Nhận xét, bổ sung và chuyển ý: Cái tài tình của Vũ Trọng Phụng là – bên cạch niềm sung sướng chung của tang gia ông lại khắc họa được những niềm sung sướng riếng của mỗi thành viê[r]
Trang 1ĐỌC VĂN – TIẾT: 45 - 46
HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA
(TRÍCH: SỐ ĐỎ - VŨ TRỌNG PHỤNG)
I.MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
Giúp học sinh nắm được
1 Kiến thức:
- Thấy được bản chất lố lăng, đồi bại của xã hội thượng lưu thành thị trước Cách
mạng tháng 8 năm 1945
- Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật trào phúng của Vũ Trọng Phụng
2 Kĩ năng:
Đọc - hiểu văn bản tự sự được viết theo bút pháp trào phúng
3 Thái độ:
Phê phán mạnh mẽ xã hội đương thời khoác áo văn minh, “Âu hóa” nhưng thực chất giả dối, đồi bại và nỗi xót xa trước sự băng hoại đạo đức của con người
II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC.
1 Phương pháp.
- Thuyết trình; vấn đáp; thảo luận nhóm
- Kĩ thuật động não
- Sử dụng bản đồ tư duy.
2 Phương tiện sử dụng
- Máy vi tính, máy chiếu
- Bảng phụ, phiếu học tập
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài giảng, vở bài soạn.
II.TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
A.ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC
Trang 21 Kiểm tra sĩ số:
2.Kiểm tra bài cũ:
3.Lời vào bài:
Trong làng văn học Việt Nam có một cây bút từng được mệnh danh là “ông vua phóng sự đất Bắc”; “nhà tiểu thuyết lừng lẫy” Tuổi đời tuy không dài nhưng ông
đã để lại một sự nghiệp văn chương đồ sộ Đó chính là nhà văn Vũ Trọng Phụng
Mà nói đến ông người ta không khỏi không nhắc đến cuốn tiểu thuyết “Số đỏ” –
“có thể làm vinh dự cho mọi nền văn học” (Nguyễn Khải) Đọc cuốn tiểu thuyết này thì có lẽ chương thứ 15 – “Hạnh phúc của một tang gia”, để lại trong lòng độc giả nỗi ám ảnh nhất
B NỘI DUNG BÀI HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
I.TÌM HIỂU CHUNG
GV hướng dẫn học sinh tìm
hiểu phần tiểu dẫn
? Phần tiểu dẫn trình bày
mấy vấn đề Nêu nội dung
của từng vấn đề đó
GV chiếu slides 1 – chân
dung nhà văn Vũ Trọng
Phụng, một số tác phẩm tiêu
biểu
GV giảng và chốt.
GV dẫn dắt: trong những
sáng tác của Vũ Trọng
Phụng thì tiểu “Số đỏ ” nổi
lên như một cuốn tiểu
thuyết “vô tiền khoáng
hậu”, có thể làm “vinh dự
cho mọi nền văn học” ->
chiếu slides 2 - hình ảnh về
cuốn tiểu thuyết “số đỏ”
? Hãy nêu xuất xứ của tác
H/S đọc và gạch chân những ý quan trọng trong phần tiểu dẫn
H/S theo dõi (sgk) và nghe ban đọc trả lời
H/S nghe giảng
H/s nhìn ảnh và xem lại phần tóm
I.TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả
a.Cuộc đời b.Sự nghiệp
Vũ Trọng Phụng là một nhà văn: tài năng, bất hạnh; luôn
có ý thức lao động nghệ thuật nghiêm túc và hăng say.
2 Tác phẩm “Số đỏ”.
a.xuất xứ.
Trang 3? Dựa vào phần tiểu dẫn
tóm tắt lại tác phẩm
GV chiếu slides 3- sơ đồ
tóm tắt tác phẩm và thuyết
giảng
? Dựa vào phần tóm tắt các
em hãy rút ra giá trị nội
dung và giá trị nghệ thuật ?
GV nhận xét và bổ sung:
“Số đỏ” lấy tiếng cười làm
vũ khí đánh vỗ mặt cả một
lũ lĩ những ông chủ, bà chủ
của xã hội tư sản buổi đầu
toàn những quân đểu giả xỏ
xiên, cơ hội chủ nghĩa, mà
thằng nào con nào cũng dâm
ô, trâng tráo, lố bịch Cả tác
phẩm là một màn đại hài
kịch mà mỗi chương là một
màn hài kịch đặc sắc
GV chốt.
? Nêu vị trí đoạn trích và
cảm nhận ban đầu của em
sau khi đọc và soạn bài ở
nhà?
GV chuyển ý
GV giải thích khái niệm:
Nghệ thuật trào
phúng
Mâu thuẫn trào phúng
GV chốt và chuyển ý: từ đó
có thể thấy rằng mâu thuẫn
trào phúng trong đoạn trích
này được thể hiện xuyên
suốt từ đầu chương truyện
cho đến cảnh kết thúc
tắt tác phẩm trong (sgk)
H/s nghe nhìn
H/S trao đổi thảo luận và phát biểu
H/S nghe
H/s trao đổi, thảo luận và phát biểu
H/s nghe và tự áp dụng vào đoạn trích
b.Tóm tắt tác phẩm
c Giá trị tác phẩm
* Nội dung: Đả kích sâu cay và
lên án gay gắt xã hội tư sản thành thị đang chạy theo lối sống nhố nhăng đồi bại
* Nghệ thuật: nghệ thuật trào
phúng đặc sắc
Tiểu thuyết “Số đỏ” là một thành tựu xuất sắc nhất của văn xuôi Việt Nam hiện đại.
3 Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN.
1 Nhan đề chương truyện
Trang 4? Khi đọc nhan đề chương
truyện lên em có thấy điều
gì bất thường, ngược đời
không
Gv giảng và bổ sung: Tang
gia mà lại hạnh phúc, nhà có
người chết mà lại sung
sướng vui vẻ -> ngược đời
Nhan đề kì lạ, giật
gân, gợi sự tò mò của
độc giả
? Cái chết của Cố tổ đã
“ban” cho những ai niềm
sung sướng, hạnh phúc
? Những người trong gia
đình cụ Cố tổ vui như thế
nào trước cái chết bất đắc
kì tử của cụ
? Vì sao lũ con cháu của cụ
lại sung sướng đến như vậy
GV Nhận xét, bổ sung và
chuyển ý: Cái tài tình của
Vũ Trọng Phụng là – bên
cạch niềm sung sướng
chung của tang gia ông lại
khắc họa được những niềm
sung sướng riếng của mỗi
thành viên Mỗi người một
vẻ không ai giống ai Rất cá
tính, rất tiêu biểu
? Nhân vật đầu tiên được
H/s suy nghĩ, trao đổi, thảo luận và trả lời
H/s nghe và bổ sung thêm
H/s phát biểu
H/s suy nghĩ độc lập và trả lời
H/s suy nghĩ và trả lời
* Hạnh phúc: Trạng thái tâm lí
thể hiện sự hoan hỉ, vui mừng, sung sướng của con người khi đạt được điều mình mong đợi
* Tang gia: Nỗi đau thương, bất
hạnh của cả người sống lẫn người chết
Ý nghĩa: Phản ánh một sự
thật bi hài của một gia đình đại bất hiếu, đại bất lương Giá trị mỉa mai, châm biếm, đả kích.
2 Niềm hạnh phúc của những thành viên trong gia đình có tang.
a Niềm vui chung.
- Ai nấy đều sung sướng đến phát điên, hoan hỉ, mãn nguyện
* “Cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm”
* “gọi phường kèn, thuê xe đám ma”…
- Họ hạnh phúc vì cái di chúc kia đã đến thời kì thực hành chứ không còn là lí thuyết viển vông nữa con cháu kiếm được một món lợi nhuận khổng lồ từ cái xác chết của chính cha ông mình
Trang 5Vũ Trọng Phụng khắc họa ở
đây là ai H/ả của nhân vật
được miêu tả qua chi tiết
nào
GV chiếu chân dung nhân
vật cố Hồng
? Qua những chi tiết đó ta
thấy cố Hồng là người như
thế nào
GV nhận xét, bổ sung và
chốt (chiếu slides 4)
Gv chuyển ý và nêu vấn đề:
Nhân vật thứ 2 cũng không
chịu thua kém ông bố của
mình đó là vợ chồng Văn
Minh Các em hãy tìm các
chi tiết nói lên tâm trạng của
văn Minh ? Từ đó em hãy
khái quát chân dung nhân
vật này?
Gv nhận xét, bổ sung và
chốt (chiếu slides 5).
Gv chuyển ý và nêu vấn đề:
sẽ là mất đi sự thú vị nếu
nói đến lũ con cháu của cụ
Cố Tổ mà không nhắc tới cô
Tuyết, một cô gái mới lớn
các em theo dõi sgk tìm các
chi tiết miêu tả về cô Tuyết?
qua đó rút ra nhận xét chung
về nhân vật này?
GV nhận xét, bổ sung và
chốt ý (chiếu slides 5).
? Tìm những chi tiết nói về
cậu Tú Tấn Qua những chi
tiết đó chúng ta có thể khái
quát chân dung nhân vật này
như thế nào
GV nhận xét bổ sung và
H/s xem lại sgk, suy nghĩ và độc lập trả lời
H/s suy nghĩ, trao đổi và trả lời
H/s tìm các chi tiết đánh dấu vào sgk Nhận xét và phát biểu ý kiến của mình
H/s theo dõi sgk
và suy nghĩ trả lời
H/s tìm hiểu, suy nghĩ và trả lời
b Niềm vui riêng.
* Cụ cố Hồng (con trai trưởng)
Đạo đức giả, háo danh, khoe mẽ, nhố nhăng, lố bịch, hợm đời, bất hiếu.
*Vợ chồng Văn Minh.
Loại người chỉ biết có tiền,
tham tiền Vì tiền mà bán rẻ cả lương tâm, đạo đức.
* Cô Tuyết
Là một cô gái mới lớn, hư
hỏng, chỉ thích ăn chơi, làm đẹp thích ve vãn đàn ông, lẳng
lơ đĩ thõa -> xuống cấp về mặt đạo đức, lối sống.
*Nhân vật Tú Tân
Loại người bất nhân, bất
Trang 6chốt ý.
GV tổ chức thảo luận: Qua
việc tìm hiểu niềm hạnh
phúc của các thành viên
trong gia đình có tang các
em thảo luận và tự rút ra:
bản chất của gia đình và xã
hội cũng như nghệ thuật
được Vũ Trọng Phụng sử
dụng?
Gv nhận xét , bổ sung và
chốt (chiếu slides 6 – sơ đồ
tư duy)
LUYỆN TẬP
Qua các nhân vật trên, nhân
vật nào để lại cho em ấn
tượng nhất? vì sao
H/s thảo luận và trả lời
H/s nghe, nhìn và
bổ sung nếu thiếu
H/s suy nghĩ, viết thành đoạn văn
và trình bày trước lớp H/s nghe nhận xét và bổ sung
nghĩa, nhăng nhít, đồi bại về nhân cách.
*Tiểu kết:
- Nội dung.
+ Gia đình: Đại bất nhân bất nghĩa, bất lương, vô nhân tính + Xã hội: Xã hội tư sản thành thị nhố nhăng đồi bại Ở đó toàn những quân đểu giả, xỏ xiên, cơ hội, trâng tráo dâm ô
Băng hoại về đạo đức, suy đồi về nhân tính
-Nghệ thuật.
+ Nghệ thuật tạo tình huống + Nghệ thuật khắc họa chân dung độc đáo
+ Nghệ thuật hí họa độc đáo
Trang 7GV củng cố và dặn dò:
- Qua tiết học này các em cần nắm được vài nét về tác giả Vũ Trọng Phụng, tác phẩm “Số đỏ”, nghệ thuật tạo mâu thuẫn trào phúng cũng như nghệ thuật hí họa nhân vật…Từ tiết học này chúng ta hiểu sâu hơn về xã hội tư sản thành thị Là những người đại diện cho tương lai chúng ta phải có trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc
- Tiết học sau chúng ta tìm hiểu phần còn lại của đoạn trích, các em về nhà học bài
và đọc lại văn bản