ban den choi nha

khác viết vêc tình bạn của NguyÔn KhuyÕn vàcác nhà thơ khác. • ChuÈn bÞ bµi viÕt TLV sè 2- ôn kĩ lý thuyết[r]

Trang 2

? Đọc diễn cảm bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan “ ” ?

? Tâm trạng của tác giả thể hiện qua bài thơ là tâm trạng

nh thế nào ?

A Yêu say đắm tr ớc vẻ đẹp của thiên nhiên đất n ớc.

B Đau xót ngậm ngùi tr ớc sự đổi thay của quê h ơng.

C Buồn th ơng da diết khi phải sống trong cảnh ngộ cô đơn.

D Cô đơn tr ớc thực tại, da diết nhớ về quá khứ của đất n ớc.

Kiểm tra bài cũ

Trang 3

Tiết 30: Văn bản

bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến

Trang 4

Tiết 30 Bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến

-I Đọc - tìm hiểu chung.

1 Tác giả- tác phẩm.

a Tác giả :

? Quan sát chú thích và cho biết vài nét về tác giả và tác phẩm?

Trang 5

Nguyễn Khuyến

1 Tác giả- tác phẩm.

a Tác giả :

Nguyễn Khuyến( 1835-1909)

- Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam

Là ng ời thông minh học giỏi đỗ

đầu cả ba kì thi nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ Ông

ra làm quan khoảng m ời năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan

về ở ẩn

-Nhà thơ lớn của dân tộc.

Trang 6

NguyÔn KhuyÕn c¸o quan vÒ quª ë Èn

NguyÔn KhuyÕn lóc lµm quan

Trang 8

Nguyễn Khuyến

1 Tác giả- tác phẩm

a Tác giả :

b Tác phẩm:

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đ ờng luật.

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu n ớc cả, khôn chài cá,

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rộng rốn, m ớp đ ơng hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

* Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu 7 tiếng; Câu 3-4 đối nhau( Ao sâu/ v ờn rộng; n

ớc cả/ rào th a Khôn chài cá/ khó đuổi gà) Câu 5-6 đối nhau( Cải/ bầu; chửa

ra cây/ vừa rụng rốn; cà mới nụ/ m ớp đ

ơng hoa).Các câu 1-2-4-6-8 hiệp vần chân

Ao sâu n ớc cả,

V ờn rộng rào th a

Khôn chài cá,

khó đuổi gà

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, m ớp đ ơng hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

Ao sâu

V ờn rộng

n ớc cả

rào th a

khôn chài cá

khó đuổi gà

? Bài thơ đ ợc làm theo thể thơ nào?

Vì sao em khẳng

định nh thế?

Trang 9

Nguyễn Khuyến

-I Đọc - Tìm hiểu chung.

a Tác

giả :

b Tác phẩm:

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đ ờng luật

2 Bố cục :

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, m ớp đ ơng hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

Bạn đến chơi nhà là một văn bản biểu cảm diễn tả cảm xúc của tác giả khi có bạn đến thăm Có thể hình dung diễn biến cảm xúc

đó nh sau:

- Mở đầu là cảm xúc khi bạn đến chơi.

- Tiếp đó là cảm xúc về gia cảnh.

-Cuối cùng là cảm xúc về tình bạn

- Em hãy sắp xếp các câu của bài theo diễn biến cảm xúc trên ?

3 phần

? Em có nhận xét gì về

bố cục của bài thơ này?

- Cảm xúc khi bạn đến chơi: câu 1.

- Cảm xúc về gia cảnh: câu2->câu 5.

- Cảm xúc về tình bạn: câu cuối

-> Không theo quy cách:

đề- thực – luận – kết

Trang 10

Nguyễn Khuyến

2 Bố cục.

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, m ớp đ ơng hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

II Đọc - hiểu văn bản.

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, nh lời

nói th ờng – lời chào vồn vã.

-> Niềm xúc động, vui s ớng vô

hạn khi có bạn đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ

tiếp) .

1.Cảm xúc khi bạn đến chơi.

? Cách mở đầu bài thơ có gì có gì

đặc biệt? Qua

đấy ta thấy tâm trạng của tác giả

ntn?

Trang 11

TrÎ thêi ®i v¾ng, chî thêi xa,

Ao s©u n íc c¶, kh«n chµi c¸.

V ên réng rµo th a, khã ®uæi gµ.

C¶i chöa ra c©y, cµ míi nô.

BÇu võa rông rèn, m íp ® ¬ng hoa.

Trang 12

Nguyễn Khuyến

Trẻ thời đi vắng  không có ng ời sai bảo.

- Chợ thời xa  không dễ mua sắm thức

ăn thết bạn.

- có cá, có gà

- có cải, có cà, có bầu, có m ớp.

nh ng cũng chỉ mới ở dạng tiềm ẩn (chửa ra cây, mới nụ, vừa rụng rốn, đ

ơng hoa).

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, nh nh lời nói

th ờng – lời chào vồn vã

-> Niềm xúc động, vui s ớng vô hạn khi có

bạn đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ tiếp).

? Nhà thơ tiếp đãi bạn trong hoàn cảnh gia đình nh thế nào?

nh ng không bắt đ ợc vì

(ao sâu, n ớc cả, v ờn rộng, rào th a).

?Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi trình bày gia cảnh của mình? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

- Ngay cả miếng trầu( là thứ tối thiểu th ờng dùng để tiếp khách ) cũng không có.

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, m ớp đ ơng hoa

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Trang 13

Nguyễn Khuyến

Trẻ thời đi vắng  không có ng ời sai bảo.

- Chợ thời xa  không dễ mua sắm thức

ăn thết bạn.

- có cá, có gà

- có cải, có cà, có bầu, có m ớp.

nh ng cũng chỉ mới ở dạng tiềm ẩn (chửa ra cây, mới nụ, vừa rụng rốn, đ

ơng hoa).

- Tác gỉa đã thậm x ng hoá cái nghèo, thi

vị hoá cái nghèo- đùa vui hóm hỉnh

-> bày tỏ cuộc sống thanh bạch, một tâm

hồn thanh cao của một nhà nho kh ớc

từ l ơng bổng của thực dân Pháp, lui về

sống bình dị giữa xóm làng, quê h ơng.

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, nh nh lời nói th ờng

– lời chào vồn vã

-> Niềm xúc động, vui s ớng vô hạn khi có bạn đến

thăm

nh ng không bắt đ ợc vì

(ao sâu, n ớc cả, v ờn rộng, rào th a).

?Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi trình bày gia cảnh của mình? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

- Ngay cả miếng trầu( là thứ tối thiểu th ờng dùng để tiếp khách ) cũng không có.

-Tác giả dùng phép đối,lời thơ hóm hỉnh,

nhất quán ở một lối biểu cảm: trong nhà

ngoài v ờn có bao nhiêu thứ, nh ng chẳng

có gì để đãi bạn thân!

- Vậy tác gỉa cố tình tạo ra một tình huống, một hoàn cảnh nh trên

là có dụng ý gì?

Trang 14

Nguyễn Khuyến

3 Cảm xúc về tình bạn ( câu cuối)

- Ta với ta : là tôi, là bác, là hai chúng ta : tuy 2 mà 1, tuy 1 mà 2 -> Sự đồng nhất trọn vẹn giữa chủ và khách.

->Mở ra tình bạn chân thành, thắm thiết v

ợt lên điều kiện vật chất, điều kiện không gian và thời gian.

- Tác gỉa đã thậm x ng hoá cái nghèo, thi vị

hoá cái nghèo - đùa vui hóm hỉnh

-> bày tỏ cuộc sống thanh bạch, một tâm hồn

thanh cao của một nhà nho kh ớc từ l ơng

bổng của thực dân Pháp, lui về sống bình

dị giữa xóm làng, quê h ơng.

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, nh lời chào vồn vã.

thăm

với ta và câu thơ thứ 8 ”

nh thế nào?

Bác đến chơi đây, ta với ta

-Tác giả dùng phép đối,lời thơ hóm hỉnh,

ngôn ngữ nhất quán ở một lối biểu cảm:

trong nhà ngoài v ờn có bao nhiêu thứ, nh ng

chẳng có gì để đãi bạn thân!

- Em học tập đ ợc điều gì từ tình bạn của tác giả trong bài thơ này?

Trang 15

Nguyễn Khuyến

mà 1, tuy 1 mà 2 -> Sự đồng nhất trọn vẹn giữa

chủ và khách.

->Mở ra tình bạn chân thành, thắm thiết v ợt lên

điều kiện vật chất, điều kiện không gian và thời

gian.

- Tác gỉa đã thậm x ng hoá cái nghèo, thi vị hoá cái

nghèo - đùa vui hóm hỉnh

-> bày tỏ cuộc sống thanh bạch, một tâm hồn thanh cao

của một nhà nho kh ớc từ l ơng bổng của thực dân

Pháp, lui về sống bình dị giữa xóm làng, quê h ơng.

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, nh lời chào vồn vã.

thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ tiếp).

? Những yếu tố đặc biệt

về nghệ thuật đó đã thể hiện thành công nội dung nào?

-Tác giả dùng phép đối,lời thơ hóm hỉnh, ngôn ngữ

nhất quán ở một lối biểu cảm: trong nhà ngoài v ờn

có bao nhiêu thứ, nh ng chẳng có gì để đãi bạn thân!

? Bài thơ thành công bởi những yếu tố nghệ thuật nào đặc sắc?

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật:

- Cách tạo tình huống bất ngờ, kết thúc

độc đáo.

- Thể thơ thất ngôn bát cú- ngôn ngữ

thuần nôm, mộc mạc, có tính biểu cảm cao.

- Giọng thơ hóm hỉnh.

2 Nội dung:

- Ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết, thuỷ chung, bất chấp mọi hoàn cảnh

- Đây là bài thơ hay nhất về tình bạn

- Bài thơ cũng vẽ cho ta một bức tranh làng cảnh Việt Nam đậm đà h ơng sắc

Trang 16

Nguyễn Khuyến

-IV Luyện tập.

1 Ngôn ngữ ở bài Bạn đến chơi “

nhà có gì khác với ngôn ngữ ở ”

đoạn thơ Sau phút chia li đã “ ”

học?

(Gợi ý: Ngôn ngữ ở bài thơ Bạn “

đến chơi nhà là ngôn ngữ nh thế ”

nào? th ờng gặp ở đâu? Còn ngôn

ngữ ở đoạn Sau phút chia li nh “ ”

thế nào? Th ờng gặp ở đâu?)

* Hình thức giống nhau, đều kết thúc bài thơ.

* ý nghĩa và sắc thái biểu cảm hoàn toàn khác nhau:

2 Theo em có gì giống và khác nhau giữa cụm

từ “ ta với ta” ở bài này so với bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan đã học?

Bạn đến chơi nhà Sau phút chia li

Ngôn ngữ đời th

ờng

( giản dị, mộc

mạc)

Ngôn ngữ bác học

( ngôn ngữ văn

ch ơng sách vở, mang tính ớc lệ cao)

Ta với ta: (tuy hai mà một) chỉ để nói một con ng ời, một cá

nhân cô lẻ, nó khép lại tâm trạng cô đơn gần nh tuyệt đối của khách li h ơng khi

đứng trên đỉnh đèo Ngang lúc chiều tà.

- Ta với ta : là tôi, là bác, là hai chúng ta : tuy 2 mà 1, tuy 1 mà 2 -> Sự đồng nhất trọn vẹn giữa chủ và khách ->Mở ra tình bạn chân thành, thắm thiết v ợt lên điều kiện vật chất,

điều kiện không gian

và thời gian.

Trang 17

Nguyễn Khuyến

-Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Ph ơng Nhi, huyện ý Yên, tỉnh Nam Định.

Trang 18

H íng dÉn vÒ nhµ

• N¾m toµn bé kiÕn thøc cña bµi.

• Lµm bµi tËp cßn l¹i trong SGK.

khác viết vêc tình bạn của NguyÔn KhuyÕn vàcác nhà thơ khác.

văn bản biểu cảm.

Trang 19

Chóc c¸c em häc tèt

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,44 MB