Trong Hạnh phúc của một tang gia (Số đỏ), Vũ Trọng Phụng viết: Cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm”. Hãy chứng tỏ điều đó qua các nhân vật và làm sáng tỏ một thứ

Tiếng nói căm hờn mãnh liệt cái xã hội thực dân phong kiến tư sản hết sức bất công, tàn bạo, thối nát, cái xã hội mà Vũ Trọng Phụng gọi là khốn nạn, chó đểu và ông khao khát thay đổi nó từng ngày, từng giờ trong Số đỏ nói chung và Hạnh phúc một tang gia nói riêng cứ xoáy sâu vào tâm trí độc giả. Một thế thái nhân tình được xây dựng trên hai điều, sự tàn nhẫn và sự dối trá là biểu hiện sâu sắc nhất được thâu tóm trong câu văn tưởng chừng ngược đời mà lại có lí: cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm.

Đ  bài: Trong H nh phúc c a m t tang gia (S  đ ), Vũ Tr ng Ph ng vi t: "Cáiề ạ ủ ộ ố ỏ ọ ụ ế  

ch t kia đã làm cho nhi u ngế ề ười sung sướng l m”. Hãy ch ng t  đi u đó qua cácắ ứ ỏ ề   nhân v t và làm sáng t  m t th  "th  thái nhân tình” đậ ỏ ộ ứ ế ược xây d ng trên: s  tànự ự  

nh n và s  d i tráẫ ự ố

Bài làm

Ti ng nói căm h n mãnh li t cái xã h i th c dân phong ki n t  s n h t s c b t công, tànế ờ ệ ộ ự ế ư ả ế ứ ấ  

b o, th i nát, cái xã h i mà Vũ Tr ng Ph ng g i là "kh n n n", "chó đ u" và ông khaoạ ố ộ ọ ụ ọ ố ạ ể   khát thay đ i nó t ng ngày, t ng gi  trong S  đ  nói chung và H nh phúc m t tang gia nóiổ ừ ừ ờ ố ỏ ạ ộ   riêng c  xoáy sâu vào tâm trí đ c gi  M t "th  thái nhân tình" đứ ộ ả ộ ế ược xây d ng trên haiự  

đi u, s  tàn nh n và s  d i trá là bi u hi n sâu s c nh t đề ự ẫ ự ố ể ệ ắ ấ ược thâu tóm trong câu văn 

tưởng ch ng ngừ ược đ i mà l i có lí: "cái ch t kia đã làm cho nhi u ngờ ạ ế ề ười sung sướ  ng

l m".ắ

M t gia đình đông đúc, nhi u con cháu, h  hàng và ngộ ề ọ ười quen c a c  c  H ng là c  m tủ ụ ố ồ ả ộ  

xã h i phong ki n t  s n th i nát. Khi sinh ra, l n lên, trộ ế ư ả ố ớ ưởng thành bước vào đ i, conờ  

người ta lúc nào cũng c u mong cho mình đầ ược h nh phúc. Khi ra đi v  v i cát b i, khôngạ ề ớ ụ  

có gì h n ngoài mong mu n đơ ố ược đón nh n gi t nậ ọ ước m t đau thắ ương c a ngủ ười đang 

t n t i và đang s ng. V y mà, khi đi xu ng n i "su i vàng", cái ch t c a c  t  l i mangồ ạ ố ậ ố ơ ố ế ủ ụ ổ ạ  

l i bao nhiêu ni m vui, ni m ph n kh i, hân hoan c a con cháu gia đình c  H ng. Tìnhạ ề ề ấ ở ủ ụ ồ  

c nh ngả ược đ i  y ch  t n t i trong xã h i b t công và đ y r y s  th i nát, b n th u, câuờ ấ ỉ ồ ạ ộ ấ ầ ẫ ự ố ẩ ỉ   chuy n dệ ường nh  là đi n hình cho cái x u xa mà xã h i đã mang l i cho tác ph m Vũư ể ấ ộ ạ ẩ  

Tr ng Ph ng. Ngay   tiêu đ  c a đo n trích, tác gi  đã có ý nh n m nh cái h nh phúcọ ụ ở ề ủ ạ ả ấ ạ ạ   bên b  c a m t con ngờ ủ ộ ườ ừ ừ ầi v a t  tr n th  đ n n i t n cùng c a s  ph n. H nh phúc l iế ế ơ ậ ủ ố ậ ạ ạ  

đi li n v i tang gia và tang gia t o nên h nh phúc. N u ch  đ c tiêu đ , đ c gi  s  khôngề ớ ạ ạ ế ỉ ọ ề ộ ả ẽ   hoàn toàn tin tưởng vào hai khái ni m trái ngệ ược đó; nh ng khi vào sâu th  gi i c a tácư ế ớ ủ  

ph m, đ c gi  nh n th y r ng: tình c nh  y t n t i trong nhà c  c  H ng r t t  nhiên,ẩ ộ ả ậ ấ ằ ả ấ ồ ạ ụ ố ồ ấ ự  

h p lí.ợ

Nhìn nét m t, hành đ ng c a m i nhân v t trong chặ ộ ủ ỗ ậ ương truy n, ngệ ườ ọ ải đ c c m nh n cáiậ  

h nh phúc mà h  đạ ọ ược nh n và đã ch  r t lâu đ  c  c  m t đi. Khi t t th , không bi t cậ ờ ấ ể ụ ố ấ ắ ở ế ụ 

t  có nh n th y cái ch t  y đã làm cho nhi u ngổ ậ ấ ế ấ ề ườ ượi đ c sung sướng l m. Ni m h nhắ ề ạ  

phúc được tràn ra qua cái nh m m t m  màng c a c  c  H ng khi nghĩ "đ n cái lúc cắ ắ ơ ủ ụ ố ồ ế ụ 

m c đ  xô gai, l  kh  ch ng g y, v a ho kh c, v a khóc m u, đ  cho thiên h  ph i chặ ồ ụ ụ ố ậ ừ ạ ừ ế ể ạ ả ỉ 

tr :ỏ

­ Úi kìa, con giai nh n đã già đ n th  kia kìa!ớ ế ế

C  ch c c  mụ ắ ả ười ph n r ng ai cũng ph i khen ng i m t cái đám ma nh  th , m t cái g yầ ằ ả ợ ộ ư ế ộ ậ  

nh  th ", vi n c nh hi n ra trư ế ễ ả ệ ước m t c  H ng sao mà l  lùng và cay đ ng quá. Ngắ ụ ồ ạ ắ ườ  i

ta đ n đ a thi th  c a c  cô" xu ng n i su i vàng, ch  đâu ph i ng m nhìn "con giai" cế ư ể ủ ụ ố ơ ố ứ ả ắ ụ 

đã bao nhiêu tu i, ch ng g y gì và đám ma to hay là bé. Nh ng, nh ng suy nghĩ  y đãổ ố ậ ư ữ ấ  

ph n ánh đúng tâm tr ng c a c  H ng trong cái đám ma "r n ràng", "huyên náo".ả ạ ủ ụ ồ ộ

Còn ông Phán m c s ng thì l i th y "không ng  r ng giá tr  đôi s ng họ ừ ạ ấ ờ ằ ị ừ ươu vô hình trên 

đ u ông ta mà l i to đ n nh  thê"? ông h nh phúc khi đầ ạ ế ư ạ ược nghe th y c  c  H ng nóiấ ụ ố ồ  

nh  vào tai là s  chia cho con gái và r  thêm m t s  ti n là vài nghìn đ ng. Dỏ ẽ ể ộ ố ề ồ ường như 

đ n đ a ma c  c , ông Phán m c s ng l i đế ư ụ ố ọ ừ ạ ược đón nh n s  ti n l n  y đ n b t ng ậ ố ề ớ ấ ế ấ ờ  

Dù sao "cái ch t kia" cũng mang l i cho ông ni m h nh phúc, sung sế ạ ề ạ ướng bi t bao. V iế ớ   cái s ng mà Xuân Tóc Đ  vô tình hay c  ý g n cho ông Phán cũng đ  đ  ông cám  n h n.ừ ỏ ố ắ ủ ể ơ ắ   Trong b u không khí c a m t đám ma nh n nháo, "th ng b i tiêm đã đ m đầ ủ ộ ố ằ ồ ế ược m tộ   nghìn tám trăm b y hai, c u g t "Bi t r i, kh  l m, nói mãi!" c a c  c  H ng" thì ôngả ậ ắ ế ồ ổ ắ ủ ụ ố ồ   Phán m c s ng đã k p trù tính v i Xuân công cu c doanh thọ ừ ị ớ ộ ương  và đi u trề ước tiên là 

tr  n t năm đ ng cho Xuân. Ngay trong gi  phút thiêng liêng c a m t đ i ngả ố ồ ờ ủ ộ ờ ười đã k tế   thúc  y mà ngấ ười ta v n không quên đi đẫ ược chút ít ánh hào quang c a đ ng ti n, h  càngủ ồ ề ọ   lao theo nó say đ m và đam mê h n.ắ ơ

"Trước nh ng c p m t c a m t b y con chí hi u ch  nóng ru t đem chôn cho chóng cáiữ ặ ắ ủ ộ ầ ế ỉ ộ   xác ch t c a c  t ", thì c  c  H ng l i nh m nghi n m t kêu kh  l m. Sao mà b  m tế ủ ụ ổ ụ ố ồ ạ ắ ề ắ ổ ắ ộ ặ  

gi  d i c a h  x u xa và đê hèn đ n th  H  đ n v i đám ma là đ  tr ng bày trang ph cả ố ủ ọ ấ ế ế ọ ế ớ ể ư ụ   sáng t o c a mình cho m i ngạ ủ ọ ười chiêm ngưỡng". “C u Tú Tân thì c  điên ngậ ứ ười lên vì 

c u đã s n sàng m y cái máy  nh mà c u mãi không đậ ẵ ấ ả ậ ược dùng đ n. Bà Văn Minh thì s tế ố  

c  ru t vì mãi không đả ộ ược m c nh ng đ  xô gai tân th i, cái mũ m n tr ng vi n đen ­ặ ữ ồ ờ ấ ắ ề  

"dernières créations". Nh ng cái r t ăn v i nhau mà ti m Âu hóa m t khi đã lăng xê ra thìữ ấ ớ ệ ộ  

có th  ban cho nh ng ai có tang để ữ ương đau đ n vì k  ch t cũng đớ ẻ ế ược hưởng chút ít h nhạ  

phúc   đ i". V y là, h  đi đám ma dở ờ ậ ọ ường nh  là đi d  đám cư ự ưới. H  ch  bi t th a mãnọ ỉ ế ỏ   cái mong mu n, ố ước v ng c a mình trong khi không h  đ  ý đ n ai đã khám cho c  t  khiọ ủ ề ể ế ụ ổ  

c  b  b nh và sau khi qua đ i. Đ n c  đ a cháu gái Văn Minh giàu sang c a c  cũng hụ ị ệ ờ ế ả ứ ủ ụ ờ 

h ng, t  nhiên ph i bày nh ng b  đ  tân th i không h p chút nào. B  y ph c NGÂYữ ự ơ ữ ộ ồ ờ ợ ộ ụ  

TH  c a Tuy t đã đ  cho th y cái ch t c a c  t  ch  làm cho h  h nh phúc, sung sƠ ủ ế ủ ấ ế ủ ụ ổ ỉ ọ ạ ướ  ng

mà thôi

M i ngỗ ười, m i v , m y ông c nh binh Minđ  và Mintoa cũng sung sỗ ẻ ấ ả ơ ướng c c đi m khiự ể  

được cái đám ma "to l n" này thuê gi  gìn tr t t  "Thành th  tang gia ai cũng vui v  c ".ớ ữ ậ ự ử ẻ ả  

Ch  tr  có m t mình Tuy t, cô không ph i bu n vì cái ch t c a c  t  mà vì cô không g pỉ ừ ộ ế ả ồ ế ủ ụ ổ ặ  

được "người tình Xuân Tóc Đ ".ỏ

M t đám ma theo c  l i Ta, Tàu, Tây, "có ki u bát công, l n quay đi l ng, cho đ n l cộ ả ố ệ ợ ọ ế ố  

b c xo ng và bú dích và vòng hoa, có đ n ba trăm câu đ i, vài ba trăm ngố ả ế ố ười đi đ a, l i cóư ạ  

c u Tú Tân ch  huy", l n x n, lao xao và huyên náo, nó x ng đáng nh  là m t h i ch  đậ ỉ ộ ộ ứ ư ộ ộ ợ ể  các nhà tài t  thi nhau ch p  nh. "Th t là m t đám ma to tát có th  làm cho ngử ụ ả ậ ộ ể ười ch tế  

n m trong quan tài cũng ph i m m cằ ả ỉ ười sung sướng, n u không g t gù cái đ u ", câu vănế ậ ầ   nghe sao mà chua chát và cay đ ng đ n v y. Dắ ế ậ ường nh  trong cái xã h i ph c t p  yư ộ ứ ạ ấ   không còn t n t i tình ngồ ạ ười. H  đ i x  v i nhau, đ n v i nhau ch  là do ánh sáng chóiọ ố ử ớ ế ớ ỉ   chang c a đ ng ti n đ a l i, d t đủ ồ ề ư ố ắ ường. Đ a m t s  ph n con ngư ộ ố ậ ườ ề ơi v  n i bên kia c aủ  

th  gi i, c a tr n gian mà trong ánh m t, đôi chút suy nghĩ c a h  đâu có gì g i g m vàoế ớ ủ ầ ắ ủ ọ ử ắ  

b n thân ngả ười ch t. Trong trái tim h , dế ọ ường nh  không còn có s  t n t i c a tìnhư ự ồ ạ ủ  

thương gi a ngữ ườ ới v i người. Gi a h  là kho ng cách c a s  tàn nh n và d i trá.ữ ọ ả ủ ự ẫ ố

C  l y cái v  b  ngoài mà che đ y cái bên trong x u xa, th i nát là m t s  d i trá đ n tànố ấ ẻ ề ậ ấ ố ộ ự ố ế  

nh nẫ

Đ c ph n đ u c a đo n trích, c  tọ ầ ầ ủ ạ ứ ưởng tâm đ a c a b n con cháu c  c  t  ghê t m đ nị ủ ọ ụ ố ổ ở ế  

th  là cùng. Nh ng ch a h t, chính lũ con cháu b t hi u, vô đ o kia l i mu n kh ng đ nhế ư ư ế ấ ế ạ ạ ố ẳ ị   chúng là người hi u th o nh t trên đ i. Đám ma mà chúng đang t  ch c ph i tr  thànhế ả ấ ờ ổ ứ ả ở  

m t ki u m u trong thiên h  Nh ng k  mong cho cha ông mau ch t đã tìm th y h nhộ ể ẫ ạ ữ ẻ ế ấ ạ   phúc vì đó là d p đ  h  bày t  lòng hi u th o b ng cách t  ch c m t đám ma th t to, th tị ể ọ ỏ ế ả ằ ổ ứ ộ ậ ậ   vang, cái mong mu n "b n th u"  y t n t i trong m i đ a cháu, b t nhân, b t nghĩa là cố ẩ ỉ ấ ồ ạ ỗ ứ ấ ấ ả 

bao ph c t p, xô b  c a cu c s ng xã h i th i nát, "chó đ u".ứ ạ ồ ủ ộ ố ộ ố ể

Câu chuy n c a m t gia đình tr  thành cái tiêu bi u cho c  m t xã h i. T  cái h nh phúc,ệ ủ ộ ở ể ả ộ ộ ừ ạ   sung sướng c a m t "lũ ngủ ộ ườ ới g m ghi c" là m t "th  thái nhân tình" đế ộ ế ược xây d ng trênự  

n n t ng là s  tàn nh n và s  d i trá. Con ngề ả ự ẫ ự ố ườ ới v i con ngườ ố ới đ i v i nhau mà nh  làư  

b ng băng đá tê c ng, đóng l nh, không còn m t chút h i  m c a tình yêu thằ ứ ạ ộ ơ ấ ủ ương. C  cụ ố 

t  m t đi l i không h  m y may làm cho b t kì m t con ngổ ấ ạ ề ả ấ ộ ười nào đau kh , b n chúngổ ọ   tìm đ n đám ma mà đ  l y và th c hi n s m b n di chúc. Ch  còn l ng l  sau trang sáchế ể ấ ự ệ ớ ả ỉ ặ ẽ  

là n i đau đ n khôn nguôi c a nhà văn và đ c gi  Nh ng đ a cháu, "lũ" con c a c  tỗ ớ ủ ộ ả ữ ứ ủ ụ ự  cho mình là chí hi u, chúng không nh n th y trong suy nghĩ, hành đ ng c a chúng là sế ậ ấ ộ ủ ự  tàn nh n và d i trá đ n cao đ  Nh p c u mà h  t o nên đ  v i đ n hai ch  "chí hi u" làẫ ố ế ộ ị ầ ọ ạ ể ớ ế ữ ế  

t  tàn nh n và d i trá mà ra, nó "m ng manh", d  d t.ừ ẫ ố ỏ ễ ứ

C  l y cái v  b  ngoài mà che đ y cái bên trong x u xa, th i nát là m t s  d i trá đ n tànố ấ ẻ ề ậ ấ ố ộ ự ố ế  

nh n. Trong th  gi i mà b n h  đang s ng, đang t n t i đâu có ph i là m t "th  thái nhânẫ ế ớ ọ ọ ố ồ ạ ả ộ ế   tình". Cái th  gi i c a tình ngế ớ ủ ười ch  đáng có khi con ngỉ ười bi t tin yêu và tôn tr ng l nế ọ ẫ   nhau. Còn   đây, con ngở ười nh  là v t hi n dâng cho cái vòng quay b t nhân c a đ ngư ậ ế ấ ủ ồ  

ti n.ề

N i h nh phúc, sung sỗ ạ ướng c a b n thân h  là khác nhau nh ng đ u quy t  chung dủ ả ọ ư ề ụ ướ  i hai đi u tàn nh n và d i trá. Nh ng ngề ẫ ố ữ ười đi đ a đám th t đông đ o; s  x u xa, đ i b iư ậ ả ự ấ ồ ạ  

c a xã h i có m t   kh p n i. B ng đi p khúc: "đám c  đi", tác gi  đã đ c t  m t đámủ ộ ặ ở ắ ơ ằ ệ ứ ả ặ ả ộ  

ma th t to thiên h  tha h  chiêm ngậ ạ ồ ưỡng. Nh ng trong cái đám  y, ch ng có ai th t lòngư ấ ẳ ậ  

đi đ a đám. T t c  ­ trong gia đình hay ngoài gia đình, già hay tr , đàn ông hay đàn bà, tuyư ấ ả ẻ  

c  gi  b  m t bu n r u nh ng th c lòng thì đang vui v , h nh phúc vì m t đi u gì đó.ố ữ ộ ặ ồ ầ ư ự ẻ ạ ộ ề  

"Đám c  đi" ­ nghĩa là s  vô liêm s , s  gi  d i c  ngang nhiên di n ra, không h  khép l iứ ự ỉ ự ả ố ứ ễ ề ạ  

và ch ng bi t s  kéo dài đ n đâu, lúc nào thì k t thúc. Cái th  gi i tình ngẳ ế ẽ ế ế ế ớ ười mà c  tácả  

ph m S  đ  nói chung, đo n trích nói riêng có nói, có th  hi n ch  là s  tàn nh n và d iẩ ố ỏ ạ ể ệ ỉ ự ẫ ố   trá. S  tàn nh n, d i trá  y đâu ch  di n ra trong xã h i "ngự ẫ ố ấ ỉ ễ ộ ườ ưi d ng", mà nó t n t i sâuồ ạ  

s c, đ m nét h n c  trong b n thân nh ng con ngắ ậ ơ ả ả ữ ười cùng m t gia đình, h  hàng, thânộ ọ   quen. Cái đám ma giàu sang, phú quý,  n ào c a c  t  đâu có th  che l p đồ ủ ụ ổ ể ấ ược b n ch tả ấ   tàn nh n, d i trá c a c  c  H ng, ông bà Văn Minh, Xuân Tóc Đ  và c  s  c  Tăng Phú ẫ ố ủ ụ ố ồ ỏ ả ư ụ

S  l  lăng c a đám tang v i hình  nh c a hai tên đ i b p xu t hi n: Xuân Tóc Đ  và sự ố ủ ớ ả ủ ạ ị ấ ệ ỏ ư 

c  Tăng Phú l i làm cho cái tàn nh n và d i trá đụ ạ ẫ ố ược b c l  rõ h n, sâu s c h n. T i saoộ ộ ơ ắ ơ ạ  

bà c  c  H ng l i hí h ng vì s  có m t c a hai nhân v t này? Vì sáu chi c xe có l ngụ ố ồ ạ ử ự ặ ủ ậ ế ọ  

c m trên ch  s  chùa Bà Banh? Vì hai vòng hoa đ  s ? Đi u đó ai mà bi t đắ ở ư ồ ộ ề ế ược! Ch  bi tỉ ế  

s  có m t c a nh ng th  trên làm cho đám tang v n đã l  lăng càng thêm l  lăng, ch  bi tự ặ ủ ữ ứ ố ố ố ỉ ế  

s  c  Tăng Phú đã ch p l y "th i c  tang gia đ  ki m l i trong cu c đ u tranh chính trư ụ ớ ấ ờ ơ ể ế ợ ộ ấ ị 

nh m c ng c  thanh th  c a H i Ph t giáo". Còn Xuân Tóc Đ  l i là ân nhân c a gia đìnhằ ủ ố ế ủ ộ ậ ỏ ạ ủ  

c  c  H ng và là "ngụ ố ồ ười ch ng ăn h i" c a cô Tuy t. H nh phúc gia đình, th  gi i tìnhồ ỏ ủ ế ạ ế ớ  

người trong gia đình  y là s  d i trá b i cách h t b t m m c a v  ch ng Văn Minh và sấ ự ố ở ế ị ồ ủ ợ ồ ự  tôn x ng lên mây cao c a h , s  tàn nh n và d i trá trong l i s ng c a h  là cái đ  t oư ủ ọ ự ẫ ố ố ố ủ ọ ể ạ   nên s  s p đ  c a m t xã h i th i nát. Dự ụ ổ ủ ộ ộ ố ưới con m t s c s o c a Vũ Tr ng Ph ng,ắ ắ ả ủ ọ ụ  

nh ng con ngữ ườ ấi x u xa  y không ph i là m t "nhóm ngấ ả ộ ười", chúng th t đông đ o và cóậ ả  

m t   kh p n i. B i v y, có ngặ ở ắ ơ ở ậ ười đã coi đám tang c a c  c  t  là hành trình xu ng mủ ụ ố ổ ố ồ 

c a toàn xã h i th c dân phong ki n.ủ ộ ự ế

V i m t tác ph m hi n th c sâu s c: S  đ , Vũ Tr ng Ph ng đã th  hi n khá rõ và đ mớ ộ ẩ ệ ự ắ ố ỏ ọ ụ ể ệ ậ   nét b n ch t th i tha, d i trá, tàn nh n và "chó đ u" c a xã h i cũ. Tình yêu thả ấ ố ố ẫ ể ủ ộ ương, lòng  nhân ái cao c  c a m t th  gi i tình ngả ủ ộ ế ớ ười không bao gi  có th  t n t i trong cái xã h iờ ể ồ ạ ộ  

y dù ch  là m t giây