Chuyen de toan THCS

Giáo viên chuẩn bị nội dung như hình 6 Sgk, có thể các chữ cái N, H, I … giáo viên có thể cho các miếng bìa màu đính vào đó.. Cách chơi : Chia làm 2 đội, mỗi đội từ 3 đến 4 học sinh cùng[r]

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

Vui chơi , giải trí cũng là một trong những hoạt động khơng thể thiếu của con người ở mọi lứa tuổi Đặc biệt , ở lứa tuổi học sinh hoạt động vui chơi càng cĩ ý nghĩa quan trọng hơn nếu như các em biết “Chơi mà học và học trong chơi” Ngày nay xã hội càng hiện đại, văn minh thì trẻ em càng cĩ điều kiện để chơi những trị chơi máy mĩc, tối tân, nhưng lạm dụng những đồ chơi gươm súng và điện tử thì cũng khơng tốt chút nào Bây giờ trẻ em ít chơi những trị chơi đơn giản dễ làm, cĩ tính giáo dục nhân cách, mang lại kiến thức bổ ích như trước kia

mà chúng chỉ thích chơi những trị chơi điện tử như: bắn súng, đua xe… Chính điều đĩ tơi thiết nghĩ hãy đưa các trị chơi vào hoạt động giảng dạy trong các trường phổ thơng

Với đăïc trưng mơn toán là mơn học mà các em cho là khơ khan và đã cĩ nhiều học sinh rất “sợ - ngại” học mơn tốn do đĩ cần đưa một số trị chơi tốn học vào các bài dạy để gây hứng thú học tập cho học sinh Qua đĩ các em cĩ thể tự tổ chức trị chơi tốn học vào những lúc giải lao, lúc rảnh rỗi để khắc sâu kiến thức và đặc biệt cĩ thể xa rời các trị chơi điện tử kém tính giáo dục

Trên thực tế những giờ dạy cĩ đan xen tổ chức trị chơi tốn học học sinh rất thích thú, rất hào hứng đĩn nhận trị chơi và kiến thức dần dần được các em nắm bắt thơng qua các hoạt động đĩ một cách nhẹ nhàng và hiệu quả

Với hai lí do trên tơi thiết nghĩ cần đưa ra chuyên đề này để một phần nào đĩ khích lệ phong trào học tập mơn Tốn của học sinh, giúp học sinh cĩ cái nhìn mới hơn về mơn học này

và đặc biệt đã làm phong phú thêm vốn trị chơi của các em , từ đĩ các em cĩ những lựa chọn đúng đắn trong các hoạt động giải trí của bản thân

Trong chuyên đề này giới thiệu một số trị chơi cĩ thể thực hiện trong giảng dạy mơn Tốn cũng như các mơn khác ở bậc THCS

II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Để hình thành các trị chơi tốn học trong các bài giảng chúng ta sử dụng luơn một số các bài tập trong sách giáo khoa hoặc sách bài tập để làm trị chơi Về cách chơi , cĩ thể áp dụng các trị chơi trên truyền hình hoặc các trị chơi dân gian để tạo ra các trị chơi

Sau đây giới thiệu một số trị chơi với cách làm, cách chơi các trị chơi đĩ

1) Trị chơi thứ nhất mang tên “Sự sắp xếp ngẫu nhiên”:

Trị chơi này được áp dụng sau khi học bài định lí trong chương trình hình học lớp 7 Từ đấy cĩ thể áp dụng cho tất cả các bài cĩ các định lí, tính chất trong chương trình hình học từ lớp

7 trở đi

Chuẩn bị: Những mẫu giấy ghi sẵn từ “Nếu” hoặc từ “Thì”.

Cách chơi: Chia làm 2 đội:

Đội 1: Điền nội dung sau chữ “nếu” ( nội dung liên quan đến các định lí, tính chất đã học) Đội 2: Điền nội dung sau chữ “thì” ( nội dung liên quan đến các định lí, tính chất đã học) Sau đĩ ghép ngẫu nhiên một tờ giấy của đội 1 với một tờ giấy của đội 2 xem mệnh đề tạo thành cĩ đúng khơng

Ví dụ: Bài “Quan hệ giữa góc và cạnh đối diện trong một tam giác” – Hình học 7

Đội 1 Đội 2

Nếu Tam giác ABC có AB < AC

Tam giác ABC có góc B > góc A

…

Thì Góc C < góc B Góc A > góc B Cạnh AB > Cạnh AC

…

Tác dụng: Trò chơi này giúp các em khẳng định được những mệnh đề đúng chính là

những định lí, tính chất đã học, còn với những mệnh đề sai các em sẽ có một trận cười rất sảng khoái, giảm căng thẳng trong giờ học

2) Trò chơi thứ hai mang tên “xây tường”:

Trò chơi này được lấy theo bài tập 53 sách giáo khoa lớp 6 tập 2 trang 30

Trò chơi này được sử dụng trong các bài giảng về các phép toán cộng, trừ, nhân, chia trong N, trong Z, trong Q, trong R Tùy theo từng bài giáo viên có thể đưa ra quy tắc “xây tường” khác nhau

Chuẩn bị: Giáo viên có thể chuẩn bị một tờ giấy to có kẻ sẵn các viên gạch như hình 9

Sgk trang 30 để học sinh lên điền nội dung thích hợp ( nhưng tính thẩm mỹ chưa cao, ít gây hứng thú cho học sinh)

Giáo viên có thể chuẩn bị các viên gạch màu gắn nam châm lên bảng ( sử dụng nhựa ghép hình của học sinh mẫu giáo làm các viên gạch, đặc biệt giáo viên có thể sử dụng được nhiều lần)

Cách chơi: Chia làm 2 đội (2 nội dung tương tự) Mỗi đội khoảng 3 đến 4 học sinh lần

lượt lên xây tường)

Ví dụ: Bài luyện tập về phép cộng phân số ( Số học 6) hoặc Bài phép trừ phân số, phép

nhân phân số, cộng số nguyên, trừ số nguyên, nhân số nguyên…

Giáo viên cho sẵn hàng gạch phía dưới Học sinh lên lần lượt chọn từng viên gạch có gắn

số sẵn xây chồng lên trên theo quy tắc viên gạch trên bằng tổng hai viên gạch dưới kề với nó ( số trên viên gạch là tùy ý giáo viên và yêu cầu tính tổng hay hiệu, tích… là theo yêu cầu cuả bài dạy)

Tác dụng: Trò chơi này giúp các em phải vận dụng cả khả năng tính toán nhanh, chính

xác, khéo léo thì mới có thể chiến thắng

3) Trò chơi thứ ba mang tên “Ai nhanh hơn”:

Trò chơi này được phát triển từ trò chơi “cướp cờ” mà các em vẫn được chơi từ nhỏ

Giáo viên có thể sử dụng trong nhiều bài dạy với yêu cầu mỗi lần lên cờ là một yêu cầu khác nhau Đa số các bài đố vui trong sách giáo khoa đều có thể được sử dụng làm trò chơi

1 3

1 2

1 4



1 6

1 12

5 6

Ví dụ 1: Dạy bài “Tính chất cơ bản của phép cộng phân số” chương trình số học 6 tổ

chức trò chơi như sau:

Chuẩn bị: những miếng bìa màu biểu hiện rất nhiều các phân số được cắt ra từ hình chữ

nhật có kích thước 60 cm và 40 cm dạng như hình vẽ sau (có thể cắt nhỏ hơn)

5

24 7

24

1

6 1

4 1

12

Cách chơi: Chia làm 2 đội, mỗi đội từ 3 đến 4 học sinh

Yêu cầu mỗi lần 1 học sinh ở mỗi đội lên chọn các tấm bìa theo yêu cầu của giáo viên ví

dụ : Lần 1: Đố em đặt các miếng bìa đã cắt cạnh nhau để được 1

4 hình chữ nhật Lần 2: Đố em đặt các miếng bìa đã cắt cạnh nhau để được 1

3 hình chữ nhật … Cứ lần lượt như thế và mỗi một cặp HS lên chơi nhận 1 nhiệm vụ khác nhau Đội nào ghép được nhiều các miếng bìa hơn thì sẽ có thưởng

Tác dụng: Vẫn như các bài toán tính bình thường nhưng nếu tổ chức thành trò chơi đã

giúp cho học sinh cảm thấy thích làm bài hơn, nhu cầu phải tính thật nhanh và chính xác cao hơn thì mới có thể thắng được đội bạn và đấy cũng là một thành công lớn nhất trong hoạt động giảng dạy toán học

Giáo viên có thể lấy bài 48 sách giáo khoa 6 tập 2 trang 28 để làm trò chơi tương tự

Ví dụ 2: Tiết “Luyện tập ” sau bài Quy đồng mẫu số nhiều phân số.

Giáo viên có thể lấy bài 36 Sgk toán 6 tập 2 trang 20 làm trò chơi

Giáo viên chuẩn bị nội dung như hình 6 Sgk, có thể các chữ cái N, H, I … giáo viên có thể cho các miếng bìa màu đính vào đó

KẾT QUẢ:

5

3 10

2 5

6

1 4

1 3

20

3 5

3 4

20

1 8

1 5

3

3 4

5 6

9

5 18

1 3

18

2 9

7 18

7

5 14

4 7

…

…

…

…

…

…

…

…

5

12

5 9

1 2

11 40

9 10

Cách chơi: Chia làm 2 đội, mỗi đội từ 3 đến 4 học sinh cùng làm một nhiệm vụ là hoàn

thành từ khóa ở bên dưới bằng cách điền chữ cái tương ứng với số cho trong từ khóa Mỗi số trong từ khóa là số thứ tư trong mỗi dãy được đoán nhận sau khi quy đồng 3 phân số ở trước nó

Mỗi lần chơi chỉ 1 thành viên trong mỗi đội tham gia và tìm ra một chữ cái mà giáo viên yêu cầu Đội nào tìm được nhiều chữ cái trong từ khóa hơn là đội thắng cuộc Giải thưởng có thể là điểm cho đội hoặc là quà

Tác dụng: Giúp các em không những quy đồng đúng và nhanh mà qua từ khóa các em

còn biết được một di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận năm 1999

4) Trò chơi thứ tư mang tên “Nhanh tay, nhanh mắt”:

Trò chơi này được áp dụng được gần như tất cả các bài trong chương trình toán học

Chuẩn bị: Những miếng bìa mica các màu có gắn sẵn các nam châm Với những miếng

bìa này giáo viên có thể ghi tất cả các nội dung cần học sinh quan tâm Dụng cụ này có thể dùng rất nhiều lần

Cách chơi: Chia làm 2 đội hoặc cho 2 học sinh chơi Ai nhanh lấy được nhiều miếng bìa

theo yêu cầu của chủ trò thì đội đó ( hay người đó) dành phần thắng

Ví dụ1: Để củng cố các kiến thức của bài “ Thứ tự trong tập hợp các số nguyên “(Số học

6) Giáo viên gắn các miếng bìa trên bảng như hình vẽ sau:

Câu hỏi:

1 Tìm số đối của -3

2 Tìm số đối của 16

3 Tìm số đối của | -15 |

4 Tìm các số có giá trị tuyệt đối bằng 7

5 Tìm số liền sau của số -11

6 Tìm số liền trước của số -3

7 Tìm các số nguyên x thỏa mãn -2 ≤ x < 3

8 …

Tác dụng: Học sinh lại có thêm một trò chơi lí thú, trò chơi này các em cũng có thể tự

làm và tự tổ chức chơi với nhau và có thể áp dụng cho tất cả các môn học Qua trò chơi này các

em rèn khả năng nghe tốt, phản xạ nhanh và đặc biệt đây là một cách thú vị để các em rèn luyện

về các phần của bài học

Giáo viên có thể lấy dạng bài tập trắc nghiệm điền khuyết làm trò chơi loại này bằng cách phần nội dung cần điền giáo viên ghi sẵn ra các tấm bìa mica úp xuống sau đó cho các đội chơi lần lượt lên lật lên và thật nhanh gắn vào chỗ trống cho đúng

-15 -7

7 -3

-10

-2 -1

0

3 9

16

Ví dụ 2 : Bài “Cộng hai số nguyên cùng dấu“ (Số học 6)

Chia làm hai đội chơi, mỗi đội 3 học sinh lên lần lượt lật từng miếng bìa để ghép vào đúng chỗ trên bảng

Đội 1: 1) Tổng của 3 số nguyên âm là một số nguyên âm

2) Tổng của 5 số nguyên dương là một sô nguyên dương 3) ( – 13) + ( - 17) = - 30

4) | - 15 | + 5 = 20 5) Giảm 50C tức là cộng với - 5 Đội 2:

1) Tổng của n số nguyên dương là một sô nguyên dương 2) Tổng của n số nguyên âm là một số nguyên âm

3) ( + 13) + ( + 17) = + 30 4) | - 15 | + -35 = - 20 5) Tăng 50C tức là cộng với 5 Với trò chơi này có thể tổ chức cho các em ghép đôi các nội dung ở hai cột theo yêu cầu của giáo viên

Ví dụ 3: Để củng cố tính chất cơ bản của phân thức ở lớp 8 , ta dùng 10 tấm bìa ghi 5

phân thức bằng nhau nhưng tách riêng tử thức và mẫu thức như hình vẽ Chia lớp thành 2 đội

và cử 2 HS đại diện lên bảng xếp lại để được 5 phân thức bằng nhau và bằng 1

2x 3

x 

 cho phép trợ giúp của đội mình Em nào làm xong trước là người chiến thắng

5) Trò chơi thứ năm mang tên “Ngắm đúng mục tiêu”:

Dùng trong các bài củng cố các phép toán về số tự nhiên, số nguyên, số hữu tỉ…

Chuẩn bì: Những cây phi tiêu có gắn nam châm ở đầu và một bảng có các vòng tròn

đồng tâm như hình 52 SGK trang 91 sách Toán lớp 6 tập 1 ( Hoặc có thể mua luôn ở các của hàng bán đồ chơi trẻ em)

Cách chơi: Cho 2 hay nhiều học sinh chơi

Luật chơi: Các đội lên phi các tiêu vào các

vòng tròn rồi tính điểm ( mỗi đội có thể có 10

phi tiêu) Đội nào có nhiều điểm hơn thì đội đó

thắng

Ví dụ: Cách chơi như bài 81 trang 91 sách

Toán 6 tập 1 nhưng thay vì bắn bi thì ta phi

các mũi tiêu Sau đó các em tính điểm theo

luật đề ra

10 5 0 -2 -4

Tác dụng: Qua trò chơi này rèn cho các em về phép tính cộng, nhân số nguyên Ở trò chơi này

muốn chiến thắng các em phải biết ngắm đúng mục tiêu, rèn cho các em khả năng tập trung trong các tình huống…

6) Trò chơi thứ sáu mang tên: “Trò chơi ô chữ”:

Trò chơi này có thể áp dụng cho các bài liên quan đến các khái niệm, phù hợp cho tất cả các khối , sử dụng được cho nhiều môn học

Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị một bảng kẻ ô có thể gắn các miếng bìa chữ hoặc số lên.

(dùng đề chiếu là thích hợp nhất )

Cách chơi: Có thể cho học sinh toàn lớp chơi Học sinh được tổ chức chơi như các trò

chơi ô chữ

Ví dụ : Khi dạy bài “Số nguyên tố, hợp số” ở lớp 6 ( Sàng số nguyên tố).

Các từ hang ngang:

a Tên gọi chung của tất cả các số tự nhiên lớn hơn 1, có nhiều hơn hai ước

b Tên gọi của tập hợp không có phần tử nào cả

c Công thức a + b = b + a thể hiện tính chất này

d Công thức ( a b ) c = a ( b c) thể hiện tính chất này

e Tên gọi của tất cả các số tự nhiên lớn hơn 1, chỉ có hai ước là 1 và chính nó

f Chữ cái được dùng làm kí hiệu cho một phép toán

g Tên gọi chung cho các số 0, 1, 2, 3, 4, 5, …

h Đây là một loại biểu đồ để biểu diễn tập hợp

i Đây là kí hiệu của tập hợp số tự nhiên

Từ hang dọc:

Ơ-ra-to-xten Ông là nhà toán học cổ Hi Lạp, là người đã phát minh ra một loại sàng

không phải để sàng lúa, gạo mà là để sàng số nguyên tố được gọi là sàng Ơ-ra-to-xten

Tác dụng: Học sinh được ôn lại một số các khái niệm cơ bản đã học Qua trò chơi này

học sinh lại có thêm một kiến thức mới, biết thêm được một nhà toán học nổi tiếng trên thế giới Trò chơi này có thể dùng để định hướng cho bài mới thông qua từ khóa

7) Trò chơi thứ bảy mang tên “Đuổi hình bắt chữ”:

Trò chơi này áp dụng theo bản quyền của trò chơi “Đuổi hình bắt chữ” trên truyền hình , đây cũng là một chương trình được các em rất ưa thích Trò chơi này áp dụng cho một số bài dạy định lí trong chương trình hình học

Chuẩn bì: Các tờ giấy khổ A4, vẽ các hình lên trên (các hình sẽ tùy theo nội dung bài và

kiến thức mà giáo viên cần học sinh phát hiện ra)

Cách chơi: Cho học sinh toàn lớp đoán.

Tác dụng: Qua trò chơi này học sinh được ôn lại các định lí, kiến thức đã học Từ các

hình vẽ các em phát hiện được ra các định lí đã học

Ví dụ: Dạy bài “Quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên, đường xiên và hình

chiếu” ( Hình học 7) Ta có thể đưa ra một số hình ảnh sau để học sinh đoán:

Dự đoán:Trong các đường xiên và đường vuông góc kẻ từ một điểm ở ngoài đường thẳng đến

một đường thẳng đó, đường vuông góc là đường ngắn nhất

Dự đoán :Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài đường thẳng đến đường thẳng đó,

đường xiên nào có hình chiếu lớn hơn thì lớn hơn

Dự đoán: Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài đường thẳng đến đường thẳng đó,

đường xiên nào lớn hơn thì có hình chiếu lớn hơn

Dự đoán :Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài đường thẳng đến đường thẳng đó,

nếu hai đường xiên bằng nhau thì có hình chiếu bằng nhau

8) Trò chơi thứ tám mang tên “Hiểu ý nhau ”:

Trò chơi này có thể áp dụng trong nhiều tiết học đặc biệt là các tiết hình học có liên quan đến khái niệm hoặc tiết ôn tập hình

Chuẩn bì: Các tấm bìa mica trên đó ghi sẵn các hình ảnh và úp vào bảng , chẳng hạn như

các hình sau đây:



Điểm  A

Điểm thuộc đường thẳng Đường thẳng

 B

Điểm không thuộc đường thẳng

A B C

Ba điểm thẳng

hàng

  

A B C điểm nằm giữa

 Cắt nhau

x O y 

Hai tia đối nhau

Cách chơi: Chia lớp thành hai đội , mỗi đội cử hai bạn tham gia trò chơi.Một bạn đoán

quay mặt chỗ khác , bạn kia chọn 1 tấm bìa lật lên để biết nội dung rồi diến đạt nội dung đó như thế nào để bạn mình có thể gọi tên một khái niệm toán học mà không phạm luật chơi , nghĩa là khi diễn đạt không được sử dụng các từ đã được dùng để gọi tên hình ảnh đó Đội nào đoán đúng nhiều hơn thì dành chiến thắng Lớp là giám khảo

Tác dụng: Qua trò chơi này học sinh được ôn lại các định lí, kiến thức đã học Rèn kĩ

năng diễn đạt các khái niệm toán học , có cơ hội hiểu bạn mình hơn

Ngoài ra còn có rất nhiều trò chơi nữa mà quí đồng nghiệp có thể tổ chức cho học sinh

III/ KẾT THÚC VẤN ĐỀ:

Trên đây là một số trò chơi đơn giản dễ vận dụng , ít tốn kém có thể đưa vào trong tiết dạy không chỉ môn toán mà tất cả các môn học khác cũng có thể vận dụng được, làm cho các

em hứng thú hơn trong học tập Kiến thức mà các em được ôn tập, củng cố lại qua trò chơi sẽ được các em ghi nhớ một cách nhẹ nhàng, không gò bó Bên cạnh đó thông qua các trò chơi các

em không chỉ nhận về các kiến thức mà còn được nâng cao các khả năng giao tiếp, phân công, giúp đỡ nhau, rèn khả năng tư duy, hoạt động nhanh, nhạy, chính xác,… và chính những điều

đó là ưu điểm lớn nhất trong công tác giáo dục ở nhà trường phổ thông

Tuy nhiên với nội dung và cách trình bày còn nhiều hạn chế và thiếu sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp xây dựng của các đồng nghiệp để chuyên đề đầy đủ và hoàn chỉnh hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Bùi Thị Xuân, ngày 15 tháng 10 năm 2010

Người viết

Thái Thị Tuyết