta cũng phải tự học hỏi ở các đồng nghiệp, qua sách vở, nhiệt tình trong công tác giảng dạy để ở từng tiết áp dụng các phương pháp hợp lí, nhằm đạt hiệu quả cao trong tiết học, đặc biệt là trong tiết dạy phải lấy học sinh làm trung tâm Bởi vì không phải bất kì bài nào của chương trình Công nghệ 6 ta cũng có thể dạy bằng máy chiếu, mà còn tuỳ thuộc vào đặc điểm nội dung từng bài mà có phương pháp dạy cho phù hợp Bên cạnh
đó, khi trình chiếu, chúng ta cũng không nên phụ thuộc vào máy chiếu qua nhiều, chúng ta phải cần có thêm các bảng phụ minh họa hoặc các bảng câm để học sinh làm bài tập Hơn nữa khi dạy, chúng ta vẫn cần phải viết bảng để viết
Trang 8các nội dung muốn bổ sung hay cho thêm ví dụ phát sinh trong quá trình dạy, thời gian còn lại chúng ta quan sát lớp và giảng thêm cho học sinh các kiến thức
mở rộng để học sinh nắm sâu hơn nội dung bài, sau cuối mỗi bài đa số học sinh nắm được nội dung bài và vận dụng được những kiến thức của bài vào thực tế
đó mới chính là yêu cầu quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
Vì thế, riêng bản thân tôi rất mong các vị lãnh đạo ngành Giáo dục trước tiên phải có các biện pháp bắt buộc các giáo viên phải thành thạo vi tính, phải biết ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Các cấp cần quan tâm, giúp đỡ
cả về vật chất lẫn tinh thần, nhất là đầu tư cho mỗi trường về máy chiếu - để chúng tôi góp một phần công sức nhỏ bé về phương pháp giảng dạy của mình vào quá trình đào tạo giới trẻ giúp ích cho đất nước, góp phần giúp đất nước ta ngày càng phát triển, sánh vai được với các nước trên thế giới
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học môn Công nghệ 6 theo tôi, đây là một trong những phương pháp có thể là đạt hiệu quả cao nhất trong dạy học đối với môn học này Vì thực tế cho thấy, học sinh vừa học, vừa nghe lại vừa được nhìn và thực hành thì chắc chắn học sinh sẽ hiểu sâu sắc và nắm được nội dung bài một cách sâu sắc hơn
Sáng kiến kinh nghiệm này chắc chắn còn nhiều thiếu sót , rất mong các thầy, các cô, các anh chị đi trước có nhiều ý kiến góp ý để nó được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Nguyễn Phích , ngày tháng năm 2011.
Người trình bày
Trần Thuý Diễm