BÀI 53: THỰC HÀNH THAM QUAN THIÊN NHIÊN

Hoạt động 3: Phân loại nội dung quan sát theo kiến thức đã học: 33’ * Mục tiêu: Học sinh phân loại được các mẫu đã quan sát trước đó, kết hợp với kiến thức đã học về phân biệt các loại [r]

Ngày soạn:

Ngày giảng: Tiết 64, 65, 66.

BÀI 53: THỰC HÀNH THAM QUAN THIÊN NHIÊN

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Tìm hiểu đặc điểm của môi trường nơi đến tham quan

- Giúp HS nắm được yêu cầu của buổi tham quan thiên nhiên

- Nắm được cách quan sát, thu thập mẫu và đối chiếu với kiến thức đã học xếp vào các ngành đã học

2 Kĩ năng:

Rèn kỹ năng làm việc độc lập

*KNS: Kĩ năng hợp tác tìm kiếm xử lí thông tin khi học sinh quan sát, đối chiếu,

so sánh các mẫu vật trong tự nhiên

- Kĩ năng đưa và giải quyết các tình huống có thể xảy ra trong quá trình tham quan thiên nhiên

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật, yêu thích bộ môn

4 Năng lực

- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác

II.Chuẩn bị của GV và HS:

1 Chuẩn bị của giáo viên: Địa điểm, phân công nhóm, nhóm trưởng

2 Chuẩn bị của học sinh: Ôn tập kiến thức có liên quan, dụng cụ cần thiết, kẻ bảng mẫu sẵn

III Phương pháp và kĩ thuật dạy học

- PP Đàm thoại, đặt vấn đê, trực quan, thảo luận nhóm

Kỹ thuật động não, HS làm việc cá nhân, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày

1 phút, Vấn đáp, hoạt động nhóm

IV Tiến trình hoạt động – giáo dục.

1 Ổn định lớp: (1P)

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới:

A Hoạt động khởi động: 1’

GV: Chúng ta đã quan sát nghiên cứu các cơ quan: thân, rễ, lá, hoa, quả, hạt của thực vật có hoa Quan sát nghiên cứu các nhóm thực vật từ đơn giản đến phức tạp, nhưng chúng ta chưa quan sát chúng trong thiên nhiên, chưa biết chúng phân bố như thế nào và thích nghi ra sao trong các điều kiện sống cụ thể Buổi tham quan thiên nhiên hôm nay giúp các em củng cố và mở rộng kiến thức về tính đa dạng và thích nghi của thực vật trong điều kiện sống cụ thể của môi trường

B Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Quan sát nội dung tự chọn: 43’

- Mục tiêu: đặc điểm môi trường từng nơi tham quan

- Tìm hiểu thành phần và đặc điểm thực vật có trong môi trường, nêu lên mối quan hệ giữa thực vật với môi trường

- GV phân công nhóm trưởng, dặn dò nhóm làm việc

dưới sự điều khiển của nhóm trưởng

- Nhóm trưởng kiểm tra sự chuẩn bị của nhóm mình,

điểm danh nhóm và báo lên GV nếu có bạn vắng mặt

- GV nêu yêu cầu của hoạt động là làm việc theo nhóm,

thực hiện nội dung sau:

+ Quan sát hình thái của thực vật, nhận xét đặc điểm

thích nghi của thực vật

+ Nhận dạng thực vật, xếp chúng vào nhóm

+ Thu thập mẫu vật

- Các nhóm lắng nghe và thực hiện hoạt động theo

nhóm dưới sự điểu khiển của nhóm trưởng

Cụ thể như sau:

a Quan sát hình thái một số thực vật:

+ Quan sát rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt

+ Quan sát hình thái của các cây sống ở các môi trường:

cạn, nước,… tìm đặc điểm thich nghi

+ Lấy mẫu cho vào túi nilon và buộc nhãn cây để tránh

nhầm lẫn

b Nhận dạng thực vật và xếp chúng vào nhóm:

- Xác định tên một số cây quen thuộc

- Vị trí phân loại: Tới lớp đối với thực vật Hạt kín; tới

ngành đối với Rêu, Tảo, Dương xỉ, Hạt trần

c Ghi chép:

- Ghi chép ngay những điều quan sát được

- Thống kê vào bảng kẻ sẵn

Ví dụ: Cây rêu, mọc thành từng đám ở nơi ẩm ướt

Những nơi khô ráo như những mô đất cao, bờ tường có

ánh sáng … rêu thường chết Quan sát kĩ đám rêu, có

thể thấy trên ngọn rêu có cuống mọc dài ra, phía đầu

phình to, đó là túi bào tử - cơ quan sinh sản của rêu

Quan sát 1 cây rêu, phía dưới có rễ giả, thân nỏ, mềm,

yếu

Rêu thuộc ngành Rêu trong nhóm thực vật bậc cao

Lấy mẫu đám rêu cho vào túi nilon, buộc nhãn cây

vào túi

- GDMT: Bảo vệ sự đa dạng của thực vật trong thiên

nhiên Thế giới thực vật muôn hình muôn vẽ, đem lại vẽ

đẹp tự nhiên cho cuộc sống

1 Quan sát ngoài thiên nhiên.

- Quan sát thu thập mẫu về:

+ Tên cây

+ Nơi mọc

+ Môi trường sống + Đặc điểm hình thái (Thân, rễ, lá, hoa, quả)

+ Thuộc (ngành, nhóm) thực vật

- So sánh các ngành,

các nhómvới nhau, và với các ngành các nhóm khác

- GV đưa ra 3 nội dung

để các nhóm phân công

2: Quan sát nội dung tự chọn.

- Quan sát biến dạng của rễ, thân, lá

thực hiện 1 trong 3 nội

dung đó:

- Các nhóm lắng nghe,

trao đổi để lựa chọn nội

dung quan sát cho nhóm

* Quan sát biến dạng của

rễ, thân, lá

* HS quan sát biến dạng

của rễ, thân, lá và đối

chiếu với kiến thức đã

học

* Quan sát mối quan hệ

giữa thực vật với thực

vật, thực vật với động vật

* Ví dụ: Mối quan hệ

giữa thực vật với thực

vật, thực vật với động vật

+ Hiện tượng cây mọc

trên cây: rêu, lưỡi mèo tai

chuột…

+ Hiện tượng cây bóp cổ:

cây si, đa, đề … mọc trên

cây gỗ to

+ Quan sát thực vật sống

kí sinh: tầm gửi, dây tơ

hồng,…

+ Quan sát hoa thụ phấn

nhờ sâu bọ

* Nhận xét sự phân bố

của thực vật trong khu

vực tham quan

* HS nhận xét sự phân bố

của thực vật trong khu

vực tham quan

- Các nhóm rút ra nhận

xét mối quan hệ thực vật

với thực vật và thực vật

với động vật, thực vật với

con người

- Tìm hiểu mối quan hệ giữa thực vật với thực vật, thực vật với động vật

- Nếu các nhóm HS khó

lựa chọn nội dung, GV sẽ

phân công các nhóm một

nội dung quan sát

- GDMT: Vai trò to lớn

của thực vật đối với động

vật và con người  Vai trò

duy trì sự sống Cần có

biện pháp bảo vệ và phát

triển giới thực vật

- GV tập trung lớp

- Các nhóm tập trung

- GV đề nghị các nhóm

báo cáo kết quả quan sát

được, các nhóm khác

nhận xét và bổ sung

- Các nhóm lần lượt báo

cáo kết quả hoạt động,

nhóm khác nhận xét

- GV giải đáp các thắc

mắc của HS

- Các nhóm rút kinh

nghiệm học tập

- GV nhận xét, đánh giá

hoạt động các nhóm ->

tuyên dương nhóm tích

cực

- GV yêu cầu HS viết báo

cáo thu hoạch theo mẫu

SGK

- Nhóm thảo luận, hoàn

thành báo cáo

- GDMT: Giáo dục ý

thức bảo vệ thiên nhiên,

cải tạo môi trường ở địa

phương sinh sống

3 Thảo luận toàn lớp.

- Các nhóm báo cáo kết quả

TIẾT 2

Hoạt động 2: Quan sát các nội dung tự chọn theo định hướng của giáo viên: 45’

* Mục tiêu: quan sát, ghi chép theo 3 nội dung sau:

+ Quan sát biến dạng của rễ, thân, lá

+ QS mối quan hệ giữa TV – ĐV

+ Nhận xét sự phân bố của TV trong KV tham quan

- GV phân công nhóm trưởng, dặn dò nhóm làm việc

dưới sự điều khiển của nhóm trưởng

- Nhóm trưởng các nhóm chuẩn bị cho công việc tham

quan: Cử người ghi chép, quan sát, thu thập thông tin

- GV cho học sinh chọn địa điểm quan sát trong khu

vực và ghi chép lại những gì quan sát theo nội dung

yêu cầu

- Các nhóm chọn khu vục quan sát Và quan sát, ghi

chép theo 3 nội dung sau:

+ Quan sát biến dạng của rễ, thân, lá

+ QS mối quan hệ giữa TV – ĐV

+ Nhận xét sự phân bố của TV trong KV tham quan

- Phân công từng nội dung quan sát cho các nhóm

- HS quan sát và ghi chép theo nội dung của nhóm

VD: Học sinh ghi nhận mối quan hệ giữa thực vật với

thực vật, thực vật với động vật

+ Hiện tượng cây mọc trên cây: rêu, lưỡi mèo tai

chuột…

+ Hiện tượng cây bóp cổ: cây si, đa, đề … mọc trên

cây gỗ to

+ Quan sát thực vật sống kí sinh: tầm gửi, dây tơ

hồng,…

+ Quan sát hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

 Rút ra kết luận về MQH giữa TV-ĐV

- HS trình bày báo cáo của nhóm (nêu thắc mắc nếu

có)

- Sau thời gian quan sát, Gv tập trung HS lại Yêu cầu

các nhóm báo cáo kết quả quan sát, giải đáp những

thắc mắc của các nhóm

- Yêu cầu nhóm khác nhận xét, bổ xung (nếu có)

- Nhóm khác nhận xét, bổ xung (nếu có)

GV nhận xét báo cáo các nhóm

- HS nghe!

GDMT: Bảo vệ sự đa dạng của thực vật trong thiên

nhiên Chúng có mối quan hệ mật thiết với giới động

vật và con người

1 Quan sát các nội

dung tự chọn theo định hướng của giáo viên.

2 Tổng kết buổi san sát thiên nhiên.

TIẾT 3

Hoạt động 3: Phân loại nội dung quan sát theo kiến thức đã học: 33’

* Mục tiêu: Học sinh phân loại được các mẫu đã quan sát trước đó, kết hợp với

kiến thức đã học về phân biệt các loại rễ, thân, lá, hoa, quả Hình thái của cây sống ở những môi trường khác nhau như: trên cạn, dưới nước, sa mạc…

Hoạt động của GV-HS Nội dung

- GV phân công nhóm trưởng, dặn dò nhóm làm việc

dưới sự điều khiển của nhóm trưởng

- Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ các thành viên

trong nhóm theo nội dung quan sát

- Các nhóm tiến hành quan sát, phân loại theo kiến

thức đã học

- Y/c học sinh phân loại các mẫu đã quan sát trước đó,

kết hợp với kiến thức đã học về phân biệt các loại rễ,

thân, lá, hoa, quả Hình thái của cây sống ở những

môi trường khác nhau như: trên cạn, dưới nước, sa

mạc…

+ Thân: Có những loại thân nào? Cho ví dụ?

+ Rễ: ví dụ các cây: Xoài, ngô, lúa, ổi, mía, đu đủ,

mồng tơi…

* Thế nào là rễ cọc, rễ chùm? Phân biệt các loại rễ

của các cây trên

- Phân biệt hình dạng ngoài của lá? VD?

- Hoa: Hoa gồm những bộ phận chính nào?

Ví dụ?

- Quả: Có mấy loại quả, chúng chia thành mấy nhóm?

VD?

+ Thân gồm các loại: Thân đứng (gỗ, cột, cỏ); thân

leo; thân bò

VD: Cây bạch đàn, cây dừa, rau má …

+ Rễ: HS phân biệt rễ cọc, rễ chùm

o Rễ cọc: Xoài, ổi, đu đủ, mồng tơi

o Rễ chùm: Ngô, lúa, mía

- Lá:

+ Hình dạng ngoài của lá: Phiến lá, gân lá, lá đơn lá

kép!

VD: Lá mía, lá bình bát, lá xoài, rau muống, sen, lục

bình, …

- Hoa: Gồm đài, tràng, nhị, nhuỵ

VD: Hoa hồng, hoa loa kèn, hoa phượng, hoa bàng

lăng…

- Quả: có 2 loại

+ Quả khô: Quả khô nẻ và khô không nẻ

1 Quan sát các nội

dung tự chọn theo định hướng của giáo viên.

Tiến hành phân loại chúng.

VD: quả chò, thì là, dừa…

+ Quả thịt: quả mọng và quả hạch

VD: Cà chua, xoài …

- Nhận xét về hình thái của thực vật khi chúng sống

trong các môi trường khác nhau: trên cạn, nước, xa

mạc

- Mỗi loài sống trong môi trường nhất định sẽ thích

nghi tốt với môi trường đó để tồn tại và phát triển

+ Xương rồng: Thích nghi môi trường khô hạn: sa

mạc

+ Lục bình, sen, súng, rau nhút: môi trường nước:

Thân nhẹ, xốp, có phao để nổi trên mặt nước

- Gv: Hãy xếp chúng vào nhóm thực vật hạt trần hoặc

Tv hạt kín?

- HS nhớ lại kiến thức phân loại thực vật từ cao đến

thấp

- HS: xếp vào thành từng nhóm hạt trần hoặc hạt kín

- HS:

Ngành – lớp – bộ - họ - chi – loài

- GV nhận xét, kết luận

- HS nghe!

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (8')

GV:

- Nhận xét tinh thần học tập của nhóm

HS:

- Hoàn thiện báo cáo tham quan thiên nhiên

- Các nhóm tiếp tục ép các mẫu còn lại chưa hoàn thành

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG / SÁNG TẠO ( 3P)

GV: Yêu cầu

- Ứng dụng kiến thức trong sách giáo khoa và từ quan sát thực tế làm mẫu rễ, thân, lá cây khô

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG (1’)

*Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau

- Trình bày các mẫu ép khô dễ nhìn, dễ hiểu, đúng khoa học

- Tập quan sát thu thập những mẫu cây ở địa phương nơi sinh sống

V Rút kinh nghiệm: