tiet 30 Ban den choi nha

Bạn đến chơi nhà Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.. Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.. Bạn đến chơi nhà Đã bấy lâu nay, bác tới n

Trang 2

? Đọc diễn cảm bài thơ “Qua Đèo Ngang“ của Bà Huyện

Thanh Quan ?

? Tâm trạng của tác giả thể hiện qua bài thơ là tâm trạng

như thế nào ?

A Yêu say đắm trước vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước.

B Đau xót ngậm ngùi trước sự đổi thay của quê hương.

C Buồn thương da diết khi phải sống trong cảnh ngộ cô đơn.

D Cô đơn trước thực tại, da diết nhớ nhà, nhớ về quá khứ của đất

nước.

D Cô đơn trước thực tại, da diết nhớ nhà, nhớ về quá khứ của

đất nước.

Kiểm tra bài cũ

Trang 3

Tiết 30: Văn bản

bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến

Trang 4

Tiết 30 Bạn đến chơi nhà

- Nguyễn Khuyến -

I Đọc - tìm hiểu chung.

1 Tác giả- tác phẩm.

a Tác giả :

? Quan sát và cho biết vài nét

về tác giả

Nguyễn Khuyến?

Trang 5

1 Tác giả- tác phẩm.

a Tác giả :

Nguyễn Khuyến( 1835-1909)

- Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam

- Là người thông minh học giỏi

đỗ đầu cả ba kì thi nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ

- Ông ra làm quan khoảng mư

ời năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan về ở ẩn

-Là nhà thơ lớn của dân tộc.

Trang 6

NguyÔn KhuyÕn c¸o quan vÒ quª ë Èn

NguyÔn KhuyÕn lóc lµm quan

Trang 8

1 Tác giả- tác phẩm

a Tác giả :

b Tác phẩm:

 - Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường

luật.

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rộng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

• Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu 7 tiếng;

- Câu 3-4 đối nhau: Ao sâu/ vườn rộng;

nư

ớc cả/ rào thưa

Khôn chài cá/ khó đuổi gà

- Câu 5-6 đối nhau( Cải/ bầu; chửa ra cây/

vừa rụng rốn; cà mới nụ/ mướp đương

hoa).

- Vần gieo ở cuối các câu 1-2-4-6-8

Ao sâu nước cả, Vườn rộng rào thưa

Khôn chài cá,

khó đuổi gà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

Ao sâu Vườn rộng

nước cả

rào thưa

khôn chài cá

khó đuổi gà

? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?

Vì sao em khẳng

định như thế?

Trang 9

I Đọc - Tìm hiểu chung.

a Tác giả :

b Tác phẩm:

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật

2 Diễn biến cảm xúc:

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

- Cảm xúc về gia cảnh:

Bạn đến chơi nhà là một văn bản biểu cảm diễn tả cảm xúc của tác giả khi có bạn đến thăm Có thể hình dung diễn biến cảm xúc

đó như sau:

- Mở đầu là cảm xúc khi bạn đến chơi.

- Tiếp đó là cảm xúc về gia cảnh.

-Cuối cùng là cảm xúc về tình bạn

- Em hãy sắp xếp các câu của bài theo diễn biến cảm xúc trên ?

- Cảm xúc khi bạn đến chơi:

- Cảm xúc về tình bạn:

câu 1.

câu 2->câu 7.

câu 8.

Trang 10

2 Bố cục.

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

II Đọc - hiểu văn bản.

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

 - Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, như

lời nói thường – lời chào vồn vã.

-> Niềm xúc động, vui sướng vô

hạn khi có bạn đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ

tiếp) .

1.Cảm xúc khi bạn đến chơi.

? Câu mở đầu bài thơ có gì có gì đặc biệt? Qua đấy ta thấy tâm trạng của tác giả như thế nào?

Trang 11

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa,

Ao sâu nước cả, khôn chài cá.

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ.

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Trang 12

- Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, như như lời

nói thường – lời chào vồn vã

-> Niềm xúc động, vui sướng vô hạn khi có

bạn đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ tiếp) .

? Trong những câu thơ diễn tả về gia cảnh, tác giả tạo ra tình huống khó

xử như thế nào?

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Trang 13

Caự :

Gaứ :

Caỷi, caứ, baàu, mửụựp

Traàu

(coự)

2 Caỷm xuực veà gia caỷnh :

- Treỷ ủi vaộng -> không có người sai bảo.

- Chụù thụứi xa” -> không dễ mua thức ăn thết bạn.

ao saõu, nửụực caỷ.  khoõn chaứi

vửụứn roọng, raứo thửa  khoự ủuoồi

 Chửa ra, ruùng roỏn, ủửụng hoa

- Khoõng coự

(khoõng)

 - Gia caỷnh:

- Caựch noựi: Ngheứo khoự, thanh bạch

Hoựm hổnh, haứi hửụực.

Thảo luận 2 phút

?Qua đây em thấy gia cảnh của tác giả như thế nào?

Nhận xét về cách nói của tác giả khi dãi bày gia cảnh

của mình với bạn?Tác dụng của cách nói đó?

  Tỡnh caỷm : Chaõn thửùc, khoõng khaựch saựo.

?Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi dãi bày gia

cảnh của mình?

 - Dùng phép đối, ngôn ngữ bình dị, nhất quán ở một lối biểu cảm: trong nhà ngoài vườn có bao nhiêu thứ nhưng chẳng có gì để đãi bạn thân!

-> Bày tỏ cuộc sống thanh bạch, một tâm hồn thanh cao của một nhà nho khước

từ lương bổng của thực dân Pháp, lui về sống bình dị giữa xóm làng, quê hương.

Trang 14

3 Cảm xúc về tình bạn ( câu cuối)

- Ta với ta : là tôi, là bác, là hai chúng ta - tuy 2 mà 1, tuy 1 mà 2

-> Sửù hoaứ hụùp hai con ngửụứi trong moọt tỡnh baùn chan hoứa, vui veừ, thắm thiết.

 - Tác gỉa đã thậm xưng hoá cái nghèo,

thi vị hoá cái nghèo

-> bày tỏ cuộc sống thanh bạch, một tâm

hồn thanh cao của một nhà nho khước

từ lương bổng của thực dân Pháp, lui về

sống bình dị giữa xóm làng, quê hương.

 - Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, như lời chào vồn vã

đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ tiếp) .

? Em hiểu cụm từ –ta với ta– và câu thơ thứ

8 như thế nào?

Bác đến chơi đây, ta với ta

 -Tác giả dùng phép đối, ngôn ngữ bình dị,

nhất quán ở một lối biểu cảm: trong nhà

ngoài vườn có bao nhiêu thứ nhưng chẳng

có gì để đãi bạn !

- Em có nhận xét gì về tình bạn của nguyễn Khuyến trong bài thơ

này?

- Em sẽ làm gì để xây dựng một tình bạn đẹp

như thế?

Trang 15

3 Cảm xúc về tình bạn ( câu cuối)

2 mà 1, tuy 1 mà 2

 Sửù hoaứ hụùp hai con ngửụứi trong moọt

tỡnh baùn chan hoứa, vui veừ, thắm thiết.

vượt lên điều kiện vật chất, điều kiện

không gian và thời gian.

 - Nhà thơ đã thậm xưng hoá cái nghèo, thi

vị hoá cái nghèo-> bày tỏ cuộc sống thanh

bạch, một tâm hồn thanh cao“

 - Câu thơ mở đầu rất tự nhiên, như lời chào vồn

vã.

-> Niềm xúc động, vui sướng vô hạn khi có bạn

đến thăm

2 Cảm xúc về gia cảnh (6 câu thơ tiếp).

? Những yếu tố đặc biệt

về nghệ thuật đó đã thể hiện thành công nội dung nào?

 -Tác giả dùng phép đối, ngôn ngữ bình dị,

nhất quán ở một lối biểu cảm: trong nhà ngoài

vườn có bao nhiêu thứ, nhưng chẳng có gì để đãi

bạn thân!

? Bài thơ thành công bởi những yếu tố nghệ thuật nào đặc sắc?

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật:

 - Cách tạo tình huống bất ngờ, kết thúc

độc đáo.

 - Thể thơ thất ngôn bát cú- ngôn ngữ thuần nôm, mộc mạc, có tính biểu cảm cao.

 - Giọng thơ hóm hỉnh.

2 Nội dung:

 - Ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết, thuỷ chung, bất chấp mọi hoàn cảnh

- Đây là bài thơ hay nhất về tình bạn

- Bài thơ cũng vẽ cho ta một bức tranh làng cảnh Việt Nam đậm đà hương sắc

* Ghi nhớ- SGK trang 105

Trang 16

IV Luyện tập.

1 Ngôn ngữ ở bài – Bạn

với ngôn ngữ ở đoạn thơ –

Gợi ý:

Em hãy điền tên bài thơ

( đoạn thơ) vào bảng bên cho

đúng với đặc điểm ngôn ngữ

từng bài?

 Ngôn ngữ đời

thường ( giản dị, mộc mạc)

 Ngôn ngữ bác

học ( ngôn ngữ văn chư

ơng sách vở, mang tính ước lệ cao)

Trang 17

IV Luyện tập.

đến chơi nhà– khác với

ngôn ngữ ở đoạn thơ –Sau

* ý nghĩa và sắc thái biểu cảm hoàn toàn khác nhau:

2 Theo em có gì giống và khác nhau giữa cụm từ – ta với ta– ở bài này so với bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan đã học?

(Thảo luận nhóm 2 phút)

Bạn đến

- Ngôn ngữ

đời thường

( giản dị,

mộc mạc)

- Ngôn ngữ

bác học ( ngôn ngữ

văn chương sách vở, mang tính ước lệ cao)

Qua Đèo Ngang Bạn đến chơi nhà

- Ta với ta : chỉ để nói

một con người , một cá

nhân cô lẻ , nó khép lại tâm trạng cô đơn gần như tuyệt đối của khách li hương khi

đứng trên đỉnh đèo Ngang lúc chiều tà.

-Ta với ta : Sửù hoaứ hụùp hai con ngửụứi trong moọt tỡnh baùn chan hoứa, vui veừ, thắm thiết vượt lên điều kiện vật chất, điều kiện không gian và thời gian.

Trang 18

Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Phương Nhi, huyện ý Yên, tỉnh Nam Định.

Trang 19

Hướng dẫn về nhà

• Nắm toàn bộ kiến thức của bài.

• Làm bài tập còn lại trong SGK.

khỏc viết về tỡnh bạn của Nguyễn Khuyến và cỏc nhà thơ khỏc.

văn bản biểu cảm.

Trang 20

Giê häc kÕt thóc.

KÝnh chóc quý thÇy c« m¹nh khoÎ, h¹nh phóc!

Chóc c¸c em

häc tèt !

Tiêu đề	Bạn đến chơi nhà
Tác giả	Nguyễn Khuyến
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	tiết học
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nam

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,57 MB