BC SKKN trò chơi dân gian 2018 NGUYỄN THỦY

Nhắc tới trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, hò, vè có lẽ trẻ em là đối tượng được nói tới nhiều nhất, bởi đối với các cháu cuộc sống không thể thiếu những trò chơi, những làn điệu dân ca, hò, vè. Những trò chơi dân gian không chỉ giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, tư duy, sự khéo léo, rèn luyện sức khoẻ mà còn là bài học giúp trẻ hiểu và thêm yêu nền văn hoá dân tộc cũng như bồi đắp thêm tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Những làn điệu dân ca, hò, vè với những giai điệu mượt mà, êm dịu, những lối gieo vần nhắc nhịp đã nuôi dưỡng tâm hồn trẻ như thổi vào trẻ những tình cảm yêu thương hình thành những tâm hồn trong sáng.

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lới giới thiệu:

Như chúng ta đã biết một trong những di sản văn hóa truyền thống của ngườiViệt Nam đó là trò chơi dân gian, đây là một loại trò chơi nhưng mang tính giáodục cao và là nét đặc trưng của dân tộc, cứ thế trò chơi dân gian được lưu truyền

từ thế hệ này sang thế hệ khác Trò chơi dân gian được xem là hình thức giáodục đơn giản, giúp hình thành nhân cách cũng như phát triển thể chất cho trẻ.Đặc biệt, đối với trẻ mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt độngvui chơi Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học tập, mà quantrọng nhất trẻ cần được thỏa mãn nhu cầu vui chơi

Nhắc tới trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, hò, vè có lẽ trẻ em là đốitượng được nói tới nhiều nhất, bởi đối với các cháu cuộc sống không thể thiếunhững trò chơi, những làn điệu dân ca, hò, vè Những trò chơi dân gian khôngchỉ giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, tư duy, sự khéo léo, rèn luyện sức khoẻ

mà còn là bài học giúp trẻ hiểu và thêm yêu nền văn hoá dân tộc cũng như bồiđắp thêm tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Những làn điệu dân ca, hò, vèvới những giai điệu mượt mà, êm dịu, những lối gieo vần nhắc nhịp đã nuôidưỡng tâm hồn trẻ như thổi vào trẻ những tình cảm yêu thương hình thànhnhững tâm hồn trong sáng

Trên thế giới, không có một dân tộc nào lại không có trò chơi riêng cho con

em mình Từ xa xưa trẻ em Việt Nam đã có nhu cầu chơi, từ đó các trò chơi dângian ra đời, và được truyền cho nhau cách chơi từ thế hệ này sang thế hệ khác.Nhờ đó mà trò chơi dân gian được lưu truyền đến ngày nay Trò chơi dân gian

đã được sử dụng nhiều trong các hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non,đặc biệt là hoạt động học có chủ đích cho trẻ ở trường mầm non Các trò chơidân gian không chỉ nhiều về số lượng mà còn phong phú về thể loại Việc kếthợp trò chơi dân gian trong các hoạt động học có chủ đích tại trường mầm non

mang ý nghĩa to lớn trong việc: Rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rènluyện trí tuệ, sự nhanh trí, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạtđộng nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn… và đặc biệt nó góp phần xây dựngnhân cách mang đậm văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ.Đúng như PGS TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các

em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”.

Ở lứa tuổi mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo.Thông qua hoạt động vuichơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, qua đó nhằm pháttriển toàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy, giáo viên cần tổ chức cho trẻchơi các trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng Trẻ em những nămđầu của đời còn rất non nớt, rất cần sự chăm sóc của mọi người, đó là sự chămsóc không chỉ là vật chất mà còn cả về tinh thần.Từ khi sinh ra đến 6 tuổi trẻluôn thích hoạt động, vận động tích cực Vận động là sự chuyển động của cơ thểcon người, trong đó có sự tham gia của hệ xương, hệ cơ và sự điều khiển của hệthần kinh Khi trẻ vận động, gân, cơ, khớp cùng phối hợp vận động và phát triển

Vì vậy vận động có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển thể lực và giúp hệthần kinh của trẻ phát triển Ở lứa này, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo,bởi vui chơi đã gây ra những biến đổi về chất, có ảnh hưởng quyết định đến sựhình thành nhân cách trẻ và là tiền đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo

Phương châm “Học bằng chơi, chơi mà học” luôn được quán triệt trong công tácchăm sóc, giáo dục mầm non trẻ mẫu giáo ở trường mầm non Trong hoạt độngvui chơi có rất nhiều trò chơi học tập và một bộ phận không thể không nhắc đến

đó là các trò chơi dân gian – đây là một lọai trò chơi được trẻ em mẫu giáo yêuthích

Để giúp trẻ phát triển thể lực được tốt, có cơ thể khỏe mạnh hài hòa, cân đối

là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non Năm học 2017 –

2018 thực hiện chuyên đề trọng tâm là “phát triển vận động” Trong chươngtrình chăm sóc giáo dục trẻ, phát triển thể lực cho trẻ được thông qua nhiều nộidung: Chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, phát triển vận động Đó là những nộidung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng của quá trìnhgiáo dục thể chất cho trẻ Giáo dục thể chất là một trong những nội dung quantrọng của nhà trường nhằm đào tạo thế hệ trẻ phát triển trí tuệ, cường tráng vềthể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo đức

Từ lí do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số giải pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường mầm non Đại Đình II” Hy vọng đây là những cẩm nang trong công tác giảng

dạy, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục trong các nhà trường

2 Tên sáng kiến:

Một số giải pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất cho trẻ mẫugiáo 4 – 5 tuổi ở trường mầm non Đại Đình II

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Thủy

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Đại Đình II

- Số điện thoại: 0989 407 587

- Gmail: nguyenthuygv.c0daidinh2@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đấu tư ra sáng kiến:

- Nguyễn Thị Thu Thủy.

- Địa chỉ: Trường mầm non Đại Đình II

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

5.1 Lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến: “Một số giải pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường mầm non Đại Đình II”.

Có thể áp dụng trong tất cả các tiết học, các hoạt động của trẻ cụ thể như:

- Với môn âm nhạc: Có thể lựa chọn các trò chơi có giai điệu, lời hát như: Tậptầm vông, hát chuyền sỏi,đồng dao chăn trâu xứ Quảng…

- Với môn học làm quen với toán: Có thể chọn trò chơi cho trẻ vừa chơi lại cóthể vừa học thành thạo các chữ số như: “Chuyền thẻ” Đó là một trò chơi dângian dạy trẻ làm toán cộng hay trừ Đó là bài tập đếm từ 1 đến 10 của trẻ Trẻnhóm các nhóm theo trật tự cao dần lên và cộng lại trong phạm vi 10: Bắt đầu từbàn một “cái mốt, cái mai, cái trai, cái hến” sau đó là nhóm đôi và các nhóm caohơn “đôi tôi, đôi chị”, “ba lá đa, ba lá đề”, bài tập đó có thể giúp trẻ đếm thànhthạo trong phạm vi 10

- Với môn làm quen văn học: Bằng việc kết hợp việc cho trẻ vừa đọc đồng dao,

vè, ca dao kết hợp với chơi các trò chơi dân gian như: Dung dăng dung dẻ, dềnhdềnh dàng dàng , dích dích dắc dắc…đã giúp trẻ hiểu và thêm yêu nền văn hoádân tộc cũng như bồi đắp thêm tình yêu gia đình, quê hương, đất nước…

- Đối với môn thể dục: Ta có thể lựa chọn các trò chơi dân gian nhằm phát triển

ở trẻ sự khỏe mạnh nhanh nhẹn, khéo léo Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải có sức khỏe mới tham gia vào trò chơi được và ngược lại trò chơi giúp trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn

Ví dụ: Trò chơi “kéo co” Khi có hiệu lệnh thì hai bên phải dùng lực của tay để kéo dây thật mạnh về phía mình nếu không sẽ bị thua đội bạn

- Với môn khám phá môi trường xung quanh: Có thể chọn các trò chơi vừa chơivừa giúp trẻ hiểu được sự vật, hiện tượng xung quanh, nhận biết được chúng quacác đặc điểm như trò chơi: Chuyền - lời đồng dao của trò chơi: “Con ruồi cócánh - Đòn gánh có mấu - Châu chấu có chân” đã giúp trẻ nhận biết được đặcđiểm đặc trưng của một số con vật và đồ vật quen thuộc Những câu hát ngược

có tính chất đánh lừa nhận thức, thử thách sự năng động của trí tuệ, khiến trẻmuốn hiểu đúng sự vật thì phải chuyển ngược lại: “Non cao đầy nước, đáy biểnđầy mây, dưới đất lắm mây, trên trời lắm cỏ, người thì có mỏ, chim thì có mồm” Khi lựa chọn các trò chơi dân gian kết hợp với các hoạt động khác giáo viêncần lựa chọn những trò chơi phù hợp với đề tài, chủ đề

5.2 Vấn đề mà sáng kiến giải quyết:

Vấn đề mà sang kiến giải quyết được so với các sáng kiến trước đây trong nhàtrường thực hiện và một số sáng kiến tham khảo của các đồng chí giáo viên đãthực hiện trong và ngoài tỉnh là:

- Áp dụng được cho nhiều môn học, nhiều hoạt động

- Có thể áp dụng phổ biến

- Phát huy được tính chủ động sáng tạo của trẻ trong quá trình “Học – chơi”

- Tạo được sự hứng thú chủ động sáng tạo của cô trong quá trình dạy trẻ…

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử nghiệm:

Đề tài được đưa vào áp dụng từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 4 năm 2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Cơ sở lý luận.

- Trò chơi dân gian là một hình thức văn hóa phản ánh cuộc sống của mỗi dântộc, mỗi địa phương qua các thời kỳ lịch sử Chính vì vậy, mỗi dân tộc, mỗi địaphương đều có những trò chơi của dân tộc mình, các trò chơi đó lớn lên, sốngmãi theo thời gian với dân tộc mà ngày nay người ta gọi là trò chơi dân gian Trò

loại trò chơi do nhân dân nghĩ ra và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.Người lớn dùng để dạy trẻ học nói, học đếm, học tính toán…

- Trò chơi dân gian Việt Nam thường bắt nguồn từ những bài đồng dao, một thểloại văn vần độc đáo của dân tộc Đấy là những bài ca có nhịp điệu đơn giản,gieo vần một cách thoải mãi, có thể ngắn dài bất kỳ hoặc lặp đi lặp lại khôngdứt Đồng dao được cấu trúc theo một logic riêng, đôi khi không có nghĩa gì cả,nhưng bằng tư duy liên tưởng, trẻ em vẫn có thể nhập vào câu hát để dẫn đếnnhững kết cục bất ngờ: Cái ngược đời, cái phi lý, lại có thể chấp nhận vì đấy làcác bài hát của trẻ em Trò chơi dân gian có nhiều thể loại phù hợp với các sởthích, cá tính khác nhau của nhiều đối tượng người chơi như sôi nổi, điềm đạmhay trầm tĩnh Mỗi trò chơi lại có một quy luật riêng, mang những sắc thái khácnhau khiến trẻ em chơi suốt ngày mà không thấy chán

- Trò chơi dân gian không chỉ mang tính học tập mà còn mang tính vận động.Với những trò chơi dân gian chứa đựng nhiệm vụ học tập, trong khi chơi nhiệm

vụ nhận thức được thực hiện dưới hình thức chơi vui vẻ, thoải mái Điều đó giúptrẻ nỗ lực tìm kiếm cách giải quyết nhiệm vụ đặt ra trong trò chơi Trẻ tiếp nhậnnhiệm vụ trí tuệ như một nhiệm vụ chơi, chính điều đó góp phần phát triển trítuệ cho trẻ

* Khả năng nhận biết, tham gia các trò chơi dân gian của trẻ 4 - 5 tuổi:

- Trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi ham học hỏi, thích tìm tòi, khám phá và tìm hiểu về thếgiới xung quanh Chúng thực sự là những chủ thể với những năng lực riêng, cókhả năng tư duy, sáng tạo và giao tiếp với mọi người Chúng có kỹ năng nghe,hiểu lời nói của người khác và nói cho người khác hiểu Trẻ 4 - 5 tuổi chủ động,độc lập, có sáng kiến, biết tự tìm kiếm các phương thức giải quyết các nhiệm vụđặt ra, tự kiểm tra kết quả trong hoạt động học và chơi Trẻ 4 - 5 tuổi tập trungchú ý và nỗ lực, cố gắng giải quyết và hoàn thành nhiệm vụ đặt ra trong hoạtđộng của chúng

- Nhiệm vụ của trò chơi dân gian ở trẻ 4 – 5 tuổi rất đa dạng, để giải quyết đượcnhiệm vụ của trò chơi đòi hỏi trẻ phải dựa vào vốn kinh nghiệm về các sự vật,hiện tượng trong cuộc sống, trẻ phải biết phân tích, biết tổng hợp, biết liên hệcác sự vật hiện tượng để thực hiện trò chơi của mình Các hành động chơi củatrẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi đòi hỏi phải có tính liên tục và tuần tự Nhiều trò chơi đòihỏi phải suy nghĩ kỹ trước khi thực hiện động tác chơi như chơi: “Ô ăn quan”,

“Cờ đi đường” … đây là cơ sở để phát triển tư duy logic cho trẻ

- Mối quan hệ cô giáo và trẻ 4 – 5 tuổi trong trò chơi dân gian ngày càng gầngũi Cô giáo vừa như người bạn cùng chơi với trẻ vừa như người hướng dẫn trẻchơi, chính nhờ sự giúp đỡ của cô giáo mà trẻ có sự tự lựa chọn nguyên vật liệu

để làm đồ chơi, tự chọn trò chơi và có thể tự tổ chức các trò chơi dân gian màmình yêu thích

- Khi nói đến thể lực chúng ta có thể nghĩ ngay rằng đó là chất lượng của cơ thểcon người có thể sử dụng vào thực tiễn một việc nào đó trong học tập, lao động,thể thao…Phạm trù thể lực bao gồm các mặt sau:

+ Tầm vóc cơ thể là trạng thái phát triển và hình thái, cấu trúc cơ thể bao gồm sựsinh trưởng hình thể và tư thế thân người của một cơ thể Sinh trưởng chủ yếuchỉ qua quá trình biến đổi dần về khối lượng cơ thể từ nhỏ đến lớn, từ thấp đếncao, từ nhẹ đến nặng

+ Năng lực tham gia vận động thể lực của một cơ thể, đây là một nhân tố hết sứcquan trọng nó thúc đẩy và giúp cho các chức năng sinh lý của cơ thể phát triểnmột cách nhịp nhàng

Tổ chức trò chơi dân gian ở trường mầm non không khó khăn lắm nếu giáoviên hiểu trẻ, biết hòa chung cảm xúc với trẻ và tạo cho trẻ môi trường thể hiệncảm xúc, đó là điều thành công của cô giáo

7.2 Nội dung của sáng kiến.

a Nội dung, phương pháp nghiên cứu.

- Nội dung nghiên cứu:

+ Nghiên cứu một đề tài hay một lĩnh vực nào đó thì việc đầu tiên cần phải xácđịnh đối tượng nghiên cứu, công việc tiếp theo là tiến hành thử nghiệm, tôi đãtheo dõi, đánh giá kết quả học tập cụ thể của từng trẻ trong lớp.

+ Xuất phát từ thực tế giảng dạy, từ lý do chọn đề tài cho thấy để tạo ra hiệu quả

đề tài chúng ta cần xác định đúng đối tượng nghiên cứu và phạm vi áp dụng, bàihọc kinh nghiệm qua các năm

+ Để góp phần nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian nhằn phát triển thểchất cho trẻ trong các trường mần non, cần tổ chức tốt hoạt động giáo dục chotrẻ làm quen với các trò chơi dân gian

+ Dựa vào tình hình thực tế ở địa phương, ở lớp, tôi tự xây dựng kế hoạch cholớp của mình Vì vậy trước khi bắt đầu tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân giannào tôi cũng vạch sẵn một loạt các trò chơi giúp cân bằng giữa yên tĩnh và ồn

ào, giữa năng động và nghỉ ngơi Với kinh nghiệm của mình tôi nhanh chóngnhận ra trạng thái của trẻ và sẵn có trong tay đầy đủ các nội dung, hình thức lựachọn phù hợp hơn Với tôi tất các các hoạt động trong ngày của trẻ đều có thểkết hợp trò chơi dân gian

- Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

+ Thu thập các thông tin, tài liệu, sách báo liên quan đến đề tài, định hướngđược nội dung, hình thức, phạm vi, mức độ nghiên cứu của đê tài;

+ Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, khái quát, đọc và so sánh những tài liệu cóliên quan để có thêm những kinh nghiệm, kiến thức cho bản thân về chuyên đềphát triển vận động cho trẻ mẫu giáo lớn

+ Nghiên cứu các tài liệu bồi dưỡng chuyên môn do sở, phòng giáo dục và nhàtrường tổ chức trong các chuyên đề; Các tạp chí tập san của Vụ giáo dục mầmnon

+ Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn do sở, phòng giáo dục và nhà trường tổ chức

b Thực trạng của vấn đề.

a Thuận lợi.

- Các cấp lãnh đạo đã đầu tư kinh phí mua sắm tương đối đầy đủ sơ sở vật chất và cáctrang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tạođiều kiện cho giáo viên thực hiện chương trình một cách tốt nhất

- Lớp tôi được đấu tư đầy đủ đồ dùng, đồ chơi theo thông tư 02

- Giáo viên thường xuyên được đi dự các lớp tập huấn do phòng, sở tổ chức Thườngxuyên được thăm, dự giờ, kiến tập theo kế hoạch của từng chủ đề, chuyên đề

- Bản thân tôi luôn có tinh thần học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn Luôn yêunghề mến trẻ

- 36/36 cháu đều đã qua lớp 3 tuổi Các cháu luôn ham học hỏi, thích khám phánhững điều mới lạ xung quanh

b Khó khăn.

- Hiện nay hoạt động vui chơi ở các trường Mầm non nói chung và trò chơi dângian nói riêng còn chưa được chú trọng, chưa được giáo viên và các nhà quản lýquan tâm đúng mức, do vậy trẻ chưa thực sự có một khoảng không gian chơichơi thật sự thoải mái, hứng thú và chủ động

- Đối với giáo viên: Có thể một bộ phận giáo viên chưa thực sự tự chủ trong việc

tự học, tự nghiên cứu về chuyên môn nghiệp vụ Tổ chức các hoạt động của trẻtheo kiểu lối mòn còn diễn ra nhiều, chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạocủa trẻ Các tài liệu và vốn hiểu biết về các trò chơi dân gian ở một số giáo viêncòn hạn chế, do vậy việc tổ chức các trò chơi thường lặp đi lặp lại dẫn đến sựnhàm chán ở trẻ

- Trẻ Mầm non thường rất mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào cáctrò chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian Tuy nhiên, khả năng chú ý có chủ địnhcủa trẻ còn kém Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút rakhỏi trò chơi khi trẻ không còn hứng thú

- Việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ đòi hỏi phải có sự linh hoạt và tínhsáng tạo cao Mức độ khó hay dễ của các trò chơi không giống nhau Có nhữngtrò chơi vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi phức tạp, đòi hỏi ngườichơi phải tư duy trong quá trình chơi.

- Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn ratrong suốt cả một hoạt động của trẻ mà chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợpvào các hoạt động khác

- Trong mỗi lớp thường có những trẻ còn rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và khôngthích tham gia vào các hoạt động tập thể

- Nhận thức của phụ huynh chưa đồng đều, chưa quan tâm đến trẻ

Chính vì những lý do trên mà việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻMầm non ở các trường Mầm non nói chung và trường Mầm non Đại Đình II nóiriêng chưa thực sự mang lại kết quả như mong muốn

c Khảo sát thực trạng.

Qua khảo sát trên 36 trẻ lớp 4 – 5 tuổi A trường Mầm non Đại Đình II tôi rút ra một số vấn đề sau:

- Số trẻ tích cực tham gia các trò chơi dân gian là 57.1%

- Số trẻ có biểu hiện thiếu tập trung, phân tán tư tưởng hoặc không chú ý là 42.9%

Từ những vấn đề trên tôi đã tìm ra một số biện pháp tốt nhất để tổ chức tròchơi dân gian cho trẻ mẫu giáo lớn trong trường mầm non một cách bền vững,khắc phục được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cựccủa trẻ là thiết thực, là cấp bách và cũng là điều quan trọn nhất trong tực tế hiệnnay

7.3: Giải pháp đã được áp dụng:

Từ thực trạng của việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ Mầm non, tôi đã đề

ra một số giải pháp cụ thể như sau:

Giải pháp 1: Lựa chọn trò chơi phải phù hợp và vừa sức.

- Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưngkhông phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, giáo viên cần có sựcân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản,

dễ nhớ, dễ hiểu

- Nét đặc biệt của trò chơi dân gian trẻ em Việt Nam là hầu hết các trò chơi gắnliền với các bài đồng dao Đó là những câu vè ngắn ngọn, có nhịp điệu, âmthanh được sử dụng trong khi chơi

- Đồng dao là để chỉ các bài hát của trẻ em khi vui chơi tập thể, có thường lànhững câu mà ý nghĩa không rõ ràng, tản mạn được ghép lại với nhau, khôngtheo một logic nào cả, nhưng chình vì thế mà lại trở nên hấp dẫn đối với trẻ em.Đồng dao trước hết là một trò chơi tập thể của trẻ em và nó chỉ có giá trị trongmột trò chơi cụ thể chứ không tồn tại độ lập ngoài trò chơi như bài dân ca khác

Nó là ngôn ngữ bổ sung cho trò chơi Đồng dao thường mang tính chu kỳ, tức làlặp đi lặp lại mãi không bao giờ hết Ngôn ngữ của nó nhiều khi rất kỳ quặc, lànhững câu vui tai, gây thêm hào hứng cho trẻ khi chơi

- Các trò chơi dân gian vô cùng phong phú về thể loại, nội dung, hình thức thểhiện… Vỡ vậy muốn đưa vào dạy trẻ, người giáo viên phải nghiên cứu lựa chọn,sưu tầm cho phù hợp với nội dung, hình thức giáo dục trẻ lớp mình để trẻ yêuthích và tham gia tích cực vào các trũ chơi dân gian, các bài hát dân ca, hũ, vố,

từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dục

- Bên cạnh đó, ở trường Mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi Mỗi

độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Vìthế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi

- Nhiệm vụ của trò chơi dân gian ở trẻ 4 tuổi rất đa dạng, để giải quyết đượcnhiệm vụ của trò chơi đòi hỏi trẻ phải dựa vào vốn kinh nghiệm về các sự vật,hiện tượng trong cuộc sống, trẻ phải biết phân tích, biết tổng hợp, biết lien hệcác sự vật hiện tượng để thực hiện trò chơi của mình Các hành động chơi của

trẻ mẫu giáo 4 tuổi đòi hỏi phải có tính liên tục và tuần tự Nhiều trò chơi đòi hỏiphải suy nghĩ kỹ trước khi thực hiện động tác chơi như chơi “Ô ăn quan”, “Cờ điđường” … đây là cơ sở để phát triển tư duy logic cho trẻ.

- Với trẻ mẫu giáo: Khả năng chú ý có chủ định và nhận thức của trẻ đã cao hơnrất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ có thể chơi được các trò chơi dài hơn

và khó hơn Trẻ mẫu giáo 4 tuổi nắm được ngôn ngữ cảnh và ngôn ngữ mạchlạc, do vậy trẻ rất thích những trò chơi kết hợp với những bài đồng dao Trongtrò chơi trẻ vừa được hát, đọc những bài đồng dao mà chúng yêu thích và thưchiện những hành động chơi, do vậy trò chơi dân gian càng hấp dẫn với trẻ Bêncạnh đó, do vốn hiểu biết về môi trường xung quanh của trẻ ngày càng phongphú, nên trẻ rất thích thú với những nguyên vật liệu chơi, thích tìm kiếm và dùngcác vật liệu khác nhau để làm đồ chơi phục vụ trò chơi của mình

- Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ 4 - 5 tuổi, tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:

+ Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp

+ Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm

+ Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ

+ Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ

+ Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp

- Căn cứ vào khả năng nhận thức của trẻ lớp mình, căn cứ vào kế hoạch thựchiện các hoạt động theo các chủ đề, tôi đã lựa chọn, sưu tầm những trò chơi dângian

TT Chủ đề Trò chơi dân

gian

Mục tiêu cần đạt (của phát triển thể chất)

Biện pháp Kết quả

1 Trường

mầm non

Nhảy bao, thả đỉa ba ba, kéo

co, bắn bi

Có kỹ năng phốihợp các bộ phậntrong cơ thể

Hướng dẫn trẻ chơi

Trẻ có kỹ năng phối hợp các bộ

phận trong

cơ thể

2 Bản thân Nu na nu

nống, chi chi chành chành, hội đồng tổng cốc, chốn tìm,

ô ăn quan…

Biết phối hợp cửđộng bàn tay, ngón tay

Sưu tầm nguyên vật liệu

Trẻ biết phối hợp

cử động ngón tay, bàn tay

3 Gia đình Chơi chuyền,

dung dăng dung dẻ… Phối hợp các

vận động của cơthể

Phối hợp với phụ huynh sưu tầm nhiều nguyên vật liệu

Cơ thể được phối hợp nhịp nhàng thông qua các hoạt động

4 Nghề

nghiệp +

20/11 Đi cà kheo,

ném còn, kéo cưa lừa xẻ

Phát triển các cơlớn khi tham giahoạt động

Làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ

Các cơ lớncủa trẻ được phát triển thôngqua các hoạt động

5 Thế giới

động vật Nặn tò he,

rồng rắn lên mây, mèo đuổi chuột, bịt mắt bắt dê, cắp cua

bỏ giỏ, câu ếch

Phát triển các cơnhỏ và sự khéo léo, phối hợp các cử động bàn tay, ngón tay, phối hợp tay mắtnhịp nhàng

Chuẩn bị nhiều nguyên vật liệu khác nhau để tổ chức các trò chơi

Trẻ khéo léo hơn trong các hoạt động

Phối hợp với cácbạn trong nhóm chơi.

Chuẩn bị địa điểm chơi khác nhau

Trẻ biết đoàn kết, chơi cùng nhau trongnhóm chơi

7 Giao thông

+ ngày 8/3

Rải rồng rải rết, trồng đốngtrồng kê, đua thuyền, đua xe bò

Thực hiện các

cử động nhịp nhàng

Tổ chức cho trẻ chơivới nhiều hình thức khác nhau

Các cử động đượcthực hiện nhịp nhànghơn

Trẻ chơi cùng nhau trong các hoạt động

Trẻ bền bỉ hơn trong các hoạt động

Thực hiện các động tác nhịp nhàng

Phối hợp với phụ huynh hướng dẫn trẻ chơi

Các động tác thực hiện nhịp nhàng

* Kết quả đạt được:

- Tôi đã lựa chọn, sưu tầm được 36 trò chơi dân gian

- Khi đã lựa chọn được theo các chủ đề, đã giúp tôi sử dụng các trò chơi dângian không những dạy trẻ một cách hiệu quả mà còn giúp trẻ phát triển thể chất

và nhận ra những điều hợp lý, không hợp lý khi sử dụng nguyên bản các trò chơidân gian khi dạy trẻ

- Trẻ hào hứng tham gia các trò chơi dân gian mà tôi tổ chức.

- Trẻ nắm được cơ bản cách chơi, luật chơi của các trò chơi

Giải pháp 2: Chuẩn bị tốt các điều kiện cần thiết để tổ chức trò chơi dân gian.

a Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian

- Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phongphú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi củatừng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơitương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được

Ví dụ như trò chơi: “ Chơi chuyền” đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồvật có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi nonTrò chơi “ Ném còn” khôngthể diễn ra nếu thiếu quả còn - đồ chơi truyền thống của trò chơi đó Hay đơngiản như trò chơi “ Bịt mắt bắt dê” cũng không thể được tổ chức nếu không códải vải hoặc dải khăn bịt mắt, trò chơi kéo co thì không thể thiếu dây kéo coTrò chơi “Bịt mắt bắt dê”

- Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáoviên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không

có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu

tố cần thiết cho trò chơi

b Dạy trẻ đọc thuộc lời ca (đối với những trò chơi có lời đồng dao)

- Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ không bao giờchỉ thực hiện nguyên các vận động chơi của mình mà trẻ thường vừa chơi vừahát hoặc đọc lời đồng dao nào đó Các bài đồng dao đó khiến cho không khíchơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn Mặc dù không phải bài đồng dao nào cũng có ýnghĩa, song bài nào cũng phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ Ví dụ như: chơi

“Chi chi chành chành”, trẻ hát “Chi chi chành chành – Cái đanh thổi lửa – Conngựa đứt cương - Tam vương ngũ đế” Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào

rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành

Cô cùng bé chơi “ Chi Chi, chành chành”

- Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vì vậy,tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khihướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều,hoạt động ngoài trờiKhi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi cáctrò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cựctham gia chơi.

c Chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi

- Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau Có những tròchơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham giachơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như “ Kéo co”, “ Rồngrắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Trồng nụ trồng hoa”

- Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như

“Chi chi chành chành”, “Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “Chuyền thẻ”, “Ô ăn quan”Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từngtrò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi

Giải pháp 3: Tổ chức các trò chơi dân gian phù hợp với tính chất của từng hoạt động.

- Thời điểm để trẻ chơi trò chơi dân gian thì ít và chỉ những khi có hoạt động, sự

kiện có liên quan như : Hội khỏe, hội thi, các ngày lễ tết…thì trẻ mới được chơivới thời gian và số lượng các trò chơi tương đối Những thời điểm còn lại phầnlớn là trẻ tự chơi ít sự chỉ dẫn chu đáo của giáo viên khiến các trò chơi ít nhiềusai lệch, kém hứng thú

- Phần lớn giáo viên đều thấy được sự cần thiết của trò chơi dân gian trong quátrình giáo dục trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi Theo họ trò chơi dân gian tác động mạnh

mẽ đến trẻ em, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhân cách toàn diện ở trẻmầm non Họ thấy rằng trò chơi dân gian có thể được vận dụng linh hoạt vàotrong các hoạt động và tổ chức ở mọi thời điểm khác nhau trong ngày Giáo viên

sử dụng những biện pháp như lập kế hoạch, sử dụng phương pháp dùng lời, trựcquan…để tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ.

- Phát triển thể chất cho trẻ không chỉ thông qua thể dục sáng, thể dục giờ học mà cáctrò chơi dân gian đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển thể lực cho trẻ

- Trò chơi vui – khỏe – khéo léo là những trò chơi dân gian tổng hợp vì mỗi tròchơi kết hợp nhiều kỹ năng vận động thể lực Trẻ trở nên nhanh nhẹn, tháo vát,khéo léo trong các hoạt động và phản xạ nhạy bén hơn khi tự mình nhập cuộcvào các trò chơi vận động dân gian Trò chơi nhằm mục đích phát huy tính tíchcực chủ động của trẻ giúp trẻ mở rộng mối quan hệ như “Cướp cờ”, “Kéo co”,

“Hái quả”…

- Trò chơi dân gian không chỉ là những trò chơi đòi hỏi vận động nhiều như:Nhảy lò cò, bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột,…mà còn có nhiều trò chơi đòi hỏi

sự nhanh nhẹn khéo léo như: Ô ăn quan, đánh chuyền,…Vì vậy cần lựa chọn và

tổ chức các trò chơi dân gian phù hợp với tính chất của từng hoạt động:

* Thể dục sáng:

- Mỗi khi trẻ tập thể dục buổi sáng song chúng tôi thường tổ chức cho trẻ chơinhững trò chơi nhẹ nhàng Ngoài những trò chơi theo các chủ đề tôi còn cho trẻchơi những trò chơi dân gian nhẹ nhàng như: Lộn cầu vồng, kéo cưa lừa xẻ…

* Hoạt động ngoài trời:

- Đối với các trò chơi dân gian mang tính tập thể và đòi hỏi phải có không gian rộngthoáng tôi đã tổ chức cho trẻ chơi vào các buổi hoạt động ngoài trời như: Bịt mắt bắt dê,kéo co, mèo đuổi chuột,… Những trò chơi này không những phát triển ở trẻ phản xạnhanh nhẹn khéo léo mà còn phát triển ở trẻ tố chất thể lực rất tốt

* Hoạt động góc:

- Phát triển thể chất cho trẻ không chỉ giúp trẻ phát triển những nhóm cơ lớn màcòn giúp trẻ phát triển những nhóm cơ nhỏ như ngón tay điều này làm chonhững cơ nhỏ của trẻ phát triển tốt, trẻ khéo léo hơn Với hoạt động góc nên tổ