TIỂU LUẬN tâm lý học xã hội đề tài VAI TRÒ của TRUYỀN THÔNG đối với sự HÌNH THÀNH và PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

ĐỀ TÀI VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH PHẦ N I: M Ở ĐẦU 1.. Nhân cách được hình thành, phát triển từ chính chủ thể, cá nhân con người, đồng thời

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

BÀI TIỂU LUẬN TÂM LÝ HỌC XÃ HỘI

ĐỀ TÀI

VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG ĐỐI VỚI SỰ HÌNH

THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

Lớp : Truyền hình K40

Mã SV : 2056050010

Giảng viên : Lý Thị Minh Hằng

Hà Nội – 2 021

ĐỀ TÀI

VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ

PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

PHẦ N I: M Ở ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Con người là mục tiêu, trung tâm của phát triển xã hội Trong thời đại mới, nhân t ố con người ngày càng tr nên quan trở ọng hơn trong sự nghi p xây ệ dựng đất nước Khi xem xét con người dưới tư cách một thành viên của xã hội, là chủ thể c a các mủ ối quan h , c a các hoệ ủ ạt động có ý th c và giao tiứ ếp thì ta nhắc đến nhân cách c a h Nhân cách ủ ọ ảnh hưởng lớn đến s t n t i và ự ồ ạ phát tri n c a c cá nhân và xã h i Vì vể ủ ả ộ ậy, nhân cách con người là đối tượng nghiên c u quan tr ng c a nhi u ngành khoa hứ ọ ủ ề ọc khác nhau, đặc bi t là Tâm ệ

lý h c xã h i Tâm lý h c xã h i nghiên c u nhân cách bao g m toàn b các ọ ộ ọ ộ ứ ồ ộ đặc điểm tâm lý của cá nhân được thể hi n trong các mối quan hệ xã hội ệ thông qua hoạt động và giao tiếp

Nhân cách được hình thành, phát triển từ chính chủ thể, cá nhân con người, đồng thời cũng chị ảnh hưởu ng của các nhân tố bên ngoài Môi trường cũng là điều kiện quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách, có tác động trực tiếp, mạnh mẽ

Trong b i c nh hi n t i, khi truy n thông bùng n và phát triố ả ệ ạ ề ổ ển đã ảnh hưởng sâu sắc đến đờ ống con người s i Truyền thông là quá trình liên t c trao ụ

đổi thông tin, ki n thế ức, tư tưởng, tình cảm,… chia sẻ kỹ năng, kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người với nhau Mà nhân cách cá nhân được thể hiện thông qua hoạt động và giao ti p V y nên, ta có th nói, truy n thông v a là ế ậ ể ề ừ nơi bộc lộ đặc điểm tâm lý, vừa là nhân tố bên ngoài môi trường ảnh hưởng mạnh mẽ đến s hình thành và phát tri n nhân cách ự ể

Ngày nay, thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, đông đảo quần chúng không chỉ nhận được các thông điệp và xu hướng tương tác, tham gia vào quá trình truyền thông cũng ngày càng mạnh mẽ hơn Ảnh hưởng của truyền thông đến đời sống tinh thần của con người là rất rõ ràng, có th thay ể

đổi nh ng thói quen, nh n th c c a công chúng Truy n thông vữ ậ ứ ủ ề ới lượng thông tin truy n t i vô cùng lề ả ớn đã và đang gây ra nhiều vấn đề tích c c và ự tiêu cực đố ớ ựi v i s hình thành và phát triển nhân cách Điều này đạt ra yêu cầu c n có sầ ự nhận thức đúng đắn v vai trò c a truy n thông, tề ủ ề ừ đó đưa ra những giải pháp, hướng phát triển, điều chỉnh nhằm tăng tính hiệu quả của truyền thông đối với sự hình thành và phát triển nhân cách Vì vậy tôi quyết định chọn đề tài Vai trò của truyền thông đối vớ ựi s hình thành và phát tri ển nhân cách cho bài t p l n này ậ ầ

2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là vai trò của truyền thông trong

sự hình thành và phát tri n nhân cách ể

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên c u ứ

Đề tài nghiên c u này nhứ ằm phân tích rõ hơn ảnh hưởng của truyền thông đến sự hình thành và phát triển nhân cách, đánh giá mặt tốt, xấu của truyền thông hiện nay đố ới nhân cách con ngườ ừ đó có những giải pháp i v i, t tích cực để truy n thông tr thành công c hề ở ụ ữu ích, động viên, khích l con ệ người phát triển tâm lý theo hướng tốt đẹp

Nhi ệm v nghiên cụ ứu

- Phân tích rõ mối quan hệ giữa truyền thông và nhân cách con người

- Nêu th c trự ạng ảnh hưởng c a truyủ ền thông đến nhân cách con người hiện nay

- Nghiên c u các giứ ải pháp, đề xuất để tăng ảnh hưởng tích c c cự ủa truyền thông đến công chúng

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

4.1 Ý nghĩa lý luận

- Làm rõ m t s vộ ố ấn đề lý lu n c a vai trò c a truyậ ủ ủ ền thông đến sự hình thành và phát tri n nhân cách ể

- Góp ph n vào viầ ệc hình thành cơ sở lý luận cho đề tài

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Nâng cao nh n th c v vai trò c a truyậ ứ ề ủ ền thông đến s hình thành và ự phát tri n nhân cách ể

- Đưa ra những giải pháp để hướng ảnh hưởng c a truyủ ền thông đến nhân cách theo cách tích cực

PHẦ N II: N I DUNG Ộ

1 Cơ sở lý luận

1.1 Khái ni ệm v nhân cách ề

Nhân cách là giá tr cị ủa con ngườ ới tư cách là mội v t thành viên trong

xã h i nhộ ất định, là chủ thể ủa c các m i quan hố ệ giữa con người v i thiên ớ nhiên, giữa người với người, trong hoạt động có ý thức và giao lưu với th ế giới bên ngoài Song, khó mà có được khái niệm chung về nhân cách Mỗi trường phái tri t học khác nhau l i có khái niệm vế ạ ề con người khác nhau dẫn

đến quan niệm về nhân cách khác nhau Hiện nay, có nhiều định nghĩa, quan niệm khác nhau v ề nhân cách, nhưng cơ bản, nhân cách thường được xác định chung như một hệ thống các quan hệ của con người đối với thế giới xung quanh và đối với b n thân mình ả

Nhân cách là y u t không th thiế ố ể ếu trong đánh giá con người Nhân cách là khái ni m ch b n sệ ỉ ả ắc độc đáo, riêng biệ ủt c a m i cá nhân Nhân cách ỗ bao g m toàn di n cồ ệ ả tài và đức, năng lực thể chất và năng lực trí tu , trệ ạng thái tinh th n, tâm lý, tình c m, thầ ả ể hiện cái tôi c a mủ ỗi người, thể hiện suy nghĩ của họ trong hoạt động và giao tiếp xã hội Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân, quy định hành vi xã hội và giá trị xã hội của cá nhân đó

Nhân cách không được sinh ra đồng thời với sự sinh ra của con người Khi sinh ra, con người chưa hình thành nhân cách mà mới chỉ mang tiềm năng Nhân cách không ra đời trong thời điểm nhất định mà là kết quả tích lũy dần những kinh nghiệm sống, những tri thức mà mỗi người trải nghiệm trong quá trình sống và trưởng thành Vì vậy, quá trình đó luôn gắn li n về ới

xã h i, giộ ữa điều ki n ch quan và khách quan B ng sệ ủ ằ ự hoạt động, nh n thậ ức của bản thân, tác động của môi trường bên ngoài mà con người hình thành và phát tri n nhân cách c a mình ể ủ

Nhân cách ch u s chi ph i c a nhi u nhân t : nhân t b m sinh ị ự ố ủ ề ố ố ẩ – di truyền, ảnh hưởng của môi trường, giáo dục và hoạt động cá nhân Mỗi nhân

tố đều có vai trò khác nhau, nên chúng đều không thể xem nhẹ và bỏ qua Ta cần biết k t h p và phát huy vai trò c a t ng yế ợ ủ ừ ếu tố đó trong quá trình hình thành và phát tri n nhân cách ể

1.2 Khái ni ệm truy n thôngề

Truyền thông là m t hiộ ện tượng xã hội phổ biến, ra đời và phát triển gắn li n v i s phát tri n cề ớ ự ể ủa con người và xã hội loài người Nh truyờ ền thông, giao tiếp mà con ngườ ựi t nhiên phát triển thành con người xã h i Dù ộ bằng những tín hiệu, thông tin đơn giản mà con người đã thông báo cho nhau mục đích, phương pháp hành động, thông tin nhờ truyền thông Trong quá trình lao động sản xuất, xây dựng và phát triển xã hội, con người ngày càng tích lũy được nhiều hiểu biết, kinh nghiệm là cho nhu cầu chia sẻ thông tin ngày càng lớn

Hiện nay, có rất nhiều quan ni m khác nhau v truy n thông c a các ệ ề ề ủ tác gi theo các góc nhìn khác nhau T ng h p l i, ta có thả ổ ợ ạ ể hiểu khái niệm truyền thông như sau: Truyền thông là quá trình trao đổi, tương tác thông tin giữa các thành viên hay nhóm người trong xã h i v các vộ ề ấn đề ủa đờ ống c i s

cá nhân/nhóm/xã h i, nhộ ằm tích lũy thông tin, kiến th c, tứ ừ đó hình thành cơ

sở cho sự thay đổi nh n thậ ức, thái độ, hành vi xã hội Truy n thông có tính ề chất thông tin và lan truyền mạnh mẽ, tác động và liên quan đế ọi cá nhân m trong xã h i ộ

Thông qua các phương tiện truyền thông, công chúng đang ngày càng tương tác mạnh mẽ với thông tin đại chúng Truyền thông vừa là điều kiện, vừa là yêu cầu đòi hỏi khách quan c a quá trình phát tri n xã hủ ể ội loài người, lại v a chừ ịu tác động, thúc đẩy tr c ti p trong tự ế ừng bước trưởng thành, ti n b ế ộ của nhân lo i ạ

Truyền thông g m 5 y u tồ ế ố: nguồn phát, thông điệp, kênh, đối tượng tiếp nhận, nơi tiếp nhận M c tiêu của truyền thông là nhằm thụ ay đổi hành vi

và duy trì hành vi b n v ng cề ữ ủa đối tượng thông qua các can thi p truyệ ền thông phù h p v i tợ ớ ừng bước thay đổi hành vi của đối tượng Đối tượng ở đây chính là công chúng mà t ng k ừ ế hoạch truyền thông hướng đến

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Vai trò c a truyủ ền thông đối v i s hình thành và phát triớ ự ển nhân cách con người

A.N Leonchiev nhận định: “Nhân cách con người không phải được đẻ

ra mà là được hình thành” Các Mác đã chỉ ra “Sự phát triển của m t cá nhân ộ được quy định bởi sự phát triển của tất cả các cá nhân khác mà nó giao tiếp một cách trực tiếp ho c gián tiặ ếp với họ” Nhân cách có tính giao lưu mạnh

mẽ, điều đó có nghĩa là nhân cách tồn tại trong sự tương tác với những nhân cách khác Ví dụ như một đứa trẻ bị bỏ rơi được các con vật nuôi trong rừng

từ khi r t nh , không có sấ ỏ ự tiếp xúc với nhân cách con người thì s không th ẽ ể hình thành nhân cách Vì v y, nhân t quyậ ố ết định cho s hình thành và phát ự triển nhân cách chính là sự giao lưu, trao đổi thông tin với môi trường xã hội loài người

Nhân cách con người được hình thành và phát triển trong môi trường

xã h i thông qua hoộ ạt động và giao ti p Truy n thông là nhân t t ng hế ề ố ổ ợp đầy đủ các thành phần của các yếu tố giao tiếp bên ngoài đến sự phát triển nhân cách con người Trong xã hội nhất định phải có giao tiếp, có các nhóm

xã hội, điều này là t t yấ ếu dẫn đến s phát tri n cự ể ủa truyền thông Thông qua truyền thông, con người có thể tham gia vào các mối quan hệ, lĩnh hội văn hóa, các chu n m c c a xã hẩ ự ủ ội, đồng thời cũng có thể đóng góp tài lực của mình vào kho tang chung c a xã hủ ội Thông qua đó, con người không ch ỉ nhận thức được người khác mà còn nh n thậ ức được chính b n thân mình, t ả ự

đối chiếu, so sánh mình với người khác, với chu n m c xã h i, t đánh giá ẩ ự ộ ự bản thân mình đề hình thành mội thái độ giá trị - cảm xúc đối với bản thân Hay nói cách khác, qua tham gia vào truyền thông, con người hình thành năng lực tự ý thức, hình thành phần quan trọng trong nhân cách của mình Trong quá trình ti p nhế ận và đóng góp vào truyền thông, con người tham gia vào t p th và thậ ể ấy được chỗ đứng c a mình, th a mãn nhu c u hoủ ỏ ầ ạt động,

giao ti p Truyế ền thông tác động đến con người qua thông tin truy n t i, vì ề ả vậy, tâm lý con người liên tục được điều chỉnh, thay đổi để phù hợp với xã hội

Mặt khác, k t qu mà truyế ả ền thông hướng đến chính là sự thay đổi trong hành vi, nh n thậ ức, thái độ, ni m tin, chu n m c c a cá nhân, nhóm ề ẩ ự ủ cộng đồng, thay đổi hành vi và duy trì hành vi bền vững của các nhóm đối tượng đã xác định Các nhà nghiên cứu truyền thông s ẽxác định đối tượng, t ừ

đó xác định giải pháp truy n thông phù hề ợp

Trong thời đại ngày nay, truy n thông chính là nhân t thu c môi ề ố ộ trường ảnh hưởng đến sự hình thành và phát tri n nhân cách Truyền thông có ể tác động mạnh mẽ đến mọi vấn đề của xã hội, đến nhận thức của công chúng, ảnh hưởng đến hành động và ứng xử của công chúng Khi một ứng xử của công chúng được lặp đi lặp lại sẽ hình thành nề nếp, tập quán, dần dần trở thành nh ng chu n m c c a xã h i Nhữ ẩ ự ủ ộ ờ đến truy n thông, nh ng về ữ ấn đề này được xã h i chộ ấp nh n và lan trậ uyền nhanh chóng trong công chúng, d n dầ ần ảnh hưởng đến sự hình thành và phát tri n nhân cách cể ủa con người

Truyền thông có thể trở thành phương tiện hữu hiệu để thực hi n vai ệ trò giáo dục nhân cách con người, hướng con người đến s phát tri n tự ể ốt đẹp Trước hết, truy n thông có th v ch ra chiề ể ạ ều hướng phát triển nhân cách con người Khi một s việự c tốt được tuyên truyền r ng rãi sẽ hình thành nên ộ những suy nghĩ tích cực, lan tỏa tinh thần đến với đông đảo quần chúng Bên cạnh đó là sự lên án, phê phán những hành động sai trái, đi ngược lại với truyền thống văn hóa và đạo đức con người, để răn đe, cảnh báo những hành động xấu mà con người không nên làm Từ đó, truyền thông giúp định hướng, điều ch nh và phục hỉ ồi nhân cách con người Quá trình tác động tích cự ừc t môi trường đến nhận thức của công chúng có thể kích thích cá nhân tự giáo dục chính mình, đào thải những cái xấu và tiếp thụ những điều tốt đẹp để hoàn thi n nhân cách c a mình ệ ủ

Qua quá trình tương tác giữa con người với truyền thông, cá nhân đang

tự thực hi n quá trình làm giàu tri th c, tâm h n, c ng cệ ứ ồ ủ ố thế giới quan của riêng mình Ở đây, truyền thông đang thực hiện vai trò của giao tiếp xã hội

đối với s hình thành và phát triển nhân cách con người ự

Do tính lan t a và ph ỏ ổ biế ộn r ng rãi, truy n tề hông có tác động m nh m ạ ẽ

đến s hình thành và phát triự ển nhân cách con người Tuy nhiên, truyền thông cũng có tác động hai mặt đối với vấn đề này Nếu truyền thông được sử dụng theo hướng đúng đắn, có nghiên cứu và kế hoạch chặt chẽ thì sẽ hình thành

nh ngữ thói quen t t c a công chúng Còn n u truy n thông không ki m soát ố ủ ế ề ể những n i dung tiêu c c s dộ ự ẽ ẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực đố ới nhân i v cách con người

2.2 Th ực trạng

2.2.1 M t s ộ ố trường h p ợ ảnh hưởng xấu c a truyủ ền thông đến nhân cách con người

Trong thời đại bùng n truyổ ền thông, các phương tiện thông tin đại chúng phong phú, đa dạng từ internet, mạng xã hội, báo mạng điện tử, truyền hình,… với lượng thông tin vô cùng lớn Vì vậy, việc chọn lọc và quản lý thông tin còn g p nhi u trặ ề ở ngại Đặc bi t là v i tr em bệ ớ ẻ – ộ phận công chúng còn l a tu i m i bở ứ ổ ớ ắt đầu hình thành và phát tri n nhân cách càng phể ải được quan tâm nhiều hơn Hiện nay, trẻ em được ti p xúc v i internet t r t s m, ế ớ ừ ấ ớ nếu không có sự quản lý n i dung t b m thì các em s dộ ừ ố ẹ ẽ ễ tiếp c n vậ ới những thông tin không phù hợp Ví dụ như trường hợp Youtuber NTN với hàng triệu lượt theo dõi, n i ti ng v i nh ng vlog n i dung ph n c m, vô b ổ ế ớ ữ ộ ả ả ổ nhưng lại nhận được sự ủng hộ của nhiều trẻ dưới độ tuổi vị thành niên Một

số video v i nớ ội dung như ăn mì trong b n cồ ầu, đốt bom ki u kh ng b , làm ể ủ ố ngôi nhà t 5000 ng hút nh a, c c nhừ ố ự ố ựa,… đang vô tình hình thành nên

những suy nghĩ lệch lạc trong tâm lý trẻ em, kéo theo hàng loạt trường hợp bắt chước nh ng th ữ ử thách vô nghĩa đó

Năm 2020 đã rộ lên hiện tượng các video về chủ đề xã hội đen, “dân anh chị”, làm cho tư tưởng b o lạ ực dường như trở thành điều hi n nhiên trong ể cuộc s ng hàng ngày c a tr Nh ng giang h mố ủ ẻ ữ ồ ạng như Khá Bảnh, Dũng Trọc, Phú Lê tr thành thở ần tượng, nhân v t n i ti ng th i b y gi , truy n bá ậ ổ ế ờ ấ ờ ề những suy nghĩ lệch lạc, vô tình tiếp tay cho những hành động bạo lực, đi ngược v i thu n phong m tớ ầ ỹ ục, đạo đức của dân tộc Nh ng câu nói thiếu văn ữ hóa c a các nhân v t này thủ ậ ậm chí đã trở thành xu hướng, là câu c a mi ng ử ệ của r t nhi u các em h c sinh N u nh ng nấ ề ọ ế ữ ội dung như vậy được truyền bá rộng rãi, m t th h non tr cộ ế ệ ẻ ủa đất nước s bẽ ị ảnh hưởng tiêu c c v tâm lý, ự ề gây méo mó nhân cách

Ngoài ra, ta cũng cần kể đến môi trường mạng xã hội hiện nay vô cùng phức t p, khó qu n lý Viạ ả ệt Nam đang có khoảng hơn 65 triệu người sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội (năm 2020) Đây là một con số khổng lồ,

vì v y b t cậ ấ ứ xu hướng nào trên m ng xã hạ ội cũng có thể gây ra tâm lý chung của cộng đồng Trong năm 2020, phong trào tẩy chay, antifan nổi lên thu hút

sự chú ý của đông đảo cư dân mạng Nhưng không dừng lại ở việc đóng góp

để ngh sĩ hoàn thiệệ n bản thân, một bộ phận công chúng đã biến đó thành công kích và b o l c m ng, ạ ự ạ ảnh hưởng m nh mạ ẽ đến tinh th n và s c khầ ứ ỏe của n n nhân Hàn Quạ Ở ốc – ền công nghiệp giải trí hàng đầu châu Á, đã có n nhiều trường hợp người nổi tiếng chấn thương tâm lý, nặng nề hơn là tự tử do

sự áp l c công kích, t y chay tự ẩ ừ công chúng Qua đó, ta có thể thấy rõ rằng truyền thông như một con dao hai lưỡi, có thể ảnh hưởng xấu đến cả người công kích và n n nhân c a công kích Vạ ủ ới người có xu hướng b o l c m ng, ạ ự ạ điều này s d n ảnh hưởng đến suy nghĩ của họ, khiến họ trở nên độc địa và ẽ ầ không quan tâm đến cảm xúc mọi người xung quanh Bạo lực mạng sẽ gây chấn thương về tinh thần, dẫn đến một số b nh tâm lý cệ ủa n n nhân Vì vạ ậy,