Tiểu luận tâm lý học sư phạm

Bên cạnh những người giảng viên âm thầm cống hiến cho sự nghiệp trồng người, hết lòng vì sinh viên và công việc, có đạo đức, lối sống trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính, chủ động và gươn

TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÍ HỌC

ĐẠI CƯƠNG

Đề Tài

“ Phẩm chất cần thiết của giảng

viên hiện nay”

Sinh viên: Trịnh Thị Lan Chinh Lớp: Kinh tế chính trị K39

Mã sinh viên: 195102004

\

A LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán

bộ quản lý là khâu then chốt” Đại hội cũng đã xác định: Chăm lo xây dựng đội ngũ giáo viên và giảng viên; xã hội hoá giáo dục, đào tạo; khuyến khích các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập; mở rộng hợp tác quốc tế và tăng ngân sách cho hoạt động giáo dục, đào tạo (GD-ĐT) Phát triển đội ngũ nhà giáo với cơ cấu hợp lý, có chất lượng sẽ là động lực quan trọng để đổi mới và nâng cao chất lượng GD-ĐT, góp phần quan trọng tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển của xã hội và hội nhập quốc tế Đồng thời, Đại hội cũng đã chỉ ra các giải pháp cơ bản phát triển đội ngũ giảng viên, trong đó coi giải pháp: "xây dựng đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng”, là khâu then chốt, là tiền đề trong đổi mới GD-ĐT hiện nay Chủ trương “Phát triển đội ngũ giảng viên là khâu then chốt” trong “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo” thể hiện tư duy và nhận thức cách mạng, khoa học, toàn diện, triệt để và sâu sắc của Đại hội XI

Bên cạnh những người giảng viên âm thầm cống hiến cho sự nghiệp trồng người, hết lòng vì sinh viên và công việc, có đạo đức, lối sống trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính, chủ động và gương mẫu học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thì có một bộ phận giảng viên tha hóa về đạo đức, nhân cách: đánh đập học viên,dùng áp lực xúc phạm đến nhân cách của học viên….sống ngụy biện để lừa gạt dư luận,tự lừa dối mình,đánh mất mình,làm mất lòng tin của xã hội,làm ảnh hưởng đến uy tín chất lượng giáo

Từ đó cho thấy muốn chấn hưng, phát triển và đưa nước ta hội nhập quốc tế thì cần phải chấn hưng nền giáo dục nước nhà Để chấn hưng giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục thì cần phải chấn hưng đội ngũ giảng viên, nâng cao nhận thức của người giảng viên Để giúp giảng viên nhận thức rõ vai trò vị trí của mình đối với xã hội, hướng giảng viên rèn luyện tốt hơn trong sự nghiệp trồng người, tôi đã chọn đề tài “ Phẩm chất cần thiết của người giảng viên hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc tìm hiểu lý luận và thực tiễn của vấn đề tôi đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao phẩm chất của người giảng viên hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

-Tìm hiểu cơ sở lý luận về phẩm chất cần thiết của người giảng viên hiện nay -Nghiên cứu thực trạng và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao việc rèn luyên phẩm chất của người giảng viên hiện nay

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu:

-Đối tượng: phẩm chất cần thiết của người giảng viên

-Khách thể: phẩm chất của người giáo viên

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn nghiên cứu: phẩm chất cần thiết của người giảng viên

- Phạm vi: ở Đại Học

6 Giả thuyết khoa học

Nếu đưa ra những giải pháp thiết thực góp phần nâng cao phẩm chất cần thiết của người giảng viên thì sẽ đáp ứng được sự nghiệp trồng người của xã hội

7 Phương pháp nghiên cứu.

-Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phương pháp đọc tài liệu

-Phương pháp nghiên cứu thực tiễn :phương pháp quan sát, hỏi ý kiến chuyên gia, phương pháp trò chuyện

8 Đóng góp chính của đề tài

Giúp người giảng viên nhận thức về vị trí vai trò của người giảng viên trong nền giáo dục nước nhà, hướng người giảng viên rèn luyện mình tốt hơn trong nhiệm vụ “trồng người”

B NỘI DUNG Chương I: Cơ sở lý luận về phẩm chất người giảng viên

1.1 Một số khái niệm có liên quan

1.1.1 Phẩm chất là gì?

Chất có nghĩa là cái vốn có; chất là tính quy định bên trong một vật này khác với vật khác Phẩm chất chỉ tính chất và đặc điểm vốn có của sự vật Khái niệm phẩm chất vừa có nghĩa hẹp vừa có nghĩa rộng Theo nghĩa hẹp, phẩm chất là khái niệm sinh lý học, chỉ đặc điểm sẵn có của cơ thể như hệ thần kinh, các giác quan và cơ quan vận động Đặc điểm sẵn có là cơ sở tự nhiên để con người tiếp nhận những hiện tượng tâm lý và thuộc tính tâm lý Theo nghĩa rộng, phẩm chất chỉ các đặc điểm tâm lý như: tính cách, ý chí, hứng thú, tính khí, phong cách của con người

Như vậy có thể hiểu phẩm chất của người giảng viên không chỉ là những đặc trưng đơn giản có sẵn của sinh lý học mà là tổng hòa các yếu tố bên trong, trên cơ sở các phẩm chất sinh lý, hình thành các phẩm chất tâm lý thông qua hoạt động, quan hệ giao lưu trong thực tiễn đời sống và trong công tác của người giảng viên

1.1.2 Giảng viên

Giảng viên là công chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và đào tạo

ở bậc đại học, cao đẳng thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học hoặc cao đẳng Giảng viên chính là công chức chuyên môn đảm nhiệm vai trò chủ chốt trong giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học, cao đẳng và sau đại học, thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học, cao đẳng

Giảng viên là người thiết kế, tổ chức kế hoạch bồi dưỡng cho học viên thông qua bài giảng của mình, do đó, họ vừa là người thiết kế vừa là người thi công nhằm đạt được sự thành công của bài giảng Theo TS Tony Pont (chuyên gia đào tạo người Anh), giảng viên phải là người chịu trách nhiệm về toàn bộ quá trình đào tạo và là người có vai trò động viên, khuyến khích, định hướng nhu cầu đào tạo của người học Giảng viên không chỉ đơn thuần là người làm công tác giảng dạy, người “truyền thụ” mà còn đóng nhiều vai trò khác trong môi trường ĐTBD hiện đại, như “tư vấn” cho học viên, “tạo điều kiện” cho học viên học tập,…

1.2 Phẩm chất người giảng viên xưa và nay

Lịch sử dân tộc Việt Nam đã sản sinh và nuôi dưỡng nhiều tấm gương nhà giáo sáng ngời cả cốt cách và tâm hồn Những con người đó đã tạo nên phẩm chất đạo đức cao đẹp của người thầy, người giảng viên trong truyền thống.Người thầy Việt Nam trong truyền thống là những con người đã vắt trọn công sức và tâm huyết để trao lại cho học trò của mình một thứ tài sản vô giá: “đạo làm người” Hành nghề vì sự nghiệp giáo hoá chứ không phải vì danh lợi Họ là những người rất coi trọng tri thức, tôn vinh đạo thánh hiền, lấy

“dạy chữ, dạy người” làm lẽ sống, coi trọng danh dự, lương tâm, giữ gìn khí tiết; xác lập vị trí của mình trong xã hội bằng tài năng và đức độ, bằng học vấn và cống hiến Ai sinh ra trên đời này cũng đều có cha mẹ, sự trưởng thành cũng đều có công lao to lớn của người thầy Người thầy không chỉ dạy ta chữ nghĩa, kiến thức mà còn dạy ta biết làm người cho đúng nghĩa Nhìn lại những thời kỳ xa xưa nền văn hiến của dân tộc, chúng ta sẽ gặp biết bao nhà giáo dục mẫu mực, lỗi lạc Từ triều Lê, giáo dục nho học ở nước ta đã phát triển

rộng rãi, hầu như không có làng xã nào ở đồng bằng mà không có các lớp học chữ Hán ở trình độ nhập môn Dường như tất cả mọi người đã theo Nho học đều là thầy dạy, dân ta quen gọi là thầy đồ Thầy vừa dạy, vừa học, dạy hết chữ thì để người học thời bấy giờ đi học thầy đồ khác Đó là tình trạng phổ biến của trường lớp Nho học thời xưa

Ngày nay với sự biến đổi của điều kiện kinh tế - xã hội đã tác động không nhỏ tới đời sống đạo đức nói chung, đạo đức người giảng viên nói riêng Sự tác động hai mặt của kinh tế thị trường đang làm cho đạo đức xã hội biến đổi theo hai chiều hướng: tích cực và tiêu cực Vì vậy, mỗi người giảng viên Việt Nam trong điều kiện hiện nay, để tiếp nối được truyền thống đạo đức cao đẹp của người giảng viên; để xứng đáng với lòng mong đợi của toàn xã hội; để đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, hội nhập, phát triển thì phải không ngừng trau dồi, hoàn thiện bản thân cả đức lẫn tài để đáp ứng được những đòi hỏi và kỳ vọng của xã hội Mỗi người giảng viên cần phát huy những phẩm chất cao đẹp của người nhà giáo trong truyền thống dân tộc Mỗi người giảng viên hôm nay cũng luôn phải là người có lòng yêu nghề tha thiết,

vì tương lai của thế hệ sinh viên gánh vác trên vai tương lai của Tổ Quốc mà hành động, phấn đấu Hành nghề vì sự nghiệp giáo dục chứ không phải vì quyền lợi vật chất Họ cũng luôn luôn phải là người coi trọng danh dự, lương tâm, giữ gìn khí tiết, xác lập vị trí của mình trong xã hội bằng tài năng và đức

độ chứ không phải bằng quyền lực chính trị, bằng tiền bạc… Họ phải là những người rất coi trọng tri thức, coi trọng chữ nghĩa, tôn thờ đạo thánh hiền.Người giảng viên ngày nay vừa phải chú trọng tri thức khoa học vừa phải biết kết hợp với thực tiễn, phải thấm nhuần nguyên tắc về “sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn”, nói đi đôi với làm, học đi đôi với hành

Chương II: Phẩm chất người giảng viên

2.1 Đặc trưng phẩm chất của người giảng viên hiện nay.

Giảng dạy và giáo dục theo ý nghĩa chân chính của nó, không có nghĩa là giáo dục và giảng dạy con người chung chung mà là giáo dục và giảng dạy từng con người cụ thể Trong thời kỳ hội nhập, yêu cầu của xã hội với người giảng viên về phẩm chất ngày càng cao Người thầy phải luôn có ý thức nâng cao trình độ, tiếp cận với khoa học và công nghệ hiện đại để nâng cao chuyên môn từng ngày

Nói về động lực chính thúc đẩy người giảng viên say mê với bục giảng, PGS.TS Nguyễn Tấn Phát - nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT gói gọn trong dòng chữ: “Tin - yêu - tinh thần trách nhiệm” Để có được điều này, điều cần thiết nhất là khi đến với nghề không thể mang theo sự toan tính, thật tâm khám phá và muốn cống hiến cho công việc Ngành nghề nào cũng đòi hỏi điều này, nhưng với nghề giáo càng đúng hơn Một nhà giáo có trách nhiệm phải tìm được những biện pháp giảng dạy và giáo dục thích hợp nhằm đảm bảo sự tiến bộ của mỗi học sinh

Tuy nhiên, hiện nay, dưới áp lực của nền kinh tế thị trường, sự chi phối của yếu tố vật chất khách quan và chủ quan đã dẫn đến việc hình thành nên quan niệm coi trọng năng lực hơn phẩm chất của một số giảng viên Những giảng viên này nhấn mạnh tầm quan trọng của năng lực hơn là phẩm chất, họ coi năng lực là yếu tố tiên quyết để tạo nên một người thầy mà bỏ qua yếu tố

về phẩm chất Quan niệm này đã dẫn đến những sai lầm trong tư duy và tạo ra một thế hệ giảng viên thiếu đi phẩm chất cốt cách của bậc làm nhà giáo

Những nhà giáo có năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm nhưng không nhiệt tình, không tự giác, không say mê với nghề Họ có thể làm tốt tùy hoàn cảnh không thường xuyên Số đông nhà giáo mắc bệnh nghề nghiệp: có thành tích trong giảng dạy, nghiên cứu nên luôn cho mình là đúng coi thường những đóng góp của đồng nghiệp, khó chịu với những thắc mắc của học sinh Luôn nói nhiều, không chịu lắng nghe, luôn đổ lỗi cho học sinh, cho cha mẹ học sinh và nhà trường, đồng nghiệp, còn bản thân luôn cho là hoàn hảo

Ngoài việc coi nhẹ thái độ ứng xử với sinh viên Vài người trong số họ còn đặt ra vấn đề về „vật chất‟, không giữ đúng tư cách người thầy Từ đó nảy sinh ra bệnh „vòi tiền‟ sinh viên, bệnh „mua bán điểm số‟ v.v… Đây chính là điều nguy hại nhất Các hành động đó sẽ khiến cho sinh viên và xã hội dần mất niềm tin vào người giảng viên, mất niềm tin vào người thầy và nền giáo dục Việt Nam Hậu quả xa hơn nó sẽ gián tiếp gây ra hiện tượng „chảy máu chất xám‟ cũng vì nguyên nhân mất đi lòng tin vào nền giáo dục mà những người giảng viên là người trực tiếp tạo ra điều này

Cho nên dù có năng lực về nghiên cứu và giảng dạy nhưng nếu giảng viên thiếu đi phẩm chất, đạo đức thì người giảng viên đó sẽ thiếu đi tư cách tối thiểu nhất của một người thầy Và trước cuộc sống bộn bề những áp lực nhất

là về vật chất thì người giảng viên cần phải giữ mình và giữ phẩm chất cao quý mà xã hội đã ban tặng cho người thầy

2.2 Phẩm chất cần có của người giảng viên hiện nay.

Người giảng viên hiện nay cần có những phẩm chất sau:

- Phải có thế giới quan khoa học: Có tri thức lý luận chính trị vững vàng trên

cơ sở lập trường Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận

về con đường và định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam với lý tưởng nghề nghiệp trong sáng, luôn say sưa nghiên cứu không ngừng nâng cao kiến thức trình độ cách mạng, có năng lực trình độ tổ chức thực hiện thành công quá trình giảng dạy và giáo dục

-Về phẩm chất chính trị: Luôn kiên định lập trường Chủ nghĩa Mác – Lênin,

Tư tưởng Hồ Chí Minh, tin tưởng vào sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng; không

bị dao động, lung lay trước cám dỗ vật chất, tinh thần hay chiêu bài “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, không lôi kéo người học vào ý thức

tự do dân chủ quá trớn, hoặc đòi đa nguyên, đa đảng…

- Luôn là tấm gương sáng cho mọi người: giảng viên vừa là người thầy vừa là người bạn lớn thân thiết của sinh viên Giảng viên phải là tấm gương sáng soi chiếu vào tâm thức của sinh viên, định hướng tương lai cho sinh viên, giúp sinh viên không ngừng học tập và noi theo

- Lòng yêu nghề: luôn tìm tòi nội dung, phương pháp để giáo dục sát đối tượng, đảm bảo hiệu quả của các hoạt động giáo dục, biết lo lắng, thông cảm, chủ động tìm ra các phương pháp dạy học phù hợp, tình yêu đối với nghề là động lực mạnh mẽ giúp người giáo viên vượt qua khó khăn, thử thách để thực hiện chức năng “ người kĩ sư tâm hồn” với tinh thần trách nhiệm cao và niềm say mê sáng tạo, ý chí không ngừng vươn lên hoàn thiện mình để cống hiến cho sự nghiệp “ trồng người”

- Nghiêm chỉnh chấp hành kỷ luật do nhà trường và đơn vị đề ra, nghiêm túc

và gương mẫu, kỷ luật trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác

- Ngoài ra người giảng viên còn có những phẩm chất: phải là công dân gương mẫu có ý thức trách nhiệm cao, hăng hái tham gia vào sự phát triển của cộng đồng và phải là người có phong cách mô phạm, sống khiêm tốn, dản dị chan hòa,gần gũi, sẵn sằng giúp đỡ mọi người, là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

2.3 Biện pháp nâng cao phẩm chất của người giảng viên hiện nay.

Để duy trì và giữ vững những chuẩn mực về đạo đức, nhân cách nhà giáo trong giai đoạn hiện nay Bản thân một người giảng viên phải luôn tự hoàn thiện mình về tư tưởng và hành động Điều này rất cần thiết cho các giảng viên trẻ Bên cạnh đó, người giảng viên phải có ý thức tổ chức kỷ luật, sống

và làm việc theo pháp luật Cái tâm của nhà giáo là tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu thương con người, tôn trọng lẻ phải, có tâm hồn trong sáng, thích sự công bằng và đặt biệt là luôn gắn bó và tâm huyết với nghề nghiệp

Bản thân giảng viên khi đã chọn nghề giáo là phải tự nhận thức được các khó khăn do nghề nghiệp này đem lại Và có lẽ những ai chọn con đường giảng viên đa phần vì mục đích yêu nghề Vì thế tự bản thân mỗi giảng viên phải biết gìn giữ tình yêu nghề nghiệp của chính mình, yêu nghề tức là yêu

trường, yêu lớp, yêu sinh viên không những trên giảng đường mà còn ngoài đời thường để ta có thể hiểu hơn về chính sinh viên của mình

Giảng viên không chỉ rèn luyện phẩm chất cho riêng mình mà cũng cần phải cương quyết đấu tranh loại trừ những biểu hiện chạy theo thành tích, xúc phạm đến nhân cách và thân thể sinh viên, hoặc các hành vi cố kiếm tiền bằng mọi hình thức, tự đánh mất mình, làm ảnh hưởng chung đến uy tín của nghề giáo, mất lòng tin của xã hội

Phẩm chất của con người không phải ngày một ngày hai mà có, nó phải trải qua quá trình hình thành lâu dài Và để có được phẩm chất của một nhà sư phạm, người giảng viên cần đổi mới cách nhìn nhận đối với sinh viên, sinh viên là người học nhưng cũng là người mang lại kinh nghiệm và hướng sáng tạo mới cho giảng viên Sinh viên là đội ngũ trẻ, có sức sống, sức sáng tạo mãnh liệt - những năng lực dồi dào này giúp họ có khả năng tốt nhất trong tiếp thu và nhìn nhận hình ảnh của người thầy Thay đổi từ cách nhìn nhận với sinh viên là để người giảng viên đứng trên một khía cạnh khác nhìn vào quá trình giảng dạy Sinh viên giao tiếp với giảng viên để học tốt hơn, tiếp thu kiến thức nhạy và nhiều hơn, giảng viên giao tiếp để truyền thông tin tốt hơn, sinh viên dễ hiểu, dễ nắm bài hơn

Dù biết rằng việc rèn luyện phẩm chất là việc cần thiết của tự bản thân mỗi giảng viên nhưng những chủ thể bên ngoài như nhà trường và nhà nước cần

có chế độ quan tâm dành cho giảng viên, nhất là việc nâng cao thu nhập để giảng viên không còn phải lo nghĩ về cuộc sống mà tập trung cho sự nghiệp giáo dục, từ đó các vấn nạn liên quan đến đạo đức nhà giáo hiện nay sẽ suy