- Còn nhỏ: Tham gia nhiều hoạt động của chính quyền Xô Viết.. Đông trong những bước chuyển mình đau đớn và phức tạp của lịch sử.. Tác phẩm Số phận con người. Anh đã kể cho?. người lín[r]
Trang 1Ngày soạn: 28/2/2011 Ngày giảng: Lớp 12C 2/3/2011
-Tiết 79 đọc
SỐ PHẬN CON NGƯỜI
Sô-lô-khốp
I Mục tiêu bài dạy.
- Hiểu được sự khốc liệt của chiến tranh và bản lĩnh vượt lên trên số phận của người lính Xô Viết thời hậu chiến
- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật kể chuyện,và xây dựng hình tượng nhân vật của sô-lô-khốp
1 Kiến thức:
- Hiểu được sự thật khốc liệt của chiến tranh, số phận con người và nghị lực, bản lĩnh vượt lên trên số phận của người lính Xô viết thời hậu chiến Thấy được chủ nghĩa nhân đạo cao cả thể hiện ở cách nhìn chiến tranh một cách toàn diện chân thật
- Những nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn trích: Kể chuyện, phân tích tâm lí nhân vật
2.Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại( văn bản tự
sự, truyện dịch)
3.Thái độ:
Học sinh biết vươn lên trong mọi hoàn cảnh, làm chủ số phận
II ChuÈn bÞ cña GV vµ HS
1) ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án, tranh ảnh về tác giả, hình minh hoạ cho tác phẩm
- Tạo tâm thế tiếp nhận cho học sinh bằng dẫn dắt, giới thiệu bài học
- Hướng học sinh tìm hiểu văn bản theo hệ thống câu hỏi SGK có nâng cao mở rộng và liên hệ đến văn học nước nhà
- Soạn giảng chu đáo
- Lên lớp kết hợp hài hoà các phương pháp: Nêu vấn đề, gợi mở, tích hợp,
2 Chuẩn bị của Học sinh:
- SGK, SBT, vở soạn
- Đọc kĩ, tóm tắt văn bản, tìm tài liệu tham khảo và soạn những câu hỏi trong hướng dẫn học bài vào vở
- Phát huy khả năng cảm thụ văn học trên lớp
III TiÕn tr×nh bµi d¹y
* KiÓm tra sÜ sè: ( 1 phót) …….…….
Trang 21 KiÓm tra bµi cò.
* H×nh thøc : KiÓm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.( 1 phót)
2 Bµi míi:
* Giíi thiÖu bµi míi.( 1 phót)
Truyện ngắn số phận con người là một trong những tác phẩm dám nhìn thẳng vào sự hy sinh mất mát , những đầy niềm tin vào dũng khí, nghị lực và tình yêu thương đối với con người bất hạnh Đây là tác phẩm viết về lòng nhân ái cứu vớt số phận con người
* Ghi nhan đề lên bảng.
Hoạt động của thầy và trò tg Yêu cầu cần đạt
GV cho HS đọc phần tiểu dẫn,
nắm kiến thức cơ bản ( Rèn
luyện kĩ năng tóm tắt tiểu sử,
trình bày vấn đề)
GV nêu yêu cầu:
Em hãy nêu những nét
chính vắn tắt về cuộc đời nhà
văn Sê-khốp?
GV nêu yêu cầu:
Cuộc đời của Sô-lô-khốp đã
ảnh hưởng như thế nào đến sáng
tác của ông?
GV gợi :
Gắn bó với thảo nguyên sông
15’ I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả.
a) Cuộc đời.
- M Sô-lô- khốp (1905- 1984)
- Là nhà văn Xô Viết lỗi lạc, vinh dự nhận giải thưởng nobel văn học năm 1965và nhiều giải thưởng khác (giải thưởng quốc gia và được bầu làm viện sĩ viện hàn lâm khoa học)
- Xuất thân trong gia đình lao động ở Rôxtôp vùng thảo nguyên sông Đông nước Nga Tác phẩm của ông thấm đẫm hơi và linh hồn của vùng Sông Đông
- Còn nhỏ: Tham gia nhiều hoạt động của chính quyền Xô Viết Là thư kí ủy ban, xóa nạn mù chữ, thu mua lương thực chống đói
- Năm 1922 Ông lên Matxcơva làm nhiều nghề kiếm sống
- Trong chiến tranh( 1941-1945 chiến tranh vệ quốc): Là phóng viên
có mặt nhiều nơi trên chiến trường
- Sau chiến tranh: Tham gia nhiều hoạt động xã hội được Nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng lao động Liên Xô
b) Sự nghiệp.
* Đề tài.
Trang 3Đông trong những bước chuyển
mình đau đớn và phức tạp của
lịch sử Ông làm phóng viên
tham gia chiến tranh và tham
gia công tác xã hội thời hậu
chiến điuề này đã giúp ông
thành công trong hai mảng đề
tài lớn
GV nêu yêu cầu.
Những nét nổi bật trong cuộc
đời và sự nghiệp sáng tác của tác
giả M Sô- lô- khốp?
Kể tên những tác phẩm lớn
trong sự nghiệp sáng tác của
ông? Tác phẩm nào vĩ đại nhất?
( Tác phẩm vĩ đại nhất của
Sô-lô-khốp là: Sông Đông êm đềm,
năm 1940 vừa hoàn thành ngay
lập tức được nhận giải thưởng
Quốc gia (Xê ra phi nô vích) đã
nhận xét: Con đại bàng non mỏ
vàng bất chợt vẫy lên đôi cánh
mênh mang.
GV nêu yêu cầu:
Phong cách sáng tác của ông?
Nêu suy nghĩ của em về cuộc
và sự nghiệp của sô-lô-khốp?
GV dẫn:
Chiến tranh phát xít gây ra mối
- Viết thành công đề tài sông Đông
Tác phẩm Truyện sông Đông
1926, Sông Đông êm đềm(1920-1945) ( Giải nobel 1965)
Tiểu thuyết;Sông Đông êm đềm
Đồ sộ với 4 quyển 8 phần viết từ
1925 hoàn thành vào1940(Quyển 1 được viết xong năm 1927)
Nội dung: Viết về cuộc sống và
con người sông Đông sau cách mạng tháng 10 và thời kì nội chiến, toát lên tư tưởng nhân đạo sâu sắc Quan tâm, trăn trở về số phận của đất nước của dân tộc của nhân dân cũng như về số phận cá nhân con người
- Viết thành công về đề tài chiến tranh và hậu chiến
Tác phẩm: Họ sống và chiến
đấu(Khởi thảo ngoài chiến trường từ
1943 tiếp tục viết đến 1969); Đất vỡ hoang ( 1941-1959) Được coi là sách giáo khoa về cuộc sống nông thôn) Số phận con người( 1945-1957)
* Phong cách nghệ thuật : Bút
pháp hiện thực táo bạo
=> Là nhà văn Nga lỗi lạc có tâm
có tài tên tuổi và tác phẩm của Sô-lô-khốp làm rạng rỡ nền văn học Nga Xô Viết Sự nghiệp văn chương của Sô-lô-khốp đã đưa ông vào hàng ngũ những nhà văn lớn nhất thế kỉ XX
Trang 4
thảm họa kinh hoàng cho nhân
loại, không chỉ trong chiến tranh
mà ngay cả trong thời
bình,không chỉ với người trưởng
thành mà còn với trẻ nhỏ Con
người Nga kiên cường bất khuất
nhân hậu là nền tảng của mọi
chiến thắng
GV nêu yêu cầu:
Hãy nêu những hiểu biết của
em về tác phẩm “Số phận con
người” ?
? Sáng tác năm nào, bối cảnh
xã hội ? giá trị ?
( Rèn luyện kĩ năng tóm tắt,
HS vận dụng khoa học văn bản
tóm tắt tác phẩm SGK
HS tóm tắt GV nhận xét và
chốt.
( Dùng máy chiếu tóm tắt)
GV dẫn.
TRuyện có ý nghĩa khá quan
trọng đối với sự phát triển của
văn học Xô Viết Đây là tác
phẩm đầu tiên của nhà văn tập
trung thể hiện hình tượng con
người bất hạnh sau chiến tranh,
nhìn cuộc sống và chiến tranh
một cách toàn diện.
GV nêu yêu cầu.
Em hãy tóm tắt và nêu giá trị
2 Tác phẩm Số phận con người a) Hoàn cảnh sáng tác.
- Số phận con người được đăng trên hai số báo sự thật ngày 31.12.1956 và 1.1.1957 tại Matxcova Gồm phần mở đầu kết thúc và Ba chương
- Bối cảnh : Bầu không khí xã hội tràn đầy tinh thần dân chủ; Văn học Nga và văn học thế giới rộ lên
xu hướng tìm hiểu số phận con người
b ) Tóm tắt.
- Nhân vật trung tâm: Xô-cô-lốp
và Va-ni-a
- Nhân vật chính của truyện là An- đrây Xô cô lốp - từng là một người lính Xô -viết Anh đã kể cho tác giả nghe về cuộc đời đau khổ của mình
- Tóm tắt.
b) Giá trị.
- Tác phẩm là cột mốc quan trọng
Trang 5truyện số phận con người?
( Rèn luyện kĩ năng đọc, kĩ
năng tóm tắt văn bản; Kĩ năng
phát hiện, lí giải vấn đề, trình
bày vấn đề theo yêu cầu).
Gv nêu yêu cầu.
Xác định vị trí của đoạn trích?
GV dẫn: Đoạn trích không dài
nhưng như một lát cắt trọn vẹn
về số phận con người sau chiến
tranh Qua hai nhân vật
Xô-cô-lốp và Va-ni –a nhà văn đã đặt
ra vấn đề nóng bỏng về khả
năng sức sống, niềm tin và hy
vọng của con người có thể chiến
thắng mọi bất hạnh để vươn lên
xây dựng cuộc đời
GV nêu yêu cầu.
Trong chiến tranh Xô-cô-lốp là
một chiến sĩ như thế nào?
? Dựa vào phần tóm tắt nhắc lại
những nét lớn trong cuộc đời
Xô- cô lốp?
20’
mở ra chân trời mới cho văn học Xô Viết
- Truyện có một dung lượng tư tưởng lớn khiến cho có người liệt nó vào loại tiểu anh hùng ca
3) Vị trí đoạn trích.
Thuộc phần cuối truyện kể về
quãng đời sau chiến tranh của sô-cô-lốp
II Đọc - Hiểu văn bản.
1 Chiến tranh và thân phận con người
a) Hình tượng Xô-cô-lốp.
* Trong chiến tranh.
+ Là một chiến sĩ Hồng Quân kiên cường, khí phách
+ Qua lời nói của tên chỉ huy Đức khi anh bị bắt làm tù binh
Mày là một thằng lính Nga chân chính Tao cũng là lính tao trọng những địch thủ có khí tiết Tao sẽ không bắn mày.
+ Chiến đấu bị thương hai lần.
+ Bị đày đọa trong trại tập trung của phát xít Đức vẫn giữ khí phách anh hùng của người Lính Xô Viết + Vợ và con gái bị bom giết hại
từ 1942
+ Con trai A-na-tô-li một học sinh giỏi toán, đại úy pháo binh, hy sinh trong ngày chiến thắng tại Béc lin
=> Chịu nhiều đau thương cay dắng đối diện với nỗi đau cùng cực S«-l«-khèp kh«ng ngÇn ng¹i
Trang 6
? Sau chiến tranh anh rơi vào
tõm trạng như thế nào? Vỡ sao
anh rơi vào trạng thỏi như vậy?
? Thể hiện qua cõu núi nào của
nhõn vật qua những chi tiết nào,
hỡnh ảnh nào?
? Sau chiến tranh cuộc sống của
anh như thế nào? Vỡ sao anh lại
tỡm đến rượu?
? Tõm trạng anh được thể hiện
rừ nhất qua hỡnh ảnh nào?
GV bỡnh: Trước nỗi đau thể xỏc
lẫn tinh thần quỏ lớn như thế
điều dễ hiểu là anh quen mượn
rượu giải sầu Sự tuyệt vọng và
nỗi cụ đơn dễ đẩy anh xuống bờ
vực thẳm của sự chỏn chường và
nghiện rượu nếu anh khụng cú
nghị lực.
? Qua tỡm hiểu em cú nhận xột
như thế nào về nghệ thuật kể
truyện?
nói lên cái giá rất đắt của chiến thắng, những đau khổ tột cùng của con người do chiến tranh gây nên
* Sau chiến tranh(Trước khi gặp
bộ Va-ni-a)
- Hoàn cảnh:
“ Tụi đó chụn trờn đất
người cuối cựng của tụi” chịu
trăm ngàn cay đắng
+ Khụng vợ con, khụng nhà cửa khụng hy vọng khụng trở về quờ hương
+ Trở thành người lang thang
ăn nhờ ở đậu chỡm trong me rượu để trốn trỏnh quỏ khứ
=> Chiến tranh tước đoạt tất cả những gì quí giá nhất: quê hương, gia đình, tình yêu thương, niềm hi vọng
- Tõm trạng:
+ Vỡ tung, mất hồn, Rơi vào
nỗi đau cựng cực Âm thầm chịu
đựng.
+ Sống như người lao động bỡnh thường
+ Tỡm đến rượu để giảm và
quờn hết nỗi đau Bế tắc.
+ Những giọt nước mắt: nỗi đau khụng thể diễn tả bằng lời
Tinh thần và thể chất dờng nh đổ sụp, trở nên nh ngời mất hồn
Nỗi buồn đau mất mát in đậm trên gơng mặt anh (cặp mắt nguội lạnh lúc nào cũng buồn thê thảm) vò xé trát tim anh (trái tim tôi đã suy kiệt, đã bị chai sạn vì đau khổ)
=>Với bỳt phỏp hiện thực Sô-lô-khốp đã biểu dơng nhân dân anh hùng nhng cũng không ngần ngại nói lên cái giá rất đắt của chiến thắng, những đau khổ tột cùng của con ngời do chiến tranh gây nên
Trang 7? Va- ni- a là một đức bé có
hoàn cảnh như thế nào? Điểm
tương đồng giữa hai con người
này là gì tiết sau chúng ta sẽ
tiếp tục tìm hiểu?
3 GV củng cố và nêu yêu cầu
luyện tập
* Củng cố.
- Đoạn trích góp tiếng nói lên án
“bão tố chiến tranh”, nỗi đau của
con người trước và sau chiến tranh,
trách nhiệm của lịch sử trước mỗi cá
nhân.
* GV nêu yêu cầu luyện tập.
Em hãy tìm nét mới trong việc
miêu tả cuộc chiến tranh vệ
quốc vĩ đại của nhân dân Liên
Xô?
( Tái hiện đoạn trích qua một
đoạn phim số phận con người)
2’
2’
** Học sinh đọc ghi nhớ sgk.
** Luyện tập.
Bút pháp hiện thực táo bạo
4) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà ( 3 phút)
* Bài cũ.
Trang 8- Vài nét về tác giả tác phẩm.
- Hình tượng nhân vật Xô- cô-lốp( Trước khi gặp bé Va-ni-a)
-Nghệ thuật trần thuật
* Bài mới.
- Tiếp tục đọc bài: Số phận con người
- Soạn theo hệ thống câu hỏi sgk
- Tìm hiểu về: +Va-ni-a
+ Nghị lực vượt qua số phận
-Một số tác phẩm của Sô-lô-khốp ở Việt Nam
Trang 10SỐ PHẬN CON NGƯỜI
Trang 11nhìn trời cao nỗi niềm sâu lắng
ánh mắt ngọt ngào qua kẽ bàn tay
trời xanh rộng không gợn buồn mây trắng
nhắc nhở em tô điểm cuộc đời này