Nguyệt được tác giả đặt trong bối cảnh của chiến trường ác liệt, ngột ngạt khói bom và sự rình rập của cái chết, nhưng vẫn làm cho Lãm quên đi không khí chiến tranh mà chỉ nhận biết cái[r]
Trang 1ĐỀ THI ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHỐI C, D
(Đề thi tuyển sinh năm 2001) Thời gian 180 phút
BÀI LÀM
Câu 1: Nêu những nét chính về sự nghiệp văn học của Nam Cao (khoảng 30 dòng)
Câu 2: Phân tích vẻ đẹp lãng mạn của nhân vật Nguyệt trong truyện ngắn Mảnh trăng cuối rừng của Nguyễn Minh Châu
GỢI Ý LÀM BÀI Câu 1: Các ý chính:
1 Nam Cao (1915 – 1951) tên khai sinh là Trần Hữu Trị, sinh năm 1915, trong một gia đình nông dân làng Đại Hoàng, thuộc tổng Cao Đà, nay huyện Nam Sang, phú Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Tháng 11 năm 1951, trên đường vào công tác vùng sau lưng địch thuộc liên khu III Nam Cao đã bị địch phục kích và bị bắn chết gần Hoàng Đan (Thuộc tỉnh Ninh Bình khi đó) Ông là nhà văn có vị trí hàng đầu trong nền văn học Việt Nam thế kỷ XX, và là một trong những đại diện xuất sắc nhất của trào lưu văn học hiện thực trước
1945 Nam Cao cũng là một trong những cây bút tiêu biểu nhất của chặng đầu nền văn học mới sau cách mạng Ông được nhà nước ta truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học -nghệ thuật (đợt I -1966)
2 Sáng tác trước cách mạng của Nam Cao tập trung vào hai đề tài chính: người trí thức tiểu tư sản nghèo
và người nông dân nghèo
- Ở đề tài người trí thức tiểu tư sản nghèo, đáng chú ý nhất là truyện ngắn: những truyện không muốn viết, Trăng sáng, Đời thừa, Cười, Nước mắt, Mua nhà,… và tiểu thuyết Sống mòn Khi miêu tả hết sức chân
thực tình cảnh nghèo khổ, bế tắc của những nhà văn nghèo, “giáo khổ trường tư” học sinh thất nghiệp… Nam Cao đã làm nổi bật tấn bi kịch tinh thần của họ Đó là bi kịch về những con người có ý thức sâu sắc
về sự sống, muốn sống có hoài bão, phát triển nhân cách nhưng cứ bị gánh nặng cơm áo hằng ngày là cho “chết mòn” về tâm hồn
- Ở đề tài người nông dân nghèo, đáng chú ý nhất là các truyện: Chí Phèo, Trẻ con không được ăn thịt chó, Mua danh, Tư cách mõ, Điếu văn, Một bữa no, Lão Hạc, Một đám cưới, Dì hảo, Nửa đêm…Ở một
số truyện viết về người nông dân bị lưu hóa, nhà văn lên án mạnh mẽ cái xã hội tàn bạo đã hủy diệt nhân tính của những con người vốn có bản tính lương thiện
3 Sau cách mạng tháng tám, Nam Cao có những tác phẩm tiểu biểu: truyện ngắn Đôi Mắt (1948), Nhật ký
ở rừng (1948) và tập bút ký Truyện biên giới (1950) Sáng tác của ông trong thời kỳ này ca ngợi công cuộc kháng chiến, khẳng định lập trường và thái độ đúng đắn của nhà văn đối với nhân dân và cách mạng
Câu 2: Các ý chính
1 Giới thiệu về tác giả tác phẩm
- Mảnh trăng cuối rừng là truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Minh Châu trong những năm chống Mỹ cứu nước Chất thơ, chất lãng mạn là nét đặc sắc của truyện Truyện tiêu biểu cho bút pháp của nhà văn và mang những đặc điểm chung của văn học Việt Nam trong giai đoạn này
- Giới thiệu về nhân vật và các vấn đề cần phân tích: Thông qua nhân vật trung tâm là Nguyệt, một cô thanh niên xung phong có một vẻ đẹp, cái cao cả hoàn toàn chiến thắng mọi sự hủy diệt cái ác cái xấu
2 Vẻ đẹp lãng mạn về thể chất của Nguyệt
Phân tích:
- Nguyệt là một cô thanh niên xung phong có vẻ tuyệt vời Vẻ đẹp thanh khiết, trong sáng lộng lẫy của Nguyệt được tác giả đặt trong bối cảnh của chiến trường ác liệt, ngột ngạt khói bom và sự rình rập của cái chết, nhưng vẫn làm cho Lãm quên đi không khí chiến tranh mà chỉ nhận biết cái đẹp có một không hai của nhân vật
Dẫn chứng:
Trang 2- Trong ánh đèn gầm hắt xuống mặt đường hiện ra ngay sau trước mũi xe một đôi gót chân hồng hồng, sạch sẽ, đôi dép cao su sạch sẽ, gấu quần lụa đen chấm mắt cá”
“Qua làn ánh đèn tù mù của đoàn xe xích lao đi ầm ầm bên cạnh, tôi kịp nhận thấy vẻ xinh đẹp của cô gái, một
vẻ đẹp giản dị và mát mẻ như sương núi tỏa ra từ nét mặt, lời nói và tấm thân mảnh dẻ, khác hẳn với nhiểu cô gái nông trường, thường cô nào cũng thấp và cũng đẩy đà Cô ta mặt áo xanh chít hông vừa khít, mái tóc dày tết thành hai dải Chiếc làn và chiếc nón mới trắng lóa khoác ở cánh tay một cách nhẹ nhàng”
- “Chốc chốc, tôi lại đưa mắt liếc về phía Nguyệt, thấy từng sợi tóc của Nguyệt đều sáng lên Mái tóc thơm ngát, dày và trẻ trung làm sao! Bất ngờ, Nguyệt quay về phía tôi và hỏi một câu gì đó Tôi không kịp nghe rõ vì đôi mắt tôi đã choáng ngợp như vừa trông vào ảo ảnh Trăng sáng soi thẳng vào khuôn mặt Nguyệt làm cho khuôn mặt tươi mát ngời lên đẹp lạ thường!”
3 Vẻ đẹp lãng mạn qua thái độ của Nguyệt
Phân tích:
- Nguyệt tuy là một cô gái mảnh mai, nhưng trong bom đạn ác liệt của chiến tranh, cô cũng hết sức bình tĩnh và chủ động, linh hoạt và dũng cảm dẫn đường đưa xe qua ngầm Chính thái độ bình thản, giọng nói rành rọt trong trẻo của Nguyệt khiến người lính lái xe Lãm cảm thấy an tâm
- Khi bị thương, cô vẫn xem thường sự đau đớn về thể xác
- Khi thấy đường bị máy bay địch liên tục xới tung lên gây trở ngại cho xe qua, cô đã làm hết sức mình để khắc phục nhưng vẫn thấy áy náy dường như là người có lỗi
Dẫn chứng
- “Mặc tôi cứ chạy và Nguyệt nói rành rọt như đứng bên cạnh:
- Anh ngoặt bên trái…Trước mặt có hố bom đấy…Chuẩn bị sắp lên một cái dốc có “cua”
- Nguyệt nhìn vết thương cười”, rồi Nguyệt lại cười: “Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời đựợc!”
- “Nguyệt nhìn đoạn đường khó đi, nói như thanh minh”
- “Chúng nó ném bom luôn, chúng em đã rải biết bao nhiêu là đá mà đường sá còn ra thế!”
4 Phân tích vẻ lãng mạn qua hành động của ng
Phân tích:
Là một cô gái có thân hình mảnh dẻ, xinh đẹp, tươi mát…cứ ngỡ sự chiều chuộng, cuộc sống nhung lụa mới phù hợp cô, nhưng không ngờ bom đạn ác liệt, Nguyệt lại có hành động gan dạ, dũng cảm hỗ trợ cho đồng đội
và sẵn sàng lấy tính mạng mình che chở cho đồng đội
Dẫn chứng:
- “Nguyệt đứng bám trên cánh cửa hướng dẫn cho tôi đi đúng giữa hai cột tiêu Cô vội nhảy ùm xuống nước bảo tôi tắt đèn đi
- Có máy bay à?
- Để em nghe kĩ xem Anh cứ tắt đèn đi Loáng đến dưới nước trông xa lắm đấy!
- Đèn tắt Chưa bao giờ trời tối như thế, chỉ nghe tiếng nước vỗ ỳ ạch vào tai xe Tôi có tiến, lùi nhưng
xe chỉ lắc lư, vòng lái thì nặng như cối đá Giữa đêm lạnh mà quần áo tôi bị ướt đẫm Nguyệt để nguyên
cả quần áo thế, nhanh nhẹn lội phăng sang bên kia bờ giúp tôi cột dây tời vào một gốc cây
- “Qua một quãng khó đi và tối qua, Nguyệt nhảy xuống đi dò trước Tôi cứ nhằm cái bóng trắng mờ mờ của Nguyệt trước mặt mà lái theo”
- “Vừa chạy được hai bước tôi đã bị Nguyệt túm lấy kéo tôi trở lại Nhanh và khỏe hết sức Nguyệt đẩy tôi ngã vào giữa một vật gì vừa cứng vừa sâu Nghe hơi thở và tiếng nói của Nguyệt rất bình tĩnh: “Chúng đánh tọa độ đấy!”
Một ánh chớp giật mát lạnh, đất rung lên một hồi Lặng đi mấy giây, tưởng có thể nghe được tiếng vỗ cánh của một con dế rất nhỏ, bỗng đâu đất đá, và cành cây bé, cành cây loén rơi ầm ầm, rào rào Tôi vừa kịp nhận ra mình đang đứng giữa một cái khe chỉ vừa một người, hai bên là hai gốc cây to Nguyệt đang nấp ở mé ngoài”
5 Vẻ đẹp lãng mạn trong ý tưởng của Nguyệt
Trang 3Phân tích:
- Nguyệt là một cô gái không chỉ đẹp về hình thức, mà còn có khát vọng sống đẹp Cô không muốn sống một cuộc đời bình thường nên ngay sau khi học xong phổ thông, cô xung phong đi làm đường miền Tây Lúc ấy miền Tây là tiếng gọi của Tổ Quốc, là nơi chiến tranh ác liệt, nơi thử thách con người, nơi con người đóng góp cho đất nước những công việc có ý nghĩa lớn lao là mở đường ra mặt trận
- Nguyệt là cô gái không chỉ có khát vọng sống đẹp mà còn niềm tin mãnh liệt vào sự bất diệt của cuộc sống, mặc dù, cuộc sống thực tại còn đầy rẫy gian khổ, đau thương và mất mát
Dẫn chứng
- “Trong tổ đá của chị tôi có một cô tên Nguyệt Phải, Nguyệt là trăng Cái tên khá đẹp! Đấy là một cô học sinh mới rời ghế nhà trường đi kiến thiết miền Tây”
- “Hai thằng địch khác lại săp lao xuống, lại sắp một đợt khác! Tôi nắm tay kéo Nguyệt vào nhưng
Nguyệt nhất định không chịu Nguyệt thét lên: “Anh bị thương thì xe cũng mất, anh cứ nấp đó đi!”
- “Tôi đứng bên sông, giữa cảnh một chiếc cầu đổ và lại tự hỏi: “Qua bấy nhiêu năm tháng sống giữa cảnh bom đạn, những cái quỷ quý giá do chính bàn tay mình xây dựng nên, vậy mà Nguyệt vẫn không quên tôi sao? Trong tâm hồn người con gái nhỏ bé, tình yêu và niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống, cái sợi chỉ xanh óng ánh ấy, bao nhiêu bom đạn giội xuống cũng không hề dứt, không thể nào tàn phá nổi ư?”
6 Vẻ đẹp lãng mạn trong tình yêu của Nguyệt
Phân tích
- Tình yêu của Nguyệt được xây dựng trong một hoàn cảnh khác thường Chỉ thông qua những mẫu chuyện kể, những lời giới thiệu của chị Tính (chị ruột Lãm), và những bức thư ngắn ngủi của Lãm gửi cho chị, mà Nguyệt
đã giữ bên lòng hình ảnh một người con trai chưa hề gặp và cũng chưa hứa hẹn một điều gì Một tình yêu được xây dựng trong một tình huống hiếm thấy trong đời thường; đậm chất lí tưởng
- Tình yêu cũng được xây dựng trên cơ sở khát vọng sống đẹp, sống vì tổ quốc Nguyết cảm phục Lãm, một chàng trai trốn nhà đi bộ đội” Và khi đã yêu, Nguyệt là một cô gái rất mực thủy chung trong tình yêu
Dẫn chứng
- “ Bức thư sau, chị tôi giục tôi lên “xem mặt” và nói: “Chị cũng đã nói thẳng ý định của chị với cô ấy Nó cứ
đỏ bừng mặt lên, không nói gì Nhưng khi chị kể chuyện về câu, về cái chuyện cậu trốn nhà đi tuyển bộ đội, cô
ta ngồi nghe rất chăm chú Cậu tranh thủ lên ngay nhé Nguyệt nó cũng đang muốn gặp cậu Chỉ cần hai người gặp nhau một lần là xong thôi!”
- “Qua bấy nhiêu năm tháng sống giữa cảnh bom đạn tàn phá, mà (…) không phai nhạt, không hề dứt ư?”
7 Ý nghĩa của vẻ đẹp lãng mạn qua hình tượng nhân vật Nguyệt
- Qua hình tượng nhân vật Nguyệt, Nguyễn Minh Châu muốn thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng và khám phá vẻ đẹp của tâm hồn con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
- Hình tượng nhân vật Nguyệt còn thể hiện tài năng và phong cách nghệ thuật Nguyễn Minh Châu giai đoạn trước năm 1975: một cái nhìn đôn hậu, tin yêu đối với cuộc đời, vượt lên trên cái tăm tối hàng ngày hướng về cái ao cá, và một nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn
- Hình tượng nhân vật Nguyệt được khắc họa dưới ngoi bút của Nguyễn Minh Châu vừa mang những nét đẹp hiện thực, vừa pha ít nhiều chất lý tưởng
- Hình tượng này đã khái quát được hình ảnh của một lớp thanh niên trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước -những con người trẻ trung, yêu đời cuộc sống những cũng hết mình vì lý tưởng cách mạng