Bài tập môn tâm lý học tư vấn

Bài làm:Nếu các liệu pháp y học nhằm chủ yếu làm thay đổi tiến trình tư duy và các hành vi ứng xử bằng cách tác động trực tiếp lên hệ thần kinh thì liệu pháp tâm lý tìm cách làm thay đổi

BÀI TẬP MÔN: TÂM LÝ HỌC TƯ VẤN

ĐỀ BÀI: TRÌNH BÀY CÁC PHƯƠNG PHÁP THAM VẤN.

DANH MỤC SÁCH THAM KHẢO

1 Những con đường của tâm lý học-tập 3 (Jo.Godefroid, nxb Pierre Mardaga Liege-Bruxelles, 1987)

2 Công tác tham vấn trẻ em Giới thiệu thực hành-tập I (Kathryn Geldard&David

Geldard, Đại học mở bán công thành phố Hồ Chí Minh, 2000)

3 Tiến trình thành nhân (Carl Rogers; nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 1992)

4 Jung đã thực sự nói gì (Edward Amstrong Bennet, nxb Văn hóa thông tin- 2002)

5 Tài liệu tập huấn về tham vấn (Bản thảo, UNICEF Hà Nội, tháng 6 năm 2000)

6 Nhập môn phân tâm học (Sigmund Freud, nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2002)

7 Thực hành điều trị tâm lý (TS.Võ Văn Bản, nxb Y học, 2002)

Chú thích:

“Điều hữu ích và cần thiết cho các nhà tham vấn là cách ứng phó với sự đau đớn và âu lo ”

[(2); tr.49]

 Trích từ: Công tác tham vấn trẻ em Giới thiệu thực hành-tập I (Kathryn Geldard&David

Geldard, Đại học mở bán công thành phố Hồ Chí Minh, 2000), trang 49

Bài làm:

Nếu các liệu pháp y học nhằm chủ yếu làm thay đổi tiến trình tư duy và các hành vi ứng xử bằng cách tác động trực tiếp lên hệ thần kinh thì liệu pháp tâm lý tìm cách làm thay đổi cách thức hoạt động của con người xuất phát từ sự tương tác giữa người đó và nhà trị liệu hoặc một nhóm những người có cùng một loại rối nhiễu

Có thể chia các liệu pháp tâm lý thành 2 loại lớn: Các liệu pháp nội tâm và các liệu pháp ứng xử

[(1); chương 12; tr.33]

I CÁC TRỊ LIỆU NỘI TÂM

Các liệu pháp nội tâm dựa vào nguyên lý cho rằng hành vi ứng xử không bình thường là do

sự giải mã sai của con người về những tình cảm, nhu cầu, động cơ của mình

Mục đích của trị liệu là giúp tìm ra nguyên nhân khiến chỉnh lý sai đối với thực tế để có thể

làm thay đổi những hành vi ứng xử nhằm thích nghi hơn với cuộc sống

Các trị liệu nội tâm được sử dụng nhiều nhất và phủ lên hầu hết các khía cạnh động thái của con người Một số trị liệu tìm cách phát hiện ra những động cơ vô thức của con người, nền tảng các ứng xử của họ, một số trị liệu khác nhấn mạnh đến nội lực mà con người đưa ra để giải quyết vấn đề của mình; những trị liệu khác nữa nhằm cho con người giác ngộ được cách thức giải mã thực tế, cuối cùng một số nhằm làm cho con người đó thay đổi cách thức hoạt động trong nhóm hoặc khai thác trong đó những nguồn lực cần thiết để làm thay đổi ứng xử của mình

[(1); Chương.12; tr.34]

1 Liệu pháp phân tâm

a Sigmund Freud:

Người đầu tiên trong số các nhà tiên phong là Sigmund Freud, người đã triển khai mô hình phân tâm học trong thời gian từ 1880 đến những năm 1930 Phần lớn phép tâm lý trị liệu phân tâm học cho trẻ em xuất phát từ khám phá của Freud về các quá trình vô thức và của cả các cơ chế bảo vệ được sử dụng bởi những người lớn có xáo trộn xúc cảm để tự che chở trước những kinh nghiệm đau buồn và/hoặc không chịu nổi mà họ không đủ sức đối phó (Dale, 1990)

[(2); tr.46]

Mục đích của liệu pháp này là giúp con người tìm lại những cội rễ vô thức của các vấn đề

của mình nẩy sinh từ những xung động bị dồn nén, bằng cách là sau khi giải phóng những cảm xúc có liên quan, bản thân con người sẽ cấu trúc lại nhân cách của mình trên những cơ

sở mới

[(1); Chương.12; tr.35]

Cách thức: Nhà phân tâm học khuyến khích thân chủ nói thoải mái , tìm sự liên tục của tư

tưởng và cảm nghĩ, xác định các chủ đề rồi diễn giải những lập luận do thân chủ nêu ra Qua

quá trình này, thân chủ được giúp khám phá và hiểu tại sao mình nghĩ và làm theo cách

[(2); tr.49].

Phương pháp phân tâm khi đứng trước những cuộc xung đột phát sinh ra triệu chứng, tìm cách trở về tận nguồn gốc rồi dùng sự ám thị để biến đổi theo ý muốn kết quả của các cuộc xung đột này

[(6); tr.512] Một số mặt sau trong các lý thuyết của Freud có liên quan nhiều nhất đến các nhà tham vấn:

- Bản năng xung động, bản ngã và siêu ngã

- Các quá trình vô thức

- Cơ chế bảo vệ

- Sự đề kháng và liên tưởng thông suốt

- Sự chuyển vai

Khi con người không còn đủ khả năng kiểm soát hữu hiệu một số tình huống của cuộc sống, các cơ chế tự vệ sẽ là những chiến lược cho phép Cái tôi bù trừ sự bất lực của mình một cách

vô thức, bằng cách làm giảm thiểu stress và sự lo âu kèm theo Những cơ chế tự vệ này thực

tế nhằm tạo cho con người những khoái cảm đôi khi thực tế nhưng thường là tưởng tượng hoặc xa vời thực tế hoặc bằng phủ nhận thực tế, các ý nghĩ và các xung lực gây lo âu

[(1); chương.12; tr 10] Các cơ chế bảo vệ được Freud nhận diện và được Thompson và Rudolph mô tả (1983) gồm có:

- Sự đè nén

- Sự phóng ngoại

- Sự tạo lập phản ứng

- Sự hợp lý hoá

- Sự khước từ

- Sự trí tuệ hóa

- Sự thu mình lại

- Sự thoái bộ

- Sự bộc lộ bằng hành động

- Sự bù đắp

- Sự phá bỏ

- Sự mơ mộng

Điều hữu ích và cần thiết cho các nhà tham vấn là nên hiểu biết về các định nghĩa của tất cả

các cơ chế tự vệ vì các cơ chế tự vệ đó được sử dụng như là cách ứng phó với sự đau đớn

và âu lo (Thompson và Rudolph, 1983)

[(2); tr.49] Học thuyết của Freud cho ta thấy rằng: Điều quan trọng đối với nhà tham vấn đương thời làm việc với trẻ em là cần nhận biết rằng khi sự căng thẳng thần kinh xảy ra gây nên âu lo hoặc xung đột nội tâm thì bản năng xung động và siêu ngã rơi vào tình trạng mâu thuẫn

[(2); tr 47]

Đánh giá: Dù học thuyết của Freud rất hữu dụng nhưng chúng ta không áp dụng phổ biến

phương pháp phân tâm học, mà giúp đứa bé đạt sự thấy triệt bằng cách tự khám phá chứ không phải bằng sự giải thích của chúng ta

[(2); tr.51]

b Anna Freud

Anna Freud là con gái của S Freud A Freud tìm kiếm những động cơ vô thức đằng sau trò chơi gợi trí tưởng tượng, vẽ đồ hoạvà vẽ tranh, giải thích trò chơi của trẻ cho trẻ khi mối liên

hệ với trẻ được thiết lập (Cattanch, 1992) Đợi cho đến khi mối liên hệ với trẻ được thiết lập

là điều chính yếu theo quan điểm của A Freud Bà chịu lao động vất vả để thiết lập nơi trẻ sự gắn bó chặt chẽ với bà và đưa trẻ vào một mối liên hệ thực sự tuỳ thuộc nơi bà Bà tin rằng mối liên hệ đầy thiện cảm hoặc sự chuyển vai tích cực này với nhà trị liệu là điều kiện tiên quyết trong mọi việc cần phải làm với đứa trẻ (Yorke, 1982)

[(2); tr.51-52] Các ý tưởng của A Freud có thể hữu ích trong các trường hợp trị liệu mở và không hạn định

về thời gian Quan niệm của bà không thích hợp với tâm lý trị liệu ngắn hạn hoặc trong thời gian nhất định, trong đó không thể thực hiện mối quan hệ tuỳ thuộc dài hạn với trẻ

[(2); tr.53-54]

c Melanie Klein

Bà triển khai lý thuyết của Freud về cách liên hệ với đối tượng (Klein, 1932) Trong khi A Freud tin rằng điều chính yếu là để cho mối liên hệ nảy nở giữa trẻ em và nhà tham vấn trước khi sử dụng những lời giải thích thì Klein lại nhấn mạnh việc sử dụng ngay lời giải thích mà không đợi sự phát triển mối liên hệ này (Catranach, 1992) Bà nhấn mạnh lý thuyết về các mối liên hệ với đối tượng và ý nghĩ của đối tượng chuyển tiếp

[(2); tr 53-54] Quan điểm trị liệu của Melanie Klein co vẻ thích hợp hơn với trị liệu ngắn hạn hoặc trong một khoảng thời gian nhất định

d Donald Winnicott.

Winnicott tin rằng trẻ em lớn lên và phát triển thông qua việc sử dụng các đối tượng chuyển tiếp và cũng thông qua kinh nghiệm về không gian chuyển tiếp giữa người mẹ và đứa con (Cattanach, 1992)

Không gian chuyển tiếp là không gian trong đó người mẹ chơi với con trong quá trình giúp con rời xa mẹ để làm thành một thực thể riêng Theo Winnicott, việc trị liệu đối với trẻ giống như không gian chuyển tiếp

Với một số trẻ em thì các buổi tham vấn và mối liên hệ với người điều trị tự nó cũng đủ giúp trẻ vượt qua các vấn đề vô thức

[(2); tr.54]

e Carl Jung.

Theo các tác giả biên soạn (2), phần đóng góp quan trọng nhất trong công trình của Jung là việc ông triển khai ý tưởng của Freud về vô thức

Jung (1933) gợi ý là có một vô thức tập thể hình thành từ những động cơ nguyên thuỷ của loài người

[(2); tr.55]

Không giống vô thức cá nhân, vô thức tập thể không phải là những cái đạt được bởi cá nhân Tuy thế, tâm thần của mỗi người dường như có nhiều đặc điểm không thể phân biệt được với tâm thần của những người khác bởi vì mọi tâm thần đều có một cơ sở hoặc nền tảng chung

[(4); tr.74] Jung thu nhỏ vai trò của vô thức cá thể vì lợi ích của vô thức tập thể bẩm tính và truyền qua các thế hệ từ hàng triệu năm qua Vô thức tập thể chứa đựng nhất là các mẫu hình cổ sơ là những hình tượng ban sơ thể hiện chủ yếu trong các giấc mộng đưa con người đến phản ứng đối với một số tình huống theo cung cách riêng cho tất cả mọi người thuộc các nền văn hoá

[(1); chương.10; tr.32] Theo Jung, sự cân bằng nhân cách chỉ có thể thực hiện được sau một quá trình tâm lý đã thành thục mà ông gọi là cá biệt hoá cho phép thực hiện sự nhận biết và sự thống hợp mọi mặt của bản thân chúng ta

[(1); chương.10; tr.33]

f Margaret Lawenfeld.

Margaret Lawenfeld chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng của Jung, năm 1925 bà bắt đầu làm việc với trẻ em bằng cách dùng các biểu tượng trong khay cát để khuyến khích cách diễn đạt không dùng lời vốn ít bị chi phối bởi tư duy duy lý Lawenfeld viết rằng phương pháp này phát sinh từ các nỗ lực của bà nhằm tìm cách giúp trẻ nói mà không dùng ngôn ngữ (Schaefer và O’ Conner, 1983) Công trình khay cát là cách giúp trẻ kể chuyện về mình có thể bằng lời hoặc không bằng lời

[(2); tr.55]

g Alfred Adler.

Ban đầu Adler là môn đệ của Freud nhưng sau đó ông tách ra để phát triển học thuyết riêng của mình Ông thu hẹp đáng kể tầm quan trọng của nhục dục trong sự phát triển và nhấn mạnh hơn đến “ ý muốn có quyển lực” mà theo ông sẽ trở thành xung năng nền tảng có mặt

ở mỗi con người từ lúc sinh ra

Nhu cầu quyến rũ bằng mọi giá, những vụ đến muộn có hệ thống hoặc hơn nữa những phàn nàn lặp đi lặp lại về tình trạng sức khoẻ, theo Adler là những “chiến thuật cá nhân” khác mà đương sự dùng để có thể tự làm yên lòng mình bằng cách lôi kéo sự chú ý của người khác đến sự “ quan trọng” của cá nhân mình

[(1); chương.10; tr.32] Adler tin rằng người ta phát triển thành những cá nhân và cũng phát triển bên trong một cấu trúc xã hội, mỗi cá nhân tuỳ thuộc vào những người khác Adler chú ý nhiều tới xã hội rộng lớn

Adler bác bỏ các quan niệm về thưởng phạt, trái lại, ông tập trung sự chú ý vào những hậu quả luân lý và tự nhiên

Công trình của Adler có ảnh hưởng quan trọng đối với tham vấn trẻ em vì rõ ràng chúng ta cần lưu tâm tới môi trường rộng lớn của trẻ

[(2); tr.56]

2 Liệu pháp thân chủ trọng tâm.

Carl Roger, người sáng lập liệu pháp thân chủ trọng tâm cho rằng con người có trong chính mình cái khả năng và xu hướng tiềm ẩn nếu không phải là hiển nhiên tiến tới sự trưởng thành Nó hiển hiện trong cái khả năng con người hiểu rõ các phương diện của đời mình và của chính mình đang làm cho mình đau đớn và bất mãn

Vì Roger tin rằng thân chủ có khả năng tìm ra giải pháp của riêng mình nên ông hoàn toàn không chi phối và sử dụng kỹ thuật nghe tích cực và làm phản hồi lại cho thân chủ điều gì thân chủ đã nói; Ông cho rằng việc nhà tham vấn giải thích thay cho khách hàng là không thích hợp

[(2); tr.64] Roger nhận ra rằng: “Tôi không thể giúp gì được một người đang bất an, bằng bất cứ một phương pháp nào dựa trên kiến thức, trên sự tập luyện hoặc trên những gì người khác dạy tôi

Có thể giảng giải cho một người về chính người đó, phác hoạ những giai đoạn sẽ đưa người

đó tới chỗ trưởng thành, huấn luyện người đó biết sống một lối sống thoả đáng hơn Nhưng nhiều nhất chúng chỉ có thể tạo ra một sự thay đổi tạm thời, sớm tan biến và làm cho người

đó càng tin vào sự yếu kém của mình hơn nữa”

[(3); tr.51-52]

Thân chủ có thể tìm ra giải pháp của riêng mình trong một môi trường ở đó có mối quan hệ tham vấn nồng ấm và đồng cảm

[(2); tr.64] Khi xây dựng được mối quan hệ mà trong đó nhà tham vấn có:

- Một sự chân thực và trong suốt

- Một sự nhiệt tình tôn trọng và chấp nhận người khác như một cá nhân riêng biệt

- Một khả năng nhạy cảm để nhìn thế giới của người đó và chính ngừơi đó như người đó

nhìn họ [(3); tr.59].

sẽ giúp thân chủ tự tổ chức lại nhân cách của mình, cả ở mức ý thức cũng như vô thức, theo một phương cách đương đầu với đời sống một cách xây dựng hơn, sáng tạo hơn Người ấy sẽ thay đổi quan niệm về chính mình, thực tế hơn trong quan điểm về bản thân mình, đánh giá mình cao hơn, tự chủ và tự tin hơn, chấp nhận người khác hơn, thấy người khác giống mình hơn

[(3); tr.56-57].

Nhà tham vấn không được giải thích hoặc gợi ý một giải pháp nào Họ cần phải lắng

nghe và duy nhất đóng vai trò “cái gương soi” phản chiếu lại và tổ chức lại những ý nghĩ,

những cảm xúc mà thân chủ bộc lộ Chính sự phản chiếu này dẫn dắt thân chủ đi đến khám phá nội tâm, nhìn nhận mình một cách hiện thực hơn và hiểu được cách nhìn nhận của người khác về mình

Thân chủ tự quyết định mình đã đạt được mục đích theo đuổi thông qua trị liệu Thân chủ sẽ

tự do trong mọi trường hợp theo đuổi trị liệu hay ngừng lại

Cũng có thể thấy rằng, với liệu pháp thân chủ trọng tâm, hình như với những người có khả năng bộc lộ những cảm xúc và trình bày vấn đề của mình, kết quả sẽ tốt hơn

[(1); chương.12; tr.37]

3 Liệu pháp Gestalt.

Fritz Perls (1893-1970) là người đề xướng phương pháp tiếp cận trị liệu Gestalt cho những rối nhiễu tâm trí của con người do nhân cách của họ không tạo thành một thể thống hợp, một cấu trúc (Gestalt)

Mục đích của trị liệu đưa lại cho con người một sự hài hoà sẵn sàng có khả năng đề cập bất

kỳ tình huống nào trong khi biết rõ ràng cái gì mình muốn làm chứ không phải những gì mình phải làm hoặc sẽ phải làm nếu như Liệu pháp Gestalt muốn trở thành liệu pháp nhằm đạt đến giải phóng và tự chủ của nhân cách

[(1); chương 12; tr.37] Perls nghĩ rằng nên dành sự chú ý vào kinh nghiệm hiện tại nhiều hơn là quá khứ của thân chủ và thân chủ nên nhận trách nhiệm về tình trạng hiện tại chứ không phiền trách người khác hoặc quá khứ của mình

Bằng cách khuyến khích thân chủ tiếp xúc đầy đủ với kinh nghiệm hiện tại của bản thân

“ngay lúc này và tại đây”, ông tin rằng ông có thể giúp thân chủ hoàn thành “công việc còn

dở dang”, tách lọc mối rối tình cảm, đạt được điều mà người ta gọi là Gestalt (sự đồng bộ)

[(2); tr 66-67]

Kỹ thuật nền tảng là không giải thích những sự viẹc cho thân chủ biết nhưng tốt hơn là cho

họ có cơ hội để tự hiểu mình và tự khám phá ra mình trong tình huống hiện nay để làm nổi lên cái Gestalt “ở đây và bây giờ” Người ta dẫn dắt thân chủ đến phát triển nội lực của mình trong quá trình thành thục, nhờ đó học được cách đứng vững về mặt cảm xúc

[(1); chương 12; tr.65] Liệu pháp Gestalt thúc đẩy con người sống trong huyễn tưởng, đóng vai trò một số nhân vật trong mộng của mình, ý thức được những xúc cảm, giọng nói, khám phá những cảm giác

cơ thể mà cho đến lúc đó không hay biết, tất cả tìm cách kết nối những yếu tố khác nhau đó lại và khiến cho con người đạt được sự ý thức toàn vẹn về bản thân

Đánh giá: Liệu pháp Gestalt giống như phân tâm, dựa vào sự giác ngộ và giải quyết những

xung đột nội tâm nhưng cũng giống như liệu pháp thân chủ trọng tâm, liệu pháp Gestalt lại còn tìm cách dẫn thân chủ đến đương đầu với cuộc sống một cách có ý thức và hiệu quả

[(1); chương 12; tr.37]

4 Liệu pháp trị liệu hành vi nhận thức-RET [Trị liệu hành vi xúc cảm thuần lý(2) hay liệu

pháp xúc cảm hợp lý (1)]

Liệu pháp này do Albert Ellis xây dựng năm 1962

Ellis tin vào việc cho lời khuyên trực tiếp và sự giải thích trực tiếp hành vi của thân chủ

Phương pháp của ông bao gồm việc đối mặt và thách thức điều mà ông gọi là niềm tin phi lý, thuyết phục thân chủ thay thế những niềm tin khiến thân chủ nghĩ không tốt về bản thân hoặc khiến người ấy mang đầy những cảm nghĩ tiêu cực hoặc khó chịu

(2); tr.70]

Mục đích trị liệu của trị liệu hành vi nhận thức là cùng với đương sự phân tích tình huống

phải đối đầu và rút ra kết luận

Ông khuyến khích thân chủ, thuyết phục, chiều chuộng thúc đẩy hắn tham gia vào các hoạt động đã làm cho hắn chùn bước hoặc sợ hãi và khuyến khích hắn tự mình sử dụng kỹ thuật

đó như là một công cụ để phản truyền chống lại những niềm tin không có cơ sở

[(1); chương 12; tr.67] Một điểm quan trọng nữa của Trị liệu hành vi nhận thức là nhìn về quá khứ của thân chủ để xác định xem quá khứ ảnh hưởng như thế nào đến nghĩ hoặc hành vi của thân chủ

[(5); tr.148]

Nhiệm vụ của nhà trị liệu nhằm làm sáng tỏ các quá trình tư duy của thân chủ làm thân chủ ý

thức được điều gì không hợp lý trong đó làm cho thân chủ đi đến tri giác khách quan hợp lý các sự kiện và dẫn tới tìm ra được những giải pháp mới có khả năng làm giảm lo âu

[(1); chương [12; tr.38]

5 Các trị liệu cá nhân khác.

a Trị liệu hiện sinh

Có nguồn gốc phân tâm nhưng xu hướng nhân văn và nhận thức nhấn mạnh “tự do ý chí” đưa con người đến lựa chọn và chịu trách nhiệm Trị liệu này nhằm làm cho con người nắm được phương hướng muốn ban cho cuộc sống của mình và ý nghĩa tuỳ từng hành động của mình (Frank, 1961; May, 1967)

[(1); chương.12; tr.38]

b Liệu pháp thực tế (Reality Therapy-RT)

Liệu pháp này được William Glasser (1965) sáng lập, sau này được gọi là Phép trị liệu kiềm chế và ngày nay thì gọi là Pháp trị liệu lựa chọn

Liệu pháp thực tế là liệu pháp nhận thức làm cho thân chủ có khả năng đánh giá hành động

và dự án của mình tuỳ theo các giá trị mà thân chủ bảo vệ và hậu quả các hành động có nguy

cơ gây ra cho anh ta

Mục đích của trị liệu chủ yếu đưa con người đến chịu trách nhiệm bằng “hợp đồng” và thiết

tha với các mục tiêu đã định, một khi chúng đã được xây dựng một cách hiện thực

[(1); chương 12; tr.39] Liệu pháp thực tế rõ ràng là hữu dụng ở thời điểm trong quá trình tham vấn mà trẻ em đạt được nhận thức về hành vi của mình và hành vi của người khác và đang tìm cách thích ứng

để đạt các nhu cầu của mình bằng cách cư xử khác đi Liệu pháp thực tế cũng hữu dụng trong việc đào tạo các kỹ năng xã hội

[(2); tr.74]

c Tâm kịch.

Là một kỹ thuật do Moreno hiệu chỉnh trong tâm kịch, đương sự được mời đóng vai một nhân vật nào đó trong trò chơi có chủ đề tập trung vào vấn đề của mình Như vậy, thân chủ được dẫn đến giải toả các tình cảm riêng thông qua ứng khẩu do nhà trị liệu chỉ huy, trong đó các kịch sĩ được tập dượt đóng vai các nhân vật quan trọng trong cuộc đời của đương sự Những người khác tham dự được chỉ định phải chăm chú theo dõi để đối chiếu những gì đã xảy ra trên sàn diễn với các vấn đề riêng của họ (Moreno, 1965)

Mục đích của trị liệu là làm cho thân chủ có thể tự bộc lộ với mình những xúc cảm sâu kín nhất một cách mạnh mẽ và hiệu quả hơn là chỉ đơn giản nói chúng ra mồm như trong các trường hợp trị liệu khác

[(1); chương.12; tr.39]

d Phân tích giao tiếp.

Người sáng lập phương pháp này là Berne (1961) Phép trị liệu này có nguồn gốc phân tâm nhưng khác chủ yếu trên bình diện phương pháp Berne đã chỉ ra rằng trong mỗi người chúng

ta có phần của đứa con vốn là chúng ta ngày trước có phần bố và mẹ chúng ta đã có và phần người lớn là chúng ta hiện nay Tất cả các giao tiếp của những người khác đều thấm đẫm một trong cá vai trò trên (đứa con, bố mẹ, người lớn) Vì là đứa con đôi khi chúng ta nài xin hoặc tìm cách thao túng để đạt được mục đích, vì là người lớn chúng ta cố gắng được thực tế, sáng suốt để đối mặt với các khó khăn trong cuộc sống

Mục đích của trị liệu là làm cho đương sự có ý thức hơn về ứng xử của mình để thôi đóng thêm nữa một cách vô thức vai trò người bố-mẹ, người con Thông qua những đưỡng tương tác bên trong một nhóm nhỏ Từ đó đương sự sẽ học được cách tự chấp nhận mình và nhờ vào một “hợp đồng” với bản thân học được phản ứng một cách ý thức và thực tế hơn trong tương lai

[(1); chương12; 39]

e Trị liệu nhóm.

Tham vấn nhóm là một hình thức tham vấn, theo đó các vấn đề của cá nhân sẽ được thể hiện trong phạm vi nhóm Các thành viên của nhóm xâu chuỗi các vấn đề, cảm giác, suy nghĩ và kinh ngihệm của mình lại với nhau và nhận sự phản hồi, hỗ trợ từ các thành viên khác của nhóm và từ giảng viên

[(5); tr.180] Tham vấn nhóm dựa trên sự kiện là sự tập hợp nhiểu người có cùng vấn đề giống nhau, đưa

họ đến nâng đỡ lấn nhau trên bình diện cảm xúc và khuyến khích nhau phát triển những ứng

xử mới

[(1); chương.12; tr.40]

Mục đích tham vấn nhóm:

- Phát triển các quan hệ hài hòa

- Giúp các thành viên giải quyết các vấn đề và các mâu thuẫn trong đời sống của họ

- Giáo dục các thành viên của nhóm

- Mang lại những thay đổi về nhận thức, cảm xúc

- Giúp thành viên phát triển sự tự nhận thức

Mục tiêu của tham vấn nhóm:

- Bồi dưỡng ý thức hợp tác và hỗ trợ

- Tạo điều kiện cho quá trình chữa trị

- Tạo điều kiện cho những thay đổi về nhận thức và cư xử và sự phát triển tính cách

- Giáo dục học viên

- Hỗ trợ ra quyết định và giải quyết vấn đề

[(5); tr.189-190]

Mục đích của liệu pháp nhóm không chỉ làm giảm nhẹ các rối loạn bệnh lý thông qua sự thay đổi phản ứng cảm xúc đối với các rối loạn mà còn nhằm thiết lập cách ứng xử và nhằm thay đổi nhận thức cũng như cách thức giải quyết những khó khăn trong cuộc sống Chính vì vậy

mà mục đích của trị liệu nhóm vừa hướng tới triệu chứng vừa hướng tới làm thay đổi nhân cách và cách ứng xử

[(7); tr 196]

Đánh giá: sự việc một cá nhân cảm thấy được sự nâng đỡ của nhóm hình như làm họ thực sự

dễ dàng trình bày những tình cảm hoặc những khó khăn của mình hơn Liệu pháp nhóm như vậy có thể tạo nên giai đoạn đầu tiên để tái hòa nhập vàp đời sống thực tế vì liệu pháp cho phép đương đầu với những người khác và đòi hỏi có sự hiểu biết và kính trọng lẫn nhau Tuy nhiên, phương hướng đặt ra cho nhóm và tác động của liệu pháp tùy thuộc nhiều vào nhân

cách của người trị liệu, mục đích thực tế được theo đuổi một cách hữu thức hay vô thức.

[(1); chương.12; tr.40-41]

f Tham vấn gia đình.

Liệu pháp gia đình được xem như là một liệu pháp nhóm đặc biệt vì các thành viên của nhóm

là thành viên trong một gia đình

[(7); tr 176] Xuất phát từ nguyên lý là phần lớn các vấn đề của cá nhân nảy sinh từ một hệ thống rộng hơn

là cấu trúc của gia đình và các tương tác giữa các thành viên gia đình (Minuchin, 1979) Trong liệu pháp gia đình, các thành viên được mời dính dáng vào trị liệu nhằm để nhận dạng vai trò mà từng người đóng trong gia đình, các người “giơ đầu chịu báng” khả dĩ, cũng như các kênh giao tiếp thông thường được sử dụng trong gia đình Những người tham gia được chỉ định phải chia sẻ cùng nhau những tình cảm sâu xa mà họ cảm nhận đối với nhau

[(1); chương.12; tr.40]

Mục đích của liệu pháp gia đình là nhằm loại trừ hoặc làm giảm những căng thẳng cảm xúc

và nhằm thiết lập lại trạng thái cân bằng đã bị phá vỡ bên trong gia đình Nghĩa là nhằm thay đổi và thiết lập lại mối quan hệ giữa các thành viên (nhân cách) trong gia đình đó Liệu pháp gia đình tìm kiếm sự tác động lên mối tương tác giữa người bệnh với môi trường sống của gia đình Điều này không có nghĩa là để tìm kiếm sai lầm hay lỗi của ai đó mà chỉ nhằm thay đổi mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

[(7); tr 177-178]

Theo Salvador Minuchin, các mục tiêu của tham vấn gia đình là:

- Tái cấu trúc gia đình;

- Chuyển đổi vị trí tương đối của các thành viên để làm đảo lộn mẫu hình bị rối loạn và

để làm mạnh lên vai trò của bố mẹ;

- Huy động mẫu hình thay thế thích nghi hơn

[(7); tr 181] Mục tiêu đầu tiên của tham vấn gia đình là cơ cấu lại hệ thống các quy luật và mô hình tương tác trong gia đình nhằm tăng cường khả năng thích ứng của gia đình với môi trường Với những gia đình đang bế tắc trước các cách xử sự thì những thây đổi liệu pháp được xem như một quá trình giải thoát các thành viên trong gia đình khỏi những vai trò cố hữu Vệc cơ cấu lại cho phép các thành viên sử dụng những tiềm năng mới và tăng cường khả năng đối mặt với căng thẳng và xung đột Mục tiêu của nhà tham vấn là giúp gia đình hợp lý hóa cơ cấu, hài hòa các mối quan hệ và cùng với các thành viên trong gia đình phát huy vai trò mới của