Giáo trình công nghệ java

Default Giá trị mặc định của hàm switch Final Một hằng số, phương thức hay một lớp không được ghi đè Finally Một phần của khối xử lý ngoại lệ try luôn được thực hiện Implements Định nghĩ

MỤC LỤC

DANH MỤC THUẬT NGỮ TIẾNG ANH……… 7

LỜI NÓI ĐẦU……… 8

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LẬP TRÌNH JAVA……… 10

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của Java 10

1.2 Đặc trưng ngôn ngữ Java 10

1.3 Các ứng dụng của Java 12

1.4 Dịch và thực thi một chương trình viết bằng Java 13

1.5 Kiến trúc chương trình xây dựng trên Java 13

1.5.1 Kiến trúc chương trình Java 13

1.5.2 Chương trình Java đầu tiên 16

Chương 2 CẤU TRÚC LẬP TRÌNH CƠ BẢN TRONG JAVA……….20

2.1 Các kiểu dữ liệu 20

2.2 Biến 21

2.3 Toán tử 22

2.4 Strings và StringBuider 23

2.4.1 Lớp String 23

2.4.2 StringBuffer và StringBuilder 27

2.5 Nhập/Xuất dữ liệu 27

2.6 Câu lệnh và các cấu trúc lệnh trong Java 31

2.6.1 Lệnh, khối lệnh trong Java 32

2.6.2 Câu lệnh if …else 32

2.6.3 Câu lệnh switch-case 33

2.6.4 Vòng lặp While 35

2.6.5 Vòng lặp do-while 35

2.6.6 Vòng lặp for 36

2.6.7 Lệnh break và continue 37

2.7 Số lớn trong java 38

2.8 Mảng 38

2.8.1 Vòng lặp “for each” 39

2.8.2 Khởi tạo mảng và mảng nặc danh 40

2.8.3 Copy mảng 41

2.8.4 Các tham số dòng lệnh 41

2.8.5 Sắp xếp mảng 42

2.8.6 Mảng nhiểu chiều 42

Chương 3 ĐỐI TƯỢNG, LỚP, KẾ THỪA, GIAO DIỆN……… 49

3.1 Đối tượng, lớp, lớp trừu tượng 49

3.1.1 Khái niệm 49

3.1.2 Khai báo lớp 49

3.1.3 Thuộc tính của lớp 50

3.1.4 Phương thức của lớp 52

3.1.5 Chỉ định truy xuất lớp 55

3.2 Tạo đối tượng 55

3.3 Kế thừa và đa hình 57

3.3.1 Mô tả kế thừa 57

3.3.2 Kế thừa đơn 57

3.3.3 Kế thừa kép 61

3.3.4 Lớp cha, lớp con 63

3.3.5 Cách sử dụng từ khóa super 64

3.3.6 Cách nạp chồng phương thức 64

3.3.7 Đa hình 66

3.4 Lớp trừu tượng 68

3.5 Lớp Object 71

3.5.1 Phương thức equals 71

3.5.2 Phương thức toString ( ) 72

3.6 Giao diện 72

3.6.1 Mô tả giao diện 72

3.6.2 Mục đích sử dụng giao diện 73

3.6.3 So sánh giao diện và lớp trừu tượng 73

3.7 Lớp nội 74

3.7.1 Các kiểu lớp nội 75

3.8 Xử lý ngoại lệ 77

3.8.1 Giới thiệu 77

3.8.2 Mục đích của việc xử lý ngoại lệ 77

3.8.3 Lớp Exception 77

3.8.4 Xử lý ngoại lệ 77

3.8.5 Mô hình xử lý ngoại lệ 78

3.8.6 Các khối chứa nhiều Catch 79

3.8.7 Khối ‘finally’ 81

3.8.8 Các ngoại lệ được định nghĩa với lệnh ‘throw’ và ‘throws’ 83

3.8.9 Danh sách các ngoại lệ 84

3.9 Giao diện Collection 85

3.9.1 Giới thiệu 85

3.9.2 Các kiểu collection 85

3.9.3 Collection frame work 91

3.10 Thread 94

3.10.1 Thread là gì, Tạo Thread 94

3.10.2 Các trạng thái của Thread 94

3.10.3 Các phương thức của lớp Thread 95

3.10.4 Quản lý Thread 96

3.10.5 Luồng chạy ngầm (deamon) 96

3.11 Đa luồng và tương tranh 97

3.11.1 Định nghĩa đa luồng 97

3.11.2 Sử dụng phương thức isAlive() và join() 100

3.11.3 Điều kiện tương tranh và cách khắc phục 101

3.11.4 Cách sử dụng phương thức wait() và notify() 102

3.11.5 Định nghĩa deadlock và khắc phục 103

CHƯƠNG 4 LẬP TRÌNH GIAO DIỆN VỚI JAVA SWING……… 111

4.1 Giới thiệu Swing và mô hình MVC 111

4.1.1 Lợi ích của sử dụng Swing so với AWT 112

4.1.2 Mô tả container trong Swing 113

4.2 Quản lý Layout 113

4.2.1 BorderLayout 113

4.2.2 GridLayout 115

4.2.3 GirdBagLayout 116

4.2.4 GroupLayout 116

4.3 Text Input 116

4.3.1 TextFields 116

4.3.2 Label 117

4.3.3 Password Fields 118

4.3.4 TextAreas 118

4.3.5 Scroll Panes 119

4.4 Các thành phần lựa chọn 120

4.4.1 Checkboxes 120

4.4.2 Radio Button 120

4.4.3 ComboBoxes 121

4.4.4 Slider 123

4.5 Menu 124

4.5.1 Xây dựng menu 124

4.5.2 Icons và Menu Items 124

4.5.3 Pop-Up Menu 125

4.5.4 Hiển thị và ẩn các mục trong menu 125

4.5.5 Toolbars 125

4.5.6 Tooltips 127

4.6 Dialog Boxes 127

4.6.1 Tạo Dialogs 127

4.6.2 Option Dialogs 128

4.6.3 Trao đổi dữ liệu 132

4.6.4 File Dialogs 132

4.6.5 Các lựa chọn màu 133

Chương 5 LUỒNG VÀ TẬP TIN……… 139

5.1 Mở đầu 139

5.2 Luồng 139

5.2.1 Khái niệm luồng 139

5.2.2 Luồng byte (Byte Streams) 139

5.2.3 Luồng ký tự (Character Streams) 140

5.2.4 Những luồng được định nghĩa trước (The Predefined Streams) 141

5.3 Sử dụng luồng Byte 141

5.3.1 Đọc dữ liệu từ Console 142

5.3.2 Xuất dữ liệu ra Console 143

5.3.3 Đọc và ghi file dùng luồng Byte 144

5.3.4 Đọc và ghi dữ liệu nhị phân 147

5.4 File truy cập ngẫu nhiên (Random Access Files) 150

5.5 Sử dụng luồng ký tự 152

5.5.1 Nhập Console dùng luồng ký tự 153

5.5.2 Xuất Console dùng luồng ký tự 155

5.5.3 Đọc/ghi File dùng luồng ký tự 156

5.6 Lớp File 158

Chương 6 ỨNG DỤNG GIAO TIẾP VỚI CƠ SỞ DỮ LIỆU……… 163

6.1 Giới thiệu 163

6.2 Kiến trúc JDBC, cách tạo ứng dụng JDBC 163

6.3 Các khái niệm cơ bản 163

6.3.1 JDBC Driver 164

6.3.2 JDBC URL 166

6.4 Kết nối cơ sở dữ liệu với JDBC 166

6.4.1 Đăng ký trình điều khiển 166

6.4.2 Thực hiện kết nối 167

6.4.3 Các ví dụ 168

6.5 Cách tạo truy vấn và các kiểu truy vấn 172

6.6 Mô tả Rowset, JDBCRowset và CatchedRowset 178

CHƯƠNG 7 LẬP TRÌNH ỨNG DỤNG MẠNG VỚI SOCKET……….183

7.1 Giới thiệu chung 183

7.2 Lập trình thao tác với địa chỉ máy trạm 183

7.2.1 Lập trình thao tác với địa chỉ IP, lớp URL Connection 183

7.2.2 Ví dụ sử dụng các phương thức lớp InetAddress 189

7.3 Lập trình ứng dụng mạng với TCP socket 190

7.3.1 Lớp Socket và lớp Server Socket 190

7.3.2 Kỹ thuật lập trình truyền thông với giao thức TCP 194

7.3.3 Một số ví dụ 197

7.4 Lập trình ứng dụng mạng với UDP Socket 200

7.4.1 Một số lớp Java hỗ trợ lập trình với UDP Socket 200

7.4.2 Kỹ thuật lập trình truyền thông với giao thức UDP 205

7.5 Lấy dữ liệu web 218

7.5.1 URL và URI 218

7.5.2 Sử dụng URLConnection để truy xuất dữ liệu 218

7.6 Gửi Email 218

7.6.2 Khái niệm Session 220

7.6.3 Cách tạo message 220

7.6.4 Các bước để tạo và gửi message 220

7.6.5 Các bước cần thiết để đọc một message 221

7.6.6 Các bước cần thiết để trả lời một email 222 TÀI LIỆU THAM KHẢO 226

DANH MỤC THUẬT NGỮ TIẾNG ANH

Assert Được sử dụng để xác định vị trí lỗi chương trình nội bộ

Catch Từ khóa đầu của một khối bắt ngoại lệ

Continue Bỏ qua phần cuối vòng lặp, tiếp tục sang bước tiếp theo Default Giá trị mặc định của hàm switch()

Final Một hằng số, phương thức hay một lớp không được ghi đè

Finally Một phần của khối xử lý ngoại lệ try luôn được thực hiện Implements Định nghĩa giao diện mà lớp thực hiện

Import Khai báo một gói thư viện

Instanceof Kiểm tra một đối tượng là một thể hiện của lớp

Native Một phương thức được thực hiện bởi hệ thống máy chủ

Package Gói

Private Tiền tố chỉ được truy cập bởi phương thức của lớp

Protected Tiền tố được truy cập bởi phương thức của lớp, lớp con

của và các lớp khác trong cùng một gói Public Tiền tố có thể được truy cập bởi phương thức của tất cả các lớp Return Trả về của một phương thức

Super Gọi phương thức khởi tạo của lớp cha

Synchronized Cho biết đây là một phương thức đồng bộ

This Sử dụng như một tham chiếu đến đối tượng hiện tại

LỜI NÓI ĐẦU

Cùng với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, công nghệ thông tin ở nước ta trong những năm gần đây phát triển mạnh, đặc biệt là ngành công nghệ phần mềm Sau khi ra đời, ngôn ngữ lập trình Java được sử dụng rộng rãi và phổ biến đối với các lập trình viên chuyên nghiệp cũng như các nhà phát triển phần mềm Công nghệ Java đã được đưa vào giảng dạy sinh viên công nghệ thông tin ở một số trường Đại Học và các các cơ

sở đào tạo lập trình viên chuyên nghiệp

Để đáp ứng với yêu cầu học tập của sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin, chúng tôi biên soạn giáo trình “Công nghệ Java” Đây là học phần cơ sở của sinh viên chuyên ngành Đại học và Cao đẳng Công nghệ Thông tin Học phần cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về ngôn ngữ Java, trang bị cho sinh viên những kỹ năng viết phần mềm ứng dụng và phần mềm nhúng Đây có thể xem là những kiến thức nền tảng cho các lập trình viên về công nghệ Java

Nội dung của giáo trình bao gồm 7 chương:

Chương 1 Giới thiệu tổng quan về ngôn ngữ lập trình Java Cách dịch và

thực thi một chương trình, kiến trúc chương trình xây dựng trên Java và giới thiệu

về lập trình hướng đối tượng

Chương 2 Trình bày những khái niệm căn bản về lập trình Java như các kiểu dữ

liệu và toán tử cơ bản trong Java, các câu lệnh và cấu trúc lệnh trong Java

Chương 3 Trình bày chi tiết các khái niệm về lớp, lớp nội, đối tượng, kế thừa…

tính đa hình, xử lý ngoại lệ, xử lý đa luồng và tương tranh

Chương 4 Giới thiệu lập trình giao diện bằng SWING như: các thành phần, cách

trình bày giao diện, xử lý các sự kiện…

Chương 5 Trình bày về luồng và tập tin như luồng byte, luồng ký tự,

Chương 6 Trình bày thiết kế ứng dụng liên quan đến cơ sở dữ liệu: như kiến trúc

JDBC, cách kết nối cơ sở dữ liệu với JDBC và các thao tác trên cơ sở dữ liệu Kết thúc chương này sinh viên có thể viết phần mềm hoàn thiện giải quyết các bài toán quản lý

Chương 7 Giới thiệu lập trình mạng bằng socket, sử dụng các lớp được cung cấp

trong JAVA Đây là kiến thức nền hỗ trợ cho học phần Thực tập lập trình mạng học ở học kỳ tiếp theo

Trong mỗi chương đều có các câu hỏi ôn tập và câu hỏi thảo luận để tổng kết và kiểm tra lại các kiến thức trong mỗi chương

Chúng tôi hy vọng nội dung giáo trình sẽ giúp cho sinh viên những kiến thức cần thiết, làm cơ sở để có thể đi sâu vào thiết kế các phần mềm Giáo trình được dùng để giảng dạy cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin, song cũng có thể giúp sinh viên các ngành điện tử, viễn thông của các trường đại học cần tham khảo các vấn đề về lập trình Java

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Nguyễn Hoàng Chiến, phó chủ nhiệm, phụ trách khoa Công nghệ Thông tin trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp cùng với các đồng nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho sự thành công của cuốn tài liệu này Vì tài liệu được biên soạn lần đầu, chúng tôi đã rất cố gắng hoàn chỉnh, song không tránh khỏi thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc để tài liệu học tập được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Vũ Văn Đốc

Lương Thị Thảo Hiếu

Lê Thanh Của

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LẬP TRÌNH JAVA

Mục đích

Nội dung tập trung trình bày các vấn đề chính về ngôn ngữ lập trình Java:

 Lịch sử ra đời và phát triển của Java

 Kiến trúc tổng quát một chương trình xây dựng trên Java

 Các đặc điểm của Java, khái niệm máy ảo

 Cấu trúc một chương trình Java đơn giản, cách xây dựng, dịch, thực thi một chương trình Java

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của Java

Năm 1991, một nhóm kỹ sư của Sun Microsystems muốn lập trình điều khiển các thiết bị điện tử như tivi, máy giặt… Ban đầu, định dùng C và C++ nhưng trình biên dịch C/C++ phụ thuộc vào từng loại CPU Do đó, họ đã bắt tay vào xây dựng một ngôn ngữ chạy nhanh, gọn, hiệu quả, độc lập thiết bị và ngôn ngữ “Oak” ra đời vào năm

1995, tương tự như C++ nhưng loại bỏ một số tính năng nguy hiểm của C++ và có khả năng chạy trên nhiều nền phần cứng khác nhau Cùng lúc đó world wide web bắt đầu phát triển và Sun thấy được tiềm năng của ngôn ngữ Oak nên đã đầu tư cải tiến và phát triển

Ngôn ngữ lập trình Java được Sun Microsystems giới thiệu vào tháng 6 năm

1995 và nhanh chóng trở thành một ngôn ngữ lập trình của các lập trình viên chuyên nghiệp Java được xây dựng dựa trên nền tảng của C và C++, Java sử dụng cú pháp của

C và đặc trưng hướng đối tượng của C++ Java là ngôn ngữ vừa biên dịch vừa thông dịch Đầu tiên mã nguồn được biên dịch thành dạng bytecode Sau đó được thực thi trên từng loại máy nhờ trình thông dịch Mục tiêu của các nhà thiết kế Java là cho phép người lập trình viết chương trình một lần nhưng có thể chạy trên các nền phần cứng khác nhau

Ngày nay, Java được sử dụng rộng rãi, không chỉ để viết ứng dụng trên máy cục

bộ hay trên mạng mà còn để xây dựng các trình điều khiển thiết bị di động, PDA,…

1.2 Đặc trưng ngôn ngữ Java

Tính đơn giản

Ngôn ngữ lập trình Java loại bỏ các đặc trưng phức tạp của C và C++ như: Loại

bỏ thao tác con trỏ, thao tác định nghĩa chồng toán tử (operator overloading)…, không cho phép đa kế thừa (Multi-inheritance) mà sử dụng giao diện (interface), không sử dụng lệnh “goto” cũng như file header (.h), loại bỏ cấu trúc “struct” và “union”

Tính hướng đối tượng

Hướng đối tượng trong Java tương tự như C++ nhưng Java là một ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng hoàn toàn Tất cả mọi thứ đề cập đến trong Java đều liên quan đến các đối tượng được định nghĩa trước, thậm chí hàm chính của một chương trình viết

bằng Java (hàm main) cũng phải đặt bên trong một lớp Hướng đối tượng trong Java không có tính đa kế thừa (multi inheritance) như trong C++ thay vào đó Java đưa ra khái niệm interface hỗ trợ tính đa kế thừa

Tính độc lập với phần cứng và hệ điều hành

Tính độc lập với phần cứng được hiểu theo nghĩa một chương trình Java, nếu chạy đúng trên phần cứng của một họ máy nào đó thì cũng chạy đúng trên tất cả các họ máy khác Một chương trình chỉ chạy đúng trên một số họ máy cụ thể được gọi là phụ thuộc vào phần cứng

Tính độc lập với hệ điều hành được hiểu theo nghĩa một chương trình Java có thể chạy được trên tất cả các hệ điều hành Một chương trình chỉ chạy được trên một số hệ điều hành được gọi là phụ thuộc hệ điều hành

Các chương trình viết bằng Java có thể chạy trên hầu hết các hệ nền mà không cần phải thay đổi gì, những người lập trình đặt cho nó một khẩu hiệu ‘viết một lần, chạy mọi nơi’, điều này là không thể có với các ngôn ngữ lập trình khác

Tính mạnh mẽ

Java là ngôn ngữ yêu cầu chặt chẽ về kiểu dữ liệu, việc ép kiểu tự động bừa bãi của C, C++ được hạn chế trong Java, điều này làm chương trình rõ ràng, sáng sủa, ít lỗi hơn Java kiểm tra lúc biên dịch và cả trong thời gian thông dịch vì vậy loại bỏ một số loại lỗi lập trình nhất định Java không sử dụng con trỏ và các phép toán con trỏ Java kiểm tra tất cả các truy nhập đến mảng, chuỗi khi thực thi để đảm bảo rằng các truy nhập đó không ra ngoài giới hạn kích thước

Trong các môi trường lập trình truyền thống, lập trình viên phải tự mình cấp phát

bộ nhớ Trước khi chương trình kết thúc thì phải tự giải phóng bộ nhớ đã cấp Trong chương trình Java, lập trình viên không phải bận tâm đến việc cấp phát Quá trình cấp phát, giải phóng được thực hiện tự động, nhờ dịch vụ thu gom rác (garbage collection) Đồng thời cơ chế bẫy lỗi của Java giúp đơn giản hóa quá trình xử lý lỗi và hồi phục sau lỗi

Tính an toàn

Java cung cấp một môi trường quản lý thực thi chương trình với nhiều mức để kiểm soát tính an toàn:

Ở mức thứ nhất, mức ngôn ngữ: Dữ liệu và các phương thức được đóng gói bên

trong lớp Chúng chỉ được truy xuất thông qua các giao diện mà lớp cung cấp

Ở mức thứ hai, mức Compiler: Trình biên dịch kiểm tra an toàn cho code trước

khi biên dịch

Mức thứ ba được đảm bảo bởi trình thông dịch: Chúng kiểm tra xem bytecode

có đảm bảo các qui tắc an toàn trước khi thực thi

Mức thứ tư, mức class: Kiểm soát việc nạp các lớp vào bộ nhớ để giám sát việc

vi phạm giới hạn truy xuất trước khi nạp vào hệ thống

Tính phân tán

Java được thiết kế để hỗ trợ các ứng dụng chạy trên mạng bằng các lớp mạng nằm trong gói (Java.net) Cụ thể là Java có hỗ trợ công nghệ lập trình RMI, CORBA, JavaBean Các công nghệ này cho phép sử dụng lại các lớp đã tạo ra, triệu gọi các phương thức (method) hoặc các đối tượng từ một máy ở xa

Tính đa luồng

Tính năng này cho phép viết một chương trình có nhiều đoạn mã lệnh được chạy song song với nhau Với Java có thể viết các chương trình có khả năng chạy song song một cách dễ dàng, hơn thế nữa việc đồng bộ tài nguyên dùng chung trong Java cũng rất đơn giản Điều này không thể có đối với một số ngôn ngữ lập trình khác như C/C++, pascal…

Tính động

Java được thiết kế như một ngôn ngữ động để đáp ứng cho những môi trường

mở Các chương trình Java bổ sung các thông tin cho các đối tượng tại thời gian thực thi Điều này cho phép khả năng liên kết động các mã

1.3 Các ứng dụng của Java

Ứng dụng thực thi qua dòng lệnh (Console)

Ứng dụng Console là ứng dụng nhập xuất ở chế độ văn bản tương tự như màn hình Console của hệ điều hành MS-DOS Các ứng dụng kiểu Console thường được dùng để minh họa các ví dụ cơ bản liên quan đến cú pháp ngôn ngữ, các thuật toán, và các chương trình ứng dụng không cần thiết đến giao diện người dùng đồ họa

Ứng dụng Java Applet

Applet là chương trình Java được tạo ra để sử dụng trên Internet thông qua các trình duyệt hỗ trợ Java như IE hay Netscape Applet được nhúng bên trong trang Web Khi Web hiển thị trong trình duyệt, Applet sẽ được tải về và thực thi tại trình duyệt

Ứng dụng giao diện (GUI Application)

Việc phát triển các chương trình ứng dụng có giao diện đồ họa trực quan đã được Java giải quyết bằng thư viện AWT và JFC JFC (Swing) là thư viện rất phong phú và

hỗ trợ mạnh mẽ hơn nhiều so với AWT JFC giúp cho người lập trình có thể tạo ra một giao diện trực quan của bất kỳ ứng dụng nào

Ứng dụng web

Java hỗ trợ mạnh mẽ đối với việc phát triển các ứng dụng Web thông qua công nghệ J2EE (Java 2 Enterprise Edition) Công nghệ J2EE hoàn toàn có thể tạo ra các ứng dụng Web một cách hiệu quả không thua kém công nghệ NET mà Microsft đang quảng cáo Công nghệ web hiện có của Java là Servlet và JSP, ngoài ra còn có sự hỗ trợ của lập trình Socket, Java Bean, RMI và CORBA, EJB

Ứng dụng lập trình mạng

Có thể nói Java hỗ trợ rất mạnh về lập trình ứng mạng với các lớp thư viện socket giúp đơn giản hóa quá trình kết nối và chuyển dữ liệu trên mạng Java cho phép người lập trình có thể lập trình trên rất nhiều giao thức TCP/ IP, UDP, HTTP, FTP, Telnet

Những ứng dụng điển hình: Các chương trình chat, chương trình chuyển dữ liệu, truyền tin thông báo tin tức, trao đổi trực tuyến, gửi nhận thư điện tử

Ứng dụng cơ sở dữ liệu

CSDL là yếu tố không thể thiếu trong trong hầu hết các ứng dụng, việc hỗ trợ truy xuất CSDL không phải lúc nào cũng đầy đủ trong các ngôn ngữ lập trình Ví dụ VB cung cấp rất nhiều cơ chế truy xuất CSDL thuận tiện như ODBC, ADO, ADO.NET, OLEDB trong khi C/C++ không có

Java hỗ trợ các cơ chế truy xuất CSDL mở với công nghệ JDBC (Java Database Connectivity), cho phép truy xuất đến nhiều loại CSDL khác nhau như Oracle, DB2 MySQL, SQL Server JDBC cho phép truy cập dữ liệu thông qua mô hình đa luồng rất thích hợp cho các ứng dụng phân tán

1.4 Dịch và thực thi một chương trình viết bằng Java

Việc xây dựng, dịch và thực thi một chương trình viết bằng Java có thể tóm tắt qua các bước sau:

 Viết mã nguồn: Dùng một chương trình soạn thảo nào đó (NotePad hay Jcreator chẳng hạn) để viết mã nguồn và lưu lại với tên có đuôi “ Java”

 Biên dịch ra mã máy ảo: Dùng trình biên dịch Javac để biên dịch mã nguồn

“.Java” thành mã của máy ảo (Java bytecode) có đuôi “.class” và lưu lên đĩa

 Thông dịch và thực thi: Ứng dụng được load vào bộ nhớ, thông dịch và thực thi dùng trình thông dịch Java thông qua lệnh “Java”

 Đưa mã Java bytecode vào bộ nhớ: đây là bước “loading” Chương trình phải được đặt vào trong bộ nhớ trước khi thực thi “Loader” sẽ lấy các files chứa mã Java bytecode có đuôi “.class” và nạp vào bộ nhớ

 Kiểm tra mã Java bytecode: trước khi trình thông dịch chuyển bytecode thành

mã máy tương ứng để thực thi thì mã bytecode phải được kiểm tra tính hợp lệ Thông dịch & thực thi: cuối cùng dưới sự điều khiển của CPU và trình thông dịch tại mỗi thời điểm sẽ có mã bytecode được chuyển sang mã máy và thực thi

1.5 Kiến trúc chương trình xây dựng trên Java

1.5.1 Kiến trúc chương trình Java

Dạng cơ bản của một tập tin mã nguồn Java có cấu trúc như sau :

package packageName; // Khai báo tên gói, nếu có

import java.awt.*; // Khai báo tên thư viện sẵn có, nếu cần dùng

{

/* Đây là dòng chú thích, nếu cần */

int var; // Khai báo biến

public void methodName() // Khai báo tên phương thức

{

/* Phần thân của phương thức */

// Các lệnh thực hiện trong thân phương thức

}

}

Một tệp mã nguồn Java có thể có ba phần chính:

 Phần khai báo tên gói (khối) bằng từ khoá package

 Phần khai báo thư viện tham khảo bằng từ khoá import

 Phần khai báo nội dung lớp bằng từ khoá class

Khai báo Package

Package dùng để đóng gói các lớp trong chương trình lại với nhau thành một khối Đây

là một cách hữu hiệu để lưu trữ các lớp gần giống nhau hoặc có cùng một module thành một khối thống nhất

Cú pháp khai báo tên gói bằng từ khoá package:

package <Tên gói>;

Để đặt tên package trong chương trình, người ta có thể tiến hành như đặt tên thư mục trên ổ đĩa Nghĩa là bắt dầu bằng tên có phạm vi lớn, cho đến các tên có phạm vi nhỏ, cuối cùng là tên các gói trực tiếp chứa các lớp Phạm vi đặt tên gói, trên thực tế, thường được tiến hành theo thứ tự phạm vi lớn đến nhỏ như sau:

 Tên tổ chức

 Tên công ty

 Tên dự án

 Tên modul trong dự án

 Tên các chức năng trong modul

Ưu điểm của package:

 Cho phép nhóm các lớp vào với nhau thành các đơn vị nhỏ hơn Việc thao tác trên các đơn vị khối sẽ gọn hơn thao tác trên một tập các lớp

 Tránh việc xung đột khi đặt tên lớp Khi số lượng lớp của chương trình quá lớn

ta có thể tránh phải đặt tên khác nhau cho các lớp bằng cách đặt chúng vào các package khác nhau

 Cho phép bảo vệ các lớp Khi chương trình lớn, việc chia nhỏ chương trình thành các package sẽ thuận lợi hơn cho việc quản lí và phát triển

 Tên gói còn được dùng để định danh lớp trong ứng dụng

Khai báo thư viện

Khai báo thư viện để chỉ ra những thư viện đã được định nghĩa sẵn mà chương trình sẽ tham khảo tới Cú pháp khai báo thư viện với từ khoá import như sau:

import <Tên thư viện>;

Java chuẩn cung cấp một số thư viện như sau:

 java.lang: cung cấp các hàm thao tác trên các kiểu dữ liệu cơ bản, xử lí lỗi và ngoại lệ, xử lí vào ra trên các thiết bị chuẩn như bàn phím và màn hình

 java.applet: cung cấp các hàm cho xây dựng các applet

 java.awt: cung cấp các hàm cho xây dựng các ứng dụng đồ hoạ với các thành phần giao diện đa phương tiện multimedia

 java.io: cung cấp các hàm xử lí vào/ra trên các thiêt bị chuẩn, các thiết bị ngoại vi

 java.util: cung cấp các hàm tiện ích trong xử lí liên quan đến các kiểu dữ liệu có cấu trúc như Date, Stack, Vector

 Nếu không tham khảo thư viện nào, không cần thiết phải khai báo các tham khảo với từ khoá import

Khai báo lớp

Phần thứ ba là phần khai báo lớp và nội dung của lớp, phần này luôn bắt buộc phải có đối với một tệp mã nguồn Java:

 Khai báo tên lớp với từ khoá class

 Khái báo các thuộc tính của lớp

 Khai báo các phương thức của lớp

1.5.2 Chương trình Java đầu tiên

1.5.2.1 Công cụ soạn thảo mã nguồn Java

Để viết mã nguồn Java chúng ta có thể sử dụng trình soạn thảo NotePad hoặc một

số môi trường phát triển hỗ trợ ngôn ngữ Java như: Jbuilder của hãng Borland, JDeveloper của hãng Oracle, Visual J++ của Microsoft…

Trong khuôn khổ giáo trình này để hướng dẫn sinh viên thực hành chúng tôi dùng công cụ NetBeans IDE 7.0 được phát triển bởi Sun Microsystems

NetBean IDE: Là môi trường phát triển - một công cụ dành cho lập trình viên để

viết, biên dịch, gỡ lỗi (debug) và triển khai (deploy) chương trình Chương trình được viết bằng Java nhưng có thể hỗ trợ bất kỳ ngôn ngữ lập trình nào Với giao diện thân thiện, được coi là phổ biến và hiệu quả nhất, một sản phẩm miễn phí và không có giới hạn trong việc sử dụng, NetBean IDE là lựa chon tối ưu nhất để viết Java NetBean IDE

dễ dàng cài đặt và chạy trên nhiều hệ điều hành, bao gồm Windows, Linux, hệ điều hành Mac OS X và Solaris… có thể download Netbean IDE tại: netbeans.org/downloads/

Ví dụ Để tạo và thực thi chương trình có tên HelloWorldApp như sau:

Bước 1 Tạo Project: Chọn File/NewProject:

Hình 1.1 Tạo project mới

Tại mục Categories ta chọn Java

Tại mục Projects ta chọn Java Application rồi chọn Next

Nhập Project Name và chọn Finish

Hình 1 2 Vị trí lưu project

Bước 2 Soạn thảo mã nguồn tại cửa sổ bên dưới:

Hình 1.3 Màn hình soạn thảo 1.5.2.2 Chương trình Java

Chương trình sau cho phép hiển thị thông điệp: "Hello World Application!"

public static void main(String[] args) {

// TODO code application logic here

System.out.println("Hello World Applications!");

}

}

Để thực thi chương trình ta vào Run/Run Main Project hoặc Bấm Run Main Project () trên thanh công cụ hoặc bấm phím F6 Kết quả hiển thị trên màn hình:

1.5.2.3 Phân tích chương trình đầu tiên

Tập tin HelloWorldApp.Java sẽ nằm trong gói helloworldapp

public class HelloWorldApp {…}

Một định nghĩa lớp nằm trọn vẹn giữa hai ngoặc móc mở “{“ và đóng “}” Các ngoặc này đánh dấu bắt đầu và kết thúc một khối lệnh

public static void main(String args[ ])

Đây là phương thức chính, từ đây chương trình bắt đầu việc thực thi của mình Tất cả các ứng dụng Java đều sử dụng một phương thức main này

 Từ khoá public là một chỉ định truy xuất Nó cho biết thành viên của lớp có thể được truy xuất từ bất cứ đâu trong chương trình

 Từ khoá static cho phép main được gọi tới mà không cần tạo ra một thể hiện (instance) của lớp Nó không phụ thuộc vào các thể hiện của lớp được tạo ra

 Từ khoá void thông báo cho máy tính biết rằng phương thức sẽ không trả lại bất

cứ giá trị nào khi thực thi chương trình

 String args[] là tham số dùng trong phương thức main Khi không có một thông tin nào được chuyển vào main, phương thức được thực hiện với các dữ liệu rỗng

- không có gì trong dấu ngoặc đơn

 System.out.println("Hello World Applications!"); Dòng lệnh này hiển thị chuỗi

“Hello World Applications!” trên màn hình

 Lệnh println() cho phép hiển thị chuỗi được truyền vào lên màn hình

Chương 2 CẤU TRÚC LẬP TRÌNH CƠ BẢN TRONG JAVA

Mục đích

Nội dung chương này trình bày khái niệm cơ bản về lập trình trong Java như:

 Các kiểu dữ liệu, cách khai báo biến và các toán tử

 Cách nhập xuất dữ liệu

 Các cấu trúc lệnh trong Java như các cấu trúc lựa chọn và các vòng lặp

 Mảng và các thao tác cơ bản trên kiểu dữ liệu mảng trong Java

Phạm vi biểu diễn Giá trị

1.7976 E+308 1791.7e308÷1.7e308

0.00d

 Kiểu logic (boolean)

Nhận giá trị true hoặc false Giá trị mặc định là false

Kiểu ký tự (char)

Kiểu dữ liệu Kích

thước

Phạm vi biểu diễn Giá trị

Kiểu dữ liệu đối tượng :

Trong Java, có 3 kiểu dữ liệu đối tượng:

 array: Một mảng của các dữ liệu cùng kiểu

 class: Dữ liệu kiểu lớp đối tượng do người dùng định nghĩa

 interface: Dữ liệu kiểu lớp giao diện do người dùng định nghĩa Chứa các phương thức của giao diện

Ép kiểu Chuyển đổi giữa các kiểu dữ liệu cơ sở:

Hình 2 1 Chuyển đổi giữa các kiểu dữ liệu cơ sở

Trong Java có hai loại ép kiểu dữ liệu:

Mở rộng (widening): quá trình làm tròn số từ kiểu dữ liệu có kích thước nhỏ hơn sang kiểu có kích thước lớn hơn (theo chiều mũi tên nét liền) Kiểu biến đổi này không làm mất thông tin Ví dụ chuyển từ int sang long Chuyển kiểu loại này có thể được thực hiện ngầm định bởi trình biên dịch

Thu hẹp (narrowwing): quá trình làm tròn số từ kiểu dữ liệu có kích thước lớn hơn sang kiểu có kích thước nhỏ hơn (theo chiều mũi tên nét đứt) Kiểu biến đổi này có thể làm mất thông tin Chuyển kiểu loại này không thể thực hiện ngầm định bởi trình biên dịch, người dùng phải thực hiện chuyển kiểu tường minh

Qui tắc ép kiểu có dạng: (<type>) <exp>

Trong đó: <type>: kiểu dữ liệu cần ép sang

<exp>: là biểu thức cần ép kiểu cho giá trị trả về của biểu thức

Ví dụ 2.1:

float fNum = 2.2;

int iCount = (int) fNum

2.2 Biến

 Biến là vùng nhớ dùng để lưu trữ các giá trị của chương trình

 Tên biến phải bắt đầu bằng một chữ cái, một dấu gạch dưới hay dấu dollar

 Tên biến có phân biệt chữ hoa chữ thường

 Trong Java, biến có thể được khai báo ở bất kỳ đâu trong chương trình

Cú pháp khai báo biến:

dataType varName; hoặc dataType varName = value;

Trong đó, dataType là kiểu dữ liệu của biến, varName là tên biến, value là giá trị khởi tạo ban đầu cho biến varName

Phạm vi hoạt động của biến

Một biến có phạm vi hoạt động trong toàn bộ khối lệnh mà nó được khai báo Một khối lệnh bắt đầu bằng dấu “{” và kết thúc bằng dấu “}”:

float

 Nếu biến được khai báo trong một phương thức (Không nằm trong khối lệnh nào), biến đó có phạm vi hoạt động trong phương thức tương ứng: có thể được sử dụng trong tất cả các khối lệnh của phương thức

 Nếu biến được khai báo trong một lớp (Không nằm trong trong một phương thức nào), biến đó có phạm vi hoạt động trong toàn bộ lớp tương ứng: có thể được sử dụng trong tất cả các phương thức của lớp

2.3 Toán tử

Toán tử số học: Các toán hạng của các toán tử số học phải ở dạng số hoặc ký tự Các toán hạng kiểu boolean không sử dụng được Một vài kiểu toán tử được liệt kê trong bảng dưới đây:

+ Trả về giá trị tổng hai toán hạng

- Trả về kết quả của phép trừ

* Nhân Trả về giá trị là tích hai toán hạng

/ Chia.Trả về giá trị là thương của phép chia

% Phép lấy modul Giá trị trả về là phần dư của phép chia

++ Tăng giá trị của biến lên 1 Ví dụ a++ tương đương với a = a + 1 Giảm giá trị của biến 1 đơn vị Ví dụ a tương đương với a = a - 1

+= Ví dụ c += a tương đương c = c + a

-= Giảm giá trị của biến 1 đơn vị Ví dụ a tương đương với a = a - 1

*= Ví dụ c *= a tương đương với c = c*a

/= Ví dụ c /= a tương đương với c = c/a

%= Ví dụ c %= a tương đương với c = c%a

Các toán tử logic:

&& Và (AND) Trả về giá trị “Đúng” (True) chỉ khi cả hai toán tử có giá

trị “True”

|| Hoặc (OR) Trả về giá trị “True” nếu ít nhất một giá trị là True

! NOT Chuyển giá trị từ True sang False và ngược lại

Các toán tử điều kiện:

Toán tử điều kiện là một loại toán tử đặc biệt vì nó bao gồm ba thành phần cấu thành biểu thức điều kiện

Cú pháp: <biểu thức 1> ? <biểu thức 2> : <biểu thức 3>;

Trong đó:

 biểu thức 1: Biểu thức logic Trả trả về giá trị True hoặc False

 biểu thức 2: Là giá trị trả về nếu <biểu thức 1> xác định là True

 biểu thức 3: Là giá trị trả về nếu <biểu thức 1> xác định là False

Toán tử gán

Toán tử gán (=) dùng để gán một giá trị vào một biến và có thể gán nhiều giá trị cho nhiều biến cùng một lúc Ví dụ đoạn lệnh sau gán một giá trị cho biến x và giá trị này lại được gán cho nhiều biến trên một dòng lệnh đơn

Trong java, String là một class đặc biệt, nguyên nhân là nó được sử dụng một cách thường xuyên trong một chương trình, vì vậy đòi hỏi phải có hiệu suất và sự mềm dẻo

Đó là lý do tại sao String vừa có tính đối tượng và vừa có tính nguyên thủy (primitive) Tính nguyên thủy:

Có thể tạo một string literal (chuỗi chữ), string literal được lưu trữ trong ngăn xếp (stack), đòi hỏi không gian lưu trữ ít

String literal = "Hello World";

Có thể sử dụng toán tử + để nối 2 string, toán tử này vốn quen thuộc và sử dụng cho các kiểu dữ liệu nguyên thủy int, float, double

Các string literal được chứa trong một bể chung (common pool) Như vậy hai string literal có nội dung giống nhau sử dụng chung một vùng bộ nhớ trên stack, điều này giúp tiết kiệm bộ nhớ

Tính đối tượng

Vì String là một class, vì vậy nó có thể được tạo ra thông qua toán tử new

String object = new String("Hello World");

Các đối tượng String được lưu trữ trên Heap, yêu cầu quản lý bộ nhớ phức tạp và tốn không gian lưu trữ Hai đối tượng String có nội dung giống nhau lưu trữ trên 2 vùng bộ nhớ khác nhau của Heap

Các phương thức của String

char charAt (int index) Trả về một ký tự tại vị trí có chỉ số được

chỉ định

int compareTo (Object o) So sánh một String với một Object khác

Int compareTo (String anotherString) So sánh hai chuỗi theo từ điển

(Phân biệt chữ hoa chữ thường)

int compareToIgnoreCase (String str) So sánh hai chuỗi theo từ điển

(Không phân biệt chữ hoa chữ thường) String concat (String str) Nối chuỗi

boolean contentEquals (StringBuffer sb)

Trả về true nếu và chỉ nếu chuỗi này đại diện cho cùng một chuỗi ký tự như là StringBuffer quy định

static String copyValueOf (char[] data) Trả về một chuỗi đại diện cho chuỗi ký tự

trong mảng quy định

static String copyValueOf (char[] data, int

offset, int count)

Trả về một chuỗi đại diện cho chuỗi ký tự trong mảng quy định

boolean endsWith (String suffix) Kiểm tra nếu chuỗi này kết thúc với hậu

tố quy định

boolean equals (Object anObject) So sánh với một đối tượng

Boolean equalsIgnoreCase (String

byte[] getBytes (String charsetName)

Mã hóa chuỗi này thành một chuỗi các byte bằng cách sử dụng bảng mã cho trước, lưu trữ kết quả vào một mảng byte mới

void getChars (int srcBegin, int srcEnd,

char[] dst, int dstBegin)

Copy các ký tự từ chuỗi này vào mảng ký

tự đích

int indexOf (int ch) Trả về chỉ số trong chuỗi này xuất hiện

đầu tiên của ký tự cụ thể

int indexOf (int ch, int fromIndex)

Trả về chỉ số trong chuỗi này xuất hiện đầu tiên của ký tự được chỉ định, bắt đầu tìm kiếm từ chỉ số cụ thể đến cuối

int indexOf (String str) Trả về chỉ số trong chuỗi này xuất hiện

đầu tiên của chuỗi quy định

int indexOf(String str, int fromIndex)

Trả về chỉ số trong chuỗi này xuất hiện đầu tiên của chuỗi quy định, bắt đầu từ chỉ số xác định

int lastIndexOf (int ch) Trả về chỉ số trong chuỗi này về sự xuất

hiện cuối cùng của ký tự cụ thể

int lastIndexOf (int ch, int fromIndex)

Trả về chỉ số trong chuỗi này về sự xuất hiện cuối cùng của ký tự được chỉ định, tìm kiếm lùi lại bắt đầu từ chỉ số xác định

int lastIndexOf (String str) Trả về chỉ số trong chuỗi này xảy ra cuối

cùng bên phải của chuỗi quy định

boolean matches (String regex) Kiểm tra chuỗi này khớp với biểu thức

chính quy chỉ định hay không

boolean regionMatches (int offset, String

other, int ooffset, int len) Kiểm tra chuỗi có một phần giống nhau

String replace (char oldChar, char

newChar)

Trả về một chuỗi mới từ thay thế tất cả các lần xuất hiện của ký tự oldChar trong chuỗi này với ký tự newChar

String replaceAll (String regex, String

replacement)

Thay thế tất cả các chuỗi con của chuỗi này khớp với biểu thức chính quy bởi String mới replacement

String replaceFirst (String regex, String

replacement)

Thay thế chuỗi con đầu tiên của chuỗi này khớp với biểu thức chính quy bởi một String mới replacement

String[] split (String regex)

Tách chuỗi này thành các chuỗi con, tại các chỗ khớp với biểu thức chính quy cho trước

boolean startsWith (String prefix) Kiểm tra nếu chuỗi này bắt đầu với tiền tố

quy định

CharSequence subSequence (int

beginIndex, int endIndex)

Trả về một chuỗi ký tự mới là một dãy con của dãy này

String substring (int beginIndex, int

endIndex)

Trả về một chuỗi ký tự mới là một dãy con của dãy này Từ chỉ số bắt đầu cho tới chỉ số cuối

char[] toCharArray ( ) Chuyển chuỗi này thành mảng ký tự

String toLowerCase ( )

Chuyển tất cả các ký tự của chuỗi này sang chữ thường, sử dụng miền địa phương mặc định (default locale)

String toLowerCase (Locale locale)

Chuyển tất cả các ký tự của chuỗi này sang chữ thường, sử dụng miền địa phương (locale) cho trước

String toUpperCase ( ) Chuyển tất cả các ký tự của chuỗi này

sang chữ hoa, sử dụng miền địa phương mặc định (default locale)

String toUpperCase (Locale locale) Chuyển tất cả các ký tự của chuỗi này

sang chữ hoa, sử dụng miền địa phương (locale) cho trước

String trim ( ) Trả về một String mới, sau khi loại bỏ các

ký tự trắng bên trái và bên phải

2.4.2 StringBuffer và StringBuilder

StringBuilder và StringBuffer rất giống nhau, điều khác biệt là tất cả các phương thức của StringBuffer đã được đồng bộ, nó thích hợp khi làm việc với ứng dụng đa luồng, nhiều luồng có thể truy cập vào một đối tượng StringBuffer cùng lúc Trong khi

đó StringBuilder có các phương thức tương tự nhưng không được đồng bộ, vì vậy hiệu suất của nó cao hơn, nên sử dụng StringBuilder trong ứng dụng đơn luồng, hoặc sử dụng như một biến địa phương trong một phương thức

Khai báo:

 StringBuffer(): tạo một bộ đệm chuỗi trống với dung lượng ban đầu là 16

 StringBuffer(String str): tạo một bộ đệm chuỗi với chuỗi đã xác định

 StringBuffer(int capacity): tạo một bộ đệm chuỗi trống với dung lượng đã cho Các phương thức quan trọng của lớp StringBuffer trong Java

 public synchronized StringBuffer append (String s): Sử dụng để thêm

(append) chuỗi đã cho vào chuỗi hiện tại Phương thức append() được nạp chồng giống dạng append(char), append(boolean), append(int), append(float), append(double)

 public synchronized StringBuffer insert (int offset, String s): Chèn chuỗi đã

cho vào chuỗi hiện tại, tại vị trí đã cho Phương thức insert() được nạp chồng giống dạng insert (int, char), insert (int, boolean), insert (int, int), insert (int, float), insert (int, double)

 public synchronized StringBuffer replace(int startIndex, int endIndex,

String str): Thay thế chuỗi từ chỉ mục ban đầu startIndex đến chỉ mục kết thúc

endIndex

 public synchronized StringBuffer delete(int startIndex, int endIndex):xóa chuỗi từ chỉ mục startIndex và endIndex đã cho

 public synchronized StringBuffer reverse(): Đảo ngược chuỗi

 public char charAt(int index): Được sử dụng để trả về ký tự tại vị trí đã cho

 public int length(): Được sử dụng để trả về độ dài của chuỗi

 public String substring(int beginIndex): Trả về chuỗi con từ chỉ mục bắt đầu beginIndex đã cho

 public String substring(int beginIndex, int endIndex): Trả về chuỗi con từ beginIndex đến endIndex đã cho

2.5 Nhập/Xuất dữ liệu

Trong Java có 3 cách nhập liệu từ bàn phím:

a Sử dụng lớp BufferReader

Có thể dùng lớp này để đọc một chuỗi một mảng hoặc một kí tự

// Tạo một đối tượng BufferedReader

BufferedReader dataIn = new BufferedReader(new InputStreamReader( System.in) );

Một số phương thức của lớp BufferReader:

name=JOptionPane.showInputDialog("Please enter your name");

String msg = "Hello " + name + "!";

Một số phương thức của JOptionPane:

- showConfirmDialog() : Hiển thị một câu hỏi lựa chọn giống như yes no cancel

- showInputDialog() : Hiển thị box nhập

- showMessageDialog() : Báo cho người dùng một sự kiện vừa xảy ra

c) Sử dụng lớp Scanner

- Lớp Scanner trong Java cho phép nhập dữ liệu từ bàn phím

- Lớp Scanner có thể đọc được nhiều kiểu dữ liệu khác nhau chẳng hạn Int, Long, Double, String, Float

Một số phương thức thường được sử dụng trong lớp Scanner:

Phương thức Mô tả

public String next() Trả về kết quả nội dung trước khoảng trắng

public String nextLine() Trả về kết quả nội dung của một hàng

public byte nextByte() Trả về kiểu dữ liệu byte

public short nextShort() Trả về kiểu dữ liệu short

public int nextInt() Trả về kiểu dữ liệu int

public long nextLong() Trả về kiểu dữ liệu long

public float nextFloat() Trả về kiểu dữ liệu float

public double nextDouble() Trả về kiểu dữ liệu double

Sự khác nhau khi sử dụng next() và nextLine() lớp Scanner trong Java:

– Phương thức next() sẽ trả về kết quả cách nhau bởi khoảng trắng

Ví dụ 2.4:

import java.util.Scanner;

public class Main {

public static void main(String[] args) {

String str = "Chào mừng bạn đến với \nKênh Lập Trình";

Scanner scanner = new Scanner(str);

import java.util.Scanner;

public class Main {

public static void main(String[] args) {

String str = "Chào mừng bạn đến với \nKênh Lập Trình";

Scanner scanner = new Scanner(str);

public class Main {

public static void main(String[] args) {

Scanner scanner = new Scanner(System.in);

System.out.print("Vui lòng nhập số hạng thứ nhất: ");

int sothu1 = scanner.nextInt();

System.out.print("Vui lòng nhập số hạng thứ hai: ");

int sothu2 = scanner.nextInt();

System.out.println("Tính tổng: " + (sothu1 + sothu2));

scanner.close();

}}

Kết quả:

2.6 Câu lệnh và các cấu trúc lệnh trong Java

Java cung cấp hai loại cấu trúc điều khiển:

Điều khiển rẽ nhánh

2.6.1 Lệnh, khối lệnh trong Java

Giống ngôn ngữ C, các câu lệnh trong Java kết thúc bằng dấu chấm phẩy (;)

Một khối lệnh là đoạn chương trình gồm hai lệnh trở lên và được bắt đầu bằng dấu

mở ngoặc nhọn ({) và kết thúc bằng dấu đóng ngoặc nhọc (}) Bên trong một khối lệnh

có thể chứa một hay nhiều lệnh hoặc chứa các khối lệnh khác

<điều kiện> là Biểu thức boolean như toán tử so sánh

<khối _lệnh1>, <khối _lệnh2> là câu lệnh đơn hoặc khối lệnh trong Java;

Ví dụ 2.5: Chương trình kiểm tra xem ngày hiện tại có phải chủ nhật hay không:

import java.util.Date;

public class TestIf {

public static void main( String args[ ] ){

Date today = new Date();

Trong đó:

- expression – Biểu thức chứa một giá trị xác định Biểu thức expression phải có kiểu char, byte, short, int nếu biểu thức expression có kiểu khác với các kiểu liệt kê ở trên thì Java sẽ đưa ra một thông báo lỗi

- value1, value 2,…., valueN: Các giá trị hằng số cùng kiểu dữ liệu với giá trị trên biến expression

- action1, action2…, actionN: Khối lệnh được thực thi khi trường hợp tương ứng

Ví dụ 2.6: Xác định giá trị trong một biến nguyên và hiển thị ngày trong tuần được thể

hiện dưới dạng chuỗi

System.out.println(“Tong bang ”+ tong);

Ở ví dụ trên, vòng lặp được thực thi cho đến khi điều kiện i<=20 là False

Kết quả in ra: Tong bang 100

Ví dụ 2.8: Tính tổng các số lẻ từ 1 đến 20

int tong = 0, i=1;

do

{

tong+=i; i+=2;

} while (i<=20);

System.out.println(“Tong bang ”+ tong);

Ở ví dụ trên, vòng lặp được thực thi cho đến khi điều kiện i<=20 là False

2.6.7 Lệnh break và continue

Bên trong thân của cấu trúc lặp có thể điều khiển luồng thực hiện bằng cách sử dụng lệnh break và continue, lệnh break sẽ chấm dứt quá trình lặp mà không thực hiện nốt phần còn lại của cấu trúc lặp, continue sẽ ngưng thực thi phần còn lại của thân vòng lặp và chuyển điều khiển về điểm bắt đầu của vòng lặp, để thực hiện lần lặp tiếp theo

Ví dụ 2.10:

public class BreakAndContinue {

public static void main(String[] args) {

for(int i = 0; i < 100; i++) {

if(i == 74) break;// Out of for loop

if(i % 9! = 0) continue;// Next iteration

if(j == 945) break;// Out of loop

if(i % 10! = 0) continue;// Top of loop

System.out.print(i + “ ”);

}

}

}

2.7 Số lớn trong java

Lớp BigInteger sử dụng để xử lý các số nguyên rất lớn nằm ngoài giới hạn của tất

cả các kiểu dữ liệu nguyên thủy có sẵn

Khai báo: BigInteger A, B;

Sử dụng phương thức tĩnh valueOf để chuyển một số bình thường thành số nguyên lớn BigInteger A = BigInterger(valueOf(100));

Một số hàm tạo:

BigInteger (byte [] val)

Hàm tạo này được sử dụng để dịch một mảng byte chứa biểu diễn nhị phân bổ sung của hai BigInteger thành một BigInteger

BigInteger (int numBits, rnd ngẫu nhiên)

Hàm tạo này được sử dụng để tạo ngẫu nhiên một BigInteger nằm trong phạm vi

từ 0 đến (2 numBits - 1)

BigInteger (Chuỗi val)

Hàm tạo này được sử dụng để chuyển biểu diễn Chuỗi thập phân của BigInteger thành BigInteger

BigInteger (Chuỗi val, int radix)

Hàm tạo này được sử dụng để chuyển biểu diễn Chuỗi của BigInteger trong cơ số được chỉ định thành BigInteger

Một số phương thức thường dùng:

BigInteger add (BigInteger val)- Phương thức này trả về một BigInteger có giá trị là

(this + val)

Int compareTo(BigInteger val)- so sánhBigInteger với BigInteger xác định

float floatValue() Chuyển BigInteger thành kiểu float

BigInteger max(BigInteger val) Trả về giá trị lớn nhất của BigInteger và val BigInteger min(BigInteger val) Trả về giá trị nhỏ nhất của BigInteger và val

Để cấp phát bộ nhớ cho mảng trong Java dùng từ khóa new (tất cả trong Java đều

thông qua các đối tượng) Chẳng hạn để cấp phát vùng nhớ cho mảng số nguyên gồm tối đa 100 phần tử trong Java ta làm như sau:

int arrInt = new int[100];

Truy nhập các phần tử trong mảng

Chỉ số mảng trong Java bắt đầu từ 0 Vì vậy phần tử đầu tiên có chỉ số là 0, và phần tử thứ n có chỉ số là n-1 Các phần tử của mảng được truy xuất thông qua chỉ số của nó đặt giữa cặp dấu ngoặc vuông []

Ví dụ 2.12:

int arrInt[] = {1, 2, 3};

int x = arrInt[0]; // x sẽ có giá trị là 1

int y = arrInt[1]; // y sẽ có giá trị là 2

int z = arrInt[2]; // z sẽ có giá trị là 3

Lưu ý: Trong những ngôn ngữ lập trình khác (như C ), một chuỗi được xem như một mảng các ký tự Trong Java thì khác, Java cung cấp một lớp String để làm việc với đối tượng dữ liệu chuỗi cùng các thao tác trên đối tượng dữ liệu này

public class Test {

public static void main(String args[]){

String [] names ={"James", "Larry", "Tom", "Lacy"};

for( String name : names ) {

System.out.print( name );

System.out.print(",");

}}}

Kết quả:

2.8.2 Khởi tạo mảng và mảng nặc danh

Chúng ta có thể khởi tạo giá trị ban đầu cho các phần tử của mảng khi khai báo

Ví dụ 2.14:

int arrInt[] = {1, 2, 3, 4}; //mảng số nguyên gồm 4 phẩn tử

char arrChar[] = {‘a’, ‘b’, ‘c’}; // mảng ký tự gồm 3 phần tử là ký tự String arrStrng[] = {“ABC”, “DEF”, ‘GHI’}; //mảng gồm3 phần tử kiểu String Cũng có thể khởi tạo một mảng nặc danh

new int[] { 17, 19, 23, 29, 31, 37 };

Sử dụng cú pháp khai báo mảng nặc danh này ta có thể khởi tạo một mảng mà không cần khai báo thêm biến mới

smallPrimes = new int[] { 17, 19, 23, 29, 31, 37 };

Là rút gọn của khai báo: