Để thực hiện cĩ hiệu quả nhiệm vụ năm học, ngay từ đầu năm dưới sự chỉ đạo của chi bộ,BGH, tổ tự nhiên tự nhiên đã mạnh dạn thực hiện các chuyên đề như: sử dụng thiết bị có hiệu quả vào [r]
Trang 1SỬ DỤNG HIỆU QUẢ THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP
PHÙ HỢP VỚI ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH
A ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Năm 2011-2012,là năm học thực hiện nhiệm vụ với điểm nhấn: nâng cao hiệu quả việc bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học
-Thiết bị dạy học là công cụ hỗ trợ hiệu quả nhất trong tiết dạy,làm cho tiết học trở
nên sinh động,dễ hiểu.Lý thuyết được kết hợp với thực hành giúp cho học sinh nhớ kiến thức lâu và sâu hơn,giúp việc học trở nên nhẹ nhàng,hiệu quả CNTT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy và hình thức học.Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo,dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rông rãi
- Người giáo viên đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền đạt tri thức cho học sinh Để làm được điều này, đòi hỏi người giáo viên phải có chuyên môn nghiệp
vụ vững vàng và biết khai thác và sử dụng hiệu quả thiết bị vào dạy học
- Người giáo viên phải xác định được đối tượng học sinh mà mình giảng dạy là ai ? Cần phải dạy như thế nào để phù hợp với đối tượng này ? Người giáo viên phải biết sử dụng thiết bị dạy học để làm cho tiết dạy trở nên sinh động,dể hiểu.lý thuyết được kết hợp với thực hành giúp cho học sinh nhớ kiến thức lâu và sâu hơn Từ đó phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và kích thích làm cho học sinh say mê và yêu thích học
B
. THỰC TRẠNG THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG:
1.Thuận lợi:
+ Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi từ mô hình trường
bán công sang trường công lập, nhưng ngay từ đầu năm học được sự quan tâm chỉ đạo của chi bộ Đảng, BGH nhà trường kết hợp với hội phụ huynh học sinh, đã đầu tư trang bị
hệ thống ti vi ở tất cả các phòng học
+ Bên cạnh đó nhà trường đã trang bị, nâng cấp phòng máy, phòng học bộ môn,
nối mạng internet, trang bị máy chụp hình, máy quay phim, mua thêm các trang thiết bị dạy học để thay thế cho các thiết bị đã bị hỏng hoặc không sử dụng được Xây dựng danh mục thiết bị, tạo cơ sở hạ tầng về CNTT, thiết bị dạy học giúp cho giáo viên sử dụng có hiệu quả vào dạy- học
+ Đa số giáo viên rất tâm huyết với nghề, có tinh thần trách nhiệm trong công việc Luôn đầu tư trăn trở, học hỏi kinh nghiệm để chất lượng dạy-học ngày được nâng lên +Một số học sinh đã cố gắng vươn lên trong học tập
2.Khó khăn:
+Đa số thiết bị nhà trường nhận về đều không sử dụng được do chất lượng thấp
hoặc không có không có giá trị sử dụng Hệ thống thiết bị CNTT đã cũ nên việc sử dụng còn gặp nhiều khó khăn
+ Một số giáo viên còn ngại khó trong việc sử dụng thiết bị vào dạy- học
+ Đối tượng học sinh: đầu vào thấp, đa số các em đều bị hổng kiến thức ở các cấp học dưới, chất lượng đạo đức thấp Vì vậy mà các em :
- Khả năng ghi nhớ kiến thức chậm
- Kỹ năng tính toán yếu
- Ý thức học tập còn yếu, chưa đầu tư thích đáng thời gian học ở nhà
- Hiểu biết khoa học tự nhiên, vận dụng vào thực tiễn còn yếu
- Đa phần học sinh chưa xác định đúng động cơ và mục đích học tập,chưa thể hiện được ý thức phấn đấu vươn lên
C
. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ THIẾT BỊ DẠY HỌC:
Trang 2-Thực hiện chủ đề năm học với điểm “nhấn” nâng cao hiệu quả việc bảo quản và sử
dụng thiết bị dạy học Bởi vì thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện của việc dạy mà còn là phương tiện của việc học, thiết bị dạy học không chỉ minh họa kiến thức mà là nơi chứa đựng nguồn thông tin học sinh phải khai thác để lĩnh hội kiến thức mới cho bản thân, theo hướng học chủ động tích cực, tìm tòi phát hiện trong thực tế Để thực hiện cĩ hiệu quả nhiệm vụ năm học, ngay từ đầu năm dưới sự chỉ đạo của chi bộ,BGH, tổ tự nhiên tự nhiên đã mạnh dạn thực hiện các chuyên đề như: sử dụng thiết bị cĩ hiệu quả vào đổi mới phương pháp dạy – học phù hợp với đối tượng học sinh.Chuyên đề sử dụng máy tính bỏ túi để giải bài tập vật lý.Bên cạnh đĩ,bộ phận quản lý thiết bị dạy học cùng với giáo viên bộ mơn rà sốt lại các thiết bị dạy học sữa chữa, nâng cấp, mua mới, sắp xếp cĩ hệ thống khoa học theo mơn học
- Mỗi giáo viên đã cĩ kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học : kế hoạch năm, tháng, tuần và được tổ trưởng chuyên mơn duyệt thực hiện.Trên cơ sở đĩ tổ chuyên mơn lập kế hoạch
sử dụng thiết bị của tổ theo năm, tháng, tuần.Hằng tháng, tuần cĩ báo cáo với BGH để quản lý và theo dõi
- Tổ tự nhiên cũng đã soạn được bộ vở thực hành mơn lý, hĩa, vở tự học được soạn theo chủ đề cĩ hướng dẫn bài tập mẫu đối với các mơn tốn, lý, hĩa, sinh Các thành viên trong tổ đã soạn được bộ giáo án chuẩn kiến thức kỹ năng Qua đĩ giúp cho học sinh củng cố và khắc sâu thêm các kiến thức
-Trong các buổi sinh hoạt tổ, tổ trưởng chuyên mơn cùng với các thành viên trong tổ đều trăn trở suy nghĩ xây dụng ý kiến cần sử dụng thiết bị dạy học như thế nào để đạt hiệu quả và tính năng của chúng
1.Sử dụng thiết bị dạy học phải phù hợp với mục tiêu bài học và phát huy được vai trị tối ưu của nĩ
- Giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo, rèn luyện thĩi quen và khả năng tự học,biết kết hợp lý thuyết với thực hành,cĩ tinh thần hợp tác
-Đồ dùng trực quan cĩ nhiều loại,đồ dùng trực quan hiện vật,đồ dùng trực quan tạo hình,đồ dùng trực quan quy ước Vì thế khi sử dụng giáo viên phải lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp với mục đích, yêu cầu bài học,đi theo một trình tự nhất định thì mới đạt được hiệu quả bài dạy
- Giáo viên phải khéo léo đưa ra những câu hỏi vừa sức với học sinh, tránh những câu hỏi thách đố để các em rơi vào thế bí điều đĩ chỉ làm mất thời gian tiết dạy Giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như miêu tả, tường thuật, phân tích, hướng dẫn nhằm huy động tối đa kỹ năng làm việc của học sinh: tai nghe, mắt thấy, biết phân tích suy luận vấn đề
- Ví dụ trong bài dạy: “Các hệ thức lượng trong tam giác.Giải tam giác”.Đây là bài dạy mà lý thuyết được vận dụng vào thực tế cuộc sống nên khi giới thiệu vào bài giáo viên cho thấy được vai trị của tốn trong thực tế cuộc sống nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh.Sau phần lý thuyết, học sinh vận dụng các hệ thức lượng trong tam giác vào giải tam giác và giải các bài tốn thực tế, địi hỏi học sinh phải thực hành tính tốn.Máy tính bỏ túi là cơng cụ rất hữu hiệu giúp học sinh tính được nhanh chĩng đặc biệt là các số
lẽ và thập phân
- Hay trong bài dạy “Mặt trịn xoay” giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh mặt trịn xoay trong thực tế bằng đồ dùng trực quan như:cốc uống nước, bình hoa,cái
nĩn Cách tạo ra mặt trịn xoay bằng bộ dụng cụ mặt trịn xoay
-Trong bài: “Mặt Cầu” giáo viên sử dụng phần mềm cabri hoặc phần mềm GSP để
hổ trợ vẽ hình vị trí tương đối của mặt phẳng và mặt cầu,của đường thẳng và mặt cầu thì hình vừa đẹp, trực quan, tiết kiệm được rất nhiều thời gian so với việc giáo viên vẽ hình trên bảng đen
Trang 3- Trong các bài dạy về hình học nói chung và hình không gian nói riêng mà giáo viên biết vận dụng được CNTT để hổ trợ cho giảng dạy thì hiệu quả đạt được sẽ cao -Tuy nhiên nếu sử dụng thiết bị không phù hợp với mục tiêu bài học, hoặc quá lạm dụng nó thì dễ làm cho học sinh bị phân tâm,phân tán tư tưởng trong tiết học dẫn đến năng lực tư duy trừu tượng bị hạn chế
- Việc sử dụng đồ dùng trực quan không được lạm dụng quá nhiều thời gian,không làm loãng trọng tâm bài dạy
-Khi dạy tiết học có sử dụng thiết bị giáo viên cần quản lý,tổ chức dạy học hợp lý nhằm huy động mọi học sinh cùng tham gia vào việc học
-Trong học kỳ I vừa qua tổ tự nhiên phát động giáo viên làm thêm thiết bị để phục
vụ cho công tác giảng day:
+ Bộ môn toán đã làm thước vẽ parabol, compa vẽ đường tròn, nâng cấp bộ đồ dùng tạo mặt tròn xoay.(minh họa đồ dùng đã làm được)
+Môn vật lý làm bộ đồ dùng: Bộ thí nghiệm chuyển động thẳng đều, khung dây chuyển động trong từ trường Bộ thí nghiệm biểu diễn mô men lực
+Môn hóa học làm dụng cụ xác định chất điện ly
2.Chuẩn bị tiết dạy có sử dụng thiết bị dạy học:
- Để có một tiết dạy thành công,người giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy.Khi
có đủ tư liệu thì phải định hướng công việc: cần dạy những gì ,sử dụng phương pháp nào, cách thức dạy học ra sao, cần sử dụng đồ dùng cần thiết nào,ước lượng thời gian tổ chức dạy học
- Ngoài việc soạn giáo án đầy đủ, xác định đúng mục tiêu bài học(bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng), giáo viên phải chuẩn bị mượn thiết bị,chuẩn bị thiết bị, thí nghiệm, pha chế hóa chất hoặc tự chuẩn bị đồ dùng trong thực tế phục vụ cho bài dạy
- Đối với bài dạy có sử dụng giáo án điện tử, cần chuẩn bị kịch bản, tư liệu(video,hình ảnh,bảng đồ ),cần chú ý đến phông chữ, màu chữ, hiệu ứng thích hợp, đơn giản,nhẹ nhàng tránh gây mất tập trung vào nội dung bài dạy.Nội dung bài giảng điện tử cần cô đọng, súc tích(1 slide không nên có nhiều hình hoặc nhiều chữ),những nội dung học sinh ghi bài cần có quy ước(có thể dùng khung hoặc màu nền),phối hợp giữa phông nền và màu chữ phù hợp với nội dung Bài trình chiếu có hệ thống, dễ theo dõi, có cấu trúc rõ ràng, học sinh ghi được bài
- Sử dụng thiết bị trong dạy học giúp cho học sinh biết vận dụng từ lý thuyết vào thực hành,đặt ở vị trí thích hợp để học sinh dể quan sát, dể dàng tiếp cận Phát huy được tác dụng của đồ dùng dạy học và CNTT mà bảng đen khó đạt được
3.Những kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm sau 1 học kỳ thực hiện:
a Đối với giáo viên:
- Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức về việc sử dụng thiết bị dạy – học vào
đổi mới phương pháp giảng dạy
- 100% giáo viên đã đăng ký sử dụng thiết bị phù hợp với mục tiêu,yêu cầu của bài dạy, giáo viên đã sử dụng giáo án điện tử, phát huy được vai trò của hệ thống ti vi đã được trang bị ở các lớp học
- Mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn,nhưng nhiều giáo viên đã đầu tư mua máy tính xách tay để phục vụ cho giảng dạy Điều đó thể hiện sự yêu nghề,tâm huyết với nghề, khát khao học hỏi để nâng cao hiệu quả cách dạy của giáo viên và cách học của học sinh
- Qua một kỳ thực hiện điểm nhấn của nghành, tổ tự nhiên đã có tổng cộng 1176 tiết
sử dụng thiết bị dạy học, trong đó thực hành có 207 tiết,sử dụng CNTT 778 tiết, sử dụng
đồ dùng dạy học 291 tiết
b.Đối với học sinh:
- Tích cực, tự giác và chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức
Trang 4- Trong các tiết dạy có sử dụng thiết bị dạy hoc, ứng dụng CNTT học sinh học sôi nổi, hứng thú hơn
- Đa số học sinh đã vận dụng được lý thuyết vào thực hành, nhớ và khắc sâu được kiến thức
c.Bài học kinh nghiệm:
- Qua 1 học kỳ thực hiện, bản thân tôi có 1 số bài học kinh nghiệm như sau:
+ Trước hết giáo viên phải nhận thức đúng và đầy đủ vai trò của việc sử dụng thiết
bị vào đổi mới phương pháp giảng dạy Giáo viên cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết
kế và sử dụng bài giảng điện tử của mình sẽ giúp rèn luyện được nhiều kỹ năng và phối hợp tốt các phương pháp dạy học tích cực khác
+ Không lạm dụng công nghệ nếu chúng không tác động tích cực đến quá trình dạy học và sự phát triển của học sinh Công nghệ mô phỏng nếu không phản ảnh đúng nội dung và thực tế thì không nên sử dụng Chuẩn kiến thức ở mức độ vận dụng cần kết hợp bảng và sử dụng các phương pháp dạy học khác mới có hiệu quả
+ Khi dạy giáo án điện tử giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách ghi bài và khắc sâu chuẩn kiến thức kỹ năng
+ ứng dụng CNTT trong dạy học không phải là một phương pháp mới mà chỉ là sự hổ trợ đổi mới phương pháp dạy học bằng các công cụ, phương tiện Cần tránh việc chuyển
từ đọc- chép sang nhìn – chép
+ Đối với các giờ thực hành,thí nghiệm, giáo viên cần có cách tổ chức lớp học khoa học hợp lý để huy động mọi học sinh đều tham gia vào việc học,thực hành.Tránh tình trạng chỉ một vài học sinh thực hiện còn các học sinh khác thì không tập trung chú ý
4.ý kiến đề xuất:
- Sở cần giao cho nhà trường chủ động mua sắm trang thiết bị dạy hoc Bởi vì khi nhận
về có những thiết bị không sử dụng được do chất lượng thiết bị không đáp ứng được yêu cầu của bài học
- Sở cũng như nhà trường tổ chức cho giáo viên thi làm đồ dùng dạy học và có những phần thưởng xứng đáng cho những đồ dùng có giá trị sử dụng phục vụ tốt cho việc dạy.Ngoài ra giáo viên cần hướng dẫn học sinh tự làm đồ dùng phục vụ cho việc học của các em
5.Kết luận:
- Qua 1 học kỳ thực hiện điểm nhấn của ngành, chúng tôi thấy việc sử dụng thiết bị trong dạy học đã mang lại những kết quả khả quan Đã làm thay đổi nhận thức của giáo viên về đổi mới phương pháp trong giảng dạy,kích thích học sinh hứng thú học tập.Đặc biệt việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy đã nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập của học sinh.Tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao chứ không đơn thuần chỉ là “thầy đọc trò chép” mà học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện chủ động tìm kiếm tri thức,sắp xếp hợp lý quá trình học tập,tự rèn luyện của bản thân
-Trên đây là một vài ý kiến của bản thân về việc sử dụng hiệu quả thiết bị trong đổi mới phương pháp giảng dạy, rất mong những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn đồng nghiệp
Giáo viên thực hiện
Hồ Thị Bình