T2 Tong quan VHVN

- Nắm được một cách khái quát tiến trình phát triển của văn học viết; - Hiểu được những nộ dung thể hiện con người Việt Nam trong văn học.. II.[r]

Tiết 1,2

Đọc văn

TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM

(Tiết 2)

Ngày soạn: 10/8/2012

Ngày giảng: 21/8/2012

A MỤC TIÊU BÀI HỌC

I Mức độ cần đạt

- Thấy được hai bộ phận hợp thành của văn học Việt Nam: văn học dân gian

và văn học viết;

- Nắm được một cách khái quát tiến trình phát triển của văn học viết;

- Hiểu được những nộ dung thể hiện con người Việt Nam trong văn học

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng.

1 Kiến thức.

Những bộ phận hượp thành, tiến trình phát triển của văn học Việt Nam và tư tưởng, tình cảm của người Việt Nam trong văn học

2 Kĩ năng.

Nhận diện được nền văn học dân tộc, nêu được các thời kì lớn và các giai đoạn cụ thể trong các thời kì phát triển của văn học dân tộc

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN

- SGK, SGV, Thiết kế bài học, TL chuẩn KT,KN Ngữ văn 10 CB, TLTK,…

C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH

Dạy học nêu vấn đề kết hợp các hình thức trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi,

…

D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt BS

I Các bộ phận hợp thành của

V¨n häc ch÷

Quèc ng÷

V¨n häc ch÷ N«m

V¨n häc ch÷ H¸n

V¨n häc d©n

V¨n häc ViÖt Nam

văn học Việt Nam.

II Quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam

HD HS tìm hiểu tiếp nội dung của

bài học

HĐ 1: HD HS tìm hiểu Con người

Việt Nam qua văn học

Gọi HS đọc phần mở đầu và phần 1

SGK

III Con người Việt Nam qua văn học

Văn học là nhân học Đối tượng trung tâm của văn học là con người Nhưng không hề có con người trừu tượng mà chỉ có con người tồn tại trong bốn mối quan hệ cơ bản Mối quan hệ này chi phối các nội dung chính của văn học, có ảnh hưởng đến việc xây dựng hình tượng văn học

TT 1: Tìm hiểu mqh của con

người với TGTN.

Mối quan hệ giữa con người với thế

giới tự nhiên được thể hiện như thế

nào?

GV lấy VD: Sơn Tinh - Thuỷ Tinh

phản ánh những cố gắng không mệt

mỏi của người Việt cổ để chiến thắng

nạn lũ lụt ở đồng bằng Bắc Bộ

Gv lấy VD: Chớp đông nhay nháy, gà

gáy thì mưa; nắng tốt dưa, mưa tốt

lúa; Lúa chiêm lấp ló đầu bờ, hễ nghe

sấm dậy phát cờ mà lên,

Với con người Việt Nam từ thuở xa

xưa, thiên nhiên có ý nghĩa như thế

nào?

GV lấy VD: Thiên nhiên mang những

dáng vẻ riêng biệt ở từng vùng, từng

miền Vào văn học thiên nhiên cũng

1 Với thế giới tự nhiên

* Trong văn học dân gian: quan

hệ giữa con người và thế giới tự nhiên được phản ánh khá chân thực, sinh động, độc đáo

- Dưới hình thức của tư duy huyền thoại, các tác phẩm VHDG đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo, chinh phục của cha ông ta với thế giới tự nhiên hoang dã, xây dựng cuộc sống, tích luỹ hiểu biết phong phú về thiên nhiên:

- Dưới hình thức là những câu nói cô đúc, tục ngữ, VHDG là những kho báu về kinh nghiệm nhìn nhận hiện tượng tự nhiên và công việc lao động sản xuất

- Với con người thiên nhiên luôn

là người bạn thân thiết Trong ca

mang những nét riêng ấy, nó góp

phần làm nên tính đa dạng trong văn

chương, làm say đắm lòng người:

Đường vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ

(Ca dao)

Trong thơ thời trung đại hình tượng

thiên nhiên gắn liền với điều gì?

GV lấy VD: Các hình tượng tùng,

cúc, trúc, mai thường tượng trưng cho

nhân cách cao thượng; các đề tài ngư,

tiều, canh, mục thường thể hiện lí

tưởng thanh cao ẩn dật, không màng

danh lợi của nhà nho

Trong thơ thời hiện đại tình yêu thiên

nhiên gắn liền với điều gì?

dao dân ca hiện lên những hình ảnh tươi đẹp, đáng yêu của thiên nhiên VN với đồng lúa, cánh cò, cây đa, bến nước, vầng trăng,

* Trong thơ thời trung đại Hình tượng thiên nhiên gắn liền với lí tưởng đạo đức, thẩm mĩ

* Trong văn học hiện đại: tình yêu thiên nhiên thể hiện ở sự gắn

bó với quê hương đất nước, ở tình yêu cuộc sống, đặc biệt là tình yêu lứa đôi

TT2: Tìm hiểu mqh của con người

với quốc gia, dân tộc.

Mối quan hệ giữa con người với

quốc gia dân tộc được đề cập nổi bật

nhất là khía cạnh nào?

Biểu hiện của CNYN trong văn học

dân gian?

Biểu hiện của CNYN trong văn học

trung đại?

2 Với quốc gia, dân tộc

Khía cạnh nổi bật là tinh thần yêu nước

- Trong văn học dân gian: thể hiện nổi bật qua niềm tựhào về nòi giống (truyền thuyết Con rồng cháu tiên), về tinh thần đánh giặc cứu nước (truyền thuyết Thánh Gióng), khát vọng chiến thắng quân xâm lược để gìn giữ nền thái bình (Sự tích Hồ Gươm) Tinhthần yêu nước còn thể hiện trong tình yêu quê hương, làng xóm, quê cha đất tổ,

- Trong văn học trung đại: thể hiện chủ yếu ở ý thức về quốc gia độc lập, bình đẳng dân tộc, niềm tự hào về văn hiến lâu đời của đất nước, truyền thống quyết chiến quyết thắng quân xâm lược

và khát vọng về nền thái bình

Biểu hiện của CNYN trong văn học

hiện đại?

vững chắm muụn thuở Cú thể hấy rừ điều này trong vănhọc yờu nước thời Lớ – Trần và văn thơ yờu nước cuối thế kỉ XIX với những tỏc giả, tỏc phẩm nổi tiếng: Lớ Thỏi tổ với Chiếu dời

đụ, Lớ thường Kiệt với Sụng nỳi nước Nam, Trần Quốc Tuấn với Hịch tướng sĩ, Nguyễn Trói với Bỡnh ngụ đại cỏo,

- Trong văn học hiện đại: cú nhiều biểu hiện mới mẻ, phong phỳ, sõu sắc lạ thường Đặc biệt CNYN trong VHCM gắn liền với sự nghiệp đấu tranh giai cấp, giải phúng dõn tộc và lớ tưởng XHCN Nhiều tỏc phẩm VHYN

từ xưa đến nay cựng với nhiều tỏc gia yờu nước lớn như: Nguyễn Trói, Nguyễn Đỡnh Chiểu, Phan Bội Chõu, Hồ Chớ Minh, Tố Hữu đó xõy dựng nờn một hệ thống tư tưởng yờu nước hoàn chỉnh

TT 1: Tỡm hiểu mqh của con người

với quan hệ xó hội.

Người VN luụn mơ ước một xó hội

tốt đẹp, cụng bằng, trong đú quan hệ

giữa người với người là quan hệ yờu

thương đựm bọc nhau trong tỡnh

nhõnỏi cao cả VHVN đa thể hiện

khỏt vọng xõy dựng cuộc sống xó hội

đú qua những khớa cạnh nào?

3 Với quan hệ xó hội

- VHVN đó lờn tiếng tố cỏo cỏc thế lực chuyờn quyền, bạo ngược

và thể hiện sự cảm thụng chia sẻ với người bị ỏp bức, đau khổ

- Thể hiện ước mơ tha thiết về một xó hội cụng bằng, nhõn đạo đối với con người, vun đắp cho nhõn cỏch, phẩm giỏ tốt đẹp của con người

TT 1: Tỡm hiểu con người với ý thức

về bản thõn.

ở phơng diện này, VH Việt

Nam đã phản ánh quá trình

nào trong con ngời VN?

4 Với ý thức về bản thõn

ở phương diện này, VHVN đó

phản ỏnh qỳa trỡnh lựa chọn đấu tranh để khẳng định đạo lớ làm người quý bỏu của dõn tộc Việt Nam trong sự kết hợp hài hoà trờn 2 phương diện: tõm và thõn,

GV giảng:

Vỡ nguyờn nhõn khỏc nhau ở những giai

đoạn nhất định, văn học đề cao một trong

hai mặt trờn Cả dõn tộc phải chống ngoại

xõm, chống đỡ với thiờn nhiờn, con người

VN phải đề cao ý thức cộng đồng hơn ý

thức cỏ nhõn Nhõn vật trọng tõm của thời

kỳ này nổi bật với ý thức trỏch nhiệm xó hội,

tinh thần hi sinh đến mức khắc kỉ Đề cao

quyền sống con người cỏ nhõn, quyền được

hưởng hạnh phỳc và tỡnh yờu nhưng khụng

chấp nhận chủ nghĩa cỏ nhõn.,

phần bản năng và phần văn húa, tư tưởng vị kỉ và tư tưởng vị tha, ý thức cỏ nhõn và ý thức cộng đồng Củng cố: - Một số nội dung chủ yếu của VHVN? Dặn dò: - Học bài cũ

- Đọc và chuẩn bị trớc bài “ Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ” RÚT KINH NGHIỆM ………

………

………

………

………