THUOC LOI NIEU y3 2017

TỔNG QUAN Thuốc lợi niệu:  Tăng khối lượng nước tiểu  Làm thải trừ Na  Vẫn có tác dụng trên người không phù  Ảnh hưởng tới điện giải và chất khác... ỨC CHẾ CARBONIC ANHYDRASE CA-

THUỐC LỢI NIỆU

Nguyễn Phương Thanh

ThS, BS

Bộ môn Dược Lý Đại học Y Hà Nội

- Nhóm lợi tiểu quai

- Lợi tiểu giữ kali

- Lợi tiểu khác: manitol

I TỔNG QUAN

 Vận chuyển nước điện giải

I TỔNG QUAN

 Vận chuyển nước điện giải

I TỔNG QUAN

 Vận chuyển Na:

 70 – 80 % tái hấp thu ở ống lượn gần

 15 – 20 % tái hấp thu ở đoạn lên quai Henle

 0 – 10% tái hấp thu ở ống lượn xa

 Vận chuyển K:

 Tái hấp thu hoàn toàn ở ống lượn gần

 Có mặt K trong nước tiểu: bài xuất ở ống lượn xa

do aldosteron hoặc do thăng bằng acid – base

 Bicarbonat: tái hấp thu 80% ống lượn gần, còn

lại ở ống lượn xa.

I TỔNG QUAN

 Thuốc lợi niệu:

 Tăng khối lượng nước tiểu

 Làm thải trừ Na

 Vẫn có tác dụng trên người không phù

 Ảnh hưởng tới điện giải và chất khác

I TỔNG QUAN

Phân loại:

 Trước đây:

 Vị trí tác dụng: Lợi niệu quai

 Hiệu lực: Lợi niệu mạnh, yếu

 Cấu trúc: Lợi niệu thiazid

 Lâm sàng: Lợi niệu giữ K+ hoặc thải K+

 Hiện nay: Đích tác dụng: Ức chế CA, lợi niệu

thẩm thấu, ức chế Na+ K+ 2 Cl-, ức chế Na+, …

II ỨC CHẾ CARBONIC ANHYDRASE (CA)

SULFAMID LỢI NiỆU

9

II ỨC CHẾ CARBONIC ANHYDRASE (CA)

- SULFAMID LỢI NiỆU

 Tác dụng và cơ chế:

CA

H2O + CO2 H2CO3 HCO3- + H+Khi CA bị phong tỏa:

- Giảm bài xuất H+ - Na+ không được tái hấp thu

(antiport)

- Na+ bài xuất dưới dạng NaHCO3

- K + tăng thải trừ (trao đổi với H+)

- Ở mắt (cuộn mí) và TKTW: giảm tiết thuỷ dịch của

mắt, giảm sản xuất dịch não tủy

II ỨC CHẾ CARBONIC ANHYDRASE (CA)

- SULFAMID LỢI NIỆU

 Bệnh tim phổi mạn tính, bệnh phổi mạn: thừa CO2

 Xơ gan và suy gan: dễ gây hôn mê gan

 Mẫn cảm

11

II ỨC CHẾ CARBONIC ANHYDRASE (CA)

- SULFAMID LỢI NiỆU

 Tác dụng không mong muốn:

- Gây toan máu - dùng cách quãng

- Giảm K+ máu: mệt mỏi, dễ nhiễm độc khi đang

 Ức chế đồng vận chuyển Na+ kèm Cl- ở đoạn pha

loãng (symport) - Lợi niệu thải muối

 Ức chế CA kém acetazolamid (Diamox)

13

III NHÓM THIAZID

Tác dụng:

* Ion Natri: Ức chế CA, ở ống lượn xa  thải natri, nước

- Lợi tiểu - giảm thể tích tuần hoàn - Huyết áp giảm

 Mức độ lợi tiểu trung bình: 5 – 10%

 Thiazid có tác dụng trần (tăng liều cũng ko tăng tác

dụng)

 Lợi tiểu thải “MUỐI” ( 1 Na : 1 Cl)

* Ion Kali: Bị đào thải ở OLX  giảm K máu

* Ion Calci: Giảm calci niệu (dự phòng sỏi thận).

* Uric: Giảm bài tiết uric vào nước tiểu (chống CĐ Gout)

* Ít ảnh hưởng đến

HCO3-III NHÓM THIAZID

 Chỉ định:

 Phù do các nguyên nhân khác nhau (tim, gan, thận, )

 Tăng huyết áp: Riêng hoặc phối hợp, là thuốc hàng đầu

III NHÓM THIAZID

Tác dụng không mong muốn:

 Rối loạn điện giải: hạ Na+ và K+ máu

 Tăng acid uric máu

 Làm nặng thêm đái đường tụy

 Làm tăng cholesterol và LDL máu khoảng

IV LỢI NIỆU QUAI

 Cơ chế :

 Ức chế đồng vận chuyển của 1Na+, 1K+ và 2 Cl ở đoạn

phình to quai Henle (symport)

 Furosemid và bumetanid còn ức chế CA (yếu)

IV LỢI TIỂU QUAI

Tác dụng:

* Ion Natri: Ức chế CA ống lượn gần, ở quai Henle  thải natri, nước - Lợi tiểu  giảm thể tích tuần hoàn - Huyết áp giảm

 Mức độ lợi tiểu mạnh, rất nhanh: 30%

* Ion Kali: Tăng đào thải Kali ở ống lượn xa (giống thiazid).

* Ion Calci và Magnesi: tăng thải vào nước tiểu  hạ

calci, magnesi máu (Ngược thiazid)

• Uric: Giảm bài tiết uric (giống thiazid)

• Ít ảnh hưởng HCO3 -

19

IV LỢI NIỆU QUAI

 Chỉ định:

 Giống thiazid: Phù các loại, THA, suy tim

 Cấp cứu: cơn phù nặng, phù phổi cấp, tăng huyết áp, tăng calci

 Tiền hôn mê gan hoặc hôn mê gan

 Vô niệu hoặc suy thận trong TH ngộ độc

 Nghẽn đường niệu

IV LỢI NIỆU QUAI

 Độc tính:

 Do thải trừ quá nhanh:mệt mỏi, chuột rút, tiền hôn mê

gan, hạ huyết áp.

 Tăng acid uric máu, tăng đường máu.

 Dùng lâu: nhiễm base máu

 Hạ Mg ++, Ca ++ máu

 Rối loạn tiêu hóa (có khi là chảy máu), giảm số lượng

hồng bạch cầu, rối loạn chức phận gan thận

 Dị ứng

 Độc tính với dây VIII

21

IV LỢI NIỆU QUAI

 Chế phẩm và liều lượng:

 Furosemid (Lasix): Uống hoặc tiêm bắp, tĩnh mạch

 Bumetanid (Bumex): Mạnh hơn furosemid 40 lần

Uống, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch

 Ethacrynic acid

V LỢI NIỆU GIỮ KALI

 Đối lập aldosteron:

 Spironolacton (Aldacton): dùng lâu gây tác dụng

phụ giống hormon

 CĐ: Suy tim, xơ gan, cường aldosteron

 Không đối lập aldosteron:

 Triamteren (Teriam ): Không tranh chấp

aldosteron Cơ chế: Ức chế kênh Na+ ở ống góp

 Amilorid (Modamid ): Mạnh hơn triamterene

 CĐ: Suy tim, xơ gan, phù

23

VI THUỐC LỢI NiỆU KHÁC

 Lợi niệu thẩm thấu: Manitol

 Chỉ định: Không dùng trong trường hợp phù,

dùng trong: tăng áp lực nội sọ, ngộ độc cấp

 Chế phẩm: Manitol dung dịch 10 – 20%

 Nhóm xanthin:

 Cơ chế: Tăng mức lọc cầu thận

 Chỉ định: Hiệp đồng với lợi niệu phong tỏa CA

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

NXBYH.

khoa-NXBYH.

and Royal pharmaceutical society of Great