BAI TAP HOC KY DAN SU 1

Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện việc hiến, lấy ghép mô, bộ phận cơ thể cho thấy pháp luật về vấn đề này còn khá nhiều điểm bất cập, đặc biệt là trong các quy định về điều kiện hiến mô, bộ

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 2

I MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG 2

1 Hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người 2

2 Nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 3 II THỰC TIỄN THỰC THI QUYỀN HIẾN XÁC, HIẾN PHÁP BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CHẾT 4

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM CHO VIỆC THỰC THI QUYỀN HIẾN XÁC, HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CÁ NHÂN CHẾT .9 KẾT LUẬN 11

MỞ ĐẦU

Hiện nay đã có rất nhiều nước trên thế giới đã có Luật qui định vấn đề “Hiến, lấy, ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác nhân đạo Chính vì thế mà

1

ngành y học của họ rất phát triển do được sự hỗ trợ tốt về hành lang pháp lý thuận lợi, chặt chẽ và cần thiết Còn ở Việt Nam thì đây là một vấn đề “nóng” đã và đang thu hút sự chú ý quan tâm, tranh luận của rất nhiều cấp bộ ngành Tuy nhiên đây là một vấn đề lớn hết sức quan trọng vì nó liên quan, và chịu sự ràng buộc bởi rất nhiều yếu tố vấn đề khác nhau như: quyền được sống, quyền tự quyết, giá trị tinh thần gắn với đạo đức tín ngưỡng… cùng vô số những quan điểm lý lẽ đan xen nhau Bộ luật Dân sự 2015 có những thay đổi quan trọng, đánh dấu sự tiến bộ trong điểm làm luật của các nhà lập pháp theo chiều hướng cập nhật những tiến bộ của các nền lập pháp nước ngoài, đáp ứng nhu cầu phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện việc hiến, lấy ghép mô, bộ phận cơ thể cho thấy pháp luật về vấn đề này còn khá nhiều điểm bất cập, đặc biệt là trong các quy định về điều kiện hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết Chính vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật về điều kiện hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết có cân nhắc, tiếp thu kinh nghiệm nước ngoài là một nhu cầu cấp thiết Chính vì lý do trên, em đã chọn đề bài: “Đánh giá thực tiễn thực thi quyền hiến xác, hiến pháp bộ phận cơ thể của cá nhân sau khi chết và đưa ra giải pháp bảo đảm cho việc thực thi quyền này của cá nhân sau khi cá nhân chết.”

NỘI DUNG

I MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG

1 Hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người

Hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người là một hành động, một nghĩa cử cao đẹp thể hiện ý thức và trách nhiệm cũng như tinh thần vì cộng đồng của mỗi cá nhân Việc hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người cho các tổ chức y tế sẽ góp phần vào việc nghiên cứu tìm ra những vấn đề mới mẻ để giúp phát triển các phương pháp chữa bệnh mới cho con người Hiến mô, bộ phận cơ thể người là việc cá nhân tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống hoặc sau khi chết

Quyền hiến xác, hiến bộ phận cơ thể là một trong những quyền con người được pháp luật ghi nhận, trước tiên đó là Hiến pháp năm 2013 quy định tại khoản 3

2

Điều 20 “Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác theo quy

định của luật Việc thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất kỳ hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải có sự đồng ý của người được thử nghiệm” Và Bộ luật Dân sự 2015 cũng đã thể chế quy định khá rõ tại Điều 35, cụ

thể:

Cá nhân có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống hoặc hiến

mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình sau khi chết vì mục đích chữa bệnh cho người khác hoặc nghiên cứu y học, dược học và các nghiên cứu khoa học khác

Cá nhân có quyền nhận mô, bộ phận cơ thể của người khác để chữa bệnh cho mình Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, pháp nhân có thẩm quyền về nghiên cứu khoa học có quyền nhận bộ phận cơ thể người, lấy xác để chữa bệnh, thử nghiệm y học, dược học và các nghiên cứu khoa học khác

Việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người, hiến, lấy xác phải tuân thủ theo các điều kiện và được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật Hiến, lấy, ghép

mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác và luật khác có liên quan.

Bên cạnh đó, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 quy định về điều kiện hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác đó

là “Người đủ mười tám tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền

hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác”

2 Nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác

Tự nguyện đối với người hiến, người được ghép Tự nguyện là một trong các nguyên tắc quan trọng nhất trong luật dân sự, chỉ có sự tự nguyện mới bảo đảm được sự tự định đoạt của chủ thể Để có sự tự nguyện, người hiến tặng phải có khả năng nhận thức và điều khiển được hành vi của mình Vì vậy, pháp luật quy định những người hiến tặng phải là người có năng lực hành vi dân sự

Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học

3

Không nhằm mục đích thương mại Việc pháp luật Việt Nam nghiêm cấm việc sử dụng bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại là hợp lý, bởi về mặt thuật ngữ bản thân từ “hiến” cũng thể hiện rõ tính tự nguyện của việc hiến xác, hiến

bộ phận cơ thể người mà không cần đòi hỏi bất kỳ sự trao đổi lợi ích vật chất nào

do đó đã nói đến hiến thì không thể vì mục đích thương mại mà vì mục đích cao quý hơn rất nhiều đó là nhằm cứu chữa người bệnh hoặc vì mục đích phục vụ sự nghiệp nghiên cứu y học tìm ra những phương thức để phòng, chữa trị cho những người mắc bệnh hiểm nghèo.1

Giữ bí mật các thông tin có liên quan đến người hiến, người được ghép, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác Việc quy định nguyên tắc này là một sự dự phòng rất hợp lý của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của cả người hiến cũng như người nhận, thường thì việc biết thông tin về người được ghép bộ phận cơ thể của người thân mình, gặp lại họ để xoa dịu nỗi đau

về tinh thần, còn người được ghép gặp lại có thể bày tỏ lòng biết ơn với người hiến, gia đình họ.2

II THỰC TIỄN THỰC THI QUYỀN HIẾN XÁC, HIẾN PHÁP BỘ PHẬN

CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CHẾT

Điều kiện về trình tự và thủ tục đăng khí hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sau khi chết, hiến xác được quy định tại Điều 18, Điều 19 Luật hiến, lấy, ghép mô,

bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006 Thủ tục thay đổi, hủy bỏ đơn đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sau khi chết và hiến xác quy định tại Điều 20 Mẫu đơn có thể tham khảo Quyết định số 07/2008 QĐ-BYT ngày 14/02/2008 của

Bộ Y tế về việc ban hành các mẫu đơn tự nguyện hiến, hủy đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết và hiến xác; các mẫu thẻ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết và hiến xác

1 https://luatduonggia.vn/cac-nguyen-tac-cua-viec-hien-xac-bo-phan-co-the/

2 https://luatduonggia.vn/cac-nguyen-tac-cua-viec-hien-xac-bo-phan-co-the/

4

Cụ thể, Việc đăng ký hiến mô, tạng, bộ phận cơ thể sau khi chết được thực hiện theo trình tự sau: Trước tiên, người có đủ điều kiện quy định bày tỏ nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể của mình sau khi chết với cơ sở y tế Sau khi nhận được thông tin của người có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người, cơ sở y tế

có trách nhiệm thông báo cho Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người Khi nhận được thông báo về trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể người, Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người có trách nhiệm thông báo cho cơ sở y tế đủ điều kiện lấy, ghép mô, tạng để tiến hành các thủ tục đăng ký cho người hiến Sau khi nhận được thông báo của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, cơ sở y tế: Trực tiếp gặp người hiến để tư vấn về các thông tin có liên quan đến hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người; Hướng dẫn việc đăng ký hiến theo mẫu đơn; thực hiện việc kiểm tra sức khỏe cho người hiến; Cấp thẻ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết cho người hiến (với trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sau khi chết); Báo cáo về danh sách người đăng ký đã được cấp thẻ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết) cho Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người Việc đăng ký hiến

mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết có hiệu lực kể từ khi người đăng ký được cấp thẻ đăng ký hiến.3

Theo thống kế của một số bệnh viện lớn tại Việt Nam, ước tính hiện nay có khoảng 16.000 người bệnh bị suy chức năng gan, phổi, tim, thận… đang chờ tạng

để được ghép, và có khoảng 6.000 người đang chờ ghép giác mạc Vì số người cho hiến tặng ít ỏi nên mỗi năm số ca ghép tạng được thực hiện cũng không nhiều, khoảng trên 100 ca ghép thận, và rất ít đối với những nội tạng khác Nhìn chung số người hiến tạng ít vì tâm lý muốn ‘chết toàn thây’ bắt nguồn từ văn hóa tâm linh xa xưa, do đó người ta không sẵn sàng nguyện ý cho đi nội tạng sau khi chết Thực ra

3 https://luatvietnam.vn/tin-phap-luat/luu-y-can-biet-khi-muon-hien-mo-tang-230-15873-article.html

5

không chỉ tại Việt Nam mà ở các nước phương Tây không có cùng văn hóa này, thì

số người hiến tạng cũng rất ít.4

Năm 1992 chúng ta tiến hành ca ghép tạng đầu tiên Đến năm 2018 mới có hơn 3000 người được ghép Con số này quá thấp Những trường hợp được ghép đó

ở Việt Nam chủ yếu hiện nay đến từ người hiến khi còn sống Đó là lý do trong số

3000 người đó, chiếm phần lớn là người ghép thận Còn một số trường hợp ghép gan, tim, phổi thì được tiếp nhận hiến tạng từ người chết não Cả nước đến giờ mới chỉ có 60 người chết não hiến tạng Con số vô cùng bé nhỏ Trên thế giới, 80% nguồn tạng hiến từ người chết não, còn Việt Nam lại ngược lại, hơn 90% đến từ người hiến sống Trong khi đó, một con số rất ấn tượng ở Việt Nam là 1 năm chúng

ta có xấp xỉ gần 10000 chết vì tai nạn giao thông Một ngày, các bệnh viện lớn như Việt Đức, Chợ Rẫy, Bạch Mai, mỗi ngày có 3,4 người xin về vì chết não là bình thường Nhưng cả nước mới chỉ có 60 người hiến tạng Nhu cầu ghép tạng lớn, người chờ ghép tạng đang phải sống trong nỗi đau cùng cực, hầu hết họ lấy bệnh viện làm nhà Họ khao khát kéo dài sự sống nhưng không được, chúng ta không đủ tạng

Trên thực tế, đã có trường hợp, hầu hết những người thân trong gia đình nạn nhân đã đồng ý hiến tạng, chỉ còn duy nhất người anh trai không liên lạc được Khi các thủ tục hiến, ghép tạng đang được tiến hành, những bệnh nhân ghép tạng phù hợp chuẩn bị lên bàn mổ thì anh trai nạn nhân bất ngờ xuất hiện và không đồng ý

Ca hiến, ghép tạng đành phải hủy bỏ, sau đó nạn nhân qua đời, còn người bệnh cần ghép tạng mất đi cơ hội sống Thậm chí có trường hợp người em mắc bệnh hiểm nghèo, anh trai không may bị tai nạn giao thông dẫn đến tình trạng chết não, nhưng những người thân trong gia đình nhất định không cho lấy tạng của người anh thay cho người em Cuối cùng, người anh ra đi và người em cũng mất luôn cơ hội được sống

6

Trường hợp bé Nguyễn Hải An, 7 tuổi, ở quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) thì rào cản lại đến từ văn bản pháp luật Trước khi bé Hải An qua đời, mẹ của bé đã liên hệ với Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia bày tỏ ý nguyện của bé là được hiến tặng tạng cho những bạn nhỏ khác đang chờ được ghép tạng Thế nhưng, theo quy định của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác thì chỉ những người đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự mới có quyền hiến mô, tạng bộ phận cơ thể của mình khi còn sống hoặc sau khi chết Chính vì vậy, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia không thể tiếp nhận tạng hiến tặng từ

bé Hải An, mà chỉ có thể tiếp nhận giác mạc của bé sau khi bé qua đời.5

Một số dữ liệu liên quan đến thực tiễn thực hiện việc hiến xác và bộ phận cơ thể người ở Việt Nam

Theo số liệu thống kê, ở Việt Nam có khoảng 5000 – 6000 người suy thận mạn cần được ghép thận Riêng tại Hà Nội đã có gần 1500 người được chỉ định ghép gan Sau thành công trong việc ghép thận, Y học Việt Nam đã và đang âm thầm thực hiện ghép gan cho đến nay đã ghép gan thành công Đó chính là một nét đột phá mới của nền y học hiện đại tại Việt Nam Uỷ ban ghép tạng Quốc gia đã dự kiến tiến hành 1 – 2 ca ghép gan đầu tiên trong năm 2004, và đã thực hiện nhiều ca ghép gan thành công trong những năm gần đây Tuy nhiên, do không có nguồn của người hiến nên cho đến nay có hàng trăm người phải sang Trung Quốc và một số nước khác để có thể tiến hành ghép thận, gan Còn ở trong nước chỉ có khoảng hơn

300 ca ghép thành công chủ yếu là ghép thận

Theo khảo sát của nhóm BS Nguyễn Thế Hiệp và 2 cộng sự tại bệnh viện chợ Rẫy và nhân dân Gia Định trong 1.226 người được hỏi ý kiến về việc “hiến gan của người dân sau khi chết cho bệnh nhân gan mật trầm trọng cần ghép gan” có 975 người “đồng ý”, 205 người “không đồng ý” với lý do cho rằng: “không phù hợp với đạo lý người Việt Nam”, có 46 người còn lại (chiếm 3,7%) “không có ý kiến”

7

Từ bảng hỏi thu được các câu trả lời: “có hay không yêu cầu ghép gan cho người thân nếu người này bị bệnh gan mật giai đoạn cuối?”, 1.517 người (chiếm 72%) trả lời “có” và có tới 602 người (28%) trả lời “không” Trong tổng số 1.202 người được hỏi thì có 761 người (chiếm 63%) “đồng ý” hiến một phần gan của mình cho người thân bị bệnh gan giai đoạn cuối và có 441 người (37%) “không đồng ý” Qua khảo sát cũng cho thấy có 442 người có chỉ định ghép gan trong tổng

số 1.464 người xơ gan nhập viện, 743 người cần ghép gan trong 2.293 bệnh nhân

có bệnh lý gan mật và 2 người có chỉ định ghép gan trong 24 người viêm gan do có

2 người cần chỉ định ghép gan vì (xơ gan nặng)6

Tất cả những người từ đủ 18 tuổi trở lên đều có thể đăng ký hiến xác Bác sỹ Phan Bảo Khánh – Phó chủ nhiệm bộ môn giải phẫu, trường Đại học Y Dược TP HCM cho biết điều này Trung bình mỗi năm, ĐH Y Dược TP HCM cần 20 xác Đến nay, trường đã nhận được 99 xác và gần 5.300 đơn tình nguyện hiến xác (có sự đồng ý của gia đình) từ những người đang sống Bác sỹ Khánh cũng cho biết, việc hiến xác giúp các sinh viên y khoa có giáo cụ để thực hành mổ xẻ Hơn thế nữa, đức hy sinh và lòng nhân ái của người hiến xác sẽ giúp họ phục vụ bệnh nhân một cách vô tư và trong sáng Hiện nay ở nước ta có 3 trường Đại học: Y Hà Nội, Y Huế, Y TP.HCM là có quyền được nhận xác hiến cho nghiên cứu khoa học.7

Khi giải thích tầm quan trọng của vấn đề hiến “xác” nhân đạo, hiến bộ phận

cơ thể người… sẽ có một vị trí cần thiết nhất trong việc cứu chữa cho người bệnh, phục vụ khoa học và nghiên cứu, đó chính là cơ sở tiền đề cần thiết cho ngành y học nước nhà phát triển Thì kết quả thu được làm cho nhóm nghiên cứu của chúng tôi thấy hết sức bất ngờ khi có tới hơn 82% số người được hỏi đã “ủng hộ” vấn đề này

Bên cạnh đó, gần đây việc thực thi quyền hiến xác hiến bộ phận cơ thể người

đã có những dấu hiệu tích cực Năm 2014, con số đăng ký hiến tạng sau khi chết

6 Tạp chí Kiểm sát điện tử

7 Tạp chí Kiểm sát điện tử

8

não ở Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia là 200 người, chủ yếu là những cán

bộ của Trung tâm hoặc người thân, bạn bè và y, bác sĩ Chỉ 5 năm sau, con số này

đã lên tới gần 20.000 người đăng ký hiến, theo số liệu thống kê đến 31-8-2018 của Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia Năm 2018, câu chuyện cảm động về hiến

mô, tạng của các cá nhân, những người bình thường trong xã hội đã tạo ra những hiệu ứng mạnh mẽ Những câu chuyện về bé Hải An, 8 tuổi hiến tặng giác mạc, về thiếu tá Lê Hải Ninh, anh Nguyễn Ngọc Khiêm, kỹ sư Nguyễn Xuân Hải… những người ra đi và được gia đình trao tặng lại một phần thân thể của họ cho những bệnh nhân đang mắc bệnh hiểm nghèo có sức lan truyền mạnh mẽ Số người chủ động đến đăng ký hiến tạng nhiều hơn Trong năm 2017-2018, đã có thêm 7.000 người đăng ký hiến

Ngày 19/2/2019, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia kết hợp với Ngân hàng Mắt Trung ương và Bệnh viện 19-8 đã tiếp nhận giác mạc hiến tặng của anh Hắc Ngọc Trung, SN 1990, ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) khi anh Trung vừa qua đời Trước đó, ngày 18-2, dù sức khỏe đã rất yếu, anh Trung vẫn ký vào đơn xin đăng ký hiến tặng mô, tạng do một người thân viết hộ theo tâm nguyện của anh rồi gửi theo đường bưu điện về Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia Mặc dù đến ngày 22-2, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia mới nhận được đơn xin đăng

ký hiến tạng của anh Hắc Ngọc Trung nhưng với sự đồng thuận của tất cả người thân trong gia đình, việc tiếp nhận giác mạc hiến tặng đã được tiến hành trước đó.8

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM CHO VIỆC THỰC THI QUYỀN HIẾN XÁC, HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CÁ NHÂN CHẾT

Một là, bổ sung về thủ tục và điều kiện thể hiện sự đồng ý của người quá cố.

Về năng lực chủ thể của người hiến là cần thiết trong trường hợp người đó hiến xác của mình sau khi chết Tuy nhiên, trường hợp mà người chết không để lại di chúc

mà gia đình họ làm đơn hiến xác của con mình nhằm mục đích cứu chữa người

9

bệnh thì vấn đề năng lực nhận thức của người đó không nên đặt ra, bởi cho dù người đó có thể bị rơi vào trường hợp bị tâm thần hoặc mất năng lực hành vi đi chăng nữa thì cũng không có nghĩa là bộ phận cơ thể nào của họ cũng bị ảnh hưởng hoặc không sử dụng được để cứu chữa người bệnh Do đó, chúng ta không nên đặt

ra vấn đề khả năng nhận thức cũng như năng lực hành vi của người hiến trong những trường hợp như trên

Hai là, tăng cường giáo dục nâng cao ý thức pháp luật cho người dân, đặc biệt là khuyến khích việc tự nguyện hiến xác, bộ phận cơ thể người sau khi chết Giải thích cho họ biết ý nghĩa cũng như tầm quan trọng của việc hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người sau khi chết, lợi ích có thể thấy được, việc tuyên truyền đó sẽ làm người dân hiểu hơn và sẽ dần có cái nhìn tích cực hơn về quyền này

Việc tuyên truyền nên thực hiện ở nhiều loại hình, đó là trên báo giấy, báo mạng, truyền hình, radio, mạng xã hội, đặt các cuốn sách ở ngay bệnh viện, phòng khám…để mọi người có thể tiếp cận và tháo gỡ suy nghĩ, tạo điều kiện cho mọi thành phần xã hội tiếp xúc với những thông tin này

Ba là, về pháp lý cần cập nhật theo xu thế toàn cầu, đó là những người không muốn hiến sẽ làm giấy tờ xác định không hiến, còn nếu không làm thì mặc định đã đồng ý hiến Ngoài ra cần bỏ những rào cản về tuổi tác… nếu được Quốc hội thảo luận thì sẽ có nhiều cánh cửa để thực thi Bên cạnh đó, vấn đề nguồn tạng từ những người tử tù sẽ được xem xét, khi họ muốn chuyển nghiệp từ các hành động xấu trước đó để cuộc đời nhìn nhận lại Trước đó, pháp luật đã thay đổi từ việc chôn tại trường bắn đến chỗ cho người thân mang thi thể về nhà tổ chức an táng, giờ đây cần bước một bước tiến bộ hơn nữa là cho hiến mô tạng

Bốn là, tăng cường đầu tư hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, đảm bảo cho việc lấy ghép bộ phận cơ thể an toàn hơn, đồng thời đó là việc đào tạo đội ngũ cán

bộ, y bác sỹ có chuyên môn cao về việc cấy ghép bộ phận cơ thể sẵn sàng phục vụ nhân dân khi cần thiết

10