Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó thì giáo viên phải tìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi,cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến.. Để từ [r]
Trang 1ĐỀ TÀI TỔ CHỨC TRÒ CHƠI DÂN GIAN VÀO HOẠT ĐỘNG I.Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui chơi Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học tập,
mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi Xuất phát
từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ em và nhu cầu hưởng thụ hoạt động này, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Di sản văn hoá truyền thống Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau, trong đó có thể nói, trò chơi dân gian cũng là một di sản văn hoá quý báu của dân tộc Nó được kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích tụ cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn
bè, cộng đồng Nó làm cho thế giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở; tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời; làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho các em Chính vì vậy, trò chơi dân
Trang 2gian rất cần thiết được lựa chọn, giới thiệu trong nhà trường tuỳ theo lứa tuổi của trẻ Đúng như PGS TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc
học Việt Nam đã nói: “ Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước – đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu
và quay về nguồn vớicác trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”.
3 Mục đích nghiên cứu:
Ở lứa tuổi mẫu giáo bé hoạt động chủ đạo là hoạt động vui chơi mà trò chơi đóng vai theo chủ đề là trung tâm Thông qua hoạt động, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy, giáo viên cần tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng Năm học 2011 – 2012, Bộ
giáo dục và đào tạo phát động phong trào: “ Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” trong đó có nội dung đưa trò chơi dân gian vào trường
học Nhưng làm thế nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ là một bài toán khó với các giáo viên, đặc biệt là các giáo viên mầm non ( Vì khả năng chú ý có chủ định của trẻ
Trang 3mầm non còn kém Trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc )
Là một giáo viên mầm non, tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp để
tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất Sau đây tôi xin trình bày sáng kiến kinh nghiệm của mình với đề tài: “ Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ”
Phạm vi tiến hành thực hiện đề tài này là 62 trẻ lớp MG Bé và Nhóm trẻ do tôi làm tổ trưởng
4 Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu
4.1 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa các lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu:
+ Tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ
+ Vài trò của trò chơi dân gian đối với sự phát triển nhân cách của trẻ + Môi trường cho trẻ hoạt động
- Tìm hiểu thực trạng của vấn đề: tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ
ở lớp MG bé và nhóm trẻ - Trường Mầm Non Tân Hợp Trên cơ sở đó đề ra
một số giải pháp để tổ chức các trò chơi dân gian cho các cháu hoạt động
4.2 Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện nghiên cứu đề tài này tôi tiến hành có một số phương pháp sau:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp trò chuyện
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
5 Phạm vi nghiên cứu:
Trang 4Đề tài trên tôi nghiên cứu trong phạm vi của lớp mẫu giáo Bé và nhóm trẻ do tôi được phân công làm tổ trưởng, thuộc Trường mầm non Tân Hợp
Lĩnh vực nghiên cứu chỉ tập trung vào Việc tổ chức trò chơi dân gian vào các hoạt động
6 Điểm mới trong nghiên cứu:
- Làm giàu vốn sống và kinh nghiệm cho các cháu, giúp trẻ nhớ tên các trò chơi biết được cách chơi và luật chơi của những trò chơi dân gian, vì vậy tăng khả năng ghi nhớ có chủ đích và khả năng tưởng tượng trong các hoạt động vui chơi
B NỘI DUNG
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
Những trò chơi dân gian hồn nhiên hấp dẫn ngày nay đang bị mai một Hiện nay trong nhà trường có dạy những trò chơi nhưng còn nặng về mục đích “học”, nhẹ về “chơi”, gia đình học sinh thì quá bận bịu với công việc khác nên thiếu quan tâm hướng dẫn các em chơi Vì vậy chúng ta rất hiếm khi bắt gặp hình ảnh các em tụm năm, tụm bảy rồng rắn lên mây, bịt mắt bắt dê Chính vì vậy các trò chơi dân gian dường như đã bị lãng quên,
có những em không biết gì về các trò chơi dân gian, các bài hát, bài đồng dao, các câu thành ngữ như: “một đập ăn quan” ( Trò chơi Ô ăn quan) Bài đồng dao trò chơi “ Mèo đổi chuột”, trò chơi “ Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa
ba ba”, “Bịt mắt bắt dê” không được nhắc đến Các nhà giáo dục băn khoăn, loay hoay đi tìm một phương pháp giáo dục trẻ em thật sự có hiệu quả trong thời đại mà thông tin bùng nổ và kỹ thuật điện tử xâm nhập đến từng mái trường, từng gia đình, đến từng trẻ em Nhưng chúng ta đã quên đi một phương pháp giáo dục đầy hiệu quả mà chúng ta có sẵn đó là kho tàng
Trang 5đồng dao và trò chơi dân gian, về lĩnh vực giáo dục thì kho tàng này đã cung cấp nội dung và phương pháp giáo dục “không thầy, không sách” tương đối
rõ ràng và đầy đủ hơn cả
Chương II: CÁC NGHIÊN CỨU CỤ THỂ
Từ những vấn đề lý luận đã nêu trên, tôi nghiên cứu, tìm tòi và đề ra một số giải pháp cụ thể để tổ chức các trò chơi dân gian với nhiều hình thúc
cụ thể, từ việc xây dựng môi trường giáo dục, đến việc tổ chức hoạt động thông qua các trò chơi ở các hoạt động: hoạt động học, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc và hoạt động mọi lúc mọi nơi
1.2 Chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức của trẻ.
Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, vì thế không hẵn trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải có sự cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ Bên cạnh đó, khả năng nhận thức của trẻ ở giai đoạn này vẫn còn hạn chế Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn chho phù hợp với từng nhóm trẻ, cụ thể như sau:
- Đối với trẻ có khả năng chú ý còn hạn chế, nhận thức chưa cao( chủ yếu ở nhóm trẻ) thì giáo viên cần chọn những trò chơi đơn giản và dễ nhớ, ngắn hơn như: Lộn cầu vồng, tập tầm vông, nu na nu nống, …
- Đối với trẻ có khả năng chú ý tốt và nhận thức cao hơn ( chủ yếu là lớp MG bé ) những trẻ khác thì giáo viên có thể tổ chức các trò chơi ở các mức độ khó hơn và dài hơn cho những trẻ này
- Với lớp Mg bé: trò chơi không quá đơn giản, cũng không phức tạp quá
- Trò chơi phải giúp trẻ củng cô tư duy, ngôn ngư, vận động và những
kỹ năng cần thiết cho trẻ
Trang 6- Các đồ dùng phục vụ cho trò chơi phải dễ kiếm và gần gũi với trẻ.
- Trò chơi phải gây được sự hứng thú trên trẻ và thu hút được sự tham gia của trẻ
Với những tiêu chí đã đưa ra ở trên, tôi đã chọn những trò chơi dân gian cho trẻ nhà trẻ như sau: trò chơi chi chi chành chành, nu na nu nống, tập tầm vông, kéo cưa lừa xẻ Còn đối với lớp mẫu giáo bé: Mèo đuổi chuột, trốn tìm, kéo co
* Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi tô chức cho trẻ chơi:
- Chuẩn bị đồ dùng:
Đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian cũng thật sự phong phú và mang đặc thù riêng biệt, mỗi trò chơi có mỗi loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó thì giáo viên phải tìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi,cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến
Để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi và tổ chức được tốt
- Dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trong trò chơi:
Khác với các trò chơi vận động và các trò chơi khác, trò chơi dân gian trong qua trình chơi trẻ vừa hát hoặc đọc bài đồng dao nào đó Các bài đồng dao mang đến sự vui tươi, nhí nhảnh và nhộn nhịp ở trẻ Mặc dù, không phải bài đồng dao nào cũng mang lại ý nghĩa cho trẻ, song bài nào cũng phù hợp với tư duy của trẻ thơ và hồn nhiên của trẻ Ví dụ: trò chơi “ Chi chi chành chành” trẻ hát “ chi chi chành chành – cái đanh thổi lửa – con ngựa đứt cương – ba vương ngũ đế- bắt dế đi tìm – ù à ù ập” Câu hát chẳng có ý nghĩa rõ ràng thế nhưng khi thiếu đicâu hát thì trò chơi không thể diễn ra được
Trang 7Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính
vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạt đông ngoài trời Khi trẻ đã thuộc lời dồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi
- Chuẩn bị địa điểm:
Đồ dùng và lời đồng dao đã thuộc rồi nhưng nếu thiếu đi một địa điểm
để tổ chức trò chơi thì cũng không thể diễn ra Với loại hình trò chơi dân gian mang tính tập thể cao, thì số lượng trẻ chơi đông nên đòi hỏi địa điểm phải có diện tích rộng như trò chơi “ kéo co” Nhưng lại có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như “ Chi chi chành chành”, “ tập tầm vông”, “ kéo cưa lừa xẻ” Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi
* Tô chức trò chơi phù hợp với từng hoạt động:
Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được mục đích nhất định Vì thế, hhoatj động nào cũng có tính chất riêng của nó Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động
- Với Hoạt động ngoài trời: tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như “ Bịt mắt bắt dê”, “ kéo co”…
- Với hoạt động góc: Nên tppr chức cho trẻ chơi các trò chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: “Kéo cưa lừa xẻ”, “Lộn cầu vồng”, “ chi chi chành chành”…
Trang 8- Với hoạt động học ( hoặc hoạt động chơi tập ở nhóm trẻ) và hoạt động chiều: nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhậ thức cho trẻ như “Tập tầm vông”…Trong hoạt động học, giáo viên nên lựa chọn phù hợp với từng lĩnh vực:
+ Với lĩnh vực thể chất: nên lựa chọn trò chơi vận động nhằm rèn luyện than thể khỏe mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi và ngược lại vui chơi giúp trẻ thêm khỏe mạnh và năng động
VD: Trò chơi “Chi chi chành chành” buộc trẻ phải nhanh tay và nhanh miệng để rút tay ra khi câu đồng dao cuối cùng được đọc lên, nếu không nhanh ngón tay sẽ bị giữ lại và như thế sẽ bị thua cuộc
+ Đối với các hoạt động: Toán, khám phá, văn học: nên chọn những trò chơi nhằm phát triển nhận thức, ngôn ngữ; cung cấp những kỹ năng cần thiết cho trẻ như: kỹ năng hoạt động theo nhóm, rèn luyện khả năng ghi nhớ
và tư duy cho trẻ
Ngoài ra, khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho hoạt động học Một điều cần đặc biệt lưu ý đó là lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ đề của bài dạy
VD: chủ đề “Thế giới động vật” có thể cho trẻ chơi các trò chơi “ Bịt mắt bắt dê”, “mèo đuổi chuột”
* Sự tích cục tham gia của trẻ trong trò chơi:
Đặc điểm nổi bật của TCDG là không quy định số người chơi, càng nhiều người chơi càng tốt Vì vậy, tôi luôn khuyến khích và động viên trẻ cùng chơi, bằng cách trao đổi, bàn bạc và thăm dò ý kiến với trẻ trước để tạo dựng tính tích cực chủ động của trẻ trong quá trình chơi, làm cho trò chơi mang tính tập thể cao hơn, lôi cuốn nhiều trẻ chơi Trong khi chơi, mọi trẻ
Trang 9đều bình đẳng như nhau Nếu trẻ nào ích kỷ, choi không đúng luật chơi, chen lấn các bạn khác sẽ bị tập thể phê phán, loại trừ bằng cách không cho chơi chung Qua đó, tinh thần tập thể càng được nâng cao
Chương III: NHỮNG KẾT QUẢ THỰC TẾ
Qua quá trình áp dụng các biện pháp trên vào thực tế, tôi thấy đã đạt được kết quả như sau:
1 Về phía trẻ:
- 100% trẻ hứng thú tham gia tích cực vào các trò chơi giáo viên tổ chức
- Đa số trẻ đều được mở rộng vốn hiểu biết của mình về các TCDG, các phong tục truyền thống của dân tộc
- Đa số trẻ đã biết tự tổ chức các trò chơi dân gian cùng bạn trong lớp
- Trẻ nhanh nhẹn, năng động, tự tin tham gia vào các hoạt động tập thể, hồn nhiên trong giao tiếp với mọi người xung quanh
- TCDG còn giúp trẻ trong lớp thêm gắn bó với nhau, nâng cao tinh thần đoàn kết và ý thức tập thể của trẻ
2.Về phía giáo viên:
- Góp phần gìn giữ, phát huy các TCDG, làm cho vốn kiến thức về TCDG ngày càng phong phú về thể loại Phát huy khả năng tìm tòi, sáng tạo trong các hoạt động để có thể lồng ghép các trò chơi đó vào các tiết học với nội dung phù hợp
- Tạo sự thân thiện gần gũi với trẻ vì vừa là người hướng dẫn vừa là bạn chơi - Giáo viên trở nên năng động, linh hoạt, tự tin hơn khi tổ chức các hoạt động tập thể từ đó tham gia nhiệt tình các phong trào tập thể
Trang 10- Nâng cao năng lực chuyên môn
3 Về phía phụ huynh:
- Đã yên tâm tin tưởng gửi con em vào trường, đã hiểu biết về việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ là rất tốt, có hiệu quả cao Đồng thời, đóng góp nguyên liệu: tranh ảnh, lịch cũ …để cô và cháu cùng chuẩn bị đồ dùng cho các hoạt động
4 Một số bài học kinh nghiệm
- Bản thân phải nhận thức sâu sắc về ý nghĩa việc đưa các trò chơi dân gian vào các hoạt động, nắm được mục đích của việc chơi, đó là hình thức chơi mà học
- Cần phải tích cực tìm tòi, sưu tầm thật nhiều các trò chơi dân gian Cần lựa chọn các trò chơi mang tính giáo dục, lành mạnh, an toàn cho trẻ
- Luôn tạo không khí thân mật, cởi mở, gần gũi với trẻ, tạo điều kiện
và khuyến khích cho tất cả trẻ được tham gia, cần động viên khi trẻ chơi
- Phát huy vai trò của trách nhiệm của mình khi tổ chức các hhoatj động cho trẻ
- Cần nắm rõ cách chơi trước khi hướng dẫn cho trẻ, chọn trò chơi dân gian phù hợp với không gian, đặc điểm của buổi chơi và đúng chủ đề đang thực hiện
C KẾT LUẬN
TCDG là loại hình giáo dục rất có hiệu quả vì nó vừa là phương tiện giải trí lành mạnh, vui chơi sinh động, phù hợp với đặc điểm tâm lý, vừa là phương tiện giáo dục nhẹ nhàng sâu sắc, các TCDG vừa dễ tiếp cận vừa không tốn kém mà mang lại kết quả giáo dục cao trong trường học, góp phần nâng cao nhận thức, tăng cường thể lực cho trẻ, phát triển các giác quan, giúp trẻ trở thành những người tài giỏi trong tương lai Giúp trẻ thoả mãn