Hình ảnh so sánh, diễn tả cảm xúc trang nghiêm, thành kính và lạ lẫm của cậu học trò nhỏ -> đề cao nhận thức của con người về trường học G:Sự nhận thức có phần khác n[r]
Trang 1Ngày soạn: ………
Ngày giảng : 8C2………
Tiết 2 Văn bản
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“Tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, nghệ thuật miêu tả tâm lí của tác giả
2 Kĩ năng:
Đọc diễn cảm văn bản, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật tôi - người
kể chuyện
Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về 1 sự việc trong cuộc sống của bản thân
3 Định hướng phát triển năng lực
Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ:
Trân trọng những kỉ niệm về ngày đầu tiên cắp sách đến trường
*Tích hợp:
- Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TÔN TRỌNG, HẠNH PHÚC,
TRÁCH NHIỆM
Biết tôn trọng những ước mơ, khát vọng hạnh phúc của con người được đến trường
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết
bị, phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
III PHƯƠNG PHÁP
Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắt tài liệu,
Trang 2IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1’)
2- Kiểm tra bài cũ (4’)
? Nêu mạch cảm xúc của truyện ngắn?
Với những câu văn nhẹ nhàng,từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh, dòng hồi tưởng được gợi lên hết sức tự nhiên từ hiện tại mà nhớ về quá khứ: tâm trạng náo nức tưng bừng rộn rã tác giả nhớ lại những cảm xúc, những kỉ niệm trong sáng lần đầu tiên đi học
Tâm trạng,cảm giác của nhân vật ”tôi” trên con đường cùng mẹ tới trường Nhân vật ”tôi” tự thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình hồi hộp, ngỡ ngàng, náo nức đến kì lạ
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động : 1’
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP:thuyết trình
GV chuyển tiết 2
Ở tiết trước chúng ta đã cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác
bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
Ở tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tiếp tuc đi tìm hiểu ND tiếp theo của VB…
Hđ 2( 25’) Hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu
giá trị của văn bản
- Phương pháp:đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phát
vấn, khái quát, nhóm.
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức: cá nhân/lớp
- Cách thức tiến hành:
GV: Từ tâm trạng mới mẻ trên đường đến trường,
nhân vật “tôi” lại bỡ ngỡ, hồi hộp khi đứng trước
ngôi trường, được nghe tiếng trống, được gọi tên
vào lớp Thành công của tác giả là ở chỗ đã để
cho “tôi” tự bày tỏ những cảm nhận đối với cảnh
xung quanh
H: Đọc “ Trước sân trường làng”… “Được nghỉ
* Tâm trạng , cảm giác của
“tôi”khi ở sân trường
Trang 3cả ngày nữa”
? Đứng trước sân trường “tôi” thấy gì?
- Trên sân trường: người dày đặc, quần áo sạch sẽ, gương mặt tươi vui, sáng sủa
- Ngôi trường: xinh xắn, oai nghiêm - như đinh làng
- Học trò mới: đứng núp bên người thân -> rụt
rè, vụng về, lúng túng, theo nhau khóc vì phải xa người thân
? Những cảnh tượng trên sân được nhớ lại như thế có ý nghĩa gì?
- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày khai trường
- Tinh thần hiếu học của nhân dân ta
- Sự quan tâm của mọi người đến trường học
?Ngôi trường Mĩ Lí hiện lên trong mắt “ Tôi” trước và sau khi đi học có những gì khác nhau,
và hình ảnh đó có ý nghĩa gì?
* Ngôi trường Mĩ Lí trong con mắt của “Tôi”
- Trước khi đi học:
+ Là một nơi xa lạ
+ Cảm tưởng: Nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn cỏc nhà trong làng
-Hôm nay tôi đi học: Trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái làng Hòa Ấp khiến lòng tôi đâm ra
lo sợ vẩn vơ
? Hình ảnh ngôi trường được so sánh như đình làng có ý nghĩa gì?
Hình ảnh so sánh, diễn tả cảm xúc trang nghiêm, thành kính và lạ lẫm của cậu học trò nhỏ -> đề cao nhận thức của con người về trường học
G:Sự nhận thức có phần khác nhau ấy về ngôi
trường Mĩ Lí thể hiện rừ sự thay đổi sâu sắc trong tình cảm và nhận thức của người học trũ nhỏ.Đặc biệt phép so sánh “Trường MĨ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp” là nơi thờ cúng tế lễ nơi thiêng liêng cất giữ những điều bí ẩn, nơi gần gũi gắn bó với tín ngưỡng, văn hóa của người Việt Nam đó diễn tả được cảm xúc trang nghiêm, thành kính và lạ lùng của người học
Trang 4trò nhỏ với ngôi trường đồng thời qua đó, tác giả
đề cao tri thức, khảng định vị trí quan trọng của trường học trong đời sống nhân loại
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu tới trường, tác giả đó dựng những hữnh ảnh so sánh nào? Sự so sánh này có ý nghĩa gì?
- Cũng như tôi, mấy cậu học trò nhỏ mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân
- Họ như con chim non đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng
e sợ
Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các
em nhỏ lần đầu tới trường học Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường với mỗi người, thể hiện khát vọng kh¸m ph¸ t×m hiÓu, bay cao, bay xa tõ trêng häc cña tuổi trẻ trước việc học hành
GV bình : Hình ảnh so sánh thật tinh tế.Nó vừa tả
đúng tâm trạng nhân vật, vừa gợi lên cho người đọc sự liên tưởng về một thời tuổi nhỏ đứng giữa mái trường thân yêu Mái trường là tổ ấm mà mỗi học trò hồn nhiên, ngây thơ lnhư một cánh chim đầy khát vọng và biết bao bồi hgồi lo lắng nhìn bầu trời rộng, nghĩ tới những chân trời học vấn mênh mang…vừa muốn được tung cánh bay trong quãng trời ấy, lại vừa e sợ vì cảm thấy mình nhỏ bé
Chi tiết này gợi chúng ta nhớ đến lời động viên
của người mẹ với người con trong văn bản “Cổng trường mở ra” của Lí Lan “Đi đi con, hãy can
đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
? Hãy tìm ra và phân tích các chi tiết miêu tả tâm trạng của “tôi”
- Bỡ ngỡ -> ngập ngừng, lo sợ vẩn vơ -> ước ao thầm vụng -> chơ vơ, vụng về, lúng túng -> khóc -> Hàng loạt trạng thái cảm xúc xen lẫn nhau Đây
là những cảm xúc chân thật vì “Tôi” phải một mình bước vào 1 thế giới khác
?Khi đứng giữa sân trường nhìn cảnh dày đăc nnhững người, tâm trạng tôi lo sợ vẩn vơ Cách
Trang 5kể và tả như vậy vừa đúng lại hay ý kiến của
em?
- Đây là sự biến chuyển rất hợp với tâm lí trẻ thơ
Cảm thấy mình bé nhỏ trước ngôi trường đâm lo
sợ vẩn vơ, hồi hộp nghe gọi tên mình, sợ phải rời
khỏi bàn tay dịu dàng của mẹ, cảm thấy mình đang
bước vào thế giới hoàn toàn mới mẻ
? Đỉnh cao của tâm trạng “tôi” là tiếng khóc.
Em suy nghĩ như thế nào về tiếng khóc ấy?
- Ôm mặt khóc -> khóc nức nở -> Thút thít -> vừa
lo sợ, hồi hộp, vừa thích thú -> báo hiệu sự trưởng
thành của cậu bé
*GV bình: Tiếng khóc là một phản ứng dây
chuyền rất tự nhiên, rất ngây thơ và giàu ý nghĩa.
Có thể đó là sự nuối tiếc những ngày chơi đùa
thoải mái, là sự lưu luyến những người thân yêu.
Có thể tiếng khóc ấy là sự e sợ trước những thử
thách sắp tới, là niềm vui là sự quyết tâm để vào
một thế giới kỳ lạ đầy hấp dẫn Đây là tiếng khóc
của sự trưởng thành chứ không còn là tiếng khóc
của sự vòi vĩnh nữa.
? Qua phân tích hãy đánh giá tâm trạng của
“tôi” trên sân trường?
- “Tôi” lo sợ, hồi hộp, lưu luyến khi chia tay người thân để vào lớp học Đó là dấu hiệu trưởng thành trong tình cảm và nhận thức
HS quan sát đoạn 4
? Những cảm giác mà NV “tôi” nhận được khi
bước vào lớp học là gì?
- 2 HS trả lời:
+ Nhìn cái gì cũng mới lạ, hay hay
+ Nhìn xung quanh, thấy “mùi hương lạ xông lên”
+ Nhìn bạn chưa quen biết – nhưng không lạ chút
nào
->sự quyến luyến bất ngờ nhưng tự nhiên Nhận
thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với
mình từ bây giờ và mãi mãi
?Những chi tiết cuối văn bản nói thêm điều gì về
NV “tôi”?
- Yêu thiên nhiên, tuổi thơ nhưng yêu cả việc học
? Hình ảnh " một con chim con liệng đến đứng
trên bờ cửa sổ, hót mấy tiến rụt rè rồi vỗ cánh
* Trong lớp học
Trang 6bay cao gợi cho em suy nghĩ gì? – Hình ảnh đó
có nghĩa thực hay có dụng ý gì khác?
- Gợi nhớ, gợi tiếc những ngày trẻ thơ hoàn toàn
chơi bời tự do đã chấm dứt để bước vào một giai
đoạn mới trong cuộc đời làm HS - tập làm người
lớn - tiếp thu tri thức nhân loại - > Dụng ý nghệ
thuật, ý nghĩa tượng trưng
GV : đó là h/ảnh TN cụ thể vừa gợi liên tưởng tâm
trạng rụt rè bỡ ngỡcủa chú bé ngày đầu đến trường
lại vừa mở ra một niềm tin về ngày mai : từ ngôi
trường ấy, chú bé sẽ như con chim non kia tung
cánh bay vào bầu trời cao rộng của ước mơ
? Dòng chữ cuối “tôi đi học" kết thúc truyện có ý
nghĩa gì?
- Dòng chữ vừa khép lại bài văn vừa mở ra một thế
giới khác, một bầu trời mới, một tình cảm mới,
một giai đoạn mới Dòng chữ chậm chạp, chập
chững xuất hiện lần đầu tiên trong trang giấy trắng
tinh, thơm tho như là niềm tự hào của tôi khi nhớ
về một thưở thiếu thời là niềm tự hào về tri thức
trong tuổi thơ mỗi con người và dũng chữ đó cũng
làm rừ chủ đề của truyện ngắn
? Bên cạnh nhân vật “tôi” còn những nhân vật
nào? Vai trò của các nhân vật đó?
- Người mẹ, các bậc phụ huynh, ông đốc
-> Là nhân vật phụ góp phần làm nổi bật chủ đề
tác phẩm
*Tích hợp GD đạo đức (2’)
? Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của
những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên
đi học?
- Người mẹ, các bậc phụ huynh: âu yếm nắm tay
con
- Ông đốc: nhìn trò với “cặp mắt hiền từ và cảm
động”, căn dặn, động viên, khích lệ -> người thầy
mẫu mực
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con
em ở buổi tựu trường đầu tiên, đều trân trọng tham
dự buổi lễ quan trọng này
- Tôi có cảm giác vừa xa lạ, gần gũi, vừa tự tin, nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên
3.2 Sự quan tâm của người lớn với các em bé đi học lần đầu.
=> Trách nhiệm,tấm lòngcủa gia đình, nhà đối với thế hệ trẻ
Trang 7- Ông đốc là hình ảnh người thầy, một người lãnh
đạo nhà trường rất từ tốn, bao dung Thầy giáo trẻ
dạy học cũng là một người vui tính, giàu tình
thương
( Hs suy nghĩ, liên hệ thực tế gia đình và ngôi
trường của mình đang học)
(Mọi người yêu thương, chăm chút, khuyến
khích)
* GV: Tất cả những nhân vật trên diễn tả khá rõ sự
quan tâm của gia đình và nhà trường dành cho thế
hệ trẻ Sự quan tâm ấy thể hiện trách nhiệm, tấm
lòng, tạo nên một môi trường giáo dục ấm áp,
trong lành giúp các em khôn lớn
Hoạt động 4(5’) Hướng dẫn HS tổng kết
- Mục tiêu: học sinh biết đánh giá giá trị của văn
bản.
- Phương pháp: trao đổi nhóm.
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức: cá nhân/lớp/TLN
- Cách thức tiến hành:
? Hãy đánh giá những đặc sắc về NT của
truyện?
? Nhờ các biện pháp nghệ thuật trên đã tạo nên
giá trị nội dung gì?
- HS nêu thảo luận nhóm, trình bày -> GV chốt
bằng máy chiếu
* GV với cách miêu tả diễn biến tâm trạng nhân
vật tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc, người đọc như
bị cuốn theo cảm xúc của nhân vật, để tâm hồn
4 Tổng kết
4.1 Nghệ thuật:
- Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật ‘tôi”theo trình tự thời gian của buổi tựu trường.
- Sự kết hợp hài hoà giữa
kể, miêu tả với bộc lộ cảm xúc, tâm trạng.
- Các hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả.
4.2 Nội dung:
Đối với mỗi người kỉ niệm
ấu thơ đặc biệt là buổi tựu trường đầu tiên có ấn tượng sâu sắc trong kí ức.
=>Ý nghĩa: Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi mãi
ko thể nào quên trong kí ức
Trang 8rung lên những cung nhạc tha thiết, dịu dàng, để
sống lai những giây phút thần tiên khi mẹ dắt tay
tới trường Tất cả các biện pháp nghệ thuật trên đã
tạo nên chất thơ, chất trữ tình cho truyện
- HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4(5’)
- Mục tiêu: Hướng dân HS luyện tập
- Phương pháp: cặp đôi chia sẻ
- Kĩ thuật: động não.
- Hình thức: cá nhân/lớp/TLN
- Cách thức tiến hành:
HS thảo luận nhóm -> trình bày- nhận xét, bổ sung
? Hãy cho biết hiệu quả của 3 hình ảnh so sánh?
1 “Tôi quên thế nào được quang đãng”
2 “Ý nghĩ ấy ngọn núi”
3 “Họ như con chim cảnh lạ”
? Cảm nhận của em về buổi tựu trường đầu tiên
của mình
của nhà văn Thanh Tịnh.
4.3 Ghi nhớ: SGK
III Luyện tập
Hiệu quả của 3 hình ảnh so sánh
- 3 hình ảnh xuất hiện trong
3 thời điểm khác nhau -> Diễn tả rõ nét sự vận động tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi
- Giúp hiểu rõ hơn tâm lý các em nhỏ lần đầu tiên đi học
- Tăng màu sắc trữ tình cho văn bản bởi các so sánh giàu hình ảnh , giàu sức gợi cảm gắn với thiên nhiên trong sáng
4 Củng cố (2’):
- Mục tiêu: củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học.
- Phương pháp:, phát vấn - Kĩ thuật: động não.
? Khái quát những giá trị đặc sắc của truyện
- HS phát biểu – GV chốt kiến thức
5 HDVN (3’):
* Bài cũ:
- Học bài: nhớ được nội dung truyện, tập kể diễn cảm truyện, nắm được giá trị đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của văn bản, viết đoạn văn ngắn khoảng 7-8 câu phát biểu cảm nghĩ về truyện
* Bài mới:
- Chuẩn bị tiết: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản: Nghiên cứu ngữ liệu – trả
lời câu hỏi SGK rút ra kết luận về chủ đề và tính thống nhất về chủ đề cảu một văn bản
Trang 9V Rút kinh nghiệm.
………
………
………