+ Chỉ có kiến thức mới là con đường sống: Cuộc sống của con người có rất nhiều nhu cầu chính đáng và cũng luôn phải đối mặt với nhiều mối nguy cơ, thách thức. Đáp ứng nhu cầu của con ngư[r]
Trang 1* Yêu cầu:
- Nắm được thể loại, tên tác giả, nội dung, nghệ thuật cơ bản của các văn bản
II Phần Tiếng Việt:
1 Câu nghi vấn 2 Câu cầu khiến 3 Câu cảm thán 4 Câu trần thuật 5 Câu phủ định
6 Hành động nói 7.Hội thoại 8 Lựa chọn trật tự từ trong câu
- Nắm được đặc điểm của mỗi loại văn bản
- Biết cách tìm hiểu đề, lập dàn ý cho các đề bài
* Lưu ý: Về văn nghị luận có yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm
Mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú để diễn tả sâu sắcnỗi chán ghét thực tại tầm thường, tù túng và niềm khao khát tự do mãnh liệt bằng những vần thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn Bài thơ đã khơi gợi niềm yêu nước thầm kín của người dân mất nước thuở ấy
2
Ông
đồ
Vũ Đình Liên
Thơ mới ngũ ngôn
Là bài thơ ngũ ngôn bình dị mà cô đọng, đầy gợi cảm Bài thơ đã thể hiện sâu sắc tình cảnh đáng thương của " ông đồ" qua đó toát lên niềm cảm thương chân thành trước một lớp người đang tàn tạ và tiếc nhớ cảnh cũ người xưa của nhà thơ
Thơ mới
Với những vần thơ bình dị mà gợi cảm, bài thơ Quê hương
của Tế Hanh đã vẽ ra một bức tranh tươi sáng, sinh động về
Trang 2g tám
chữ
một làng quê miền biển, trong đó nổi bật lên hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của người dân chài và sinh hoạt lao động làng chài Bài thơ cho thấy tình cảm quê hương trong sáng, tha thiết của nhà thơ
tứ tuyệt Đườngluật
Là bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác hồ trong cuộc sống cách mạng đầy khó khăn gian khổ ở Pác Bó Vời Người, làm cách mạng và sống hòa hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn
Chiếu
dời đô
Lí Công Uẩn
Chiếu (Chữ hán)
Phản ánh khát vọng của nhân dân về một đát nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh Bài chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ vì nói đúng được ý nguyện của nhân dân, có
sự kết hợp hài hòa giữa lí và tình
Hịch (Chữ hán)
Phản ánh tinh thần yêu nước nồng nàn của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm,thể hiện qua lòng căm thù giặc, ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược Đây là một áng văn chính luận xuất sắc, có sự kết hợp giữa lập luận chặt chẽ , sắc bén với lời văn thống thiết có sức lôicuốn mạnh mẽ
Cáo
Với cách lập luận chặt chẽ và chứng cứ hùng hồn, đoạn
trích Nước Đại Việt ta có ý nghĩa như bản tuyên ngôn độc
lập: Nước ta là đất nước có nền văn hiến lâu đời, có lãnh thổ riêng, phong tục riêng, có chủ quyền, có truyền thống lịch sử; kẻ xâm lược là phản nhân nghĩa, nhất định thất bại
Tấu Với cách lập luận chặt chẽ , bài văn giúp ta hiểu mục đích
của việc học là để làm người có đạo đức có tri thức góp phần làm hưng thịnh đất nước, chứ không phải để cầu danhlợi Muốn học tốt phải có phương pháp, học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt học phải đi đôi với hành.1
2 Thuế
máu
NguyễnÁi
Phóngsự
Chính quyền thực dân đã biến người dân nghèo khổ ở các
xứ thuộc địa thành vật hi sinh để phục vụ cho lợi ích của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc Nguyễn Ái Quốc
Trang 3Quốc đó vạch trần sự thực ấy bằng những tư liệu phong phỳ, xỏc
thực, bằng ngũi bỳt sắc sảo Đoạn trớch Thuế mỏu cú nhiều
nhiều hỡnh ảnh giàu giỏ trị biểu cảm, cú giọng điệu vừa đanh thộp vừa mỉa mai, chua chỏt
Là một lớp kịch trong vở "Trưởng giả học làm sang" của
Mụ-li-e được xõy dựng hết sức sinh động, khắc họa tài tỡnhtớnh cỏch lố lăng của một tay trưởng giả muốn học đũi làm sang, gõy nờn tiếng cười sảng khoỏi cho khỏn giả
*Một số cõu hỏi gợi ý:
1- Nhớ rừng:
Câu 1:Bài thơ là lời của ai? Việc mợn lời nh vậy có ý nghĩa gì?
Là lời con hổ trong vờn bách thú Tác giả mợn lời nh vậy để tiện nói lên một cách đầy
đủ, sâu sắc tâm sự y uất của một lớp ngời lúc bấy giờ Đó là những thanh niên trí thức
“tây học” vừa thức tỉnh ý thức cá nhân, cảm thấy bất hoà sâu sắc với thực tại xã hội tù túng giả dối, ngột ngạt đơng thời Họ khao khát cái tôi đợc khẳng định và phát triển trong cuộc sống rộng lớn tự do Nhng đó cũng là tâm sự chung của ngời Việt Nam trongcảnh mất nớc lúc bấy giờ
Câu 2: Đoạn 3 của bài thơ đợc xem nh một bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy Em hãy chứng minh.
Câu 3
Hãy phân tích nỗi nhớ rừng của con hổ trong bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ ?
Bài thơ là lời con hổ bọ nhốt trong vờn bách thú ,qua đó là lời tâm sự của tác giả và cũng
là của thế hệ thanh niên trong hoàn cảnh nớc mất đong thời
-Con hổ chán ghét sâu ắc thực tại tù túng ,tầm thờng nhàm chán ở vờnbách thú Nó sốngmãi trong tình thơng nỗi nhớ núi rừng xa ,cũng chính là nhớ thời oanh liệt đã qua
-Trong nỗi nhớ cháy bỏng không nguôi đó ,hình ảnh núi rừng xa nơi con hổ ngự trị ,vẫy vùng hiện ra hùng vĩ tráng lệ
-Nỗi nhớ rừng của con hổ cũng chính là niềm khao khát tự do mãnh liệt ,khát khao
h-ơngs tới cái lớn lao ,coa cả phi thờng của những tâm hồn lãng mạn ,bất hoà sâu ắc với thực tại xã hội Nhng đó cũng là tâm sự thầm kín của ngời dân VN mất nớc đang khát khao tự do lúc bấy giờ
Bài thơ QH đã vẽ ra bức tranh quê hơng mang vẻ đẹp tơi sáng ,khoẻ khắn đầy gợi cảm
Đó là bức tranh thiên nhiên thật trong troẻ ,tơi tắn ( trời trong gió nhẹ sớm mai
hồng )nhng chủ yếu đó là bức tranh lao động làng chài :cảnh dân trai tráng bơi thuyền đi
Trang 4đanh cá lúc bình minh lên và cảnh dân làng tấp nập đón ghe về trên bến ngày hôm sau ,tất cả đều sinh động ,rộn ràng sự sống Có những hình ảnh vừa chân thực vừa bay bổng ,toát lên vẻ đẹp lãng mạn bất ngờ (hình ảnh cánh buồm giơng to nh mảnh hồn làng,hoặc ngời dân chàicả thân hình nồng đợm vị xa xăm
Nhớ quê hơng ,TH trớc hết nhớ đến những ngời dân lao động của làng chài quê
h-ơng Đó là một tình cảm trong sáng,thắm thiết và khoẻ khoắn ,hiếm có trong thơ mới
đ-ơng thời
3- Khi con tu hú:
Câu 1: Hoàn cảnh sáng tác bài thơ là gì?
Sáng tác vào tháng 7- 1939 tại nhà lao Thừa phủ Huế khi tác giả bị bắt giam vào đây chalâu Trớc đó ở lứa tuổi 18, TH cảm thấy sung sớng vô biên vì bắt gặp lý tởng cộng sản,
đang tự do say mê hoạt động cách mạng thì bị bắt
Câu 2: Cảnh đất trời vào hè trong tâm tởng ngời tù cách mạng đợc thể hiện qua những câu thơ nào? Cảm nhận của em về những câu thơ đó.
6 câu thơ đầu mở ra cả một thế giới rộn ràng, tràn trề nhựa sống Nhiều hình ảnh mùa hè
đợc đa vào bài thơ: tiếng ve ran trong vờn râm, lúa chiêm chín vàng trên cánh đồng, bầu trời cao rộng với cánh diều chao lợn, trái cây đợm ngọt tiéng chim tu hú đã thức dậy
mở ra tất cả và bắt nhịp cho tất cả: mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào
h-ơng vị, bầu trời khoáng đạt tự do trong cảm nhận của ngời tù Qua đó ta thấy đợc sức cảm nhận mãnh liệt, tinh tế của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời nhng đang mất tự do và khao khát tự do đến cháy lòng
Câu 3: Phân tích tâm trạng của ngời tù cách mạng.
Đó là tâm trạng đau khổ uất ức, ngột ngạt đợc nhà thơ bộc lộ trực tiếp Đoạn thơ với cách ngắt nhịp bất thờng dùng những từ ngữ mạnh, từ ngỡ cảm thán
thống Nhng niềm vui của Bác là rất thật, chân thành, không hề gợng gạo
- Niềm vui lớn nhất của Bác không phải chỉ là thú lâm tuyền nh ngời ẩn sĩ xa mà là niềm vui của ngời chiến sĩ yêu nớc vĩ đại sau 30 năm xa cách nay đợc trở về sống giữa lòng đất nớc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng
Câu 3:Em hiểu thế nào về khái niện thú lâm tuyền ?Thú lâm tuyền đợc thể hiện nh thế nào trong bài thơ Tức cảnh Pắc bó của HCM?
-Cái thú vị khi đợc sống nơi núi rừng Một trong các lẽ sống của các nhà nho xa ,thích gần gũi với thiên nhiên ,xa rời danh lợi quyền thế –lẽ sống của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm ,Nguyễn Khuyến BHcũng rất mong muốn đợc sống với thú lâm tuỳen -Thú lâm tuyền đợc thể hiện trong bài Tức cảnh Pắc bó :Vui với cuộc sống nghèo,thiếu thốn nơi núi rừng ,cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng Vui với lối sống ,ăn ,ở, sinh hoạt ,làmviệc nền nếp sáng ra tối vào ,dịch sử Đảng.Sự sang trongj,thích thú của cuộc đời ngời
CM trong những năm tháng đầy khó khăn gian khổ Niềm vui ,sự hóm hỉnh của một ý trí kiên định,một tầm nhìn sáng suốt ,một tâm hồn rất đỗi trẻ trung ,một chiến sĩ –nghệ
sĩ
Câu 4: Bài học của em từ bài thơ Đi đ“ ờng của Hồ Chí Minh”
- Điệp ngữ ''tẩu lộ'' khẳng định nỗi gian lao của ngời đi đờng Giọng thơ suy ngẫm, rút
ra qua những trải nghiệm của ngời tù bị giải đi hết nhà lao này đến
nhà lao khác
- Trùng san chi ngoại hựu trùng san
+ Điệp ngữ ''trùng san''; hết lớp núi này lại đến ngay lớp núi khác, khó khăn chồng chất liên miên
Đờng đời, đờng CM: gian lao triền miên
- Hình tợng ý thơ vút lên bất ngờ lan chuyển mạch thơ: Mọi gian lao đã kết thúc, lùi lại phía sau khi ngời đi lên tới đỉnh cao chót Nỗi gian lao không phải là bất tận, càng nhiềugian lao thì thắng lợi càng lớn
Trang 5- Từ đỉnh cao, ngời du khách ung dung say xa ngắm cảnh đẹp Đó cũng là niềm vui sớng
đặc biệt của ngời chiến sĩ CM khi đứng trên đỉnh cao thắng lợi
- Bài thơ thiên về suy nghĩ, triết lí nhng giọng thơ giống ngời tâm tình, kể chuyện
giàu sức thuyết phục Lời thơ cô đọng, bình dị chứa đựng t tởng sâu xa
- Bài thơ có 2 lớp nghĩa: nghĩa đen nói về việc đi đờng núi, nghĩa bóng ngụ ý về con ờng CM là gian khổ nếu kiên trì nhất định sẽ đạt tới thắng lợi
đ-5- Chiếu dời đô:
Câu 1: Hãy nêu đặc điểm của thể Chiếu
Câu 2: Vì sao nói văn bản phản ánh ý chí tự cờng và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc?
ý chí tự cờng của một dân tộc đang trên đà lớn mạnh Dời đô từ Hoa L ra vùng đồng băng chứng tỏ triều đình đủ sức chấm dứt nạn PK cát cứ, thế và lực sánh ngang phơng Bắc Định đô ở Thăng Long là thực hiện nguyện vọng của nhân dân thu giang sơn về một mối, xây dựng đất nớc độc lập tự cờng
6- Hịch tớng sỹ:
Câu 1: Hãy nêu đặc điểm của thể Hịch
Câu 2: Nỗi lòng của ngời chủ tớng đợc thể hiện đoạn văn nào? Em hãy phân tích
đoạn văn đó.
“Ta thờng tới bữa ta cũng vui lòng”
-Ta thờng: +quên ăn vỗ gối, Ruột đau nh cắt, nớc mắt đầm đìa ẩn dụ, so sánh Thể hiện sự lo lắng đau xót đến tột độ
-Căm tức +xả thịt, lột da, Nuốt gan, uống máuđộng từ mạnh lòng căm thù tột độ
- Dẫu cho trăm thân này vui lòng. phóng đại, điển cố Sẵn sàng hi sinh vì nớc, vìnghĩa lớn mà coi thờng xơng tan, thịt nát
Giọng văn tha thiết, đanh thép, hùng hồn
Lòng yêu nớc thiết tha của tác giả
Khơi dậy lòng yêu nớc và tinh thần xả thân của các tớng sỹ
*Có thể nói đây là đoạn văn đậm chất trữ tình trong bài chính luận Mỗi chữ mỗi dòng trong đoạn văn nh máu chảy nh nớc mắt Đó là gan ruột, là tấc lòng, là tâm huyết của vị tổng chỉ huy đang bày tỏ tâm sự Chính tâm sự ấy đã tiếp thêm sức mạnh, hun đúc thêm tinh thần của các tớng sỹ
Câu 3: Giải thích cụm từ Hào khí Đông A.Hào khí ấy đợc thể hiện nh thế nào trong bài Hịch tớng sĩ?
-Khí thế hào hùng đời Trần ,thể hiện ở lòng căm thù giặc sôi trào biến thành quyết tâmchiến đấu và chiến thắng giặc Mông Nguyên xâ lợc để giữ non sông nghìn thủơcủa HĐVTQTmuốn truyền lan tới các tớng sĩ cả nớc
7- N ớc Đại Việt ta :
Câu 1: T tởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi đợc thể hiện nh thế nào trong đoạn trích?
- Hai nội dung: Yên dân và điếu phạt
+ Yên dân: là làm cho dân đợc hởng thái bình hạnh phúc
+ Điếu phạt: thơng dân đánh kẻ có tội
- Ngời dân mà mà tác giả nói tới là ngời dân Đại Việt đang bị xâm lợc, còn kẻ bạo tàn chính là giặc Minh cớp nớc
trừ giặc Minh bạo ngợc để giữ yên cuộc sống cho dân
- Nhân nghĩa theo quan niệm trớc đó (nho giáo) là quan hệ giữa ngời với ngời giờ đây nhân nghĩa gắn liền với yêu nớc chống xâm lợc, thể hiện trong mối quan hệ giữa dân tộcvới dân tộc Đó là nét mới, l sự phát triển của tà sự phát triển của t tởng nhân nghĩa ở Nguyễn Trãi
- Đây là cuộc khởi nghĩa chính nghĩa
- Nguyễn Trãi, Lê Lợi là ngời thơng dân, tiến bộ, lấy dân làm gốc, vì dân mà đánh giặc
Câu 2: Vì sao nói đây là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc?
- Nhân nghĩa gắn liền với chủ quyền dân tộc, vì có bảo vệ đợc đất nớc thì mới bảo vệ
đ-ợc dân, mới thực hiện đđ-ợc mục đích cao cả là ''Yên dân''
- Nền văn hiến lâu đời, có cơng vực lãnh thổ, phong tục tập quán, lịch sử riêng, chế độ riêng ''Núi sông ''; ''phong tục''; ''Từ Triệu ''; ''Cửa ''
Trang 6 Nguyễn Trãi đã phát biểu một cách hoàn chỉnh về quốc gia dân tộc.
* đất nớc có độc lập, chủ quyền là có nền văn hiến, có lãnh thổ, phong tục, lịch sử, chế
độ riêng Đó là những yếu tố căn bản nhất của một quốc gia, dân tộc
Nguyễn Trãi đã ý thức đợc văn hiến và truyền thống lịch sử là yếu tố cơ bản nhất, là hạt nhân để xác định dân tộc Đó là thực tế, tồn tại với chân lí khách quan khi kẻ xâm l-
Tác giả khẳng định quan điểm và phơng pháp đúng đắn trong học tập
- Tuỳ đâu tiện đấy mà đi học
+ Học ở trờng lớp, ở thày, ở bạn, ở thực tế cuộc sống ''Đi một ngày đàng ''; ''Học thày ''
- Theo Chu Tử, học tiểu học để bồi lấy gốc rồi tiến lên học đến tứ th, ngũ kinh, ch sử, phải biết luân thờng đạo lí: tam cơng, ngũ thờng
- Học lấy gốc rồi rồi tuần tự tiến lên, học rộng rồi tóm lợc cho gọn, theo điều học mà làm
+ Truyền thống hiếu học của nhân dân ta ''muốn sang ''; ''bán tự vi s ''; nội dung học ''tiên học lễ '' học đạo đức trớc và tri thức sau
+ Bác Hồ ''ngời có tài vô dụng''
+ Nhà nớc ta: chính sách khuyến học, mở nhiều trờng lớp, mở rộng thành phần ngời học, tạo điều kiện thuận lợi cho ngời đi học (trờng dân lập, bán công, công lập, )
- Tác giả xem thờng lối học chuộng hình thức, lấy mục đích danh vọng cá nhân là
chính; coi trọng lối học lấy mục đích thành ngời tốt đẹp
- Đó là thái độ đúng đắn và tích cực, cần phát huy
9- Thuế máu:
Câu 1: Em hãy hình dung ra số phận bi thảm của những ngời bị bóc lột ''thuế máu'' theo
trình tự miêu tả của tác giả
Câu 2: Em hãy tìm hiểu tấm lòng của tác giả qua đoạn trích ?
- Tác giả đã vạch trần sự thật bằng những t liệu phong phú, với tấm lòng của một ngời yêu nớc, 1 ngời cộng sản, tác giả đã khách quan trong từng sự việc nhng ta vẫn thấy trong các câu văn ứ trào căm hờn, chứa chan lòng thơng cảm tất cả làm thành mục
đích chiến đấu mãnh liệt của văn chơng Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh
10.Vaờn baỷn “ẹi boọ ngao du”(Ru-Xoõ)
a/ Neõu vaứi neựt veà taực giaỷ taực phaồm.
- Ru -xoõ (1712-1778) laứ nhaứ vaờn, nhaứ trieỏt hoùc, coự tư tưởng tiến bộ nước Phaựp
ở thế kỉ XVIII
-Vaờn baỷn: trớch trong taực phaồm “EÂ min hay veà giaựo duùc” ra ủụứi naờm 1762 Neõuleõn quan đủiểm muốn ngao du học hỏi, cần phải đủi bộ
b/ í nghĩa văn bản: từ những điều mà “Đi bộ ngao du” đem lại tri thức, sức khỏe,
cảm giỏc thoải mỏi, nhà văn thể hiện tinh thần tự do dõn chủ - Tư tưởng tiến bộ của thờiđại
11/ Vaờn baỷn “OÂõng Guoỏc- ủanh maởc leó phuùc”( Moõ- li-e)
a/ Ngheọ thuaọt: Khaộc hoùa taứi tỡnh tớnh caựch loỏ laờng cuỷa nhaõn vaọt thoõng qua lụứi
noựi haứnh ủoọng
- Dửùng leõn lụựp haứi kũch ngaộn vụựi maõu thuaồn kũch ủửụùc theồ hieọn sinh ủoọng ,haỏpdaón, gaõy cửụứi
Trang 7b/ YÙ nghúa vaờn baỷn: Keồ veà vieọc oõng Giuoỏc –ủanh muoỏn thay ủoồi caựch aờn maởc, taực
giaỷ pheõ phaựn thoựi hoùc ủoứi cao sang cuỷa taàng lụựp trửụỷng giaỷ
Câu 1:
Chứng minh rằng ông Giuốc đanh ở lớp kịch ông giuốc đanh mặc lễ phục là một nhân vật nực cời trớc mắt khán giả
GY
-ở cảnh đầu của lớp kịch ,ông giuốc đanh nực cời ở chỗ ngu dốt lại cứ học đòi làm sang
và bị bác phó may lợi dụng
-ở cảnh sau ,ông giuốc đanh nực cời ở chỗ bị các thợ phụ tâng bốc bằng các danh vọng hão để moi tiền
để làm nổi bật hình ảnh nực cời của ông giuốc đanh cần hình dung ông giuốc đanh trếnân khấu bị lột bổ quần áo đang mặc ,khoác lên ngời bộ quần áo lố lăngmà vẫ tởng
nh thế mới là trởng giả ,là sang khiến ngời xem phải bật cời
12/ Em thaỏy vaờn nghũ luaọn trung ủaùi coự neựt gỡ khaực bieọt noồi baọt so vụựi vaờn nghũ luaọn hieọn ủaùi?
- Nghũ luaọn trung ủaùi:
+ Nhửừng theồ loaùi Chieỏu, Hũch, Caựo, Taỏu Theỏ giụựi quan cuỷa con ngửụứi trung ủaùi + Duứng nhieàu ủieón tớch, ủieón coỏ, hỡnh aỷnh ửụực leọ, caõu vaờn bieàn ngaóu, nhũp nhaứng
-Nghũ luaọn hieọn ủaùi:
+ Nhửừng theồ loaùi vaờn xuoõi hieọn ủaùi, tieồu thuyeỏt, luaọn ủeà phoựng sửù, chớnh luaọn nguùngoõn
+ Caựch vieỏt giaỷn dũ, caõu vaờn gaàn lụứi noựi
* Cõu nghi vấn là cõu:
- Cú những từ nghi vấn (ai, gỡ, nào, sao, tại sao ) hoặc cú từ hay ( nối cỏc
vế cú quan hệ lựa chọn)
- Cú chức năng chớnh là dựng để hỏi
* Khi viết cõu nghi vấn kết thỳc bằng dấu chấm hỏi
*Trong nhiều trường hợp cõu nghi vấn khụng dựng để hỏi mà để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ tỡnh cảm, cảm xỳc và khụng yờu cầu người đối thoại trả lời
* Khi viết cõu cầu khiến thường kết thỳc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến khụng được nhấn mạnh thỡ cú thể kết thỳc bằng dấu chấm
Trang 8- Khi viết câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.
* Khi viết câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu chấm, nhưng đôi khi nó
có thể kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng
* Đây là kiểu câu cơ bản và được dùng phổ biến trong giao tiếp
- Hành động trình bày( báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán ) ( Ngày mai trời sẽ mưa )
- Hành động điều khiển ( cầu khiến, đe dọa, thách thức, ) ( Bạn giúp tôi trực nhật nhé )
- Hành động hứa hẹn ( Tôi xin hứa sẽ không đi học muộn nữa )
- Hành động bộc lộ cảm xúc ( Tôi sợ bị thi trượt học kì này )
* Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó ( cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác ( cách dùng gián tiếp)
3 Hội thoại
*Vai hội thoại là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:
- Quan hệ trên- dưới hay ngang hàng ( theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội)
- Quan hệ thân-sơ ( theo mức độ quen biết, thân tình)
* Trong hội thoại ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời
* Để giữ lịch sự cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc tranh vào lời người khác
* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ
4 Lựa chọn trật tự từ trong câu.
* Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp trật tự , mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng Người nói,viết cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp
* Trật tự từ trong câu có tác dụng :
Trang 9- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm.
- Nhấn mạnh hỡnh ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng
- Liờn kết cõu với những cõu khỏc trong văn bản
- Đảm bảo sự hài hũa về mặt ngữ õm của lời núi
Phần III TẬP LÀM VĂN
A.Các dạng bài văn thuyết minh và cách làm.(Ôn lại)
1 Thuyết minh về một thứ đồ dùng.
* Mở bài: Giới thiệu khái quát về đồ dùng ( Thuộc loại đồ dùng gì?).
* Thân bài: Lần lợt trình bày các nội dung:
- Chất liệu chế tạo
- Đặc điểm cấu tạo : Trong
Ngoài
- Tính năng, cách sử dụng, cách bảo quản
* Kết luận : Nêu lợi ích của đồ dùng.
VD : Thuyết minh về chiếc bóng đèn điện tròn.
- Mở bài : Giới thiệu về chiếc bóng đèn điện tròn.
Nêú dùng hiệu điện thế cao đèn sẽ cháy
Nêú dùng hiệu điện thế thấp thì bóng đèn tuổi thọ cao
+ Cách bảo quản : Treo đèn trên cao
Dùng chụp để che bụi
- Kết bài: ý nghĩa của chiếc bóng đèn.
2 Thuyết minh về một thể loại, tác phẩm văn học.
2.1 Thể loại:
* Mở bài: Nêu định nghĩa về thể loại.
* Thân bài: Trình bày các yếu tố hình thức thể loại.
- Thơ: Vần, nhịp, luật bằng trắc
- Truyện: Cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện
- Chính luận: Bố cục, luận điểm, phơng pháp lập luận
* Kết luận: Tác dụng của hình thức thể loại đối với việc thể hiện chủ đề.
2.2 Tác phẩm.
* Mở bài: Tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm.
* Thân bài: - Tóm tắt: nội dung tác phẩm ( trữ tình).
* Mở bài : Giới thiệu khái quát về phơng pháp ( cách làm).
*Thân bài: - Nguyên vật liệu ( chuẩn bị)
- Cách làm: + Làm bắt đầu từ đâu?
Trang 10( cái gì trớc, cái gì sau ?)
+ Làm nh thế nào?
( trật tự nhất định, phù hợp)
+ Yêu cầu( Với sản phẩm vật chất)
* Kết bài : Nêu vai trò, ý nghĩa của phơng pháp.
4 Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh
* Mở bài: Giới thiệu khái quát về danh lam thắng cảnh ( Thể hiện sự độc đáo, hấp dẫn).
* Thân bài:
- Giới thiệu vị trí địa lí, diện tích, lai lịch ( Tiểu sử: Bắt đầu từ năm nào, gắn vớinhững sự kiện gì?) ( Phải chú ý giải thích các khái niệm)
- Nêu cảnh quan hiện nay ( đặt di tích trong quần thể cảnh vật hiện nay)
* Kết luận: Nêu giá trị của thắng cảnh đối với đất nớc, đời sống con ngời.
.5 Thuyết minh về tác giả, anh hùng lịch sử, tập sách
* Mở bài: Giới thiệu nét khái quát về đối tợng thuyết minh.
* Thân bài:
- Con ngời : ( Tác giả, anh hùng):
+ Giới thiệu năm sinh, năm mất, quê quán, truyền thống gia đình
+ Giới thiệu tài năng, sự cống hiến của ngời đó trên lĩnh vực nào ?
- Tập sách : + Cấu trúc ( gồm bao nhiêu bài, bao nhiêu phần)
+ Nội dung : + Hình thức : ( in trên giấy gì ? màu gì?)
* Kết luận:
- Tập sách: Nêu giá trị với cuộc sống, tình cảm với đối tợng ( biểu cảm)
- Con ngời: Sự đánh giá về ngời đó, tình cảm với ngời đó( biểu cảm)
.6 Thuyết minh về một cửa hiệu, căn nhà ( về cách trình bày)
* Mở bài : Giới thiệu về đối tợng cần thuyết minh.
* Thân bài : Lần lợt trình bày cách sắp xếp của đối tợng thuyết minh :
+ Một phần khái quát
+ Cách trình bày cụ thể
* Kết luận : Thể hiện cảm nhận, sự đánh giá của ngời viết, ý nghĩa của cách trình bày.
B.Văn nghị luận: Một số đề và dàn ý tham khảo
Đề 1
Tỏc dụng của sỏch đối với đời sống con người
A Mở bài - Vai trũ của tri thức đối với loài người
- Một trong những phương phỏp để con người cú tri thức là chăm chỉ đọc sỏch bởi sỏch
là tài sản quý giỏ, người bạn tốt của con người
- Sỏch bồi dưỡng tinh thần , tỡnh cảm cho chỳng ta để chỳng ta trở thành người tốt + DC
- Sỏch là người bạn động viờn ,chia xẻ làm vơi đi nỗi buồn của ta + DC
* Tỏc hại của việc khụng đọc sỏch : Hạn hẹp về tầm hiểu biết tri thức, tõm hồn cằn cỗi
* Phương phỏp đọc sỏch
- Phải chọn sỏch tốt, cú giỏ trị để đọc
Trang 11- Phải đọc kỹ, vừa đọc vừa nghiền ngãm ,suy nghĩ , ghi chép những điều bổ ích
- Thực hành , vận dụng những điều học được từ sách vào đời sống
- Đất nước đang rất cần những người có tri thức để xây dựng đất nước
- Muốn có tri thức , học giỏi cần chăn học : kiên trì làm việc gì cũng thành công…
- Xung quanh ta có nhiều tấm gương chăm học học giỏi :…
- Thế mà một số bạn học sinh còn chểnh mảng trong học tập khiến thầy cô và cha mẹ
- Bảo vệ bầu không khí trong lành
+ Tác hại của khói xả xe máy, ô tô… Tác hại của khí thải công nghiệp
- Bảo vệ nguồn nước sạch
+ Tác hại của việc xả rác làm bẩn nguồn nước sạch Tác hại của việc thải chất thải côngnghiệp
- Bảo vệ cây xanh Nếu rừng bị chặt phá thì :
+ Cây cối bị chết, chim thú bị huỷ diệt Cây cối chết sông ngòi khô cạn
+ Khí hậu trái đất sẽ nóng lên ảnh hưởng đến sức khoẻ.Hiện tượng xói mòn lũ lụt thiệthại đến sản xuất
C Kết bài Mỗi chúng ta hãy có ý thức trách nhiệm bảo vệ cuộc sống của chúng ta
ĐỀ 4
Bạn em chỉ thích trò chơi điện tử mà tỏ ra thờ ơ không quan tâm tới thiên nhiên, em hãy chứng minh cho bạn thấy: Thiên nhiên là nơi cho ta sức khoẻ, hiểu biết, niềm vui vô tận và vì thế, chúng ta cần gần gũi với thiên nhiên, yêu mến thiên nhiên
A Mở bài :- Dẫn dắt, nêu vấn đề: Thiên nhiên là nơi cho ta sức khoẻ, hiểu biết niềm
vui và chúng ta cần gần gũi thiên nhiên
B Thân bài:
Trang 12+ Luận điểm 1: Thiên nhiên là nơi cho ta sức khoẻ
- Nếu đứng trong một căn phòng nhỏ, và dầy khói thuốc lá và ở ngoài kia là thiênnhiên hùng vĩ, có núi, có sông thì bạn sẽ chọn nơi nào? - Con người nếu như không cóthiên nhiên thì con ngời chỉ như một cái máy, chắc chắn không ai có thể thoát khỏi hộichứng của sự căng thẳng Thiên nhiên chính là liều thuốc bổ đối với sức khoẻ của conngười
+ Luận điểm 2: Thiên nhiên đem đến cho ta sự hiểu biết niềm vui
- Tham quan thiên nhiên ta sẽ tích luỹ được các kiến thức về sinh học, vật lý hay hoáhọc
- Thiên nhiên là nơi ta thực hành những kiến thức mà ta tích luỹ được qua sách vở
- Gần gũi với thiên nhiên là thêm yêu đời, yêu cuộc sống, tạo nên cảm hứng sáng tácvăn học
(Dẫn chứng một số nhà văn gần gũi với thiên nhiên trong văn học:Nguyễn Trãi trong CônSơn ca)
* Cần gần gũi với thiên nhiên, yêu mến với thiên nhiên Bằng cách: Cùng gia đình cónhững ngày nghỉ cuối tuần đến với thiên nhiên; su tần các mẫu trong thiên nhiên; vẽtranh phong cảnh; chăm sóc cây xanh
C Kết bài -Khái quát lại vai trò của thiên nhiên với đời sống con người Lời kêu gọi
mọi người hãy gần gũi với thiên nhiên
ĐỀ 5
Một số bạn lớp em đang đua đòi ăn mặc theo lối không lành mạnh, không phù hợp với lứa tuổi học sinh, với truyền thống dân tộc, gia đình Em hãy viết một bài văn nghị luận để thuyết phục các bạn đó thay đổi cách ăn mặc cho đứng đắn hơn.
- Tình hình ăn mặc hiện nay của lứa tuổi học sinh
+ Đa số các bạn ăn mặc đứng đắn, có văn hoá
Trang 13+ Tuy nhiên vẫn còn một số bạn đua đòi chạy theo mốt ăn mặc không lành mạnh ( đanyếu tố tự sự, miêu tả )
- Tác hại của lối ăn mặc không lành mạnh
+ Vừa tốn kém, mất thời gian, ảnh hưởng xấu tới kết quả học tập
+ lại không có văn hoá, thiếu tự trọng, ảnh hưởng tới nhân cách của con người
- ăn mặc như thế nào là có văn hoá ?
+ Phải phù hợp với lứa tuổi học sinh, với truyền thống văn hoá của dân tộc và hoàncảnh gia đình
+ Đó là cách ăn mặc giản dị, gọn gàng, đứng đắn để chứng tỏ mình là người lịch sự, cóvăn hoá, biết tự trọng và tôn trọng mọi người
C Kết bài :
-Khái quát lại nội dung vấn đề về cách ăn mặc không lành mạnh của một số bạn
HS hiện nay ( 0,5 điểm)
Đưa ra những lời khuyên bổ ích và liên hệ bản thân
ĐỀ 6
.Trong các môn thể thao bóng đá là môn thể thao có lợi cho sức khoẻ.Hãy nêu những lợi ích của môn thể thao đó và suy nghĩ của bản thân.
A Mở bài :
-Giới thiệu hoạt động thể dục thể thao rất cần thiết
-Giới thiệu môn thể thao bóng đá đem lại lợi ích gì?
B Thân bài:
-Bóng đá là một môn thể thao rất có lợi.Bóng đá có lợi cho sức khoẻ
+Chơi bóng đá các cơ quan của cơ thể hoạt động mạnh hơn,tăng sức dẻo dai,linh hoạt.+Chơi bóng đá cũng như hoạt đông thể thao khác làm cho hình thể phát triển đẹp
-Suy nghĩ của bản thân:
+Bóng đá là môn thể thao đang được hâm mộ nhất
+Em thích tham gia bóng đá để rèn luyện thân thể và tinh thần không dam mê đến mức quên việc học tập,không chơi vô tổ chức làm ảnh hưởng đến sinh hoạt nhất là không chơi trên đường giao thông
C Kết bài
-Khẳng định bóng đá là môn thể thao có ích
-Bóng đá có ích khi biết chơi đúng chỗ,đúng cách
Đề 7 Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt nam độc lập , Bác Hồ thiết tha căn dặn : “Non sông Việt Nam có trở học tập của các cháu” Em hiểu lời dạy trên của Bác như thế nào
A Mở bài : Giới thiệu nội dung câu nói của Bác Hồ gửi học sinh
Trang 14- Muốn có được điều đó phần lớn dựa vào công lao học tập của các cháu-> làm rõ mốiquan hệ giữa tương lai tươi sáng của dân tộc với …
- Liên hệ thực tế học sinh và thế hệ trẻ hiện nay đang và đã làm gì cho sự phát triển của đấtnước , liên hệ bản thân
C Kết bài :Khẳng định lại vai trò của học sinh với tương lai đất nước
ĐỀ 8
Hình ảnh Bác hồ qua các bài thơ: “Ngắm trăng” “Đi đường” “Tức cảnh Pác Bó”
A Mở bài : -Dẫn dắt, giới thiệu về 3 bài thơ có trong đề.
- Giới thiệu hình ảnh của Bác qua 3 bài thơ: Hoà nhập với thiên nhiên, yêu thiênnhiên; luôn lạc quan trong mọi hoàn cảnh, có nghị lực phi thường
B Thân bài:
- Lần lượt làm rõ nội dung các luận điểm:
+Yêu thiên nhiên, hoà hợp với thiên nhiên ( dẫn chứng và phân tích dẫn chứng )
+ Có tinh thần lạc quan ( lấy dẫn chứng và phân tích )
+ Nghị lực phi thường ( lấy dẫn chứng và phân tích )
C Kết bài:- Khẳng định lại vấn đề Nêu cảm xúc, suy nghĩ.
ĐỀ 9
Dựa vào “ chiếu dời đô”,”Hịch tướng sĩ”,hãy nêu suy nghĩ của em về vai trò của những người lãnh đạo anh minh như Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuần đối với vận mệnh đất nước.
DÀN Ý
A Mở bài :
-Giới thiệu hoàn cảnh ra đời và mục đích của bài hịch
- Khái quát giá trị của tác phẩm và dẫn nhận định
B Thân bài:
1 Trần Quốc Tuấn và Hịch Tướng Sĩ :
+ Luận điểm 1: Trước hết, “ Hịch tướng sĩ” đã thể hiện sâu sắc nhiệt tình yêu nước của
vị tiết chế trước hoàn cảnh đất nước trong cảnh nước sôi lửa bỏng
- Tố cáo tội ác và những hành vi ngang nguợc của kẻ thù
- Bộc lộ tâm trạng đau đớn, dằn vặt và lòng căm thù không đội trời chung với quânxâm lược
+ Luận điểm 2: Nêu cao tinh thần của vị chủ soái trước hoàn cảnh tổ quốc bị lâm nguy
Trang 15- Phờ phỏn nghiờm khắc thỏi độ bàng quan, chỉ biết hưởng lạc của cỏc tướng sĩ Khộolộo nờu lờn lũng yờu thương sõu sắc của ụng đối với cỏc tướng sĩ
- Hậu quả nghiờm trọng khụng những sẽ ảnh hưởng cho ụng mà cũn cho gia đỡnh nhữngtướng sĩ vụ trỏch nhiệm ấy, một khi đất nuớc rơi vào tay quõn thự
- Tinh thần trỏch nhiệm của ụng cũn được thể hiện ở việc ụng viết cuốn “ Binh thư yếu lược”
2 Lý Cụng Uẩn và Chiếu dời đụ :
- Phải học và hành nh thế nào cho hợp lí :
Học : thờng xuyên học " học, học, học nữa, học mãi " - Lê Nin, học ở mọi nơi, mọi lúc, học từ cấp thấp đến cao, nắm đợc nội dung cốt lõi của vấn đề - Nguyễn Thiếp Hành: ứng dụng những điều đã học vào thực tế, có nh vậy thì mới đánh giá đúng đợc thực chất của việc học( lấy ví dụ minh hoạ về tác hại của việc "học" mà không "hành" )
- Liên hệ với bản thân học sinh về mối quan hệ giữa "học" và "hành"
* Kết bài: Nêu suy nghĩ của mình về vấn đề và khẳng định tầm quan trọng của vấn
Daón daột vaỏn ủeà, trớch daón caõu noựi treõn (hoaởc caõu noựi coự nghúa tửụng ủửụng)
Khaỳng ủũnh vaỏn ủeà: daõy laứ caõu noựi nhaốm ủeà cao vai troứ cuỷa saựch ủoỏi vụựi con ngửụứi.TB: (7ủ)
Saựch laứ nụi taọp trung, ghi laùi tri thửực cuỷa loaứi ngửụứi Saựch ủửụùc thaộp leõn baốngứ aựnh saựng cuỷa nhaõn loaùi vaứ noự soi saựng cho nhaõn loaùi
Trang 16Người xưa đã có những cách ghi lại những kinh nghiệm khác nhau để truyền lại cho đời sau như giáp cốt, thạch bản,… ngày nay, khoa học phát triển, sách vẫn không thể thiếu đối với sự trưởng thành của mỗi con người.
Sách được thắp bằng ø ánh sáng của tri thức Tri thức của loài người không thể mất
đi Vì thế ánh sáng đó sẽ không tắt (phân tích biện pháp ẩn dụ)
Liên hệ thêm: ngày nay, một số người không đọc sách (thật buồn), một số khác không quý sách ( miêu tả)…
Nói tóm lại: sách là tri thức, chỉ có tri thức mới là con đường sống
KB: (1,5đ)
Liên hệ bản thân: là học sinh, mình đã đọc sách như thế nào?
Đưa ra lời khuyên cho mọi người: nên đọc sách
- Về thể chất, những chuyến tham quan du lịch cĩ thể giúp ta thêm khỏe mạnh.
- Về tình cảm, tham quan du lịch giúp ta:
+ Tìm thêm thật nhiều niềm vui cho bản thân.
+ Cĩ thêm tình yêu đối với thiên nhiên, quê hương đất nước.
- Về kiến thức:
+ Hiểu cụ thể, sâu hơn những điều đã học.
+ Đưa lại nhiều bài học.
Mở bài : Giới thiệu vài nét về tác giả Trần Quốc Tuấn
Giới thiệu hoàn cảnh lịch sử và hoàn cảnh ra đời tác phẩm « hịch tướng sĩ » và thể hịch.
Khẳng định tinh thần yêu nước của tác giả được thể hiện mãnh liệt trong tác phẩm này.
Thân bài : Chứng minh tinh thần yêu nước của TQT bằng các luận điểm sau :
- TQT là một vị tướng hết lòng vì dân vì nước : ông lo cho vận mệnh đất nước :
Dẫn chứng : « …nữa đêm vỗ gối….vui lòng »
- Thấy nỗi nhục mất nước :
Căm tức vì giặc ngang ngược, uất ức vì chúng đòi ngọc lụa, bắt nạt nhân dân …
- Khát khao đánh đuổi quân thù một cách mạnh mẽ :
Tập hợp binh thư soạn ra cuốn « binh thư yếu lược » cho các tướng sĩ luyện tập.
Trang 17Yeõu caàu caực tửoựng sú cuứng nhau luyeọn taọp vaứ caỷnh giaực…
- Phaõn tớch theõm gioùng vaờn : luực thỡ suùc soõi, luực thỡ ủau xoựt, luực thỡ haỷ heõ, luực thỡchaõm bieỏm ủeồ khớch leọ tinh thaàn caực tửụựng sú vaứ toỷ roừ loứng mỡnh
Keỏt baứi : khaỳng ủũnh laùi truyeàn thoỏng ủaỏu tranh cuỷa quaõn daõn nhaứ Traàn Haứo khớủoõng a maùnh nguựt trụứi trong thụứi kỡ lũch sửỷ ủoự ủaừ thửùc sửù lửu danh sửỷ saựch tụựi ngaứy nay vaón coứn saựng choựi…trong ủoự coự sửù ủoựng goựp raỏt lụựn cuỷa TQT.
2 Thân bài
Nói văn học dân tộc ta luôn ca ngợi lòng nhân ái và tình yêu thơng giữa ngời và ngời quả không sai Trớc hết Văn học của ta đề cập đến tình cảm trong gia đình, bởi gia đình
là nơi con ngời sinh ra và lớn lên, là chiếc nôi khởi nguồn và nuôi dỡng của lòng nhân
ái Trong đó thì tình mẫu tử là cao quí hơn cả Hình ảnh cậu bé Hồng trong tác phẩm
“những ngày thơ ấu”, đã cho chúng ta thấy rằng: “tình mẫu tử là nguồn thiêng liêng và kì diệu, là mối dây bền chặt không gì chia cắt đợc” Cậu bé Hồng phải sống trong cảnh
mồ côi, chịu sự hành hạ của bà cô, cha mất, mẹ phải đi tha hơng cầu thực, ấy vậy mà cậu không hề oán giận mẹ mình, ngợc lại lại vô cùng kính yêu, nhờ thơng mẹ Câu chuyện đã làm rung động biết bao trái tim của độc giả Không chỉ phản ánh tình mẫu tử,văn học còn cho ta thấy một tình cảm vô cùng đẹp đẽ, sâu sắc không kém, đó là tình cảm vợ chồng Tiểu thuyết “tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố là minh chứng rõ nét nhất cho điều này Nhân vật chị Dậu đợc tác giả khắc họa thành một ngời phụ nữ điển hình nhất trong những năm 30-40 Chị là một ngời vợ thơng chồng, yêu con, luôn ân cần, nhẹnhàng chăm sóc cho chồng dù trong hoán cảnh khó khăn, nguy khốn nh thế nào Chị Dậu đã liều mình, đánh trả tên ngời nhà lí trởng để bảo vệ cho chồng, một việc mà ngay cả đàn ông trong làng cũng cha dám làm Quả là đáng quí phải không các bạn! Thật
đúng với câu ca dao:
“Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn”
Và chắc hẳn, những ngời nào đã và đang học cấp II đều biết đến truyện “cuộc chia tay của những con búp bê” Thật cảm động khi chứng kiến cảnh 2 anh em Thành và Thủy chia tay nhau đầy nớc mắt Qua đó, văn học đã gửi đến chúng ta một tình cảm gắn bó giữa anh em với nhau trong gia đình:
“Anh em nh thể tay chân
rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần”
Từ tình yêu thơng trong gia đình, mở rộng ra ngoài xã hội thì có tình yêu đôi lứa, tình bạn bè hay nói chung đó là tình yêu thơng đồng loại mà văn học cũng nh ngời xa luôn
để cập đến qua các câu ca dao nh:
“Bầu ơi thơng lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn”
Hoặc câu: “Nhiễu điều phủ lấy giá gơng
Ngời trong một nớc phải thơng nhau cùng”
Cũng với nghĩa đó, ngời xa lại nghĩ ra truyền thuyết “con Rồng cháu Tiên” giúp ta hiểu
rõ hơn về từ “đồng bào” Theo truyền thuyết thì mẹ Âu Cơ và cha Lạc Long Quân đã sinh ra một trăm trứng và nở ra trăm con, 50 ngời con xuống biển sau này trở thành ngời
Trang 18miền xuôi, còn 50 ngời con khác lên núi sau này trở thành các dân tộc miền núi Trớc khi đi, Lạc Long Quận có dặn Âu Cơ rằng: sau này có gì khó khăn thì giúp đỡ nhau
Điều đó cho thấy ngời xa còn nhắc nhở con cháu phải biết thơng yêu, tơng trợ nhau Mỗi khi miền nào trên đất nớc ta có hoạn nạn, thiên tai lũ lụt thì những nơi khác đều h-ớng về nơi ấy, chung sức chung lòng quyên góp, ủng hộ vật chất lẫn tinh thần
Ngoài đời sống là thế, còn trong những câu chuyện cổ tích thì sao? Truyện cổ tích không đơn thuần chỉ là những câu chuyện h cấu, tởng tợng mà thông qua đó cha ông ta muốn gửi gắm những suy nghĩ, tình cảm, thể hiện những ớc mơ, niềm tin về công lí Và hơn thế nữa là t tởng nhân đạo của dân tộc ta, đợc lột tả một cách sâu sắc qua câu
chuyện cổ tích “Thạch sanh” quen thuộc Nhân vật Thạch sanh đại diện cho chính nghĩa, hiền hậu, vị tha, dũng cảm, sẵn sàng tha thứ cho mẹ con Lí Thông, ngời đã bao lần tìm cách hãm hại mình Không những thế, khi 18 nớc ch hầu kéo quân sang đánh Thạch Sanh nhằm cớp lại công chúa, chàng đã sử dụng cây đàn thần của mình để thức tỉnh binh lính, làm cho binh lính lần lợt xếp giáp quy hàng mà không cần động đến đao binh Chẳng những thế, chàng lại mang cơm thết đãi họ trớc khi rút về nớc Điều này làm ta chợt nhớ đến “Bài cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi với t tởng nhân đạo cao cả:
“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn
Lấy trí nhân để thay cờng bạo”
Rồi câu chuyện “sọ dừa” cũng không kém phần í nghĩa Tình thơng ngời đợc thể hiện qua tình cảm của cô con gái út đối với sọ dừa Cô út vẫn đa cơm, chăm sóc sọ dừa một cách tận tình mà không hề quan tâm đến hình dáng xấu xí của chàng Điều này nhắc nhở chúng ta không nên phân biệt đối xử với ngời tàn tật, có hình dáng xấu xí, đánh giá con ngời qua vẻ bề ngoài bởi vì: “tốt gỗ hơn tốt nớc sơn” Con ngời thực sự của mỗi ngờichính là ở trong tâm hồn, tấm lòng của họ
Bên cạnh việc ca ngợi những con ngời “thơng ngời nh thể thơng thân”, văn học cũng phêphán những kẻ ích kỉ, vô lơng tâm Đáng ghê sợ hơn nữa là những ngời cạn tình máu
mủ Điển hình là nhân vật bà cô trong truyện “những ngày thơ ấu”, một ngời độc ác, “bềngoài thơn thớt nói cời-mà trong nham hiểm giết ngời không dao” Bà cô nỡ lòng nào lạinói xấu, sỉ nhục mẹ bé Hồng trớc mặt bé-đứa cháu ruột của mình, lẽ ra bà cô phải đối xửtốt với bé Hồng để bù đắp lại những mất mát mà bé phải hứng chịu Hay trong tiểu thuyết “Tắt đèn”, nhà văn Ngô Tất Tố đã cho chúng ta thấy sự tàn ác, bất nhân của tên cai lệ và ngời nhà lí trởng Chúng thẳng tay đánh đập những ngời thiếu su, đến những ngời phụ nữ chân yếu tay mềm nh chị Dậu mà chúng cũng không tha Thật là một bọn mất hết tính ngời Còn những cấp bậc quan trên thì sao? Ông quan trong truyện “sống chết mặc bay” là tiêu biểu cho tầng lớp thống trị, quan lại ngày xa Trong cảnh nguy cấp, dân nhân đội gió, tắm ma cứu đê thì quan lại ngồi ung ung đánh tổ tôm Trớc tình hình đó, ngoại trừ những tên lòng lang dạ sói nh tên quan hộ đê thì có ai mà không th-
ơng xót đồng bào huyết mạch Ngay cả khi có ngời vào báo đê vỡ mà hắn còn không quan tâm, bảo lính đuổi ra ngoài Thật là lũ ngời bất nhân vô lơng tâm phải không các bạn! Đến cuối truyện, khi quan lớn ù ván bài to thì cả làng ngập nớc, nhà cửa lúa mà bị cuốn trôi hết, tình cảnh thật thảm sầu Chính cao trào đó đã lên án gay gắt tên quan hộ
đê, hay chính là đại diện cho tầng lớp thống trị, dửng dng trớc sinh mạng của biết bao ngời dân Thật đau xót cho số phận ngời dân thời ấy!
3 Kết bài
Qua những tác phẩm văn học ở trên, chúng ta có thể thấy đợc rằng: văn học Việt Nam luôn để cao lòng nhân ái, ca ngợi những ngời “thơng ngời nh thể thơng thân”, và cũng lên án kịch liệt những kẻ thờ ơ, vô trách nhiệm Đây cũng là minh chứng rõ nét cho t tởng nhân đạo, tình yêu thơng cao cả… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, đã trở thành một truyền thống cao đẹp, quý báu của dân tộc ta Chúng ta cần phải biết yêu thơng ngời khác, biết giúp đỡ nhau trong công việc cũng nh trong học tâp để cùng nhau tiến bớc trong cuộc sống, chung tayxây dựng đất nớc giàu mạnh Nh nhà thơ Tố Hữu đã viết:
"Còn gì đẹp trên đời hơn thế
Ngời yêu ngời sống để yêu nhau"
Đề 3 trang 128 sgk
Trang 19Hãy nói không với các tệ nạn
a Mở bài
Chúng ta đang sống trong một đất nớc không ngừng phát triển trên con đờng công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ Để làm đợc điều
đó,chúng ta phải vợt qua các trở ngại,khó khăn Một trong số đó là các tệ nạn xã hội nh:
ma túy, cờ bạc, văn hóa phẩm đồi trụy Nhng đáng sợ nhất chính là ma tuý Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về tác hại to lớn của ma túy để phòng tránh cho bản thân, gia đình và xã hội
b Thân bài
- Để phòng chống một tệ nạn thì chúng ta cần biết rõ về tệ nạn đó Ma túy là một loại chất kích thích, gây nghiện có nguồn gốc từ cây túc anh hoặc nhựa cây thuốc phiện đợc trồng ở 12 tỉnh miền núi phía Bắc Việt nam hay từ lá, hoa, quả cây cần sa đợc trồng ở các tỉnh giáp ranh biên giới Việt Nam – Campuchia Đặc biệt là ma túy có một ma lực dẫn dụ ghê gớm, khiến ngời bị dính vào không thể cỡng lại đợc, chẵng khác gì “ma đa lối, quỷ đa đờng” Ma túy tồn tại ở nhiều dạng nh tép, nớc, bột, hồng phiến, bạch phiến, thuốc… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, và đợc sử dụng bằng nhiều hình thức hút, chích, hít… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, Nó đợc coi là tệ nạn đáng
sợ nhất vì sức dẫn dụ con ngời không kể tuổi tác và khả năng gây nghiện nhanh chóng Hơn thế nữa, ma túy còn là ngọn nguồn của những tệ nạn xã hội khác
Chúng ta thờng nghe nói ma túy rất có hại nhng mấy ai hiểu đợc tác hại thật sự của nó! Trớc tiên, nó gây hại trực tiếp đến ngời nghiện Về sức khỏe, ma túy gây ra các bệnh khôn lờng cho cơ thể Ngời nghiện sẽ bị h hại niêm mạc mũi nếu dùng ma túy theo dạnghít, có khả năng ngng thở đột ngột, gây nguy hiểm tính mạng Còn dùng theo dạng hút thì cơ quan chịu ảnh hởng là phổi Phổi sẽ bị tổn thơng nghiêm trọng, gây ung th phổi, viêm đờng hô hấp, nhiễm trùng phổi… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, Và nguy hiểm nhất là dùng ma túy dạng chích,
đây là con đờng ngắn nhất dẫn đến AIDS Ngời tiêm đâu có biết rằng trên mũi kim là hàng vạn quả cầu gai gây căn bệnh thế kỉ hiểm nghèo, cứ thế họ truyền tay nhau tiêm chúng, đa virus vào máu của mình ở những tụ điểm tiêm chích, họ còn pha thêm các chất bẩn gây áp-phê, hậu quả là các con nghiện phải ca cụt tay chân hay nhiễm trùng máu ấy là cha kể đến tình trạng bị chết do sốc thuốc Câu chuyện “cái chết trắng” của nhà tỉ phú trẻ Raphael, chết ngay bên đờng do dùng bạch phiến quá liều Những ngời nghiện lâu ngày rất dễ nhận ra, ngời gầy gò, da xám, tóc xơ xác Hệ thần kinh bị tổn th-
ơng nặng do ảnh hởng của thuốc, kém tập trung, suy nghĩ, chán nản và thiếu ý chí vơn lên nên việc cai nghiện cũng khó khăn Đáng ghê sợ hơn, ngời mới nghiện heroin, khi
“phê” thờng gia tăng kích thích tình dục, dẫn đến hành vi tình dục không an toàn, có thể
bị lây nhiễm HIV, nhng nếu sử dụng lâu ngày sẽ làm suy yếu khả năng tình dục Không chỉ dừng ở đó, tiêm chích ma túy còn hủy hoại con đờng công danh, sự nghiệp của ngời nghiện Đã có bao bài học, biết bao câu chuyện kể về những công nhân, kĩ s… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, đã gục ngã trớc ma túy, để rồi bị bạn bè, đồng nghiệp xa lánh, con đờng tơng lai tơi sáng bỗng vụt tắt, tối tăm Và nhất là những bạn học sinh, tuổi đời còn quá dài mà chỉ vì một phút nông nỗi, bị bạn bè rủ rê đã đánh mất tơng lai Thật đáng thơng!
Ma túy không những gây hại cho ngời dùng nó mà còn cho cả gia đình của họ, khiến họ trở mất dần khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình Những gia đình có ng-
ời nghiện ma túy bầu không khí lúc nào cũng lãnh đạm, buồn khổ Công việc làm ăn bị giảm sút do không đợc tín nhiệm Nền kinh tế cũng theo đó mà suy sụp Bởi những ngờimột khi đã nghiện thì luôn có nhu cầu hơn nữa về ma túy, đồng nghĩa với việc họ phải
có tiền, mà tiền thì lấy từ đâu? Từ chính gia đình của họ chứ không đâu xa Rồi những ngời vợ, ngời mẹ sẽ ra sao khi thấy chồng, con mình vật vã khi thiếu thuốc, khi lìa bỏ cõi đời vì mặc cảm, vì bệnh tình đã tới giai đoạn cuối? Thật đau xót cho những gia đình bất hạnh có ngời nghiện ma túy
Không dừng lại ở đó, ma túy còn nh một con sâu đục khoét xã hội Khiến cho an ninh, trật tử, quốc phòng bất ổn Khi muốn thõa mãn cơn ghiền, con nghiện không từ một thủ
đoạn, hành vi trộm cắp, giết ngời nào để có tiền mua heroin, hoặc nổi máu anh hùng xa
lộ, đua xe, lạng lách Những con nghiện mà không đợc gia đình chấp nhận sẽ đi lang thang làm mất vẻ mỹ quan,văn minh lịch sự của xã hội,vật vờ trên những con đờng Không chỉ thế, nhà nớc, xã hội còn phải tốn tiền để tổ chức lực lợng phòng chống và