Gián án CÔ BỐN T 24, 25

- Ở tuổi thơ ấu, đứa trẻ chưa cần hiểu nội dung ý nghĩa của những lời ru này, chúng chỉ cần và cảm nhận được sự vỗ về, che chở, yêu thương của người mẹ qua những âm điệu ngọt ngào, dịu d

Tuần lễ : 24 Ngày soạn : 05.02.2011

H

ướng dẫn đọc thêm : CON CÒ

Chế Lan Viên

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Hiểu và cảm nhận dược giá trị nghệ thuật độc đáo, nội dung sâu sắc của văn bản

- Vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu hát ru xưa để

ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng và những lời hát ru ngọt ngào Tác dụng của việc vận dụng ca dao một cách sáng tạo trong bài thơ

- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình Cảm nhụ những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng,tưởng tượng

- Gíao dục học sinh tình cảm mẹ con, tình yêu quê hương đất nước

II.CHUẨN BỊ :

1

Giáo viên :

- Chân dung Chế Lan Viên

- Bảng phụ, tranh ảnh về hai con cò

2.Học sinh :

-Đọc trước văn bản, sọan bài

III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

? Truyện ngụ ngôn “ Chó sói và cừu ”trong tuyện ngụ ngôn của La Phông Ten mà em đã học có ý

nghĩa như thế nào ? (5đ)

- Tác phẩm nghị luận văn chương với phương pháp độc đáo So sánh hai cách viết khác nhau về cùngmột đối tượng

 Cùng viết về nhiều đối tượng giống nhau mà hai cách viết hoàn toàn khác nhau  Đặc trưng củasáng tác nghệ thuật là in đậm dấu ấn, cách nhìn, cách nghĩ riêng của nhà văn

? Các tác giả đã căn cứ vào đâu để nói về chó sói và cừu non? ( 5đ)

-Bản chất vốn có của hai con vật

3 Bài mới :

* Giới thiệu bài: Tác giả Chế Lan Viên là nhà thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam, có phongcách sáng tác thơ rõ nét và độc đáo, đó là phong cách suy tưởng triết lí, đậm chất trí tuệ và tính hiện đại Bàithơ “Con cò” là bài thơ thể hiện khá rõ phong cách nghệ thuật đó của tác giả

Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

? Dựa vào chú thích trong SGK, em hãy nêu những nét cơ bản

về tác giả Chế Lan Viên và bài thơ Con cò ?

- Là thành viên của phong trào Thơ mới, có nhiều tác phẩm

mang tính suy tưởng triết lý, đậm chất trí tuệ và tính hiện đại

I/ Giới thiệu 1.Tác giả : Chế Lan Viên (1920- 1989)

- Ông quê ở huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị Ông nổi tiếng trong phong trào Thơ mới.

Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản

* GV: Nêu yêu cầu cần đọc

? Thể loại của văn bản?

-Thể thơ tự do, nhịp điệu biến đổi có nhiều câu thơ điệp lại,

tạo nhịp điệu gần với điệu hát ru  Chú ý thay đổi giọng điệu,

nhịp điệu

-GV đọc mẫu 1 đoạn yêu cầu 2-3 HS luyện đọc, cho các HS

khác nhận xét

* Lưu ý HS chú ý kỹ các chú thích

* GV yêu cầu HS phân đoạn, tìm ý mỗi đoạn

? Bài thơ được chia làm 3 phần Nội dung chính của mỗi phần

là gì ?

+ Phần 1 : Hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với

tuổi thơ

+ Phần 2 : Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ, trở

nên gần gũi và sẽ theo cùng mọi người trên mọi chặng đường

đời

+ Phần 3 : Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa

của lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người

? Nêu chủ đề của tác phẩm ?

? Bài thơ phát triển từ một hình tượng bao trùm là hình tượng

con cò trong những câu hát ru Qua hình tượng đó, tác giả

muốn nói về điều gì ?

* GV cho HS đọc lại khổ thơ 1

? Những câu ca dao nào được tác giả viết ra trong lời hát ru

? Bắt đầu bằng những câu ca dao nào?

-“Con cò ăn đêm

- Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ qua những lời ru.Từ

những câu ca dao gợi vẽ khung cảnh quen thuộc của cuộc

sống thời xưa từ làng quê yên ả đến phố sá sầm uất đông vui.,

bình yên của cuộc sống xưa vốn ít biến động

? Tiếp đến là lời ru bằng những câu ca dao nào ?

-Ngủ yên! Ngủ yên! cò ơi, chớ sợ!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

-Con ngủ chẳng phân vân

? Con cò là tượng trưng cho ai? Với cuộc sống như thế nào ?

- Hình ảnh con cò tượng trưng cho người mẹ - người phụ nữ

nhọc nhằn vất vả lặn lội kiếm sống - xưa kia

? Mẹ ru bằng những lời ru nào của mẹ?

- Ngủ yên! Ngủ yên! cò ơi, chớ sợ!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

- Con ngủ chẳng phân vân

? Mẹ nói với con cò bằng lời ru, chính là mẹ đang nói với ai

- Chế Lan Viên là một trong những tên tuổi hàng đầu của nên thơ Việt Nam thế

kỉ XX với phong cách nghệ thuật rõ nét, độc đáo, đậm chất trí tuệ và tính hiện đại.

- Được Nhà nước truy tặng giải thưởng

Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật

2.Tác phẩm :

- Bài thơ “Con cò” được sáng tác năm

1962, in trong tập “Hoa ngày

thường-Chim báo bão”

II/ Đọc-hiểu văn bản

1 Thể loại: Thể thơ tự do

2.Bố cục :

- Bài thơ được chia làm 3 phần

+ Phần 1 : Hình ảnh con cò qua những lời

ru bắt đầu đến với tuổi thơ

+ Phần 2 : Hình ảnh con cò đi vào tiềmthức của tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽtheo cùng mọi người trên mọi chặngđường đời

+ Phần 3 : Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm

và triết lý về ý nghĩa của lời ru và lòng

mẹ đối với cuộc đời mỗi người

3.Đại ý : Mượn hình ảnh con cò, tác giả

muốn nói đến tấm lòng người mẹ, tìnhthương yêu của mẹ trong đời sống mỗicon người

4 Phân tích

* Tìm hiểu hình tượng con cò để hiểu và cảm nhận được ý nghĩa biểu tượng vừa thống nhất vừa có sự phát triển qua các đoạn thơ

a/Hình tượng con cò và ý nghĩa biểutượng của nó

-Hình ảnh con cò được gợi ra trực tiếp từ những câu ca dao quen thuộc dùng làm lời hát ru Qua những lời ru ấy của mẹ, hình ảnh con cò đến với tâm hồn tuổi ấu

nữa ?

- Qua lời ru của mẹ, hình ảnh con cò đến với tâm hồn tuổi thơ

một cách vô thức Đây chính là sự khởi đầu con đường đi vào

thế giới tâm hồn con người, đi vào thế giới của tiếng hát lời ru

của ca dao dân ca - điệu hồn dân tộc

? Câu thơ có mấy hình tượng ?

- Hai hình tượng con cò và đứa con bé bỏng

? Nhịp điệu, lời thơ như thế nào ?

- Tha thiết ngọt ngào

? Tình mẹ với con như thế nào?

- Nhân từ, rộng mở, tràn đầy yêu thương

? Kết thúc đoạn thơ được diễn tả giấc ngủ của con như thế nào

?

? Vì sao giấc ngủ của con lại chẳng phân vân?

- Ở tuổi thơ ấu, đứa trẻ chưa cần hiểu nội dung ý nghĩa của

những lời ru này, chúng chỉ cần và cảm nhận được sự vỗ về,

che chở, yêu thương của người mẹ qua những âm điệu ngọt

ngào, dịu dàng của lời ru đúng như lời tâm sự của tác giả -

người con trong bài thơ

Gần gũi, tha thiết

-Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi

-Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân

Sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú, hình ảnh con cò

được bay ra từ những câu ca dao để sống trong tâm hồn mỗi

con người, nâng đỡ con người

? Nhận xét của em về nhịp điệu của câu thơ (của lời ru) ?

- Đều đặn nhẹ nhàng, vấn vương tha thiết của tiếng ru con

? Hình ảnh con cò đối với đứa con lúc này như thế nào ?

? Những hình ảnh thơ nào mới lạ đối với em?

-Lớn lên, lớn lên, lớn lên

-Con làm thi sĩ

-Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn

? Các hình ảnh thơ này gợi cho em cảm nghĩ gì? Các hình ảnh

thơ đó có ý nghĩa gì ?

Qua hình ảnh con cò, gợi ra ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ,

về sự dìu dắt nâng đỡ dịu dàng và bền bỉ của người mẹ

? Nghệ thuật độc đáo của tác giả khi xây dựng hình tượng thơ

trong 2 câu thơ này này là gì ?

- Nghệ thuật sáng tạo hình tượng độc đáo, hình tượng con cò

sẽ theo cùng con người suốt cuộc đời đó là biểu tượng của tình

mẹ ngọt ngào, che trở và nâng đỡ

? Lời ru của mẹ được tiếp tục thể hiện như thế nào?

? Lời ru thể hiện ước mong của mẹ như thế nào? Tình mẹ

giành cho con như thế nào?

(Một cuộc sống ấm áp, tươi sáng được che chở và nâng niu )

thơ một cách vô thức.

 Đọan thơ nhịp điệu nhẹ nhàng, lời thơthiết tha giàu cảm xúc, mà vẫn có ý nghĩabiểu tượng sâu sắc, lời ru ngọt ngào, dịudàng tràn đầy tình yêu thương của mẹ đếnvới tuổi ấu thơ để vỗ về, nuôi dưỡng tâmhồn cho con  thể hiện tình mẹ nhân từ,yêu thương, che chở cho con

2

Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức củatuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ theo cùngmọi người trên mọi chặng đường đời

- Sự liên tưởng, tưởng tượng phong phúNghệ thuật sáng tạo, hình tượng thơ độcđáo

- Cánh cò từ trong lới ru đã đi vào tiềm thức tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ theo cùng con người đến suốt cuộc đời Đó là

biểu tượng của tình mẹ ngọt ngào, chechở và nâng đỡ cho con

? Nhà thơ có sự vận dụng sáng tạo ca dao như thế nào ? Có sự

xây dựng hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu trưng như thế nào

qua đoạn 2?

? Ý nghĩa của hình ảnh con cò trong đoạn 2 ?

 Con cò  gợi ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ, về sự dìu dắt,

nâng đỡ dịu dàng bền bỉ của người mẹ

Gọi HS đọc đoạn 3

? Lời mẹ ru con được thể hiện như thế nào ?

-Dù ở gần con,

Dù ở xa con ,

Cò mãi yêu con

? Hình ảnh con cò có ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người

mẹ như thế nào ?

? Nhà thơ đã khái quát lên tình mẹ như một quy luật qua câu

thơ nào?

-Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con

Khái quát lên thành một quy luật của tình cảm có ý nghĩa bền

vững, rộng lớn và sâu sắc mở ra những suy ngẫm thành những

triết lý sâu sa Để ngợi ca và biết ơn tình mẹ giành cho con

? Đó là quy luật thể hiện tình cảm của người mẹ như thếê nào?.

-Một con cò thôi

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi

-> Lời hát ru tha thiết ngọt ngào

ý nghĩa lớn lao của hình ảnh con cò là biểu hiện cao cả đẹp đẽ

của tình mẹ và tình đời rộng lớn dành cho mỗi cuộc đời con

người

Mẹ luôn bên con, làm chỗ dựa vững chắc suốt đời con

G/V: Mở rộng đó là phong cảnh nghệ thuật độc đáo trong thơ

Chế Lan Viên

“Lũ chúng con ngủ trong giường chiếc hẹp

Giấc mơ con đè nát cuộc đời con

Hạnh phúc đựng trong một tà áo hẹp ”

GV gợi ý học sinh mở rộng tình cảm của mẹ dành cho con

nhân từ, mở rộng, bền vững, che chở cho con qua những câu

ca dao, qua thơ của Nguyễn Duy

“Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru”

Gọi HS đọc đoạn cuối

? Những dòng thơ cuối với âm hưởng lời ru như thề nào ?

- Âm hưởng lời hát ru tha thiết ngọt ngào

? Thể thơ tự do tác giả sử dụng có khả năng thể hiện cảm xúc

như thế nào?

- Linh hoạt

Hoạt động 3 : Tổng kết.

?Nhà thơ đã khai thác và làm mới vẻ đẹp của ca dao ra sao ?

- Sử dụng ca dao, liên tưởng độc đáo, tạo suy ngẫm, triết lí

? Biểu hiện đáng quý nào trong tấm lòng nhà thơ được bộc lộ?

?Ý nghĩa lớn lao của lời ru đối với mỗi người như thế nào ?

3

Suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa của lời

ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người

- Lời thơ giản dị mà thấm đượm tình mẹtha thiết dàng cho con, hình ảnh thơ có ýnghĩa biểu tượng sâu sắc

- Hình ảnh con cò được nhấn mạnh ở ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ, luôn ở bên con đến hết cuộc đời.

III/ Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Viết theo thể thơ tự do, tác giả thể hiện được cảm xúc một cách linh hoạt ở nhiều biểu hiện, nhiều mức độ.

- Sáng tạo những câu thơ gợi âm hưởng lời hát ru nhưng vẫn làm nổi bật được giọng suy ngẫm, triết lí của bài thơ.

- Xây dựng những hình ảnh thơ dựa trên những liên tưởng, tưởng tượng độc đáo.

2 Ý nghĩa văn bản

- Đề cao, ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng

và khẳng định ý nghĩa của lời hát ru đối với cuộc đời mỗi con người.

4 Củng cố

? Chọn câu đúng nhất về ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh con cò ở trong văn bản “ Con cò” của Chế

Lan Viên

a Hình ảnh người nông dân vất vả , lam lũ

b Hình ảnh người phụ nữ vất vả, nhọc nhằn, giàu đức hi sinh

c* Biểu tượng cho tấm lòng người mẹ và những lời hát ru

5 Hướng dẫn tự học

- Học thuộc lòng bài thơ , nắm được giá trị nhân văn cao đẹp và tài năng sáng tạo nghệ thuật của Chế Lan Viên.

- Phân tích, cảm nhận về một đoạn thơ yêu thích nhất trong bài.

- Soạn bài : “Mùa xuân nho nhỏ”.

IV.RÚT KINH NGHIỆM :

=============================================================================

MÙA XUÂN NHO NHỎ

- Gíao dục học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước

* Tích hợp giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh:

+ Giao tiếp: trình bày, trao đổi về sự thể hiện vẻ đẹp của mùa xuân và niềm khát khao được cống hiến của mỗi con người đối với đất nước qua bài thơ.

+ Suy nghĩ sáng tạo: bày tỏ nhận thức và hành động của mỗi cá nhân để đóng góp vào cuộc sống.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc bài “ Con cò” ? ( 6đ)

? Con cò trong lời ru của mẹ đã gắn bó với những giai đoạn nào của đời con ? ( 4đ )

a.Khi còn trong nôi :

 Cò hóa thân trong người mẹ để chở che, lo lắng từng giấc ngủ cho con

b.Khi đi học :

 Cò là hình ảnh người mẹ quan tâm chăm sóc, nâng bước con

c.Khi con khôn lớn :

 Cò là hiện thân của mẹ : bền bỉ, âm thầm theo con suốt cuộc đời

 Con cò  gợi ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ, về sự dìu dắt, nâng đỡ dịu dàng, bền bỉ của người mẹ.3.Bài mới:

* Giới thiệu bài: Hơn hai mươi năm qua, mỗi khi tết đến xuân về, chúng ta thường nghe bài ca “MùaXuân nho nhỏ” của nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thơ Thanh Hải Nhà thơ muốn nói cùng người đọc điều gì , khi

mùa xuân mới đang về, khi chính bản thân ông thì lại vĩnh biệt tất cả mọi mùa xuân ? Chúng ta sẽ biếtđược sau khi tìm hiểu văn bản này

Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả tác phẩm

? Căn cứ vào phần chuẩn bị bài ở nhà và phần chú thích 

trong SGK, em hãy trình bày những hiểu biết của mình về

tác giả Thanh Hải?

- Thanh Hải (1930 – 1980) tên thật là Phạm Bá Ngoãn, quê

ở huyện Phong Điền, Thừa Thiên Huế

- Ông hoạt động văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống

Pháp

- Hoạt động văn nghệ trong thời kì chống Pháp, chống Mỹ

Là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học

cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu năm 1965 được

tặng giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu

Giọng thơ Thanh Hải là tiếng thét căm thù tội ác quân xâm

lược ,là khúc hát tâm tình tha thiết của đồng bào miền Nam

gửi ra Miền Bắc

- Thơ ông chân chất và bình dị, đôn hậu và chân thành

? Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?

- Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta mới thống nhất

lại đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thử thách gay

gắt

Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản.

? Theo em, cần phải đọc văn bản như thế nào để làm nổi

bật nên nội dung, ý nghĩa của văn bản này?

*GV:Cho HS đọc văn bản

Hướng dẫn cách đọc Chú ý thể thơ năm chữ của bài

thường không ngắt nhịp trong từng câu và các khổ thơ cũng

không đều đặn Nhịp điệu và giọng điệu của bài thơ có biến

đổi theo mạch cảm xúc, say sưa , trìu mến ở phần đầu khi

diễn tả cảm xúc về mùa xuân đất trời: nhịp nhanh, hối hả

phấn chấn khi nói về mùa xuân của đất nước, Giọng tha

thiết trầm lắng khi nói về tâm nguyện nho nhỏ của đời

mình vào mùa xuân lớn của đất nước

GV: Đọc mẫu một đoạn  gọi 2 – 3 học sinh đọc  RKN,

nhận xét giọng đọc của học sinh, chú ý sửa cách đọc cho

I Giới thiệu

1 Tác giả : Thanh Hải ( 1930-1980)

- Tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn, quê

ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế.

- Ông là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu.

- 1965, được tặng giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu

2 Tác phẩm

- Bài thơ được sáng tác vào tháng 11-

1980 , khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh – không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời

- Mạch cảm xúc của bài thơ: Từ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân đất nước, tác giả thể hiện khát vọng được dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân to lớn của cuộc đời chung.

II.Đọc – hiểu văn bản.

1 Thể thơ : 5 chữ

2 Bố cục:Bài thơ gồm 4 phần+ Khổ đầu gồm 6 dòng: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

+ Hai khổ tiếp theo: Hình ảnh mùa xuân đất nước

+ Hai khổ tiếp theo từ "Ta làm con chim

học sinh.

- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu các từ khó trong

SGK

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Xác định cách nhắt

nhịp chủ yếu của bài?

? Em đã học các tác phẩm thuộc thể thơ 5 chữ nào?

- Ông đồ (Vũ Đình Liên)

- Đêm nay Bác không ngủ (Minh Huệ)

? Xác định bố cục của bài thơ?

- Bố cục 4 phần:

+ Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời;

+ Khổ 2, 3: Cảm xúc về mùa xuân đất nước;

+ Khổ 4, 5: Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước

mùa xuân đất nước;

+ Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu

dân ca xứ Huế

? Văn bản này được viết theo phương thức biểu đạt chính

nào?

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả

*GV: Yêu cầu học sinh tìm hiểu mùa xuân của thiên nhiên

và đất nước qua cảm xúc của nhà thơ

*HS: Đọc lại khổ thơ

*GV: Cho học sinh phát hiện những hình ảnh và âm thanh

thể hiện trong khổ thơ , và dành cho học sinh thời gian cho

các em bình ngắn khổ thơ Theo câu hỏi gợi ý:

H- Hãy bằng cặp mắt của nhà hội hoạ, em hãy nhận xét

bức tranh thiên nhiên được tác giả thể hiện trong khổ thơ

đầu ?

H- Cảm xúc của tác giả?

*HS: Thảo luận trong bàn, sau đó trình bày trước lớp

- Mùa xuân ở khổ thơ đầu là mùa xuân của thiên nhiên đất

trời Vài nét phát họa: dòng sông xanh, bông hoa tím , tiếng

chim chiện hót vang trời, tác giả vẽ ra được cả không gian

bao rộng, màu sắc tươi thắm của mùa xuân ( sông xanh

hoa tím biếc, màu đặc trưng của xứ Huế ), cả âm thanh

vang vọng, tươi vui của chim chiền chiện hót vang trời

Từ " mọc " được đặt ở đầu câu : Nghệ thuật đảo ngữ nhấn

mạnh khắc hoạ sự khoẻ khoắn , sự vươn lên trỗi dậy Cảnh

xuân tươi đẹp , giàu chất thơ và chất sống

-Cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân của thiên nhiên

được diển tả tập trung ở chi tiết rất tạo hình ảnh:

"Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng"

Hai câu thơ trên có hai cách hiểu , từng giọt ở đây là từng

giọt mưa xuân long lanh trong ánh sáng của trời xuân,

nhưng cũng còn có thể hiểu hai câu nầy gắn với hai câu thơ

trước nhà thơ đưa tay hứng từng giọt âm thanh tiếng chim

Hiểu như vậy thì ở đây có sự thay đổi cảm giác Tiếng chim

từ chỗ là âm thanh ( cảm nhận được bằng thính giác)

chuyển thành từng giọt( hình và khối, cảm nhận được bằng

thị giác, xúc giác) Cả hai cách hiểu đều biểu hiện niềm say

sưa ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, trời

đất lúc vào xuân

hót…đến dù là khi tóc bạc" Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước

+ Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế

3 Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả

4.Phân tích

a Mùa xuân thiên nhiên, đất trời

* Chỉ với vài nét phác họa: dòng sông xanh, bông hoa tím , tiếng chim chiền chiền hót vang trời, tác giả vẽ ra được cảkhông gian cao rộng, màu sắc tươi thắm

của mùa xuân Đây là vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiê nhiên đất trời mùa xuân và cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ.

* Tích hợp giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh: Giao

tiếp: trình bày, trao đổi về sự thể hiện vẻ đẹp của mùa

xuân trong bài thơ cũng như ở quê hương em ( Phương

pháp động não, thảo luận)

*GV: Hướng học sinh phân tích mùa xuân con người, đất

nước

*HS: Đọc khổ thơ 2-3

*GV: Hướng học sinh cảm nhận khổ thơ qua những câu

hỏi gợi ý

? Từ mùa xuân của thiên nhiên, trời đất, nhà thơ chuyển

sang cảm nhận về mùa xuân của đất nước với hình ảnh

nào?

? Có ý nghĩa gì?

? Hình ảnh lộc của mùa xuân có ý nghĩa gì đặc biệt?

- Hình ảnh người cầm súng, người ra đồng biểu trưng cho

hai nhiệm vụ chiến đấu và xây dựng đất nước

- Mùa xuân của đất trời động lại trong hình ảnh lộc non, đã

theo cùng người cầm súng và người ra đồng, hay chính là

họ đã đêm mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước

*HS: Đọc hai câu thơ cuối đoạn

*GV: Nêu câu hỏi :

? Sự sống của mùa xuân đất nước còn được thể hiện qua từ

ngữ nào?

? Biện pháp nghệ thuật nào đã thể hiện niềm tin của tác giả

đối với tương lai đất nước?

*HS: Phân tích hai câu thơ trên giấy, sau đó trình bày trước

lớp

- Trong nhịp điệu hối hả, xôn xao

- Cách so sánh đất nước như vì sao cứ đi lên phía trước

Tất cả biểu hiện được cuộc sống đầy khẩn trương háo hức

*GV: Nhận xét, bổ sung

Một đất nước với 4000 năm dựng nước và giữ nước đã trải

qua muôn vàn khó khăn thử thách, gian khổ ác liệt, tưởng

chừng như không thể vượt qua, thế mà vẫn hiên ngang,

dũng cảm như chính quê hương của tác giả , một mảnh đất

kiên trung, ngoan cường , bất khuất Nghệ thuật so sánh "

Đất nước như vì sao ", sự trường tồn vĩnh cửu của thiên

nhiên được so sánh với tầm vóc của dân tộc Việt Nam

Qua đó tác giả thể hiện niềm tin vào cách mạng , vào

tương lai của đất nước định hướng mục đích sống của

mỗi con người Đó cũng là sức sống vươn lên không

ngừng của đất nước vào xuân

b.Hình ảnh mùa xuân con người, đất nước:

* Mùa xuân của đất trời đọng lại trong hình ảnh lộc non, đã theo cùng người cầm súng và người ra đồng, hay chính là

họ đã đem mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước

-Nhịp điệu hối hả, xôn xao thể hiện vẻ đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử.

4 Củng cố :

- Cho HS đọc lại hai phần đầu

5.Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bàì thơ,

- Chuẩn bị bài: Học tiếp bài thơ này

IV.RÚT KINH NGHIỆM :

=============================================================================

MÙA XUÂN NHO NHỎ ( Tiếp theo )

- Gíao dục học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước

* Tích hợp giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh:

+ Giao tiếp: trình bày, trao đổi về sự thể hiện vẻ đẹp của mùa xuân và niềm khát khao được cống hiến của mỗi con người đối với đất nước qua bài thơ.

+ Suy nghĩ sáng tạo: bày tỏ nhận thức và hành động của mỗi cá nhân để đóng góp vào cuộc sống.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc lòng hai phần thơ đầu của bài “Mùa xuân nho nhỏ” ? ( 5 đ )

? Mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân của con người, của đất nước được nhà thơ miêu tả ra sao? ( 5 đ )

1 Mùa xuân thiên nhiên, đất trời ( 2 đ )

* Chỉ với vài nét phác họa: dòng sông xanh, bông hoa tím , tiếng chim chiền chiền hót vang trời, tác

giả vẽ ra được cả không gian cao rộng, màu sắc tươi thắm của mùa xuân Đây là vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiê nhiên đất trời mùa xuân và cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ.

2.Hình ảnh mùa xuân con người, đất nước: ( 3 đ )

-Nhịp điệu hối hả, xôn xao thể hiện vẻ đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử.

* Mùa xuân của đất trời đọng lại trong hình ảnh lộc non, đã theo cùng người cầm súng và người ra đồng, hay chính là họ đã đem mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước

3.Bài mới:

* Gi ới thiệu bài : Trong tiết học vừa qua chúng ta đã đi vào phân tích mùa xuân thiên nhiên, đất trời, hình ảnh mùa xuân con người, đất nước, tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu nguyện ước của nhà thơ khi ông đang n m trên gi ng b nh.ằm trên giường bệnh ường bệnh ệnh

Hoạt động 1:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu tiếp bài thơ.

*GV: Giúp học sinh tìm hiểu tâm niệm của nhà thơ

- Gọi HS đọc diễn cảm 8 câu tiếp theo

? Điệp ngữ nào đã được sử dụng và có tác dụng gì?

- Nhân vật “ta” trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ của mình

- Điệp ngữ: ta, ta làm => tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng

hiến của tác giả

- Điệp từ “ta” và điệp ngữ “ta làm” được đặt ở đầu 3 câu

thơ liên tiếp Tác dụng: tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng

hiến của tác giả với đất nước, với nhân dân

? Trước cảnh tưng bừng náo nức vào xuân của thiên nhiên

đất nước cách mạng, nhà thơ có ước nguyện gì ?

*HS: Thảo luận phân tích

I Giới thiệu II.Đọc – hiểu văn bản.

1 Thể thơ

2 Bố cục

3 Phương thức biểu đạt4.Phân tích

a Mùa xuân thiên nhiên, đất trờib.Hình ảnh mùa xuân con người, đất nước:

c.Tâm niệm của nhà thơ

- Một con chim hót vang trời(mang âm thanh)

- Một nhành hoa ( Hương thơm ngọt ngào )

-Một nốt trầm ( Sự vui vẻ yêu đời )

Nhưng tất cả chỉ đều một mà thôi Lời ước nguyện thật

chân thành tha thiết : Làm một mùa xuân nho nhỏ, cống

hiến phần tốt đẹp dù nhỏ bé của mình cho mùa xuân lớn

cho đất nước của cuộc đời chung Sự chuyển dổi cách

xưng hô từ tôi (riêng )sang ta(chung ) chính là thể hiện

khát vọng hoà nhập ấy Hình ảnh có tính chất biểu tượng "

Mùa xuân "-tuổi hai mươi "trẻ trung sung sức, " Tóc bạc "

trở về già Mạch cảm xúc chuyển từ sôi nổi sang thầm lặng

Ta cảm nhận khát vọng mãnh liệt muốn cống hiến mà nhà

thơ đã gởi gắm vào trong bài thơ

? Theo em sự cống hiến của tác giả ở đây như thế nào ?

- Liên tục

? Điều tâm niệm của nhà thơ là gì? Tâm niệm ấy được thể

hiện qua những hình ảnh nào và nét đặc sắc của những hình

ảnh ấy là gì ?

 Mong ước tự góp mình vào vẻ đẹp và sức sống mùa

xuân, ý nguyện được chung sống, được sẻ chia buồn vui

với mọi người

? Ý nguyện chân thành nhưng lớn nhất của nhà thơ được

bộc lộ trong những lời thơ nào?

- Hình ảnh có tính chất biểu tượng: mùa xuân – tuổi hai

mươi: trẻ trung sung sức, “tóc bạc”: trở về già Mạc cảm

xúc chuyển từ sôi nổi sang trầm lắng

? Ý nguyện dâng hiến của nhà thơ có gì khác so với thông

thường?

? Từ tình cảm trào dâng suy tư đó của tác giả, em cảm nhận

thêm được một quan niệm cống hiến như thế nào ?

-GV bình liên tưởng thơ Tố Hữu

“Nếu là con chim chiếc lá

Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không có trả

Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình.”

? Âm nhạc đã diễn tả nguyện ước này như thế nào? (học

sinh hát đoạn nhạc tương ứng trong bài hát của Trần Hoàn)

- Nam Ai nam Bình là những điệu ca Huế nổi tiếng

? Kết thúc bài thơ là câu hát “Câu Nam ai, nam bình ” Khi

con người muốn hát “câu nam ai nam bình” của xứ Huế thì

em hiểu ý nguyện của người đó như thế nào?

- Đó là ý nguyện của người tha thiết với vẻ đẹp của tâm hồn

quê hương đất nước mình

- Một mùa xuân nho nhỏ

 Thể hiện điều tâm niệm chân thành tha thiết của nhà thơ:

dâng hiến giá trị nhỏ bé của mình cho cuộc sống

- Dù là tuổi hai mươi – Dù là khi tóc bạc

 Sự cống hiến không ở tuổi tác mà ở tâm huyết sống

chân thành và tốt đẹp của con người bất chấp thời gian,

không gian nghịch cảnh

 Đó là sự dâng hiến thầm lặng

 Cách sống giản dị, tốt đẹp, cao cả

? Vậy em hiểu nhan đề ” Mùa xuân nho nhỏ” như thế nào

- Điệp từ, điệp ngữ: ta, ta làm  Tô đậmtâm niệm tự nguyện dâng hiến của tácgiả

Lời ước nguyện thật chân thành tha thiết : Làm một mùa xuân nho nhỏ, cống hiến phần tốt đẹp , nhỏ bé của mình cho mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung

cho đúng ?

* Mùa xuân nho nhỏ => nhỏ nhẹ bình dị khiêm nhường tâm

niệm chân thành tha thiết của nhà thơ muốn cống hiến sức

nho nhỏ của mình cho đất nước

* Tích hợp giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh: Giao

tiếp: trình bày, trao đổi về niềm khát khao được cống

hiến của mỗi con người đối với đất nước qua bài thơ

(Phương pháp động não, thảo luận)

*GV: Yêu cầu học sinh đọc lại khổ thơ cuối

? Giữa khổ đầu và khổ thơ cuối có mối quan hệ gì đặc

biệt ? Thể hiện điều gì ?

- Khổ thơ đầu được mở ra với một phong cảnh Huế : Hoa

nở, chim hót, dòng sông êm đềm Kết thúc một làn điệu dân

ca xứ Huế ngọt ngào êm dịu , sử dụng ngôn ngữ giàu nhịp

điệu , các vần bằng tha thiết êm ái kết cấu đầu cuối tương

ứng tạo sự hài hoà cân đối của bài thơ , đồng thời thể hiện

rõ hơn khát vọng hoà nhập với cuộc đời của tác giả

Hoạt động 2 :Tổng kết

*GV: Yêu cầu HS nêu những nét đặc sắc nghệ thuật bài

thơ

? Để thể hiện thành công nội dung tư tưởng, cảm xúc của

bài thơ, tác giả đã sử dụng và sáng tạo những phương tiện,

thủ pháp nghệ thuật thích hợp gì?

*HS:-Thể thơ 5 chữ gắn với các làn điệu dân ca, đặc biệt là

dân ca miền trung, có âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết Cách

gieo vần liền giữa các khổ thơ tạo sự liên mạch của cảm

xúc Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị tự nhiên với

những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng khái quát Cấu tứ

của bài thơ chặt, dựa trên sự phát triển của mùa xuân của

đất nước và mùa xuân của mỗi người góp vào mùa xuân

lớn của cuộc đời chung

-Giọng điệu bài thơ thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của

tác giả Giọng điệu có sự biến đổi phù hợp với nội dung

từng đoạn

* Tích hợp giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh: Suy

nghĩ sáng tạo: bày tỏ nhận thức và hành động của mỗi

cá nhân để đóng góp vào cuộc sống ( Phương pháp thảo

luận)

? Hãy nêu cách hiểu của mình về nhan đề của bài thơ Từ

đó phát biểu chủ đề của tác phẩm ? Suy nghĩ của cá nhân

em ve62 sự cống hiến ?

*HS:Thảo luận sau đó nói trước lớp - Người ta đã dùng

nhiều định ngữ gắn với mùa xuân như mùa xuân chín, mùa

xuân xanh, xuân ý xuân lòng Nhà thơ nguyện làm một

mùa xuân nho nhỏ là phát hiện mới mẻ, sáng tạo, nghĩa là

sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng

rất khiêm nhường, là một mùa xuân nho nhỏ góp vào mùa

xuân lớn của đất nước, của cuộc đời chung

- Mạch cảm xúc chuyển từ sôi nổi sang

thầm lặng Ta cảm nhận khát vọng, mong ước được sống có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời của tác giả

III.Tổng kết:

1 Nghệ thuật

- Viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm hưởng gần gũi với dân ca.

- Kết hợp hài hòa giữa những hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị với hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng khái quát.

- Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, sử dụng từ xưng hô, …

- Có cấu tứ chặt chẽ, giọng điệu thơ luôn

có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn.

2 Ý nghĩa văn bản

- Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh

tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

4 Củng cố :

? Em có suy nghĩ gì về tâm niệm của nhà thơ Thanh Hải được góp phần gửi gắm qua bài thơ khi mà ông

đang nằm trên giường bệnh?

5.Hướng dẫn học ở nhà :

-Học thuộc lòng bàì thơ.

-Phân tích, cảm thụ về một đoạn trong bài.

-Chuẩn bị bài: Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

IV.RÚT KINH NGHIỆM :

=============================================================================

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Hiểu và biết cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

- Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí

- Vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí

- Gíao dục học sinh những đạo lí tốt đẹp của dân tộc

2 Kiểm tra bài cũ :

? Thế nào là bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý ? ( 9đ)

-Bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực đạo đức, tư tưởng, lối sống

-Làm sáng tỏ bằng cách giải thích, chứng minh, so sánh đối chiếu, phân tích… để chỉ ra chỗ đúngsai, khẳng định tư tưởng

-Bố cục chặt chẽ, luận điểm đúng đắn, lời văn chính xác, sinh động

3 Bài mới :

* Giới thiệu bài : Muốn làm bài văn nghị luận về một vấn đề về tư tưởng đạo lý phải tìm hiểu kĩ đề bài, phân tích hiện tượng đó để tìm ý , lập ý dàn bài, viết bài hoàn chỉnh Tiết học hôm nay sẽ giúp chúng

ta hiểu thêm vấn đề này

* Hoạt động 1 : Củng cố kiến thức

- Tìm hiểu đề và kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của

HS

- Gọi HS đọc 10 đề bài ở SGK và trả lời câu hỏi

trong SGK HS tự ra thêm đề nghị luận

- GV kiểm tra HS về các bước làm bài văn nghị

luận( tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, viết bài, đọc lại

H.Vấn đề bàn luận ở đề bài này là gì?

H.Vấn đề đó thuộc phạm vi nào trong cuộc sống?

* Phần gợi ý: SGK có mấy vấn đề cần xây dựng

I Củng cố kiến thức

* Đối tượng của bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí: những vấn đề quan điểm, tư tưởng gắn liền với chuẩn mực đạo đức xã hội.

* Các bước làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí: tìm hiểu đề và tìm ý, lập dàn ý theo

bố cục ba phần rõ ràng, viết bài, sửa bài.

II Luyện tập

* Nhận diện (dạng đề, dạng mệnh lệnh) và phân tích đề (xác định được đúng yêu cầu về tính chất, nội dung, hình thức, giới hạn của đề …).

trong dàn bài?( có 5 ý)

* Hoạt động 2 : Luyện tập

- GV yêu cầu nhóm trưởng đều khiển nhóm Nhóm

trưởng yêu cầu các bạn trình bày dàn ý thống nhất

từng ý một và có sự bổ sung

- GV quan sát các nhóm hoạt động, nhắc nhở các

em tập trung làm bài

* Hoạt động 3 :Trình bày trước lớp.

- GV đều khiển cho các nhóm trình bày( mỗi nhóm

từ1-2 em)

Mỗi em trình bày cần được nhận xét, góp ý về tác

phong nói, nội dung dàn ý

- GV đánh giá cho điểm từng em

- Rút ra dàn ý chung thống nhất

* Hoạt động 4:Hướng dẫn tổng kết.

GV nêu dàn ý chung sau đó treo bảng phụ có dàn ý

như trên

- Gọi một HS đọc lại dàn ý GV nhận xét chung về

kết quả buổi luyện tập

- Môi trường bao gồm những nơi nào?

+ Không gian nơi ta ở

+ Nơi ta vui chơi

+ Nơi ta làm việc

-> Bầu trời không gian quanh ta

- Môi trường sạch đẹp => tác dụng như thế nào?

- Cần chú ý phát huy thái độ bình tĩnh, tự tin, trình bày ý mạch lạc

- Triển khai dàn ý đã lập thành một bài văn hoàn chỉnh

- Chuẩn bị bài : Trả bài viết số 5

IV.RÚT KINH NGHIỆM :

=============================================================================

TRẢ BÀI VIẾT SỐ 5

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh :

- Đánh giá bài làm, rút kinh nghiệm, sửa chữa các sai sót về mặt ý tứ, bố cục, câu, từ ngữ, chính tả

- Rèn kỹ năng diễn đạt, sửa chữa lỗi sai

Trọng tâm : Sửa lỗi cho HS.

II.CHUẨN BỊ :

1-Giáo viên :

Hoạt động 1 :Học sinh đọc lại đề bài

* GV : ghi đề lên bảng

? Đề có yêu cầu gì về thể loại nội dung ?

*HS: Thể loại tự sự trình bày dưới dạng xây dựng một

câu chuyện tưởng tượng về sự việc, hiện tượng

? Em chú ý gì khi thể hiện nội dung?

HS: Hiện tượng vứt rác ra đường hoặc những nơi công

cộng

*HS: chú ý Xây dựng những lời độc thoại, độc thoại

nội tâm

Hoạt động2 : Phân tích đề, dàn ý

? Kiểu đề thuộc thể loại nào?

? Nội dung của đề yêu cầu ?

? Hình thức của bài viết ?

? Đặt nhan đề để gọi ra hiện tượng của vấn đề cần nghị

luận?

G/V: Cho H/S nêu ý kiến trước lớp về việc đặt nhan đề

G/V: Định hướng qua một ví dụ

? Yêu cầu của việc mở bài như thế nào?

? Tìm luận điểm để giải quyết cho đề bài ?

? Việc sắp xếp các luận điểm như thế nào?

? Thái độ, quan điểm của người viết trước vấn đề này

như thế nào?

I.Đề bài : Một hiện tượng khá phổ biến hiện

nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng Ngồi bên hồ, dù là hồ đẹp , nổi tiếng , người ta cũng tiện tay vứt rác xuống … Em hãyđặt một nhan đề để gọi ra hiện tượng ấy và viết bài văn nêu suy nghĩ của mình

* Thể loại: Nghị luận về sự việc , hiện tượng

* Nội dung : Hiện tượng vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng

II.Phân tích đề, dàn ý

1.Phân tích đề:

-Thể loại: Nghị luận về sự việc, hiện tượng ĐS.-Nội dung: Đặt nhan đề cho một vấn đề cầnnghị luận; Hậu quả ghê gớm của việc vứt rácthải bừa bãi

-Hình thức: Bố cục chặt chẽ, các luận điểm rõràng, nghị luận mạch lạc và có sức thuyết phục.2.Dàn ý:

+Vấn đề bảo vệ môi trường không phải là mộtvấn đề của quốc gia mà của toàn cầu

+Những việc làm cụ thể để bảo vệ môi trường,giữ sạch môi trường ý nghĩa lớn lao của vấn đềnày

-Có luận cứ sát thực, phù hợp cho các luận điểm

đã nêu