Các tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu chung về văn tự sự, sự việc và nhân vật, chủ đề và dàn ý của bài văn tự sự - các yếu tố cấu thành bài văn tự sự. Tìm hiểu đề[r]
Trang 1Ngày soạn: 11/9/2011
Ngày giảng: 13/9/2011
Tiết 15 - Bài 4 - Tập làm văn TÌM HIỂU ĐỀ VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN TỰ SỰ
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Biết tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự:
+ Cấu trúc, yêu cầu của đề văn tự sự
+ Tầm quan trọng của việc tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý khi làm bài văn tự sự + Những căn cứ để lập ý và lập dàn ý
2 Kĩ năng:
- Tìm hiểu đề: đọc kĩ đề, nhận ra những yêu cầu của đề và cách làm bài văn tự sự
- Bước đầu biết dùng lời văn của mình để viết bài văn tự sự
3 Thái độ:
GD ý thức bài văn tự sự tuân thủ các bước tìm hiểu đề, lập dàn ý và viết bài đúng cách
B Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của Giáo viên: giáo án, bảng phụ
2 Chuẩn bị của Học sinh: Soạn bài
C Tiến trình lên lớp
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra đầu giờ
?Chủ đề là gì? Bài văn tự sự có dàn ý mấy phần? Nhiệm vụ mỗi phần?( Có thể thiếu một trong các phần được không? Tại sao?)
* Yêu cầu:
- Chủ đề: là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đạt ra trong văn bản
- Dàn bài: gồm 3 phần
+ MB: Giới thiệu chung về NV và sự việc
+ TB: Kể diễn biến của sự việc
+ KB: Kể kết cục của sự việc
Trang 23 Bài mới:
Giới thiệu bài
Các tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu chung về văn tự sự, sự việc và nhân vật, chủ đề và dàn ý của bài văn tự sự - các yếu tố cấu thành bài văn tự sự Vậy cách làm một bài văn tự sự nhu thế nào, tiết học hôm nay cô và các em cung nhau tìm hiều
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
GV
GV
?
?
?
?
treo bảng phụ có 6 đề văn
Gọi HS đọc
Lời văn đề 1 nêu ra những yêu cầu gì?
Những chữ nào cho biết điều đó?
- Kể chuyện
- Câu chuyện em thích
- Bằng lời văn của em
Các đề 3, 4, 5, 6 không có từ “kể” thì có
phải là tự sự không? Vì sao?
- Vẫn là đề tự sự vì vẫn yêu cầu có việc, có
chuyện về những ngày thơ ấu, sinh nhật…
Gạch chân các từ trọng tâm trong mỗi đề?
1 Kể 1 câu chuyện em thích bằng lời văn của
em
2 - Kể chuyện về 1 người bạn tốt
3 - Kỉ niệm ngày thơ ấu
4 - Ngày sinh nhật của em
5 - Quê em đổi mới
6 - Em đã lớn rồi
Các đề yêu cầu làm nổi bật điều gì?
- Câu chuyện làm em thích (1)
I Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
1 Đề văn tự sự
* Ví dụ:
* Nhận xét:
- Đề 1,2: yêu cầu kể chuyện
- Đề 3,4,5: Không có từ kể, chỉ nêu ra một đề tài của câu chuyện
2 Tìm hiểu đề
- Xác định yêu cầu của đề: đọc
kĩ lời văn, các từ trọng tâm
Trang 3?
GV
GV
?
?
GV
?
GV
- Những lời nói, việc làm chứng tỏ người bạn
ấy tốt (2)
- Một câu chuyện kỷ niệm khiến em không
quên (3)
- Sự việc, tâm trạng của em trong ngày sinh
nhật (4)
- Sự đổi mới cụ thể ở quê hương em (5)
- Những biểu hiện về sự lớn lên mọi mặt của
em: Thể chất, tinh thần (6)
Các đề trên có đề nào nghiêng về kể việc?
Kể người? Tường thuật?
- Kể người: Đề 2, 6
- Kể việc, tường thuật: 3, 4, 5
- Tường thuật: 1
Như vậy tìm hiểu đề là làm những việc gì?
chép đề “ Kể một câu chuyện em thích bằng
lời văn của em” vào bảng
Tìm hiểu đề, lập dàn ý và dàn bài cho câu
chuyện theo các bước
Đề nêu những yêu cầu nào buộc em phải
thực hiện?
- Kể câu chuyện em thích
Thể hiện yêu cầu ấy như thế nào?
- Kể bằng lời văn của em ( không sao chép)
Sau khi tìm hiểu đề phải tìm ý, tức là xác định
nội dung sẽ viết trong bài theo yêu cầu của
đề.
Em chọn chuyện nào? Em thích nhân vật
nào, sự việc nào?
gợi ý HS nên chọn Thánh Gióng, STTT
-> HS chọn 1 câu chuyện -> nêu nhân vật, sự
việc HS thích
3 Cách làm bài văn tự sự
a Ví dụ:
* Tìm hiểu đề:
- Yêu cầu: Kể chuyện em thích
* Lập ý:
Xác định:
- Nhân vật
- Sự việc
Trang 4?
?
GV
?
?
?
?
?
(Ví dụ chọn Thánh Gióng)
Câu chuyện em chọn có chủ đề như thế
nào?
- Thánh Gióng: Đề cao tinh thần sẵn sàng
đánh giặc và tinh thần quyết chiến quyết
thắng của Thánh Gióng
Lập ý là làm công việc gì?
Chi tiết vết chân lạ và tre đằng ngà có thể
bỏ không? Vì sao?
- Có thể bỏ vì đó là 2 chi tiết tạo nguồn gốc
thần linh của nhân vật và chứng tích của
Thánh Gióng
Như vậy, có thể chọn sự việc và chủ đề của
mình ( chọn các sự việc thể hiện chủ đề mình
chọn) trong một chuyện đã học, không phải
chép lại nguyên xi.
Em dự định mở đầu như thế nào? ( ví dụ
truyện Thánh Gióng)
Truyện Thánh Gióng đánh giặc Ân: Nên bắt
đầu từ chỗ đứa bé nghe sứ giả rao tìm người
tài ra đánh giặc, bảo mẹ gọi sứ giả vào
Vậy mở bài em nên làm gì?
“Đời Hùng Vương thứ 6, ở làng Gióng có hai
vợ chồng ông lão sinh được một đứa con trai,
lên ba mà vẫn không biết đi, biết nói, biết
cười Một hôm có sứ giả của vua ”
Vì sao lại bắt đầu từ đó?
Để không phải kể việc người mẹ thụ thai 12
tháng
Vì sao lại giới thiệu “Đời hùng Vương thứ
6, ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão
sinh được ”
Vì không giới thiệu nhân vật thì truyện sẽ
không có nhân vật và không thể kể được
Truyện nên kết thúc ra sao?
- Diễn biến
- Kết quả
- Ý nghĩa -> Chủ đề
- Là xác định nội dung sẽ viết theo yêu cầu của đề
* Lập dàn ý:
- Mở bài
- Thân bài
Trang 5?
GV
?
HS
GV
?
Vua nhớ công ơn phong là Phù Đổng Thiên
Vương và lập đền thờ ở quê nhà
Kể chuyện quan trọng nhất là xác định chỗ
bắt đầu và chỗ kết thúc.
Phần thân bài em sễ kể chuyện như thế
nào?
- Thánh Gióng bảo vua cho làm ngựa sắt, roi
sắt,
- Thánh Gióng ăn khỏe, lớn nhanh
- Khi ngựa sắt và roi sắt được mang đến,
Thánh Gióng vươn vai và lớn bổng thành
tráng sĩ, cưỡi ngựa, cầm roi ra trận
- Thánh Gióng xông trận giết giặc
- roi gẫy thì lấy tre làm vũ khí
- Thắng giặc, Gióng bỏ lại giáp trụ, cưỡi ngựa
bay về trời
Cho HS tập viết đoạn mở bài, kết bài.
Em hiểu thế nào là viết bằng lời văn của em?
Suy nghĩ và viết ra bằng chính lời văn của mình,
không sao chép lại
đọc
Nhận xét
Đưa ra một số cách diễn đạt mở bài khác
nhau cho HS tham khảo
Thế nào là tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý?
Đọc ghi nhớ
- Kết bài
* Viết bài
4 Ghi nhớ: SGKT48
4 Củng cố ( 2 phút )
? Khi tìm hiểu đề văn tự sự cần chú ý điều gì?
5 Dặn dò (1 phút )
- Học bài - Hoàn thành bài tập
- Chuẩn bị bài “ Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự” (Tiếp)
- Đọc kỹ các câu chuyện truyền thuyết vừa học