- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học,..[r]
Trang 1- Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bàithơ: Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả, với biểu cảm và các biện pháp nghệ thuậtkhác được sử dụng trong bài thơ.
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản thơ
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu
tố miêu tả và biểu cảm, thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâmtrạng ngạc nhiên, xúc động lo lắng và niềm vui sướng HP của người chiến sĩ
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ
3 Thái độ:
Giáo dục tình cảm kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống YÊU THƯƠNG, TÔN
Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh:
- Ngợi ca vẻ đẹp lãnh tụ Hồ Chí Minh: Hi sinh, quên mình vì hạnh phúc dân tộc,tình yêu thương của Bác, tinh thần đồng cam cộng khổ của Bác với nhân dân
- Cảm phục và có ý thức rèn luyện theo những đức tính quý báu của Chủ tịch
Hồ Chí Minh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường
Tích hợp giáo dục đạo đức:
- Giáo dục tình yêu con người, tình yêu quê hương đất nước, giáo dục tư tưởng
Hồ Chí Minh vĩ đại, biết lo cho dân tộc cho đất nước
- Rèn luyện phẩm chất tự lập, tự tin, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm vớibản thân, với quê hương, đất nước
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng
Trang 2dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
III PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắttài liệu,
IV Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định lớp (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
? Giới thiệu vài nét về tác
giả, tác phẩm bài thơ
Đêm nay Bác không ngủ?
? Nêu cảm nhận của em
về nhân vật anh đội viên?
* Yêu cầu:
*Tác giả :Minh Huệ (Nguyễn thái- 1927)Quê : Nghệ An, làm thơ từ thời kháng chiến chống TD Pháp
* Tác phẩm :Sáng tác năm 1951 Là một trong những bài thơ nổi tiếng viết về chủ tịch Hồ Chí Minh
* Anh đội viên vô cùng kính trọng bác, coi bác như vị cha già đáng kính:
- Lựa chọn thể thơ năm chữ, kết hợp tự sự, MT và biểu cảm
- Là người chứng kiến câu chuyện, là người chiến sĩ gần gũi với Bác
- bồn chồn, lo lắng cho sức khỏe, giấc ngủ của Bác
- Hình ảnh thơ giản dị, thể hiện tình cảm tự nhiên, chânthành
- Hạnh phúc, vui sướng khi được thức cùng Bác
=> tình cảm gần gũi, gắn bó sâu sắc giữa chiến sĩ và lãnh tụ
3 Bài mới
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: (3’ )
Cách 1: Quan sát những hình ảnh dưới đây và nêu những cảm xúc, suy nghĩ của em?
Trang 3( Sự gần gũi, chan hòa, quan tâm, lo lắng cho mọi người )
Gv: Hiếm có vị Lãnh tụ nào trên thế giới mà có cách sống gần gũi chan hòa, luôn
quan tâm đến người khác từ những điều nhỏ nhặt như Chủ tịch Hồ Chí Minh Tiết 2 của bài Đêm nay Bác không ngủ sẽ thể hiện rõ hơn nội dung này
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn
đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: (20’ )
? Anh đ.viên thấy trong đêm khuya Bác vẫn
thức, anh tự hỏi mình bằng lời thơ nào?
? Tác giả sử dụng kiểu câu gì ?
? Em hiểu gì về thái độ của anh đội viên lúc
này ?
? Anh đội viên có cảm xúc gì ?
? Qua đó bộc lộ thái độ gì?
Liên hệ: Bác Hồ đó
I Giới thiệu chung:
II Đọc-hiểu văn bản:
Trang 4Màu quê hương
B1:GV chuyển giao nhiệm vụ.
?Sau lúc mơ màng ấy tâm trạng của anh đ.viên
được thể hiện qua những lời thơ nào?
? NX từ loại tác giả sử dụng ở đây?
.? Em hiểu gì về tâm trạng, tình cảm của anh
đội viên lúc này ?
B2:HS làm việc theo nhóm,tổng hợp kết quả
theo nhóm.GVquan sát,trợ giúp HS.
B3:GV TC cho HS báo cáo và thảo luận kết
quả thực hiện
B4: Gv chốt kiến thức.
? Câu thơ nào bộc lộ tình cảm của anh đ.v? Từ
nào được nhắc đi nhắc lại? NX cách biểu cảm?
? Cảm nhận của em về tình cảm của anh đv
dành cho Bác ?
? Anh đội viên có suy nghĩ gì?
? Em hiểu thêm gì về tình cảm của anh đội
viên lúc này ?
? Qua đó thể hiện tình cảm, tâm trạng của anh
đối với Bác như thế nào?
- GV bình: Tình cảm anh đội viên, nhân dân
dành cho Bác
? Hình ảnh Bác được khắc hoạ bằng câu thơ
nào?
? Em hiểu gì về từ " đinh ninh" ?
? " Đinh ninh" " phăng phắc" thuộc loại từ
nào?
? Bác hiện nên trong tư thế nào?
? Câu thơ nào cho biết Bác ko ngủ?
? Vì sao Bác không ngủ?
? Qua đây giúp em hiểu thêm gì về Bác?
- GV bình về tình cảm của Bác dành cho dân,
cho nước
? Qua đó bộc lộ tình cảm gì của Bác?
? Câu thơ nào nói rõ tâm trạng của Bác?
- Mà sao Bác vẫn ngồi : Lời tự hỏi
+ Câu hỏi tu từ -> Băn khoăn, ngạc nhiên
- Nhìn Bác:Mơ màng như nằm trongmộng
->Xúc động bởi Bác là một vị lãnh tụlại có những cử chỉ vô cùng yêuthương gần gũi đến thế
* Tâm trạng:
- Thổn thức
- Bồn chồn
- Bề bộn + Động từ, từ láy gợi cảm-> Lo lắng và thương Bác vô cùng
* Tình cảm:
- Càng nhìn - càng thương + Điệp từ " càng", biểu cảm trực tiếp
-> Tình yêu thương kính trọng củaanh đội viên dành cho Bác, như tìnhcảm của người con dành cho ngườicha
- Bác lo giấc ngủ của từng anh đội
Trang 5? Nghệ thuật nào được tác giả sử dụng ở đây ?
? Điệp từ "càng" nhắc đi nhắc lại có ý nghĩa
gì ?
? Qua tất cả hình ảnh trên em có cảm nhận gì
về hình ảnh của Bác?
?Qua tìm hiểu về Bác em có suy nghĩ, tình
cảm nào đối với Bác ?
Bước 1: GV giao nhiệm vụ
Bước 2, 3: HS thảo luận, trình bày
Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
?Thức dậy lần 3 anh đội viên có tâm trạng gì?
? Cảm nhận về tâm trạng anh đội viên?
cả cuộc đời lo cho nước, cho dân
-> Lòng yêu nước, thương dân, lo chocuộc kháng chiến của dân tộc
- Càng thương càng nóng ruộtMong trời sáng mau mau + Điệp từ
-> Nỗi lo lắng, nôn nóng của Bácngày càng tăng theo từng phút, từnggiây
=> Bác Hồ thiêng liêng gần gũi, tìnhcảm của Bác thật mênh mông cao cảdành cho dân tộc, cho tất cả mọingười
Bài 1: Đọc diễn cảm một đoạn thơ yêu thích
Bài 2: Tại sao nhà thơ Minh Huệ không kể tả
lần thức dậy thứ hai của anh đội viên mà chỉ
dùng dấu( )?
III Luyện tập
Bài 1: Đọc diễn cảm một đoạn thơ
yêu thích
Bài 2: không kể tả lần thức dậy thứ
hai mà chỉ dùng dấu : tránh dài,lặp nhàm chán; Chỉ 2 lần cũng đủ sosánh để thấy rõ dược tâm trạng củaanh dội viên ; và ý thơ tập trung
hơn làm nổi bật hình tượng Bác Hồ là
sự quan tâm sâu sắc, nỗi lo lắng thực sự của anh.
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ trong
Trang 6thực tế
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn trải bàn
- Thời gian: (5 )
? Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về hình tượng Bác Hồ trong bài thơ
E HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Mục tiêu: tìm tòi, mở rộng thêm những gì đã được học, dần hình thành nhu cầu học tập suốt đời.
- Phương pháp: thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ
- Thời gian: ( 5’’ )
? Em hãy kể lại bài thơ Đêm nay Bác không ngủ bằng lời kể của anh đội viên
? Sưu tầm những hình ảnh, câu chuyện về Bác Hồ
* Hướng dẫn học sinh ở nhà (5 phút)
- Đọc thuộc lòng và diến cảm bài thơ
- Học bài theo nội dung đã phân tích
V Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
Ngày soạn: 05/3/2021 Ngày giảng:
Tiết: 98
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Thấy được trong bài thơ hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ mang vẻ đẹp bình dị mà vô cùng lớn lao: Tình yêu thương bao la của Bác Hồ dành cho bộ đội dân công, và tình cảm của người chiến sĩ với Bác Hồ
- Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài thơ: Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả, với biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản thơ
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu
tố miêu tả và biểu cảm, thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc động lo lắng và niềm vui sướng HP của người chiến sĩ
Trang 7- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ.
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ
3 Thái độ:
Giáo dục tình cảm kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống YÊU THƯƠNG, TÔN
Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh:
- Ngợi ca vẻ đẹp lãnh tụ Hồ Chí Minh: Hi sinh, quên mình vì hạnh phúc dân tộc,tình yêu thương của Bác, tinh thần đồng cam cộng khổ của Bác với nhân dân
- Cảm phục và có ý thức rèn luyện theo những đức tính quý báu của Chủ tịch
Hồ Chí Minh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường
Tích hợp giáo dục đạo đức:
- Giáo dục tình yêu con người, tình yêu quê hương đất nước, giáo dục tư tưởng
Hồ Chí Minh vĩ đại, biết lo cho dân tộc cho đất nước
- Rèn luyện phẩm chất tự lập, tự tin, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm vớibản thân, với quê hương, đất nước
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
III PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắttài liệu,
IV Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định lớp (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
? Giới thiệu vài nét về tác
giả, tác phẩm bài thơ
Đêm nay Bác không ngủ?
? Nêu cảm nhận của em
* Yêu cầu:
*Tác giả :Minh Huệ (Nguyễn thái- 1927)Quê : Nghệ An, làm thơ từ thời kháng chiến chống TD
Trang 8về nhân vật anh đội viên? Pháp.
* Tác phẩm :Sáng tác năm 1951 Là một trong những bài thơ nổi tiếng viết về chủ tịch Hồ Chí Minh
* Anh đội viên vô cùng kính trọng bác, coi bác như vị cha già đáng kính:
- Lựa chọn thể thơ năm chữ, kết hợp tự sự, MT và biểu cảm
- Là người chứng kiến câu chuyện, là người chiến sĩ gần gũi với Bác
- bồn chồn, lo lắng cho sức khỏe, giấc ngủ của Bác
- Hình ảnh thơ giản dị, thể hiện tình cảm tự nhiên, chânthành
- Hạnh phúc, vui sướng khi được thức cùng Bác
=> tình cảm gần gũi, gắn bó sâu sắc giữa chiến sĩ và lãnh tụ
3 Bài mới
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn
đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: (21’ )
I Giới thiệu chung:
II Đọc-hiểu văn bản:
3 Phân tích:
a Lần thức dậy thứ nhất.
Trang 9Khi thức dậy lần thứ 3 Bác vẫn thức anh đã
nói gì với Bác?
?Cấu trúc câu có gì độc đáo? Tác dụng?
?Câu thơ nào diễn tả hành động của Bác và
anh đội viên?
?Cảm nhận của em về cái hay trong câu thơ
trên ?
?Anh đội viên có hành động gì?
? Em hiểu gì về tâm trạng của anh đ.v lúc đó?
GV: gọi học sinh đọc khổ thơ cuối
* TL cặp đôi:
- Câu 1: Nghệ thuật nổi bật trong khổ thơ ?
- Câu 2: Lời thơ giúp em hiểu thêm gì về Bác?
- Gọi đại diện HS trình bày.
- Cử chỉ vội vàng nằng nặc-> Thể hiện sự hối hả, hấp tấp, lo lắngđến tột bậc đồng thời thể hiện sựnũng nịu song rất kiên quyết
- Nói: Mời Bác ngủ Bác ơi Bác ơi mời Bác ngủ+ Điệp ngữ vòng tròn -> Thể hiện tấm lòng quan tâm, sănsóc của anh đội viên đối với Bác
- Anh đội viên nhìn BácBác nhìn ngọn lửa hồng
- Một sự tiếp nối để rồi sáng bừng lêntrong từ “Hồng” sự ấm cúng được lantoả trong tâm hồn của con người
- Lòng vui Bác-> Hiểu được tấm lòng cao cả mênhmông anh vừa yêu mến vừa kínhphục Bác
c Cảm nhận về Bác
- Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh
+ Điệp ngữ " đêm nay", giọng thơnhẹ nhàng
-> Khẳng định đêm nay cũng như biếtbao đêm khác Bác đã mất ngủ vì locho dân, cho nước Bác hiện lên kì vĩnhưng cũng rất đời thường
- Lời giải thích như một chân lí chắcchắn khẳng định Bác giản dị nhưng
Trang 10- Bước 1: GV giao nhiệm vụ
Bước 2, 3: HS thảo luận, trình bày
Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
? Bằng sơ đồ tư duy, em hãy khái quát nghệ
thuật, nội dung chính của văn bản?
- Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ
- Lời thơ giản dị, chân thành vớinhiều từ láy gợi hình, gợi cảm
? Đọc kĩ đoạn văn sau trả lời các câu hỏi sau:
Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh.
(Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ)
Câu 1: Phương thức biểu đạt của đoạn văn trên?
Câu 2: Từ “đêm nay” được lặp lại có tác dụng gì?
Câu 3: Từ “ đó”, “ nay”, “vì” thuộc loại từ gì?
Câu 4: Hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 6 - 8 câu) nêu cảm nghĩ về hình ảnh Bác Hồ
qua khổ thơ?
Đáp án:
Câu 1 (1 điểm): Phương thức biểu đạt của đoạn văn trên là biểu cảm.
Câu 2 (1 điểm): Từ “đêm nay” được lặp lại có tác dụng nhấn mạnh sự việc Bác thức
trắng cả đêm
Câu 3 (2 điểm): Từ “ đó”, “ nay” thuộc chỉ từ, “vì” thuộc quan hệ từ.
Câu 4 (6 điểm): HS viết đoạn văn đầy đủ cấu trúc 3 phần với những gợi ý sau:
- Đêm nay Bác ngồi đó
Trang 11Đêm nay Bác không ngủ
→ Lặp cấu trúc Đêm nay Bác thuật lại sự việc Bác lặng ngồi không ngủ
- 2 câu cuối: anh đội viên cho rằng việc Bác không ngủ là “lẽ thường tình”
+ Đó là phát hiện mang tính chân lý: tình yêu thương, sự bao dung của Người không chỉ là biểu hiện đơn lẻ, đó là nhân cách của Người- nhân cách vĩ đại, ngời sáng + Cuộc đời cách mạng Người trải qua nhiều sóng gió, nhiều đêm không ngủ
→ Sự hi sinh thầm lặng của Hồ Chí Minh cho dân tộc Việt Nam
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ trong thực tế
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn trải bàn
- Thời gian: (3 )
- Vẽ lại chân dung hình ảnh Bác Hồ theo trí tưởng tượng
E HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Mục tiêu: tìm tòi, mở rộng thêm những gì đã được học, dần hình thành nhu cầu học tập suốt đời.
- Phương pháp: thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ
- Thời gian: (3 )
? Tìm đọc thêm những bài thơ viết về người lính trong những năm tháng kháng chiến của dân tộc ta
? Học thuộc lòng bài thơ, phần ghi nhớ SGK/T.67
* Dặn dò :
- Học bài, làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài mới: ẩn dụ Hiểu được khái niệm ẩn dụ; Các kiểu ẩn dụ
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
………