Em hãy so sánh cụm từ: ta với ta trong bài thơ này với cụm từ ta với ta trong bài thơ “ Qua Đèo Ngang” của bà Huyện Thanh Quan để thấy rõ tâm thế, taâm hoàn cuûa Nguyeãn Khuyeán khi bạn [r]
Trang 1Tuần : 8 Ngày soạn:24/09/09
Tiết : 30 Ngày dạy:28/09 -03/10/09
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ.
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
- Cảm nhận được tình bạn đậm đà, hồn nhiên, thắm thiết của Nguyễn Khuyến
- Hiểu thêm 1 bố cục khác của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
B Chuẩn bị:
* Thầy: Bảng phụ, (văn bản).
* Trò: Đọc văn bản, chú thích, tìm hiểu tác giả, thể thơ và soạn các câu hỏi tìm hiểu văn bản.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
* Ổn định : Kiểm diện, trật tự.
* Kiểm tra bài cũ:
(?) Đọc thuộc lòng bài thơ: Qua Đèo Ngang và cho biết vài nét về tác giả?
(?) Cảnh tượng Đèo Ngang qua sự miêu tả của tác giả ntn?
(?) Tâm trạng của bà Huyện Thanh Quan khi qua Đèo Ngang được thể hiện ra sao?
* Giới thiệu bài:
* Sống ở đời ai mà không có bạn bè thân thích Có bạn cuộc sống sẽ có ý nghĩa và tốt đẹp biết bao nhiêu và nhất là khi người bạn ấy sẽ là những người ý hợp tâm đầu với mình Điều đó ta sẽ thấy qua bài
thơ: Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến.
HĐ 1 :Tìm hiểu chung:
(?) Hãy cho biết vài nét về tác
giả Nguyễn Khuyến? ( Tại sao
người ta thường gọi ông là tam
nguyên Yên Đổ?)
Gọi HS đọc bài thơ
(?) Bài thơ thuộc thể thơ gì? Nhịp
điệu các câu thơ ntn? Giọng điệu
tình cảm trong bài là gì? Đọc và
ngắt nhịp ntn? Vần của bài thơ?
(?) Giải thích từ: nước cả, khôn,
rốn ?
(?) Bài thơ : Bạn đến chơi nhà
nói về chuyện gì?
(?) Bố cục bài thơ được tác giả
sáng tạo linh hoạt ntn?
HĐ 2 : Tìm hiểu văn bản.
(?) Đọc lại câu 1 (vui, hồ hởi),
em có nhận xét gì về lối nói của
tác giả ở câu 1?
(?) Qua lời chào, em biết được
Dựa vào chú thích sgk
HS đọc Thất ngôn bát cú
- Nhịp: 4/3, 2/2/3
Câu 6: 4/1/2
-Giọng: Chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh như thấp thoáng 1 nụ cười
- Bạn đến chơi mà Nguyễn Khuyến không có gì đãi bạn chỉ có 1 tình bạn đẹp
-Đọc câu 1
- Họ ít gặp nhau
- Xưng hô: tôn xưng, thân mật
I/Tìm hiểu chung
1) Tác giả: Nguyễn Khuyến.
2) Thể thơ:
-Thất ngôn bát cú
-Vần: 1,2,4,6,8
Bố cục:
+ Câu 1: Giới thiệu sự việc ( bạn
đến chơi)
+ Câu 27: Trình bày hoàn
cảnh của mình
+ Câu 8: Bộc lộ tình bạn đậm
đà, chân thật, tự nhiên, dân dã
II / Tìm hiểu văn bản.
1)Câu 1:
Giới thiệu bạn đến chơi nhà lời chào hỏi tự nhiên
Trang 2điều gì về quan hệ của Nguyễn
Khuyến với bạn mình? ( Họ gặp
nhau có thường xuyên không,
xưng hô có gì đáng chú ý, họ gặp
nhau ở đâu?)
-Đọc từ câu 2 đến câu 7
(?) Theo cách giới thiệu ở câu 1,
thì đúng ra Nguyễn Khuyến phải
tiếp đãi ra sao khi bạn đến nhà
chơi?
(?) Thế nhưng ở đây Nguyễn
Khuyến đãi bạn ra sao? Hoàn
cảnh của Nguyễn Khuyến khi
bạn đến chơi là ntn?
(?) Vì sao sau lời chào Nguyễn
Khuyến lại nhắc ngay đến chợ
xa Điều đó cho ta hiểu hiểu gì
về tình cảm của Nguyễn Khuyến
đối với bạn ?
(?) Nguyễn Khuyến trình bày
hoàn cảnh của mình như vậy có
phải ông định kể khó than nghèo
với bạn không?
(?) Vậy ở đây Nguyễn Khuyến
đã dùng cách nói gì? Mục đích
của cách nói ấy?
-Cho hs đọc câu cuối.
(?) Đến đây Nguyễn Khuyến
muốn nói điều gì về tình bạn? Ta
với ta ở đây là ai?
(?) Vậy, có phải Nguyễn Khuyến
chỉ coi trọng tinh thần mà coi
thường vật chất, coi vật chất là
tầm thường, không có ý nghĩa
chăng ?
HĐ 3: Hướng dẫn tổng kết:
- Vì sao nói nay có thể la một
trong những bài thơ hay nhất về
tình bạn?
- Ta thấy tình huống trong bài
thơ được dựng lên như thế nào?
- Gặp ở nhà( không ở dinh) Quý nhau lắm
-Đọc
- Đàng hoàng, ân cần, chu đáo
- Ông không có gì để tiếp đãi bạn.Thậm chí đến miếng trầu là đầu câu chuyện cũng không có
- Làm nổi bật lên cái thanh đạm nghèo túng của ông quan thanh liêm về ở ẩn.Làm nổi bật cái tinh thần cao quí hơn cả
-Không có ý định than nghèo:
+ Mọi thứ điều có nhưng chưa dùng được
+ Sự việc không có trầu là “ Không may kia” là chỉ nói cho vui thôi
- Nói quá thực tế có không được như ý bạn cũng thông cảm Đó là cách thể hiện sự quý mến bạn hiền
Đọc
- Tình bạn cao hơn vật chất Dù vật chất không có, bạn bè vẫn quý mến nhau
-Không, chính việc đề cập đến chuyện ăn ở trên cho thấy Nguyễn Khuyến muốn có vật chất và tình cảm hài hòa là quí nhất
Vì nó đã ca ngợi tình bạn chân thành,trung thực,vượt qua mọi điều kiện hoàn cảnh, quí giá hơn mọi thứ của cái vật chất
-HS trả lời ghi nhớ SGK
2)Câu 2 7: Hoàn cảnh tiếp
bạn khi bạn tới nhà
- Nói quá, ngôn ngữ giản dị
Hoàn cảnh không có gì để tiếp bạn
3)Câu cuối:
Tình bạn đậm đà, hồn nhiên, dân dã
III/ Tổng kết :
Bài thơ được lập ý bằng cách cố tình doing lên tình huống khó xử khi bạn đến chơi,để rồi hạ một câu kết:” bác đến chơi đây ta với ta”, nhưng trong đó là giọng thơ hóm hỉnh chứa đựng tình bạn đậm đà, thắm thiết
Trang 3- Cho nhận xét về giọng điệu bài
thơ?
HĐ 4: Luyện tập :
(?) Em hãy so sánh cụm từ: ta
với ta trong bài thơ này với cụm
từ ta với ta trong bài thơ “ Qua
Đèo Ngang” của bà Huyện
Thanh Quan để thấy rõ tâm thế,
tâm hồn của Nguyễn Khuyến khi
bạn đến chơi nhà?
(?) Vậy tình bạn của Nguyễn
Khuyến trong bài thơ là gì?
Giọng điệu hóm hĩnh, thật thà, ấm áp niềm vui
Ta trong thơ bà Huyện Thanh
Quan chỉ số ít :Bà với bóng của chính mình Ở đây là tác giả Và bạn tuy 2 mà 1 cho thấy tình cảm gắn bó chan hòa
+Tình bạn đậm đà hồn nhiên dân dã , bất chấp mọi điều kiện
IV/ Luyện tập :
*Củng cố:
Ý nghĩa của bài thơ nói lên điều gì?
Em có nhận xét gì về giọng điệu thơ trong bài và cách tạo doing tình huống? -Cho hs đọc diễn cảm lại bài thơ
-Đọc bài đọc thêm: Khóc Dương Khuê.
*Dặn dò:
-Học thuộc lòng bài thơ
-Học bài ghi, ghi nhớ
Chuẩn bị bài viết số 2 (tại lớp)