Chị Thao từng trải hơn nhưng cũng không thiếu những khát khao rung động của tuổi trẻ (áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu, hay tỉa lông mày, chăm chép bài hát mặc dù không biết hát)[r]
Trang 1UBND HUYỆN BÌNH XUYÊN
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
———————
ĐỀ THI THỬ VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2011 – 2012
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN
( Đáp án có 04 trang)
——————
Câu 1: (2,0 điểm)
a) Đoạn văn được trích từ truyện ngắn “Làng” của tác giả Kim Lân (0,5 đ) b) Đoạn văn sử dụng phương thức biểu đạt tự sự (0,5 đ) c) Tâm lí nhân vật ông Hai trong đoạn văn được miêu tả và thể hiện qua hình thức ngôn ngữ độc thoại và độc thoại nội tâm (0,5 đ)
- Câu văn thể hiện ngôn ngữ độc thoại nội tâm:
“Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu ” (0,25 đ)
- Câu văn thể hiện ngôn ngữ độc thoại:
“- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này?” (0,25 đ)
Câu 2: (3,0 điểm)
a) Chép chính xác 3 câu thơ còn lại của khổ thơ: (0,5 đ)
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
(Nếu sai dấu, thiếu dấu cho 0,25 điểm)
b) Trình bày nội dung đoạn thơ và hiểu biết về tác giả, tác phẩm:
- Nội dung của đoạn thơ: Những thành quả ngày hôm nay cháu có được là nhờ
tình yêu thương, sự chăm sóc của bà Cháu đã lớn khôn, được hưởng cuộc sống với niềm vui rộng mở nhưng vẫn nhớ về bà với niềm thương nhớ khôn nguôi và lòng biết ơn sâu
(0,5 đ)
- Nhà thơ Bằng Việt: Tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941 tại
Huế, quê ở Thạch Thất- Hà Tây (nay là Hà Nội) Bằng Việt làm thơ từ đầu những năm 1960 và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống
Mĩ cứu nước Hiện nay ông là Chủ tịch Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội
(0,5 đ)
- Bài thơ Bếp lửa được viết năm 1963 khi tác giả là sinh viên học ngành luật ở
nước ngoài (Liên xô) Bài thơ được đưa vào tập Hương cây - Bếp lửa (1968), tập thơ
đầu tay của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ Bài thơ gợi lại những kỉ niệm sâu sắc của người cháu về người bà và tuổi thơ ấu được ở cùng bà qua đó thể hiện sâu sắc lòng
(0,5 đ) c) Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ:
- Nội dung: Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài
thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng
Trang 2thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương đất nước
(0,5 đ)
- Nghệ thuật: Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự
sự và bình luận Thành công của bài thơ còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà
(0,5 đ)
Câu 3 (5,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng
Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; biết cách làm bài văn nghị luận văn học;
bố cục ba phần rõ ràng; lập luận chặt chẽ, mạch lạc; dẫn chứng phong phú, tiêu biểu; không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; khuyến khích những bài viết sáng tạo
* Yêu cầu về kiến thức
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở nắm chắc tác phẩm, không suy diễn tuỳ tiện Bài viết phải làm nổi bật được vẻ đẹp của những cô
gái thanh niên xung phong trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của nữ nhà văn
Lê Minh Khuê Cụ thể cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
1 Mở bài (0,5 đ)
Giới thiệu hình ảnh các cô gái TNXP thời chống Mỹ trong thơ ca và trong
truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của nhà văn nữ Lê Minh Khuê
2 Thân bài (4,0 điểm)
a Hoàn cảnh sống và chiến đấu vô cùng gian khổ, hiểm nguy của ba cô gái TNXP: Nho, Thao, Phương Định (1,0 điểm)
- Sống trong một cái hang dưới chân cao điểm giữa một vùng trọng điểm của tuyến đường Trường Sơn Ở nơi đó máy bay địch bắn phá ác liệt, sự sống dường như
bị huỷ diệt: đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ trắng lẫn lộn, hai bên đường không có
lá xanh, cây bị tước khô và cháy, cây rễ nằm ngổn ngang, những hòn đá to, một vài thùng xăng, thành ô tô méo mó han gỉ nằm trong đất…
(0,5 đ)
- Công việc của họ vô cùng gian khổ nguy hiểm: hằng ngày phải đứng trên cao điểm quan sát máy bay địch ném bom, đếm bom rơi; sau mỗi loạt bom phải lao ra trọng điểm đo khối lượng đất đá phải san lấp, đánh dấu những trái bom chưa nổ và phá bom…
(0,5 đ)
b Vẻ đẹp của họ với những nét chung và nét riêng (2,0 điểm)
* Nét chung: (1,0 điểm)
- Họ đều là những cô gái trẻ, có lòng yêu nước, có lí tưởng, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc được giao, dũng cảm không sợ hi sinh: (0,5 đ)
+ Sau mỗi trận bom, họ phân công nhau phá bằng hết, mỗi lần phá bom là một lần tính mạng đối diện với thần chết: thần kinh căng thẳng, bom nổ, hầm sập, bị thương,
Trang 3+ Mỗi ngày họ phải phá bom đến năm lần, ngày nào ít ba lần Đối mặt với cái chết nhưng họ không hề run sợ vẫn bình tĩnh chủ động trong công việc, họ có nghĩ đến cái chết nhưng là một cái chết mờ nhạt không cụ thể
- Đoàn kết, gắn bó trong tình đồng đội: (0,25 đ)
+ Phương Định lo lắng khi đồng đội lên cao điểm chưa về: Những gì đã qua, những gì sắp tới không đáng kể nữa Có gì lí thú đâu, nếu các bạn tôi không quay về?
+ Khi Nho bị thương họ hết lòng lo lắng, chăm sóc
- Họ còn là những cô gái có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, mơ mộng, rất dễ vui mà cũng rất dễ trầm tư, thích cái đẹp và thích làm đẹp cho cuộc sống của mình ngay cả trong hoàn cảnh chiến trường (Nho thích thêu thùa, chị Thao chăm chép bài hát, Định thích ngắm mình trong gương, ngồi bó gối mơ mộng và hát) (0,25 đ)
* Nét riêng : (1,0 điểm)
- Nho trẻ trung, hồn nhiên rất trẻ con nhưng trong chiến đấu thì vô cùng nhanh gọn và gan dạ, dũng cảm (thích tắm suối, hay đòi ăn kẹo, khi có máy bay địch cô cuộn tròn cái gối cất nhanh vào túi, chụp cái mũ sắt lên đầu; bị thương cô không muốn báo cho đơn vị, không muốn mọi người lo lắng, lại còn xoè tay xin mấy viên đá mưa ) Chị Thao từng trải hơn nhưng cũng không thiếu những khát khao rung động của tuổi trẻ (áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu, hay tỉa lông mày, chăm chép bài hát mặc dù không biết hát); cương quyết táo bạo và bình tĩnh đến phát bực trong chiến đấu (máy bay địch đến chị vẫn móc bánh quy trong túi ra thong thả nhai) nhưng con người ấy lại sợ vắt và nhìn thấy máu … Phương Định trẻ trung, xinh đẹp, tâm hồn trong sáng hay mơ mộng, say mê ca hát, giàu tình yêu thương cô hay sống với những kỉ niệm thời thiếu nữ nơi thành phố quê hương mình; trong công việc cô là một nữ anh hùng (suy nghĩ trong công việc hằng ngày, trong một lần phá bom, cảm xúc khi có mưa đá và sau trận mưa đá )
- Đánh giá: Những nét riêng ấy làm cho các nhân vật sống hơn, đáng yêu hơn
Họ chính là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp tâm hồn của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
* Nhận xét về nghệ thuật: (1,0 điểm)
Truyện được trần thuật ở ngôi thứ nhất Phương Định là người kể chuyện, cũng
là nhân vật chính Với cách lựa chọn ngôi kể như vậy vừa phù hợp với nội dung câu chuyện trong việc tái hiện lại không khí khốc liệt nơi chiến trường đồng thời vừa thể hiện sâu sắc và rõ nét thế giới tâm hồn, những cảm xúc suy nghĩ của nhân vật, đặc biệt là các nhân vật nữ
3 Kết bài (0,5 điểm)
Thành công của truyện và khái quát vẻ đẹp của các nhân vật
* Thang điểm:
Điểm 5: Đáp ứng đầy đủ những yêu cầu nêu trên, văn viết có cảm xúc, diễn đạt
tốt, dẫn chứng chọn lọc, tiêu biểu Có thể mắc một vài sai sót nhỏ
Trang 4Điểm 4: Cơ bản đáp ứng được những yêu cầu nêu trên, diễn đạt lưu loát, bố
cục rõ ràng, dẫn chứng hợp lí Có thể mắc một số lỗi chính tả, dùng từ
Điểm 3 : Đáp ứng được khoảng nửa số ý, diễn đạt được, làm rõ trọng tâm Có
thể mắc một số lỗi
Điểm 1, 2 : Nắm chưa chắc tác phẩm, dẫn chứng nghèo nàn Bố cục lộn xộn,
mắc nhiều lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
Điểm 0 : Không hiểu đề, sai lạc cả nội dung và phương pháp.
Lưu ý:
- Phần mở bài và phần kết bài cho điểm tối đa là 1,0 điểm
- Tổng điểm phần thân bài là 4,0 điểm
- Điểm của bài thi là tổng điểm các câu cộng lại; cho điểm từ 0 đến 10
- Điểm lẻ làm tròn tính đến 0,25 điểm
—Hết—